장음표시 사용
31쪽
inopolita ait; si non est vis vegetabilis sulpburi, iris
acidum pingue , ut filius solis non coagularetur aqua inberbas . Nam sol calore vivificativo terram impraegnat, qui postea in naturalem calorem conuertitur, hicque adiutorio caloris jgnis 5cc. multiplicatur , Ut ex Bernardo Trasiae parte tertia, Sc ut docet Lucretius,'omnes res ex illo babent originem, nec quidquam in toto mundo
nascitur nisi per bunc , sedem suam babet in aere, quia
ventus illum portat in ventre suo, tui aurum vocat ignem. purit Iimum conditum ex acido fixo, quod patet, nar soluitur in aquam regiam ; soluto si inltillabis a thali tartari videbis, quod absorbet acidos spiritus, de ipsius auri ut docet Hipp. Chim.Cap. 7. quod nimirum aikali tartari, Zc metallorum naturam amplectatur aurum sic absortum cadit in puluerem flaui coloris , lianc praeparationem , docent CroimS ,& Beuguinus dec. Acidum hoc in omnibus seminibus occulte latitat, quia per se quietis si inum est, quandoquidem natura cuilibet composito insevit plus de athali., quam de acidos sulphuribus exceptis dc ideo non mouetur, nisi excitatum, ut in pasta panis luculenter apparet, quae tantillo acido fermento , de calore excitata mouetur, illoque calore , de motu acidum illud multiplicatur, Sc nisi rursus calore interno excedente vi v. g. igne artificiali compesceretur ad vitalitatem pergeret,atque in vermeS .transiret. Unde inserimus, quod dum pasta acido, ac motu deserta est una cum igne artificiali non occurrente , introduci in illis innanitis poris atha ligatis, imo inter se amplecti per modum paccati coitus, illi spiritus nitro VolatiZati per aerem cum praecitato athali,5c ex hoc insecto, siue spurio concubitu animari partes palis. Vnde
32쪽
vermes aediti in Iucem, qui in pingui vivunt pabulo, donec sibi manducant ruinam: Vide Mareellum Malpi-ghium in accuratissima de Bombice Anatome . Hinc Iliaquet ignem naturalem totoc lo differe ab igne artificia-li; naturalis enim, ut vult Hipp. mollis, ut in pasta panis , qui impraegnat, ac fouet, Vires infundit, ac soauiter mouet, ut pater eius sol in macrocosmo, eodem prorsus in suo microcosmo operatur. Artificialis auter omni generationi aduersatur, non nisi ex praeda vivit, ac ex aliena ruina subsistit, vitae destructor , de naturaehollis. Notissimum quidem est venerem,nempe athali esse lasciuam , Sc quemlibet masculum idect acida , tam
occulta , quam manifesta, Vt acetum, Oleum , adipem , sacharum , mel dec. omnia inquam viridescere cum cuis
pro sne discrimine quidem amplecti, ita ut omnes masculi eius amore exardescant: At ut discursus hic cla rior euadat, paulo altius doctrinam inspicere con-ue nit, nec hic locus est.
33쪽
ENTIVM Oculta suis in causis sensibus. alias
imperuia plerumque fallentibus interpretamur effectuum coniectura; nec dum fideli satis argumento , quin Vt diuerse quandoque actiones in diuersa quoque distrahamur iudicia. Hinc ortae de Acido controuersiae, ac simultates, quod alij ex eo quod solida rarefaciat, definiuere dissolutivum, alij quod denset soluta, condensatiuum .
