Pelagius in Irland : texte und untersuchungen zur patristischen litteratur

51쪽

euitis Sen8um et ordinem retenens Lucas euangelista post eaece88um

beati apostoli Pauli greco εermone conposuit. Finit amen finit' '.

52쪽

Quod sine intermissione. H. Ostendit omne ei dilectione diotum ut libentius audiatur et dat exemplum orandi sine inter

Ι, 10 Prosperum iter habeam in voluntate. Pl. Aliter enim prosperum iter non habeo nisi in voluntate Dei 648 B, 4ὶ.Ι, 11 Desider0. H. Nio ostendit quod si superius laudauerit aliquid gratiae indigent spiritalis 648 C, lin. 1 b. I, 12 id e8t Simul. H. per commonem fidem 648C, 10j. I, 13 N0l0 autem u08 ignorare. Pl. per eos fratres qui ab Hirusalem l. confinibus civi tatem) uinebant faudi stis quia desiderauiuenire ad vos 648 C, 13j. Et pr0hibitus sum. H. prohibitus hic occupatus accipitur dum aliis provinciis praedicaret 648 D, 2ὶ.' In ceteris gentibus. Pl. barbari δunt omnes praeter ebreos et greoos et latinos l. unaquaque lingua alteri barbara e8t ut . . . dieit barbarus es mihi et ego tibi. I, 16 omni credenti. H. quamvis uideatur incredulis infirmitas

I, 17 Ex fide in fidem. H. eae fide iustifieatur iudeus et in

fide gentile8 et ideo . . et . in. po88uerit ut tautologiae uitium deeli

53쪽

413 I, 18 Impietatem. l. impietas et in deo et in patre et in proximis 649 D, 8 ff. . 3 Eorum qui . ' . qui ueritatem nominis iniustitia indigne adorationis Mulorum detinent 650 Α, b). I, 19 Quia qu0d n0tum est Dei. Pl. quod sit et quod iustus sit, si naturam in ellegunt . potentia eius per creaturas nota 650 B, 3). I, 20 Invisibilia enim. uirtutes eius occulte tibi, angeli pl.

' Virtus eius. H. virtua patris filius dicitur. Et diuinitas. Pl. diuinitas hic pro spiritu 8ancto Ponitur.' Ut sint in exeussabiles V. Der naturam l. Per facture rationem

I, 21 Aut gratias egerunt. H. eo quod po88ent deum agno- seere si fl. debere fiesis ' vellent 651 Α, ij.

Sed quanuerunt in e0gitati0nibu S. H. a naturali 8apore putente8 8e PO88e comprehendere . . . sinem '' dei cogitatione 65l Α, 5 . Obscuratum est in Sipiens e0r e0rum. H. recedens a lumine

I, 22 Dicentes enim Se e 88e SapienteS. H. quasi qui invenissent quomodo inuissibilis deus per simulacrum uisibile coleretur

Stulti laeti sunt. Pl. non intelligentes mulam similitudinem habere mortale im mortali/ὶ 65I Α, ΙΙ). I. 24 Ρr0pter quod tradidit. H. tradere in seripturis dieitur deus dum non detenet diliquentes 651 B, I 4ὶ. In desideria. o. 'l. dimisit secundum . . . 65IC, I).3 In inmunditiam . . 'I. quae est in turpibus ministeriis Mulorum l. peccati contra naturam 651 C, 3ὶ.C0rp0ra sua in semet ipsis. H. inter 8emet ipsos ' . dum sibi in saeramentis idulorum cauteria et combustiones infigunt

54쪽

' I, 25 C0luerunt. P l. genu flectendo. Ι, 25 P0tius quam creat0ri. PL cui si seruissent fieri bene-dieti in seoida potuissent. qui enim voluntatem faciet Dei manet . . .

' Qui est benedictus in s. m ardor amoris Pauli l. cui reddenda est benedictio. I, 26 Pr0pterea. PL propter cauδαε commemoratas 651 D, 9ὶ. In passi0nes ign0miniae. H quia neque ordinem naturae Seruauerunt . . . linquerent, Omni8 mali cau8a idulorum cultura 65l D, 13).1e. Ι, 27 Exarserunt. In es renata libido modum seruare non

Et mercedem, quam 0portuit. H Sio cucurrit ordo ut qui Dei obliti sunt nee semet ipsos agnoscerent 652 Α, 8). I, 28 Deum habere in n0titia. H ille enim existimat deum habere in notitiam qui non audet peccare 652 A, li).3 Quae n0n conueniunt. homini facere dum prole8 non nascitur 652 B, I).' Ι, 29 Auaritia. Pl. auaritia quae Semper querit et nunquam largit. 2 Plen0s invidia homicidio. I. invidia 8ociant quae eius cre- minis ipsa est materia 652 B, i).3 Dolo. oeoidia malitia blandis sermonibus adornata 652 B).3 Sussurrat0res. non in faciem sed in aure loquentes

