Pelagius in Irland : texte und untersuchungen zur patristischen litteratur

41쪽

l crescentis in V n. - 5. praemuniret et ut . - 6. Dariiber in Un. l. absentis V. futura. - I. resecaret Nn. - 8. Darliber hereticorum in Wu. - 9. Dar liber

'l. similitudine Wn. - 10. Darliber l. X verba dei Wn. - ll. Darliber l. post cisionem eorum per legem Wn. - 12. Daruber ut sui ceret nobis. - 13. Stehi in Wn. richtig nach seripserit. - l4. Darliber ad Tim. et Titum et Philemonem in Un. - 15. Daruber leo X in Wn. - 6. Darliber X verborum in Wn. - l . instituit Wn. - 18. Darliber Paul. in Wn. - 19. Daruber ad idem Wn. - 20. Darliber l. uerbi gratia. Paulus seruus Christi et re. Wn. - 2 l. Dar- liber eloquentiae Wn. - 22. Darliber ebrei Wn. - 23. ZWischeu sed und aut duruber esse rin. - 24. Petri et Pauli Wn. - 25. ergo nec Un. - 26. Daruber I. nullius Wn. - 27. inconueniens absurdumque Wn. - 28. nullius esse fellit in WD. 29. Daruber Pauli Wn. - 30. Daruber quam non esse alicuius Wn. - 31. Darliber l. epistole Un. - 32. in proprio Nn. - 33. quare WD. - 34. non primam WD. 35. Darliber Maeedones Wn. - 36. Darii ber antequam iret hierosolimam WD. 37. Darliber l. elemosine Wu. - 38. quamvis und darliber i. que Wn. - 39. ut darliber L et Wn. - 40. Daruber 'l. a rudibus gentibus in Ide Cn. - 4 l. Daruber 'l. genera Wn. - 42. inter se Wn. - 43. Darliber l. iudet et gentes WD. 44. confictarent Wn. - 45. Darliber αb initio increpans Wn. - 46. Darliber uos iudicaui Wn. - 47. Darliber 'l. penitentia WD. - 48. nisi hoc tantum Wn. 49. Darii ber 'l. quam Ephesii. - 50. In Wn. stetit et uersi Abschniit VIII, datin VII. - 51. Darliber quam Philipp. Wn. - 52. Daruber ab hereticis et pseudoapostolis Wn. - 53. laudati Wn. - 54. contribulibus Kn. - 55. Darliber' l. premiorum in futuro Wn. - 56. E licit argumentum Wn.

incipit prologus pilagii tu aepistolam ad Romano8. Romani filarbber I. sunt , eae Iudeis et gentibus qui crediderunt,in 8uperba contensione uolebant 8e alterutro superponere. nam Iudei

dicebant: nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fouit. Nos circumci/i eae genere Abraehae et 8tirpe sancta discendimus, et Notu8 retro apud I)ιdeam tantum dieitur Deus. Nos de Aegipto εignis et uirtutibus liberati mare siceo transiuimus pede, cum inimic08 HOδtros grauissimi suetus inuoluerint. Nobis manna pluit dominus in diserto et quasi filiis suis caeleste pabulum mini8trauit. Nos die noctuque in columpna nubis ignisque praecessit ut nobis in inuio iter ostenderet fl07 r, 24 atque ut caetera eius circa no8 inmensa bene si 'ia taeeamuA: Nos soli digni fuimus Dei legem acet-Pere et uocem domini loquentia audire eiusque cognoscere uoluntatem,

in qua lege nobis promissus est Christus, ad quos etiam ipse se

42쪽

ueui38e te8tatu8 e8t dicens: non ueni niSi ad ove8 quae perierunt domus Hiarahel. Cum uo8 canes potiu8 quam homine8 appellauit, aequumne ergo est, ut hodie idula disserente4 quibus ab initio diseruistis nobis conparemini et non potius in prosilitorum locum ei legis auctoritate et consuitudine deputemini' et hoc ipsum non merebamini nisi quia Dei larga semper clementia uoluit uos ad no8tram emittationem

admittere. Gentes etiam e contra respondebant: quanta maiora erga uos Dei beneficia narraueritis. tanto maioris uo8 cremini8 MeO8 e88e monstratis super his eaestitistis ingrati. Nam ipsis pedibus, quibus aridum mare transistis, ludebati8 ante idula. quae feci/tis; et ipso Ore, quo paulo ante ob necem aduer8arii domino cantaueritis, simulacra uobis feri poposcitis illis oculis ueneranda, quibus Deum nube uel igne conspicere δolebatis Manna quoque uobis fastidio fuit et