Expedijt hanc, auxitque discordiam ante caeteros Quercetanus in libro de signis rerum internis, ubi cuiuiaque opinionis auctoritatem dillinctione complectens a Dseruit, Acido resolui corpora mixtorum , coagulari vero Spiritu: Quod enim inquit Acido restoluantur corpora, euidens est in spiritu vitrioli, Vel sulphuris , aut nitri acido , quae coralla soluunt, N. margaritas ; id ipsum pollente succo persecte defaecato Limoniorum, i ibes Punicorum , aut Berberum. In quo fundata Galeni Praxis tenacibus in ventriculo, Vel in pulmone Catharris incidendis, ressoluendisque strupis Vtitur e succo limoniorum, aut aceto compositis. Quod autem Acido coagulentur spiritu, ex arte spargirica non obscure comperiisse profitetur in praeparatione Mercuri j, cuius fluiditas nullo frigore, nullo gelu conglaciabiliS;sublimata tamen Vna cum Vitriolo mediocriter calcinato, e deflua solidatur adeo, ut ipsa manu contrectare possis . Sed quid opus spargiricis ad hanc spirituum coagulationem confirmandam Pone inquit Aquam ardentem in medio glaciei,
34쪽
vel niuis , ac sine ibidem per horas quotlibet , aut
dies; nunquam mehercule congelabitur; at vero si Sulphuris , aut Vitrioli miscueris acidum coibit in gelu, vel medios inter igneS. Ita corallorum extractum Spiritu quouis acido condensabis, ac in pristinum restitues corpus ;neque alia virtute Pyrius puluis v trioli spiritu madefactus euadit accensionis immunis, nisi quod, ut ipse ait, Spiritus Sulphureus accensionis igniculus ab acido cons pitur, dc cogitur . Ut hinc facilius inquit explicetur id , quod iam diu Galenicorum ingenia detorsit, quomodo scilicet nedum acetum, sed de Spiritus Vitrioli, atque acida caetera calidissima, de Caustica liquore aliquo propinata vis tutem habeant refrigerandi: siquidem quem admodum Spiritus Vitrioli acidus Sulphureos Spiritus
coagulat in puluere tormentario , quominus igne corripiantur , similiter in huniano Corpore Sulphurei Spiritus fomites inflammationum, febrium coalescunt ab acidis , ne mox in aegritudines conflagrent. Quamuis autem haec Quercetani Doctrina tum fama viri, tum allatis experimentis protegatur, suppressa tamen ratione, remanet idem quaerendi locus . Cur eadem acidi potentia, quae dissoluit partes corporeas, tenuissimos Spiritus dissoluere nequeat, i in no vero coagulet tin tuto experientie restigio quum nos in effectuum utroq;
contrariu deprehedamus Numquid lac non enim est corpii , quid tamen,quod ab acido coagulatur Vidimus a Vitrioli,nitrique Spiritu rasutae chalibis effuso grandem excitari effervescentiam , de quidem palpabiliter, nisi manus refugeret caloris impatientia ; quem sane calorem aressolutis, atque in motum concitis Sulphureis Spiritibus in chalibe desidentibus causari crediderim. Praeterquam-
35쪽
quod Ignis , cuius omnem vim in Acido residere Tachenio placuit in chimicam Hi pocratis, & solida ligna dissoluit, S tenuissimum vini Spiritum, ac supremas essentias citius dispergit, & essicacius . Non ergo semper Acida corpus reisoluunt, neque semper coagulant Spiritum, quin virtute promiscua Spiritum quandoque coagulent, aliquando dissoluant. Aliter distinxit recentior Academicus, qui constituit Acidum in parua quantitate coagulare, in magna dissoluere ; postquam ipse mei in appositum declamauerat, quum Galeno frigiditatem in Acido defendentem impugnans ait: Si Acidum est frigidum, acidissimum erit frigidissimum; Sed acidissima sunt calida limino caustica, ergo acidum non cst frigidum. Argumentum profecto ipsimet retorquendum ; si enim acidum in parua quantitate coagulans est,in magna erit magis coagulans; quum neutrobi appareat ratio, cur aucto quanto, ipsa quoque quanti virtus non augeatur.
Haec , S: alia disceptabilia eo dissicultatem magis imis
plicauere, quanto quisque, vel experimento contentus principia rerum abdicauit, vel scolasticis fretus speculationibus abstinuit experientia et Quo circa cognitio repugnantis in Acido virtutis utrimque desumenda est , dc quod non experientia neutralis distinguit, Philosophia supplendum .
