장음표시 사용
471쪽
seelesiae Patrum Metbodd. 4 31mmo vero ne illi quidem , qui maturamastigerunt aetatem, temere, & in conlulto ii prodere debent , nisi ante reponantur ad aliis
quod tempus Scripta, uti siladent Horatius , & Quintilianus. Μulta, ac diuturna opus est patientia, ut ingenii foetus ad eam persectionem ducantur, qua merito lucem a spiciant ;atque ad rem nostram facit, quod ait Salomon:
Doctrina Viri per patientiam noscitur. Enimvero Auctorum tolerantiae accepta reserenda sunt persectiora, quae extant monumenta, alio
rumque impatientiae , ac praeproperae festina tioni adscribenda opera vitiosa, quibus reserta est Literarum Respublica. Celeberrimus Maseus quatuordecim solum, vel quindecim lineas scribebat singulis diebus, cujus rei ab amicis saepe redargutus repone bat sapienter, eos, apud quos opera sua emanarent, parvi facturos esse, plus ne, minusve temporis in iis scribendis inlumsisset. Ab eo tamen exemplum duci non debet: sunt enim nonnulli scriptores felicissimo ingenio praediti, qui liberrime prodeuntes, pleno gradu, secure, non secus ac, qui lento, Incedunt. Immo non desunt , qui nimium lento gressu ab incepto moverentur , adeoque Rempublicam optimis rebus defraudarent, quas, si parumper sestinas sent, procul dubio perficere potuissent.
Duo extant apud Ecclesiae Patres operum genera: alia ex tempore edita, nonnulla Vero. per otium cogitata, atque elaborata. Plerolqtis
Sermones proterebant ex tempore,relicta interim Dilcis,
472쪽
ε ne optima tegendorum Discipulis suis cura eos colligendi, scribendique a Quum vero de pra cipuis questionibus agereatur, vel de refellendis Haereticis , plurimum otii adhibebant, ac meditationis. Nihil habetur tam elaboratum, nihil tam ablolutum ἡIersectumque, quam D. Augustini opera contraulianum o aliosque suorum temporum Η therodoxos. Apolosiae Patrum perpolitae sunt, exquisitique judicii : eorum autem Epistolaetum eruditione , tum venustate resertissimae . Gregorius Magnus, quum aliis scribendorum Sermonum curam committeret, Epistolas scri-hebat ipsemet ά permagni quippe momenti
est, Summum Pontificem interrogantibus dea cretorio modo respondere ; quod latis indicat Decretalium nomen Summorum pontificumia Epistolis inditum : enimvero Pastorum Ec elesiae responia in rebus gravioris momenti . tanquam Sanctiones . & Decreta sunt excipienda . Neque vero opera sua in vulgus inconsulto proferebant Ecclesiae Patres , sed accuratiori critica utebantur, suasque lucubrationes severius ipsi castigabant, & ad amussim expende-hanti Testatum id faciunt Augustini, & Ve nerabilis Bedae Retractationes , nec non Divus Hieronymus, qui plurima operum suorum
loca emendare, ac delere, vel etiam mutar sententiam non erubuit, re maturius expensa
atque perspecta. Etiamsi nimia expolitione absumendum opus non sit, minueudumque, emendari tamen debent'
473쪽
Ecelesia Patrum Motbstri . illius errata,tollenda,quae superfluunt quae autem desiderantur, addenda. Salmasius, uir alioqui cieruditione insigais, male apud nonnullos audiit, propterea 'uod semel scripta expendere detrectarit, tu atque lucubrationes Typographis omissa diligenti di1quisitione tradiderit ,
tanquam oracula , quae auteri mortales bibuli auribus excipientes le omnium beatissimos esse crederent . Hane agendi rationem abhorrenti
Scriptores , qui vulgi judicium aestimandum..ta norunt. Plinius iunior prolatum palam
S publice Trajani Panegyricum quampluri mi
rebus auxit, ac trium dierum spatio coram
selectis semie is legit, ut coram istis pene di xerim judicibus purgatus luco, di iinpune ii vulgus prodire posset. Qui Scripturii, & Patribus probe perspectis, aliquod opus ad utilitatem Ecclesiae luscipiunt.
