Th. Bartholini Dissertatio anatomica de hepate defuncto novis Bilsianorum observationibus opposita

31쪽

yearum ligaturas. Per poros enim transu dabit cruor, Sc venae mesaraicae aliunde ex

sugere possent per hos soros cinericeum ti quorem, quem tantopere extollitis. Nos vero libentius apertas dc a Natura intento digito monstratas vias eligimus, plus oculis fidentes quam conjecturis aut dubi js rationibus, quae ad omnem subinde partem suspensos animos flectunt. Illa ροια Hippocratica multorum paradoXorum in Arte nostra mater fuit. Si eo compellerer angusti rum, libentius tecum sentirem , ex mesenterio chylosium succum. suscipi per venas lacteas eo delatum, sed tantum in calu necessitatis, quum probe ligatis arterijs nihil ad venas mesaraicas devenit , unde quum continuus si motus, dilatenturque forti illo motu dc violento pori venarum, forsan aliquid ex mesenterio attrahitur praeter naturam, si

quidem pro chylo habendus est ille liquorquem cinericeum vocatis. Praternaturam dixi, ne perpetuam legem conficias. Tam henigna enim est Natura, ut non hoc tantum, ted quod Aristoteles in Praef. Quaest Nech. depraedicat, in multis sibi ips, quod nobis usui esse potest, contrarium faciat. Atq, ita ingeniosae tuae conjectura prompti-

32쪽

us assurgerem, q iippe quem pro Do istissimo

Viro ae trino, oc eo dono excellere obtervavi, ut coaj. -hari, laepe verit ei praeludas, & praescio atrimo praevide is observationes ad nucluente, , ut tacite existimare queamus prudentiam Tuam, quod de Attico Sc Cicerone Nepote dictum memini, quodammodo esse divinati 'Mm, qaod vidimus in lactis via ad m,mcnas, in chyli ad uterum , dc aliis curiosis divinationibus, quae non falsum Te vatem produnt, & vero uinocratis antiquo- ruinq; genio animatum, quorum non pauci praesago quoq; animo nolirorum temporum inventa praedixerunt. Validiora esse divinorum virorum praesagia, quam aliorum, Plato

scripsit. De ductibus salivalibus antiquis cognitis, ipsie quoq; monuilli. Certe mi-ruiri elI, quod adeo manifeste descripti illida ei is a Galeno, t. XI, de us pari. c. I . IIa Iubare l. 3. Theor. c. I s. Abeona Can. 3. lib. se n. s. tr. l. c. I. Jsaaco l. rheor. c. IT.

hactenus ad tempora usq; aepharioni notitiae Protectorum se iubduxerint. Mum tamen supra laudati Medicinae Heroes vala illa , tam perspicue dc fuse descripserint, ut & originem & substantiam, dc numerum, dc usum annutarim. Meatu. νOCantor Gaιeno, hau

33쪽

ritoria salivae Abessinae, habitacula salivae Bast abbati, )saaco vero habitatio salivarii, quomodo tum Medicis appellata fuerunt.. Distinguitq; Abbas hanc salivam ejusq; vasa ab oris alto, cui sufficit quod a superioribus ad ipsum a cerebro descendit. Unde sup riorum vasbrum salivalium gloria augetur.

de quibus nuper repertis curiO:e Commentabitur civis noster & discipulus Nicolaus Stenonu, Anatomicis exercitijs addictissimus, quippe quorum nullam adhu C apud veteres memoriam: invenimus. . Nostra vero Vasa: Lymphatica nemini adhuc in mentem venerunt, nec ulli ex tripode praedixerunt. i Ne tamen antiquitatis praerogativa destituantur, quia magna inde inventis nostris veneratio affulget, Hippocratem Divinum aliquid divinasse suspicor I 6. Epid. seel. t. ubi aquaeductus nominat, ex quibus sudor guttatim effluit. Οχετος Neb chio, & Suida, est canalis, fistula, aqua ductus, rivus, S: apud Apollodorum quidem Megaraeus dicitur venisse Eξ οχετου Niso opem laturus, quod ciuius Spoletinus vertit ex cloaca ; sed emendat Vir profundae eruditionis