semper in diserto contra dominum mormura8ti8 ad Aegiptum, unde uos in manu valida iecerat , uolentes redire. Quid plura' ita patres uestri crebra inritatione dominum inritaverunt ut omnes in herimo morerentur nec plu8 G δenioribu8 eorum quam II, homines ad terram repromisionis intrarent '. Sed quid antiqua, cum etiamsi illa minime fecissetis hoc 3olo uos nemo digno8 iudicaret ueniae, quod dominum Christum pro fetarum semper uobis uocibu8 promi88um non solum suscipere noluiδti8 8ed etiam moi e pes/ima perimissistis', quem no8 ut cognouimu8 statim credidimus, cum nobis de eo non

fuerit ante praedicatum fi0l. l0 TV, l . Unde probamus, quod idulisseνuiuimus non obstinutioni mentis seu ignorantiae deputandum; qui enim agnitum ilics 8equitur ollim utique sequeretur, si ante cognitisset. Sic enim ρ de generis nubilitate iectatis quasi non morum magis emitatio quam carnalis natiuitas filio8 uos faciet es8e sanctorum. Denique au et Itimahel, cum ei Abarcham 8tirpe sint, minime in siliis reputantur. His altercantibus se medium apo8tolu8 interponens ita partim dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua iustitia salutem merui8se confirmet, ambo8 uero populo8 et 8cienter et grauiter dilinquisse: Iudeos quod per praeuaricationem legis deum inhonorarent, genies

uero, quod cum cognitum de creatura creatorem ut deum debuerint uenerari, gloriam eiu8 in manufacta motauerunt simulacra; utrosque etiam similiter ueniam con8equio8 aequales e88e ueri88ima Matione demonstrat, Prae8ertim cum in eadem lege praedictum sit et Ludeos

43쪽

et sense8 ad Christi iidem uocandos. Quamobrem iaci8sim eos hum lians ad pacem et concordiam choortatur. Finit Molosus.

Romanos' nondum uiserat apostolus nec in eis ipse ut in caeteris primus fidei lacerat fundamentum, sed aliis diseipulis crediderant praedieantibus. Ab apostolo solo indigent confrinari, sicut ipse dicit: Desidero enim uidere uos, ut aliquid impertiar uobis gratie spiritalis ad confirmandos vos. His ergo nunc scripsit. Quicum eae Iudeis et gentibus credidissent superba contentione uolebant 8e alterutrum superponere. Dicebant enim Ludei: Nos sumus gens 8ancta , quos ab initio Deus dilemit et fo0it. Nos genere Abraham ex stirpe sancta des enissimus A. Nos et Egypto liberati mare δiccis pedibus tran8iuimus; propter no8 Pharao Gum einer itu8u0 P08t decem Plagas mer8u8 in mari interiit. Nobis manna pluit Deus in deserto'' i et caetera quae numerare longum est. Solum hoc dicimu8, quod ipse dominus, in quo et uos uidemini oredidis8e, nobis eae lege fuerit repromistis meritis no8tris uenturus. UO8 autem qui estis sentes ab initio derelictoe, qui nunquam Dei notitiam habuistis

44쪽

sed semper demonii8 deseruistis, equumne est i ut hodie cib idolis

siout semper fuistis in lege et hoc ip8um quia ' multum misericors est Deus qui uos uoluit ad nostram imitationem admit ere.

Gente8 uero e contrario respondebant: quanto maiora Dei bene- fota narrabitis tanto Nos maioris criminis reos esse monstrabitis,

qui semper his omnibus emstitistis ingrati , qui ' post domini uocem auditam uobis idola fabri astis; quod et/i non fecis8etis, hoc solo

crimine ueniarn non merui8tis accipere, quod dominum uobis prophetarum δ' uocibus repromisum non solum 8uscipere noluistis sed

praediterat. Quanto ergo nostra fide8 melior 3it permicue patet. Quod autem idolis seruiuimus non malitic sed ignorantic fuit. Dein que ' ubi nobis ueritas innotuit, statim credidimus; silios vero Abrachc non carnalis natiuitas Θed imitatio fidei facit.