times studio nitantur optimatu illius speciemessor mare, tum accurata me hodo dii ponere , nee niti, quae accommodatissima sunt , ad illius compositionem adhibere. Praestantissimum prae oculis habeant exemplar quod illorum mentem regat , impetul Ohibeat, componat, ae moderetur. Merunx hoc exemplar pro ingenii saeuitate deligere silludque sic imitari , ut nimium nou exseri has, noe opus, hie labor. Etenim exempla 4ria, a quibus scribendi regula sumitur. & i geniorum lumen derivatur, neque integra in proprium usum transserri debent, neque mem. Matim abripi , quemadmodum ii. iacere ccina
474쪽
448 De optima legeudorum Reverunt, qui, quum proprio marte parunta
omnino producere valeant, consilia tamen adingredi praeter vires non dubitant. Si eui cupido inest inclyti cujusdam Auct ris vestigia premendi, eumque vel aequandi , vel etiam sit perandi, caveat inprimis , ne illius methodo se scrupulosius addicat, illiusque nam ias, & quisquilias, quae contemnendae Omnino sunt, Hudiosius consectans, se se Lectorum ludibrio exponat i ut i i profecto contingeret, qui Augustinum imitari studens, ejus Amitheses, ac verba similiter desinentia ex
industria usurparet. Prudentis etiam est eam in argumentorum delectu rationem tenere , ut acta jam a cele-herrimis Scriptoribus, persecteque tractata non agat, nisi forte fortuna novi quidquam addendum supersit. Hinc notat apposite Cicero, Commentariis Caesaris deterreri potius, quam excitari Auctores ad ejusmodi argumentum a tractandum post talem , ac tantum scrip
Si quid vero novi inventum sit , vulgari facile poterit, omissis interim , quae alii scri posere. Alienum quippe est a recta ratione, ob
unum , vel alterum inventum complura
volumina praelo subjicere , in quibus adjectae sententiae vix, ac ne vix quidem detegi possimi. Ab Ecclesiae Patribus Doctrina potissimum delumi debet . Licet enim postremis hisco temporibus nova fieri possint inventa, perlae. Pe
475쪽
Εcelesiae patrum Methodo. 44'he tamen error obrepit. Neque vero inventis sdenter haerendum , nisi Ecclesiae probatio ac Cedat, quae lane expectanda non est, si novae
sententiae Traditioni , & antiquis Doctoribus
Desumi etiam potest, immo totis viribus, scilicet assidue fusis ad Deum precibus niten dum , ut induamur Spiritu Charitatis , qui in Patrum operibus viget , ac quidquid elo ruentiae, & eruditionis desideratur, abunde upplet . Ad stylum quod attinet , eadem ratione 'Patres Ecclesiae imitari potes , qua reliquos Auctores; abs re tamen foret eum sibi 1 mitandum proponere, cui nihIl singulare inest, Iraeter duritiam in verbis, atque inauditam oquendi rationem . Sic abstinendum prorsus a stylo Tertulliani , qui vocabulis insolitis plerunque utitur , vel Vulgatas , quas
adhibet voces, alio prorsus a communi homi εnurn lensu usurpat , adeo ut illum pauci ad' modum percipere valeant. Praeterea sunt apud Tertullianum liberiores loquendi formulta, quasimiori quum difficile sit, & arduum, peri
Eandem ob causam improbaudi videntur Eccleisiastici mediae aetatis Scriptores, qui in Augustini stylo vocis lonum , ac verba simi liter desinentia imitando consectati sunt. Qua in re non animadverterunt, Augustinum, quum occasio postularet , polite scripsisse , eoque solum fine in dicendo nonnunquam humilem,
476쪽
3o De Opiama legendorum abjectumque, ut Auditorum ingenio se se ae
commodaret, quos Veritas iis verborum jocis ornata magis delectabat.
Prudentius fuit illorum consilium , qui Divi' Bemardi stylum sibi imitandum pro luere . Plurimum enim habet gratiae , & venustatis in rebus pietatis, ac Religionis ; immo Nero Divus Bernardus inter Latinos Patres unus esse videtur, quem ii, qui te se supra vulgus extollere cupiunt , in Ecclesiastici termonis exemplum sibi proponant. Nihilo tamen minus, quod huic Sanctissimo Doetori ita eximium est, ut ei a natura datum esse videatur , putida in iis crederetur assed talio , qui illum studiosius imitari vellent, quum nolias aeque peripectas haberent Sacras Scripturas , eaque carerent ingenii dexteritate, qua tantopere pollebat Bernardus, ut Divinas Scripturas in quamlibet significationem felici Iuccessu
Quum plerique Latini Patres parum accurato itylo utantur, poterit iccirco Scriptor Ec-Hesiasticus pro sanos Auctores adire , quibus Lactantius, Hieronymus, aliique nonnulli, bin guae magistris uti non dubitarunt. Porro, qui eximium Auctorem in patro num sibi ad hil cit, caveat tedulo. ne illius verbis pertinacius serviat, ne ab illo non adhibita usurpare detrectet. 4ui tam anguste di
cunt, merito ir robantur, ac iure commemdatur Erasmi libertas, prae Italicorum scrip torum lcrupulositate , quibus saeculo proxima
477쪽
Maesiae Patrum Metbonu. 431 superiori religio fuisset, vel unum Verbum a Cicerone non adhibitum usurpare; cujus vitii reprehensionem quum meruerit Bembus il scribenda Venetiarum Historia, quis non reindarguat Theologos de rebus ad Religionem pertinentibus differentes Perpendat insuper Scriptor oportet, quam personam gerat , quod argumentum tractet ,
quive demum ii sint, ad quos scribit. Qitae quum non caverit olim Philosophus Favori. rius in Dialogis, falsus fuisse jure meritoque creditur. Caret enim illius stylus tum apta argumenti gravitate, tum eximia Philosophi dignitate. Ubi stylus rebus , & personis conveniat , nitidulque sit, ac perlpicuus, omnis querelis occasio tollitur, atque Letioris ingenio satis omnino fiet. opera tua evolvens alebat RubHieronymo Alexandro, qui nitido, politoque stylo utebatur doctissimum me esse sentio ;Contra vero ignarum , quum illorum lcripta lego, qui obscuris, implicatisque vocabulis sese irretiunt, involvuntque, Latinum potius, quam Vernaculum sermo. nem adhibere in Auctorum facultate positum est. D. Dupuγ in ea erat opinione, vernaculo sermone scribendas esse Historias, &Gesta, quae nosse omnium interest. Haec regula in
Libris etiam Pietatis, & Morum , qui omnium manibus tractandi sunt , locum habere posset.