Docent ergo Philosophi, quod ubicumque ab una ἐeademque causa duplex, & contrarius emanat effectus ;alter erit effectus per se , Vniuocus, & primarius , alter Vero per accidens , aequivocus, & secundarius; Non , cnim cause naturales aeque principaliter in contraria,
neque indifferenti natura constitutae sunt , ut ad instar insitae
36쪽
insitae arboris eadem, Sc nouerca, Se genetrix virtus adoptiuae stirpisi alumnum aeque Vegetet, ac nativum; Sed unaquaeque determinatur a sua certa natura,sibique proprium est agere secundum eius naturae ordinationem. Itaque proprium est frigori frigefacere, calori calefacere, humectare humido, ponderare grauitati. Porro causa suae naturae activitatem intendens imprimit, Sc quodammodo sigillat se ipsam in passo. Idque impressum ens relativum causae, quia connaturale suo naturanti denominatur effectus per se uni uocus , dc primarius ; hacque veluti legitimitatis nota contradistinguitur a reliquis effectuum praeter naturam,& proprietatem cuiusdem causae quouis interuentu contingentium, qui Spurii sunt,
accidentales, secundarij, ac famulantes . Proinde Hyeme per se, ac primario frigescunt corpora, viscera Vero per accidens calidissima fiunt; primario rudentes humectantur humido, secundario vero tensione contrahuntur; primario ponderat grauitas, secundario vero, Sc per a
cidens sinuoso , ac spirituali motu prouoluitur. A' qua proprietate agendi similiter internoscitur uter effectuum acidi primarius sit, coagulare, an dissoluere: Statuentibus namque Thachenio in Chimicam Hi pocratis Acidum habere naturam ignis, cuius primaria proprietas est attenuare, dissoluere; Vonderbechio Acidi primarium enectum esse corrodere; Naturalibus Acidum constare aculeis penetrativis,& diuisiuis: Bartholino Acidum habere potentiam aperitiuam,diureticam, Sc de obstruentem ἱ profecto attenuare, incidere penetrare, dissoluere
erit effectus per se, Sc primarius Acidi; Consequenter coagulare est effectus per accidens, Sc secundarius. Primaria quoque est dissolutio prioritate naturae :
37쪽
2qquandoquidem coagulatio est status postremus Corporis de fluuido in densum transmigrantis: in quem quide
statum, tamquam purum homogenearum partium complexum , nequit transtus feri, nisi primum soluto Corpore fat concussio , ac confusio , seu perturbatio mixti, qua mediante partes diuerse consigurationis , & indolis euulsae se ab homogeneis iunguntur, perque praecipitationem utrisque sepositis , homogeneae complexu quodam sociatae subinde coagulantur. Ex quo sane gradationis ordine disiolutio praecedit praecipitationem , praecipi tatio Vero coagulationem effectuum huiusmodi postremam;Neque aliter in lacte contingit,iam de si Acidi usus videatur introductus procurandae principaliter coagulationi: Non enim Acidum primario coagulat, sed fundit, atque ita lac a sero repurgatum, segregatumque subinde fibrarum suarum nexu coagulatur. Quod si Acidum primario coagularet, iterum cisti so partibus coagulatis Acido tenatior fieret coagulationis intensio, cuius contrarium exhibet experientia, quod compressae per coagularionem partes superuentu noui Acidi, denuo restoluuntur. Ideo non inconsulto Dioscorides coagulatio .in Ventriculo lacti Acidum, seu lactis coagulum epotum, ait esse remedium e quemadmodum in Ventriculo, Vel thorace stagnanti sanguini acida propinantur a prosellori bus . Fusi autem per diuretica sanguinis haud ita facile subsequitur coagulatio um quia quotidianis potionibus restauratur seri iactura: tum quia circulatione sanguinis Praepeditur adhaeso partium : Nec enim incognitum est, etiam eductum Animalibus sanguinem conquassatione seruari fluvidum ex Hi pocratis doctrina, qui de Sanguine loquens: si quis , inquit, conquasset, & fibras eximat,
38쪽
Cae terum quassatione cessante stagnas ubique Sanguis eodem modo densatur, quo lac, de similia, quorum partes componentes ita necessitate naturae dispositae sunt, ut crasae, viscidaeque inter tenues, dc aquosas rarefactae ,
ac dispersae, recollectis prout succus deficit fibris, ordiantur in istamina, mox supertexto velut velo sensim, densentur profundius: Et ut aquae pars illuto sapone vis. cida, ria elastica ampullatur includendo aeris , similiter lactis, aut sanguinis partes fibrosis, S terreis viscidae comflantur in alveolos,& Vesticulas intercipi edis seri reliquijs. Cuius operis necessitatem mecanice demonstrat consulendus Eorellius, obseruauitque Hi pocrates, qui libro de Carnibus: Si quis, ait, corpus hominis secet, ubicumque Velit sanguis calidus fluit, Se quamdiu sane calidus fuerit, liquidus erit; post quam Vero refrigeratus est, tum ab intrinseco,cum ab extrinseco frigido pellicula fit, iu membrana ; Et si quis hac pellicula detracta modico tempore sinat, aliam pelliculam factam videbit; si vero quis hanc
semper adimat, alia rursiis pellicula a frigore generatur: Vnde quoque docemur, effectum coagulationis in la guine, quae in Viuo corpore fit a calore, crassam eius materiam exsiccante, & coquente, fieri extra corpus a frigo .