His itaque altercantibus apostolus se medium interponit, fostendens ambobus populis neque circumcisionem aliquid e88e neque praeputium sed fidem quae per caritatem operatur, uici88im autem eos humilians per totam epistolam rationibus et testimoniis ad unitatem hortatur,4 docens neutrum per opera hoc δua meruisse sed 'totum quod essent Dei gratis deputandum et Iudeos uero et gente8scienter et grauiter deliquis/e: Iudeos quod per praeuaricationem legi8 ignorauerunt Deum, gentes quod '' cognitum ei creatura creatorem debuerint ut deum honorare et non in uanis et corruptibilibus

nomen ueritatis asscribere simulacris ''.

l. Aut d0m Rande stetit Romani sunt qui eae iudeis gentibusque crediderunt, Was als Ersafg nr dis pingehlammerteu TextW0rte voti Romanos bis credidissent gelten soli. - 2. Bber gens sanctα Stehi l. populus Dei. - 3. 0ber nos eae stetit circumcisi, das gWischen beide eingus hi eben is t. - 4. Darliber et notus ud Iudeam tantum Deus, das nacti descendimus eingus chieben. - 5. Darliber signis et uirtutibus, das V0r liberati eingus et gen . - 6. Aus d0m Rande stetit histrossenbar ais Ersafg sur die Norte von et caetera bis equumne est ei ZuSetZen:

et quasi stiis suis celeste pabulum ministrauit; nox die noctuque in columna nubis ignisque praecessit ut nobis in inuio iter ostenderet. Atque, ut cetera eius circa nos inmensa benefeia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere et uocem Dei loquentis audire eiusque coqnoscere uoluntatem, in qua lege nobis promissus est Christus, ad quos etiam sese ipse uenisse testatus est dicens: Non ueni nisi ad oves quae Perierunt domus Israhel, cum uos canes potius quam homines amellauerit. Equumne emo est. - T. Dariiber stetit als vor nobis eingus hi eben quibus ab

45쪽

initio deseruistis. - 8. Neben Et non aus dem Rande sur die eingehlammertenW0rte v0n Et non bis in lege stetit l. et non potius in proselitorum locum eae legis auctoritate et consuetudine deputemini. - 9. Uber quia multum bis Deus qui stetit als Ersat g non merebamini nisi quia larga semper Dei clementia. - 10. Aus dem Rando daneben stelis, ossenbar ais Ergatgstuch fur qui post bis quod dominum,s0: Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola que fecistis

et ipso ore quo paulo ante ob necem aduersariorum domino cantaueritis, simulacra uobis feri poposcistis et illis oculis ueneranda, quibus Deum in nube uel igne conspicere solebatis, simulacra intuebamini. Manna quoque uobis fastidio fuit et semper in deserto contra dominum murmurastis, ad Egyptum unde uos manu valida eiecerat redire cupientes. Quid plura' ita patres uestri crebra prouocatione Deum irritaverunt ut omnes in heremo morerentur nec plus eae senioribus eorum quam duo homines terram repromisionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus, cum etiamsi illa minime fecissetis, de hoc solo nemo uos dignos uenia iudicaret quod dominum et cetera. 11. Darliber semper vor uocibus eingus halten. - 12. Darliber morte pessima, WaS eingUSchieben. - 13. Uber nos uero bis eum stelis ais Ergalg l. quem nos ut cognouimus statim credidimus. - 14. Dan eben aut dem Rande0ssenbar tar die W0rte Deiaque bis facit stetit l. enim agnitum ilico Sequimur,

olim utique sequeremur si ante cognouissemus. Si autem uos de generis nobilitate iactatis quasi non morum imitatio magis quam carnalis natiuitas illos uos faciat esse Sanctorum. Denique Esau et Ismahel cum de stirpe sint Abrahae minime in illos reputantur. - 15. Die WOrte Von ostendens bis hortatur ersetgen eineu knrgeren

dem Rand der Schlula von LA. 80: Utrosque etiam similiter ueniam conSecutOS aequales esse ueracissima ratione demonstrat, praesertim cum in eadem lege praedictum, et Iudeos et gentes ad Christi idem uocandos ostendit. Quamobrem uicissimeos humilians ad pacem et concordiam cohortatur.

Zimmor, Pelagius iti Irland. 3

46쪽

naeli LA. mit v0rkommenden Varianten volt Wb. und Wn. Argumentum Pilagii in aepistulam ad Romanos'. Romani sunt in partibus Italiae. hii preventi sunt a falsis apostolis et sub nomine Domini nostri Jhesu Christi in legem et

profetas erant inducti. Hos reuocat apo8tolu8 ad ueram aeuangelicam fidem seribens eis a Chorinto '. Finit amen.