I, 30 Contumeli080s. H Qui ueloces sunt in uerbis iniuriae

Superb0S elat08. H. 8uperbus qui uult supergredi quod e/t; elato8 uero qui esticitur super mensuram suam 652 C, 7 . InuentoreS mal0rum. PL quia superbia semper cogitat et invenit mala 652 C; il).3 I, 31 Insipientes. l. quia a fonte sapientiae reci88erunt

Ιncomp0sit0s. H qui εine ullo ordine sunt 652 D, 4). Sine asseeti0ne. P qui sunt sine earitate Dei et promimi

Sine miseriq0rdia. P l. quomodo enim aliorum misereri poterant qui in se misericordes esse noluerunt 652 D, i).3 I, 32 Ν0n intellexerunt 'l. non timuerunt 653 Α, 9ὶ.

55쪽

' Ι, 32 Sed etiam qui c0nsentiunt. H. facientem et obsecentem par Poena son8tringit.' ΙΙ, i In quo enim iudicas alterum. H. non quod esset malum corripere alios sed non sati8 est ad iustitiam 8i malus sis. II, 4 An diuitias b0nitatis etc. H. numquid de impunitate blandiris quod in presenti non reddit mala 653 D, 2ὶ ne putes quasi non curantem res humanas 654 Α, 2ὶ ΙΙ, 5 Imp0eniten8 gor. H. non agnita enim pietas magis iud cium parat, ut uindictam sentiat qui misericordiam sentire contempsit

2 V, 10 Pax. quam prius incorruptionem his pacem .... 1d.

ΙΙ, 15 In c0rdibus suis. H. conscientia testatur se habere legem timendo dum peccat et uictis gratulando peccati8 6b5D, 3 . 3 II, li Iudaeus e0gn0minaris. nomine non opere 656 A, 8). Requiescis in lege. I. confidis l. 8ecurus ἐε sine inpletionem

' II, 19 Ducem esse caec0rum. H. 'I. doctorem non habentium lumen scientiae.

ΙΙ, 22 Qui dicis non moechandum. Pl. non e8t una michia, nam omne quod Deo debe8 8i alicui redderis l. amorem l. timorem l. seruitium l. spem mecharis 656 D, 3). II, 22 Sacrilegium facis. Pl. sacrilegium dicitur quod proprie in deum quasi sacrisancti violatio, unde Christum quem l prae

56쪽

44' II, 23 Qui in lege gl0riaris. Pl. dicis te beatum quod

noueris Dei uoluntatem dum sensum legis qui de Christi incarnationeeδt praeteriris dum inhonoras'. 3 II, 27 Per litteram. l. dum literae circumcisionem Sectaris spiritus uero circumcisionem accipere dedignaris ut Christum credensueram circumcisionem reciperis 657 C l3ὶ.2 a. ' III, I Quid ergo amplius est Iudeo. Pl. quid ergo iudeo l. est quam gentili quod habuit legem quae contempta est eo quod ambo indigent iustificari per fidem. III, 2 Quia credita sunt illis. H. gentibus a utem nulla 658 B, 8ὶ.' ΙΙΙ, 4 Sicut scriptum est. Pl. iudeis prauo sensu dieit ideo

mendam homo ut sua iustitia manifestius appareat.

2 ΙΙΙ, 5 Qui infert iram. I. ut in Sodomis et in diluvio ita in iudieio 658 D, I 0ὶ.

III, 6 Secundum hominem. H. secundum ia qui taliter sentis. Hic δensus non deo sed homini convenit 658 D, 13ὶ. Absit, ali 0 quin qu0mod0. H. si non bonis bona et malis mala retribuat, quomodo iniquitatem iudicauit, si humana iniquitate sit

ΙΙΙ, 12 Inutiles facti sunt. Pl. inutiles ad opus ad quod fuerunt creati l. ad agnoscendum deum 659 D, I).' N0n est qui faciat b0num. Pl. quod iudeos praeuaricatio mandati gentes leae naturae contemnet fli 08 condemnat J εiue usque

ad unum.