re siccante, quod, de praestat in omnibus liquidis, aut humidis solus aer exsiccans . Porro Acidum , quod primaria soluendi proprietate lac iam coagulatum reuoluit, ut diximus , astu sum huiusmodi concreto sanauinis acutissimis veluti spiculis illud lancinat, traiectisque praedictis alveolis, interclusi seri fibras, de membranas discontinuat, res oluitque denuo partes, qui est enectus sor malis Acidi, postinodum per accidens iterum
39쪽
Hucusque dicta de Acidi affectionibus indieant subie-
dirum dissolutionis, & coagulationis , simulque videntur redarguere Quercetanum asserentem ab acido coagulari spiritus: Si enim eius spiritus sunt substantiae omnino spirituales independentes ab omui materia , ubi sunt partes coagulandae, nisi Acidum participatione diuinae Virtutis corpus creet ex nihilo Sin dependent ab aliqua materia, Vt reuela dependent, non sunt spiritus ; sed sunt Corpora , quae ipsomet fatente, per acidum dissoluuntur. Materia namque ingenerabilis, & incorruptibilis sub forma
rum metamorphosi perseuerat, in quemcumque attenuetur spirituum ; quorum tria genera Chi micis comperta sunt: Nempe Acidum ex salis fluore, ut Uitrioli, Nitri, Tartari, Athali cum ex sale volatili, Cornu Cerui, tot ij , Viperar ; Et ardens, siue sulphureum ex vino , Ceruilia,& Citro . Acidus spiritus abs re nostra fuerit, ne in eo , quod Quercetanus asserit coagulans confundantur,actio, M passio,quae non dantur in eodem. Athalicus vero Spiritus , S: Ardens siuὸ salinus, Sulphureus , nihil aliud sunt, quam salis , & sulphuris volatilium, minime partes aeri immixtae, quae per distillationem eliciuntur, una cum aereislegmatis etiam portionem commixtam ha
bentes, ideoque in sorma liquoris aquei ascendunt. i- Si ut ergo Acidorum aculei fibrosas vessiculas lactis ,
aut sanguinis perforando serum contentum excludunt, i liter Aquae vitae, aliorumque spirituum poros penetrando aereas expellunt atomos , quibus pulsis Omns
omnino salis , & sulphuris volatilitas, seu spirituositas destruitur, perque modum praecipitationis degenerat in crassitiem. Neque dissimili ratione pyrius puluis spiritu vitrioli madens accendi respuit, tum quod exclusis per acidum
40쪽
acidum dissoluens aereis particulis necessario tequitur im potentia deflagrationis, quae sine spirituoso aere fieri nequit;tum etiam quod illius Acidi flegmatis mucor ad in
tus , extinguendae potius flamme obnititur. Ijsdem insistendo 'principiis depraehendimus etiania quomodo Quercetani Mercurius cum vitriolo sublimatus coaguletur. Instabilis antea, de fusionis ignauus,continenter defluus, ic in globulos omnium consortia recusantes volubilis, iam Aqua sorti, seu vitriolo commixto subiugis adeo, ut eque ductilem identificatum , dc dis, persum in corpus vitrioli transmigrasse putaueris. Ita dii in sublimatur transeolata inter distillandum humiditate uniuersa, Vitrioli sal vi ignis susus, de ad ultima usque Mercurio permixtus fibras, stirias, de ramenta intertexit , quibus veluti compedibus sub mancipio cogitur fugitiuus Alipes. Unde scire velim a Quercetano, num fundere sub vitriolo mercurium, ec dispergere sit ipsum coagulare ; num per sublimationem firmari vitrioli s lem in continens Mercurij, sit firmare contentum mercurium ex integro fugitiuum Memore ipso Quercetano, quod si praedictat sublimationis sal in aquam iiiijcitur, eius liquatione acescit aqua, liquatisque salis ligamei iis , emanceps Mercurius veluti postliminio redux in pristinam fluxibilitatem restituitur. Eque redimibilis secundum alios spargiricos ab Oleo Tartari, ad cuius Athali auidissime accurrens Vitrioli acidum, liberat ab obsidione Mercurium, se Tartari oleo captiuans. Quo motus recentior Author sublimati veneno deglutit artari oleum exhibendum praecepit, tamquam proprijssimum anthidotum.