478쪽
si De optima legendorum De Theolosia gravior longe dissicultas, prae.
sertim vero de Scholastica , quae vernacul et
reddita, aegre admodum exponi potest; propterea quod illius vocabula omnino singularia, ac undique Philosophica, omni vi careant in
Theologiam vero Postivam plerique Patres indigeno iermone tractarunt : nec quidquam caulae est , cur hodiernis temporibus ab illo. rum recedamus exemplo, nisi de illis sorta agatur, quae ignaris, & imbecillibus sunt o culenda. In caeteris autem argumentis satis quisque muneri suo faciet , si proprium con, sulat studium , si illorum, ad quos scribit, ingenium exploret, suamque in scribendo facultatem, hoc potius, quam illo sprmone, modo non obloleverit. Qui enim e. g. Graece scriberet, omni pene careret Lectore. Revera
ecquis hodiernis diebu* Epistolas legat, quas
doctissimus Budaeus ad amicos postremo saeculo lcri si Fcquis Interpretationem Psalmo rum Davidis a Petavio Graecis versibus elaboratam legere adgredietur, quae tamen ab aequi ismis aestimatoribus persectissimum & omnibus numeris absolutum opus esse creditur Immo vero non desunt, qui ne unam qui dem Graecam voculam , ut aliquid nervosius exprimatur , adhiberi aequo animo serant , litam mixtionem plerique improbant, quidam etiam nullo modo serre possunt , praesertim vero in publicis scriptis. Inquiunt enim, An
liquos nihil extraneum lucubrationibus suis
479쪽
Eceliniae Patrum Metbολ 43 Inseruisse; Latinos quidem eam facultatem sibi vindicasse, verum in Epistolis solummodo familiaribus; Graecos autem nulli bi . Addunt, Plutarchum, in reserendis, quae scribit Horatius de magnificentia Luculi, cavisse religiosis.
si me , ut e LMina in Graecam Linguam transferret,nequa in Graeca suaOratione videretur esse sermonis varietas : Ciceronem etiam, quum
Graecum Epicharmi versum proferre deberet, omni cura, studioque, ut i pie testatur, vitasse variarum linguarum mixtionem Scis enim IM inquit me Graece loqui in Latino ser- ,, mone non plus tolere, quam in Graeco La, ,, tine , & re e quidem ,, . Non est tamen , cur tam resigiosa adhibeatur scrupulositas , praecipue in operibus eruditionis, & critices.
CAPUT XVII. Guibus facultas non es , mel voluntas docendi, atque scribendi, ii Sanctorum Patrum lectione ad suimet ipsorum instructionem summo cum firm
QUI ea mente scribunt, vel loquuntur ,
ut opera sua, via Sermones in vulsus proferant , bene multis virtutibus instructi esse debent, quae non omnibus concessae sunt; immo etiam non delunt, qui , quuir
480쪽
m optima legendorum illis non careant, palam prodire vel nolunt .
vel non audent , sive modestia detineantur , sive Criticorum metu; atque, ut subducant sese a quibulcam male' seriatis hominibus ita animo comparatis, ut nec quae bona lunt ,rrobore, nec infirma , aut impersedia exculare uiant.
Nonnulli etiam quantacunque polleant in ' legentiis Auctoribus, & Ecclesiae Patribus facit tale, quae tamen privatim , & secreto didicerunt. palam proferre non valent. Nequ vero cle serenda iccirco lectio Patrum Eccletiae; nihil enim est post Sacras Scripturas utilius, nihil iucundius, quam Sanctis Patribus familiariter uti, a quibus Gratia, Pieras, ac mori in landi imonia uberrime fluunt. Sanctissimae istius exercitationis subsidio modestiam servabit modestus, & humilis humilitatem ; ea ncinne pro beneficiis divinitus acceptis cumulatis Iimanos intelligentiae luce perfundit. Quod si qui, in dubium vocare audeat, proprio pro
Enim vero perspicacissimi , amantissimique
Ecclcliae Patres, omnibus omnia fiunt, ut omnes Christo lucrifaciant . Parvulis lac praebent, persectis vero solidum cibum ; de sapientia , tibi se praebet occasio , loquuntur inter persectos; ubi vero prudentia postulat, flentio premunt coram infirmis quae mediocrem illorum cantum superant. Feri ilia nacti ingeni a. atque docilia, non gloriantur, sterilia vero,& infoecunda non fastidiunt , Ubique serund