III, 13 Sepulcrum patens. Pl. sicut fetor de sepulchro ita hodor mortis et uerba pestifera et adolatio de ore eorum procedit 659 D, 10).3 Linguis suis d0l08e agebant. . aliud ore aliud corde contenent ut iudei contra Christum 660 Α, 1ὶ.Venenum aspidum. Pl. horum 8erpentium pe88imum e8t vene

57쪽

habuissent, non peccarent; neque enim δeruus audet domino praesente

peccare 660 B, ij. 3 III, 19 Selmus autem qu0niam etc. 'l. ne iudet dicerent: hoc de gentibus dictum est 660 B, il).3 Subditus fiat omnis mundus deo. l. in confe88ione peccati

3 ΙΙΙ, 20 Ex operibus legis I. circumcisionum et sabbatum

2 C0gniti0 peceati. l. non remissio ut fit in bab tismo) sed leae ostendit quid sit peccatum 660 D, Il).3 ΙΙΙ, 21 Sine lege. l. Moysi 661 Α, 6).3 Iustitia Dei manifestata est. I. fides gratis data est nobis

P Testificata a lege. 'I. quod in nouissimis uenturum foret

' ΙΙΙ, 24 Iustificati gratis. H. sola fide, audi grati8 tacet . . . meritis . 2 ΙΙΙ, 25 Quem pr0p0suit Deus. ut propitietur eis qui credunt, se δanguine ejus libiratos esse 66I C, 12).3 Pr0pter remissi0nem praecedentium dilectorum. I. ideo passu8 e8t Christus ut propo8itum sedaret quo punire decreuerat Peccatores 661 C, 15ὶ.2 In SuStentati0ne. l. in patientia qua spectabat diliquentes conuerti 66l D, 3-5ὶ.3 III, 28 Sine 0peribus legis sine operibus iu/titiae 662 B, b).3 ΙΙΙ, 29 Αn Iudeorum deus tantum t. numquid solos creauit 'nonnέ omnes creauit homines f 662 B, 12ὶ.3 ΙΙΙ, 31 Legem ergo destruimus per sdem 3 V. dum probamu8 uerum e88e quod promisit 662 D, 8 . IV, I Quid erg0 dicemus. Pl. reuocat illos ad capud circumcisionis ut commemorat Abraham non eae circumcisione iustificatum fuisse sed eae fide iustitiam inuenisse quod dei promisionem credidit ante circumcisionem 662 D. 12).3 Patrem n08trum Se eundum earnem. 8ecundum circumci8ionem

58쪽

46 IV, 5 Secundum prop08itum gratiae. Pl. quod propo8uit per 8olam fidem peccata dimittere 663 C, b).2e. IV, 9 Beatitudo ergo haec. Pl. uult ostendere istam bea titudinem tribus temporibus fuisse 'l. nαturae et litere et noui 663 D, l l . IV, 13 N0n enim per legem. Pl. circumcisionem legem appellat

IV i5 Lex enim iram operatur. H. Quae iniustis est po8ita et magis peccare uolente8 quam obsoluit, per scientiam cumulando dilicta; δi enim, inquit, caeci estis Siclin peecatum non haberitis

' IV, 16 omnium n08tr0rum. H. non praeuaricatorum et circumcisorum tantum iudeorum sed gentium credentium per fidem.' IV, 17 Patrem multarum gentium. Pl. non gentis i8rahelis

tantum sed Omnium.

3 Cui credidisti l. quia per se nec unius filii poterat e88e pater

Et u0eat ea quae non sunt. H. licet in principio creaturis conuenit, tamen hia de insperata conceptione dimit 66b Α, 9). IV, 19 Non considerauit corpus Suum. Pl. quia omnipotentem nouit omnia posse 66b B, ibi. Cum iam fere. Pl. non inpossibilitate nec repromis8ionis magnitudine dubitauit 665 C, 4ὶ.24. 3 IV, 20 Dans gl0riam de0 'l. de percepto gratias agen8 665 C, ij. 3 IV, 22 Id00 et reputatum est illi 'l. quia tam perfecte et firmiter oredidit 66b C, 9ὶ.3 IV, 25 Delicta nostra l. morte sua nostra aboleuit 665 D, ij. 3 V, 1 Pacem habemus. 'l. non secidi 666 Α, 9ὶ.2 V, 2 Accessum habemus 'l. accessimus prope qui longe eramus in idiuis speranteε 666Α, Ilin. In qua Stamus. H. qui ante gratiam iacuimus 666 Α, 13). In Spe gl0riae. H. meramus nos po/sidere gloriam 666 Α, 15 . V, 3 Sed et gl0riamur. Pl. magnitudinem praemii s666 B, I9).2 V, 4 Pr0bati0 uer0 Spem. 'I. spes futurorum omnem con- fuisonem eaepellit 666D, 7ὶ.3 V, 5 Quia caritas Dei ete. manifeste hse ostenditur quia quaecumque a deo Patre, intercedente filio, donantur, per spiritum sanctum tribuentur 666 D, IA).