34쪽

AEnis noster, in Graecia sua, opere elim ato, ουχμου h. e. exonchesto, sede imperii Megaret, idqι ex Pausania erudite illustrat, ouanquam & ου' per vias urinπ & icoris in corpore, accipiat alibi Hippocrates Lde Art Hoc loco doctissimus Vade canales retinuit. Rectius Herm. Crustriin Campensis Interpres Galeni in hos libros Ep1de-ῶn, & post eum De Aquaeductus vertunt, qui tamen postremus errat, qudio in oeconomia Hippocratica hos aquaeductus

uer coeca cutis spiramenta & meatus exponit.Ouis enim tales aquaeductus vidit,per quos

cribri inst1r aqua stillet. . Hemio verius ὀψεπιός est ρ ν semper fluens, ut lymphaticis nostris propius conveniat, & ἐκψύσεις τῶν υδατων, ipsius Homeri L stimonio. Hinc Hippocrates i. de Aruc. per

venas & arterias explicat, ut recte Galeno notatum, & post illam Gorraeo in definitionibus Medicis. Continuata erum iunt vasa nostra, continue aquam profundentia, nec interrupta. unde nec Lymphaticorum nostrorum splendorem saris es assequut,ri, mi Deusingi, quando in nervosis tuis Institutini-,M MMA PλrL.7. c. 6. AEM. M. Originem Illo

35쪽

rum a pelliculis .eXtremis repetis, ac meminbranis ambientibus, eo quod tenuis evapor tio in membranarum poros ac in habitu coh-poris forte inter cutem de epidermida se insinuans, exitum ulteriorem ex parte non inveniat, quae condensata ibidem propulsaq; , quo datur defluXus, meatulos hosce efformat sibi in membranis passim per quas feruntur: quam sententiam antea brevius proilosueras cap. I. t. IO. sed ingeniosae conjecturae, quominus assentiar, ea faciunt quae contra FGolmnum, similia fere fingentem, adduxi Defensiris. 0 h. c. 8. Nam tam sui generis vasa dici merentur Sc οχετοί, quam vel las ea, vel sanguinea, dc a primo ortu cum aliis vasis data industria a Natura producta, neq*per accidens emergunt pro evaporationum vario arbitrio dc incerto. Praeterea contu

nui sunt hi duetus, sua serie naturali eleganter conformati, quanquam una illorum non sit origo, quemadmodum clarissime Ac nostrae

6c Otii Ruaec j Anatomici Upsaliensis praestanti stimi figurae novissimaeostendunt Per hos igitur οχετλ sudor manat, & quidquid sud rem promovet, quod de lymphaticis nos quoq; .

Quidquid sit, illum honorem Hippocrati de-Cι sero

36쪽

38 TH. BARTI OLINI sero, ut quasi per nebulam lymphatica vasa praeviderit, quanquam nihil vel illius laudi

decedet, vel nostris inventis, si illum multa ignorasse fateamur, quae diligens manus nobis primis aperuit: nam Multa dies, variusq; labor mutabilis aevi

Rettulit in melius. -

Sed ad institutum sermonem, his in transitu praelibilis, resumpto calamo, mirari subit Bilsianae philosophiae stupiditatem, a Naturae

prudentia, ut credo, asenam. Natura enim

crassioribus excrementis & Iiquoribus ampIiora Sc patentia viscera dc va a destinavit. Ille contra subtillam et Ilurn, Plem rorem vocat, per manifestos, copioso; , oc amplos chyli. ductus mesaraicos, dc thoracicos semper derivat at cras m alterum, spissioris consissentiae dc vitreae materiae, chylum ipsi proprie dictum, ex intemnorum porulis per venas meserat cas rubras immediate percolari

perpetua lege fingit edicitq; , nullis vijs --nifestis, sed per solos poros subtiles. Praeterea crasso huic chylo invidit vasa peculiaria sui φ generis, quae subtiliori concedit, quanquam commodius fuisset subtilem rorem sanguini me senterico misceri, illiusq; societate per vasis cavitatem decurrere, quam craς sum

37쪽

sim, cui tamen propria vasa erant ne sessa M. In officinis pharmaceuticis subtiles spiritu per vescarum suillarum poryles prompte e halant, remanentibus interea in fundo er,s- . aioribus. Ipsia quoq; elementa contra eram

sam illam philosephiam pugnant. Minoribus alveis dulces puraeq; aquae dec Urrunt, . falsae Ac crassiores valta eano committuntur.