1. In LA. mi. 108 v gross. In Wb. sol. 1a Incipit argumentum eiusdem epiastulae; in Wn. sol. 6 b Incipit αrgumentum epistolae ad Romanos. - 2. ID LA. aufdem Rande darii id est post Barnabban l. praeuenti l. re foth ud hisisse l. renarichtin dupool l. ante doctrinam apostolorum d. h. praeuenti vor Fundamenti erung des Glaubens oder vor Αnkunit v011 Paulus. - 3. Dagu hat LA. civitas Achaiae in Eo pα; in Wb. ist dem Τext nach a Corintho gugeseigh l. ab Athenis.

Argumentum aepi8toloe ad Chorintheos inoipit Τ.Chorinti sunt Aehai . mi' similiter ab apostolo' audierunt uerbum iteritatis et subuersi multifarie quidam ' a falsis apostolis,

iudaioce inducti sunt. Hos reuocat apostolu8 ad ueram et aeuangelicam sapientiam' scribens eis ab 'fesso per Themotheum' cohortan8 et corripiens ut salui fant in Christo Le8u domino nostro.

47쪽

Incipit argumentum Secundae'.

scripsit aepistolam apostolus eis a Macedonia' et conlaudans eos hortatur ad meliora' per thithieum'. Finit.

Wn. - 6. contristatos quidem eos Sed emendatos ostendens Selgi Wn. Zu. - T. p. th.

lahit Wb., Wn. Argumentum Pilagii'. Galatae sunt Graeci. Hii uerbum ueritatis primum' ab apostolo acciperunt, 8ed post discessum eius temptati sunt a falsis apostolis ut in legem et in circumcissionem uerterentur. Ho8 apostolu8 reuocat ad fidem ueritatis seribens eis ab Esse88o.

2. Fehit Wb. Argumentum Pilagii in oepistolam ad Essesseos'. 'fessi sunt Greei assiani em Iudeis et gentibus. Paulo apostolo praedicante crediderunt, quibus Irmiter stantibus seripsit a Romade carcere per Thithicum diaconem; et in principio quidem cepistolae Iudeos appellans incarnationis Christi sacramenta est po8uit, PO8t ad sentes conuersus hortatur ut tantis beneficiis ingrati. Deinde eommoniter praecipit instituta moralia. l. In LA. sol. 130 v, 2; es ist pilagii gang mit grossen Buchstaben ge-

48쪽

Argumentum Pilagri in aepistolam Pauli ad Pilipenses indipit

Pilipenses sunt Macedones. Π aecepto ueritatis uerbo perstiterunt' nec reciperunt falsos apostolos. Hos apostolus conlaudat scribens eis a Roma de carcare per Epaphroditum. Finit argumentum.

Argumentum Pilagii in aepistolam ad Tesalonicenses . The8alonicenses 8unt Macedones qui' acoepto uerbo caritatis in Christo nesu perstiterunt in fide etiam in persecutione ciuium 8uorum. Propterea' nec reciperunt ea quae a falsis apostolis dicebantur refutantes'. Nos conlaudat apostolus scribens eis ab Athenis per Tithicum diaconum et Honesimum acolitum L Non solum in omnibus per feeti erant sed etiam alii eorum proficerant Gempto; ergo illos ad maiora prouocat apostolu8. Finit argumentum.1. In I A. Di. 134 v, 2; in Ub. 24 c Incipit argumentum cepistolae ad Ph solanicenses; ebenso vn. sol. 110 a. - 2. Fiir qui in Wb., Un. in Christo Iesu hii. - 3. ueritatis Wb., Wn. - 4. in Chr. I. sellit hier in Wb., Cn. 5. Preterea Wb., Wn. - 6. Fehit Wb., Wn. - T. Mit acolitum schii essi das Argument in Wb. und Wn. Es stetit jed0ch in Wb. neben dem Argumentund Ansang des Brieras von exster Glossatorentiand Thessalonicenses primo non

solum ibi in omnibus perfecti erant sed etiam alii eorum uerbo profici rentur exemplo; laudando ergo apostolus ad maiora prouocat et inuitat. Hi sustinuerunt persecutionem a ciuibus suis, accusat autem Paulus eos qui instabiles a loco ad locum et eo quod diligenter faciebant eaesequias moriorum. Pardus ergo cunsulator in persequilone, sicut oportet doctorem docere infdeles et corriseere declinantes et hortari stantes et constriari persequilonem patientes. AIIS