59쪽

V, 5 Per Spiritum sanetum. Pl. qui ostendit gloriam futurorum 't. non Per Proprium memitum 667 Α, 6 . 8 V, 6 Ut quid autem Christus etc. I. heret qui traditus est propter dilieta nostra, nisi ut manifestaret 8uam caritatem 667 Α, 9ὶ.3 Secundum tempus. I. quia in fine seculi Christus pas8us est l. ad tempus tridui in sepulchro 667 Α, i 2).3 V, 8 C0mmendat autem ete. ' . dum ausus eδι quod nullu8 alius 'l. tam faeile ne illi iniuria sit; cum enim aliquid indebite

Prae8tatur tunc mainime caritas commendatur ut qualiter se eaehibere

debiant recognoscant 667 C, 3. I 2).3 V, 9 In sanguine ipsius 'I. non animalium sicut in lege

3 V, 10 Si enim eum inimici e88emuS 'I. actibu8 non natura, quia amicitia huius mundi inimicitia est Deo 668 Α, 4. l). Rec0nciliati. H. quia reconciliati naturaliter, quia priu8quam peccaret homo deo iunctus est 668 Α, b). V, II Ν0n S0lum autem. H. non solum nobis dabitur sempiterna sed et quaedam similitudo diuine glorie erit nobis 668 Α, b).3 V, 12 Propterea Sicut etc. l. quomodo cum non e8Set Pec catum, per Adam aduenit; ita cum nulla esset iustitia per Christum reuocata eδt 668 B, Ι0-13).3 Et ita in omnes homines pertransiuit l. more fermenii quod

inficit omnem massam 'I. dum ita peccauerunt, similiter moriuntur

V I3 Usque ad legem pedestium erat in mund0. H. lem iudeae permenit peccati ad cuius aduentum peccatores fruebantur liberius i. praesentis uitae longitudine 668D, 4ὶ. Peccatum autem n0n imputabatur 'l. non in coelo Sed 3 a. Prae8enti, non a deo sed ab homine 669 Α, 73. ' V, 14 Sed regnauit m0r8. H. habens humanum genus Sub

suo dominatu.

3 Qui n0u peccauerunt. qui non declinauerunt a lege nature in utero l. tris filii Noe ei. 669 Α, i 3ὶ.3 Qui est Drma suturi contraria similitudo, ut ille peccati caput ita hio iustitiae; sieut enim in Adam omnes moriuntur ita pl. 669 B, l0j. Aut dem Rande n0ch ut ille peccati eaput ita hic caput

60쪽

iustitiae, ille ei terra uirgine iste eae Maria uirgine, ille ei dei manibus iste ei ministerio saneti spiritus ei. 669 B, 8 ff.).' V, 15 Sed n0n sicut delictum etc. Pl. plus praeualuit iustitia in iusti cando quam peccatum in occidendo quia Adam se et posteros interficit, Christus uero et qui erant tunc in corpore et

P Si enim unius delict0 multi m0rtui sunt 'I. freere inso d. h.

responsum h00) mentibus hereticorum' ' dioentium εἱ Adce delietum non peccantibus nocuit ergo Christi iustitia non credentibus prodest.' In plures habundauit. I l. quia non solum deleuit peccatum Adae εed omnia mala po8t flam.' V, l6 In c0ndempnati0nem. H. qua usque hodie et u8que finem homanum genu8 Pro8ternitur.' V, 17 M0r8 regnauit per unum. H. peccatum habuit tempus regni 8ui usque ad Moysta, nds autem per gratiam regnauimus d. h. regnabimus) sine fine per uitam internam. 3 V, 18 Per unius delictum. εubauditur mors regnauit

V, l9 Sicut enim per in0b0edientiam. H. erempto inobidentie' liberabit ist in altiris chen Handschristen gleieli liberauit, W0il im Alt- iri schen inlautendes b Wie v gesprochen gurde, Wolier in dies en Glossen auctisne fur siue v. A. Die Stelle Wird v0n Mercat0r im C0mmonitorium super nomine Caelesti II, T aus dem Pelagiushommentar so citiert: plus ualuit gratia

ta ui ubi cando quam peccatum in occidendo, quia Adam non se solum sed et suos posteros interfecit, Christu3 uero et eos qui tunc erant in corpore et eos qui postea

futuri erunt liberauit Migne, PL. 48, 86 Α, 8). Sie ist aucti in dem Pseud0Primasiush0mmentar, der Wie Wir selieti Werden eine anti pelagianische Be-arbei tun g des Pelagiushommentars avs gweitor Hal te des 5. Jahrhunderisist, erit alten: plus praeualuit iustitia in uiuificando quam peccatum in oecidendo: quis Adin peccatum et se et suos Posteros interfecit, Christus autem et quos in corpore inuenit et suum hominem et posteros salutauit Migne, PL. 68, 44 ID, 5). Bes0nders salit aus, dass Wb. und Pseud0-Ρrimasius in praeualuit iustitia gegenualuit gratia bei Mercator gusammengehen, Walirend uiui cando M0rcators durch