At Bilpus tuus crassum suum succum chyli, per minimas vias repletaq; alio liq1iure vasa diffribuit, subtilem patentibus duetibus nulliusq; alterius humiditatis consbrtio impedi. tis concredidit. Non multum illum juvas ingenioso tuo de flatibus responto, facile in

auras evanituro. Manendum in eodem h morum genere, ut appareat numne subtilior liquor potius angustos meatus pervadat, quom .

crassior. Credo pugnaturum Te quoq; proslibtili qui ingenio lithtili polles. Cur flatus in magna intes inorum dissensione in vasa subire non possit, sicut chylus, non est huius ioci inquirere. Nelmontius aliquid conjectura est assequutus. Neq; enim fiatus ita fugi ab intestinis possunt, sicut liquores. singulari experimento probat Vir genere dc ingenio aes imandus Robertus Bole De Vi aeris Elastica Experimento quinto, aerea corpu

C . scula

38쪽

o TH. BARTHOLINI scula per vescam agninam non posse per- 'transire. Idem laudatus naturae scrutator confirmat Exper. 36. alio experimento, si salis alicujus Alcalizati aliquantulum, aut cal-Cem Tartari cum nitro praeparato, in vesca arcte ligetur, atq, vesicae fundus exterius in aqua immergatur, illic enim si immersa ali. quandiu teneatur, per poros vesicae tantum aquae transcolari, quantum ad salem in liquorem solvendum sufficiat. Una vero cum aqua penetrare quoq; aerem extra dubium est, ut hinc, quin subtilior aer cum chylo subinde quoq; mes iraicas pervadat, negare non ausim. Hinc enim flatulenta alimenta universo corpori moletia sunt, & per venas hinc inde flatus diffunduntur,.ex assumptis cibis provenientes. Hippocratis doctrinae haec consentiunt, quem hic dc ubiq; omnium bonorum nobis ducem, ut loquitur Galenus, i. de Praecogn. ad Post humum c. i. libenter ad testimonium voco, quod sciam Te illi iis venerari aut horitatem. Ille venerandus Dicta tor L. de Flatibus docet cum omnibus his quae eduntur aut bibuntur Spiritum aut copiosiorem aut pauciorem subire, illumq; etiam ad sanguine refertas corporis partes illabi easq;

refrigerare ex febribus demonstrat & illarum

39쪽

symptomatis. inprimis monet dolores raptistis in febribus oriri ab aere, quia sanguis vi pulsus per angustam viam transire celeriter nequit. Non igitur negat aerem transire per cerebri vel venarum membranas, sed negat celeriter transire, de certum est celerius tu, tilem transire quam crassum. Non diffiteor venas lacteas ad sensum in intestinorum cavitatem naturaliter non hiare, sufficit enim crusta intestinorum carnea, qua velut panno

sugunt δc imbibunt chylum : sed per consu

tum naturae morem ad lacteas venas istum

chylum pervenire, hisce oculis videmus, quia succo candido solo distributionis tempore implentur, eoq, chylo, quem vos non nisi ratiocinando in vasis sanguineis mesenterii invenistis, de quo semper dubitare cogimur,

quia purus chylus non comparet, sed, e vestra confessione, sanguis cinericeus &su nigricans, an non aliunde obscurior iste color vester, quam a chyli misceta, proveniat. Certe chylum non esse, qui in venis meseraicis cinericeum seu subfuscum sanguinem efficit, si quidem efficit, ex accurata e lorum natura videor persuaderi. Cinereus color is est, in quo albus color nigredine obia fuscatur. Hic autem concurrunt colores

40쪽

lucidi ambo, candidus &rubeus, ex quorum copula lucidus color emergit, neutiquam nigricans vel vester cineri ceus. Notat insignis Galenus comm . i. in i s Hipp Epid. omnes colorum disterentias ab hac voce rufi umsignificari apud Coum, praeter cinereum, quum si ex sanguinis russi init cela cinereus color evaderet, aliter usiet sentiendum. At contra naturam foret, si ex luce tenebrae orirentur, vel ex splendidis coloribus subfu-s us. Experientia quoq; vestram experienti- am destruit. Misceantur invicem lac tepidum cum sanguine tepido ex vulnere efflu- ente, splendidior sanguis emerget, neutiquam obscurior. Fae periculum. Ac salias istas conjecturas damnabis, naturae dc veritati adversas. Quanquam vero in cinericeo colore candor insit, quum ipse cinis candicet, candissimum in cinerem c Urnu Cervi redigatur apud Scribonium Comp. I aa dc ipsa calx candidissima cineris quχdam sit species; Galenoeensentet 8. Simpl. Medic. Faculte quanqua in eidem colori nigror adsit, sicut revera adesse debet, quia cinericeus color ad σαιο , fu DCum propius aceedit; quem Aristoteles i. de

Color. c. E. ex nigro 3c albo derivat, neutiquam ex rubro dc albo: ex his tamen difficulis