49쪽

Ineipit aepistola altera ad Tesalonicenses. Argu mentum Pilagii'. Thesalonicen/ibus' secundum seripsit aepistolam' et notum facit eis de temporibus nouissimis et de aduersarii deceptione scribenε eis ab Athenis per Tithieum diaconem et Onissimum acolitum'. Ad eosdem: iustum erat ut crescente eorum fide et caritate eorum quoque laudatio augeretur. Simul et illud ei8 praenuntiat, quod nouo argumento eos quidam a fide reppellere temptaturi essent quod dioerent Christum ueloeiter ad futurum et quem uellent pro Chri8to facere inducerent adsuadendum.1. In I A. Di. 136v, 1; in v b. 25d Incipit argumentum secundae, in Wn.

sol. 115b L. a. epistolae sec. ad TheSal. - 2. Ad Thessalonicenses Wb., Wn. 3. Ub., WD. Setgen Zu vostolus. - 4. scripsit hanc epistolam Wb., scribit h. e.

Argumentum Pilagii in aepistolam ad Colosenses'. Colosenses et hii sicut Laudicenses sunt Assiani, et ipsi praeuenti erant a falsis' apostolis nee ad hos accessit ipse apostolus sed et hos per aepistolam recorrectit. Audierunt' enim uerbum ad Archippo, qui et ministerium in eos accipit, quorum' auditam fidem in principiis laudat deinde monet ne per philosophiam uel legis cer monia8 8educantur. Ergo apostolus iam ligatus seripsit eis ab esso' per Tithieum diaconem et Onesimum aeolitum. Finit.

l. In LΑ. sol. 13Tu, I; in Wb. 26b Incipit argumentum epistolae ad Colosenses, ebenso Wn. sol. 103 a. - 2. seudoapostolis Wb., Wn. - 3. Audierant Wb. 4. ab Wb., WD. - 5. Die Worte voti quorum bis seducantur feliten in Wb., Wn. - 6. In Wn. ist urbe Roma libergeschri eben.

Argumentum Pilagii in aepistolam ad Thimotheum ' Thimotheum instrumst et docet de ordinatione aepiscopi' et dia-eoni et omni aeolesiastica doetrina foribens ei a Maeldonia' per

sol. 118b Incipit αγ. primm ep. ad Timotheum. - 2. episcopatus Wb., Wn. 3. omnis ecclesiasticae disciplinae Wb., Wn. - 4. In Wn. Laodicia und daruberalibi a Nicopoli l. a Macedonia. - 5. p. T. sehit Wb., WΠ.

50쪽

Emplicit prima aepistola ad Thimotheum . incipit secunda'. Item Thimotheo scripsit' de exortatione marterii et omnis regulae ' ueritatis et quid futurum sit temporibus nouissimi8 et de passione sua scripsit' et ab urbe Roma.

Incipit aepistola ad Titum. Argumentum Pilagii'. Argumentum ad Titum discipulum suum discipidum quem monet' et instruit de constitutione' previteri et de conuersatione spiritali et hepetieis diuitandis, qui traditionibus iudaicis credunt.

Seribit ei ab Athenis

1. In LA. lat. 142r, 2; in Wb. 3la Incipit argumentum epistolae ad Titum, ebenso Wn. sol. 130b. - 2. Ansang in Wb., Wn. eiusach Titum commonefacit. 3. maiorem natu Selgi Wb. Zu. - 4. In Wn. Nicopoli, darunter Hemo ita, daruber l. de Laodicea I. αb Athenis.

Inoipit ad Philomonem. Argumentum Pilagii'. Philomini familiares litteras facit' pro Onesimo seruo eiu8, seribens' et ab urbe Roma de carcere per ' Onesimum acolitum.1. In LA. fol. 143r, 2; in Wb. 31 d Incipit argumentum oepistolae ad Philemonem, eben80 Un. sol. 134 a. - 2. Wb. fecit. - 3. scribit Wn., scripsit Wb. 4. Suprascriptum selgi Wn. hingu.

Incipit argumentum ad Ebreos'. In primis dicendum est, eur apostolus Paulus in prima aepistola ' non seruauerit morem 8uum, itet ut uocabulum nominia sui uel ordinans' dignitatem scriberit. Haec cau8a eδt, quod ad eos δoriben8 qui ei circumcisione crediderunt' quasi gentium apostolus et non Ebreorum; sciens quoque eorum superbiam, humilitatem' ipse demonδtrans, meritum offoli sui noluit anteferre. Nam simili modo etiam Iohannis apostolus propter humilitatem in aepistula Sua Nomen Suum eadem ratione non praetidit. Hanc aepistulam fertur apostolum' ad Ebreos conseriptum ' ebraica lingua mi88iae,