De Lysiae epitaphii authentia verisimili ...

31쪽

generalius loquitur, atque omnino altera pars orationis, quippe quae per se generaliorem expositionem contineat, proprie Lysianam dicendi speciem praebent. Sed etiam intra narrationem ipsam ubicumque orator pro sua consuetudine rebus ipsis profligatis brevi quadam contemplatione atque conclusione perorat, expressiora vestigia Lysiae ingenii deprehendimus. Haec igitur quasi quaedam iudidiora puncta Lysianae in epitaphio expositionis primum deinceps inspiciam cincipientes ab exordio Orator dicere exordiens se excusat, quod imparatus aggrediatur ad laudandos mortuos, ingressus sic: E iam h Iob iv ola τε tvαt-ἐπειδη M. Simili ingressione et structura patroni causae orationem incipiunt veniam petentes ignoscendi, quod in iudiei prodeant, st. 88 Et xlv la H lv-ἐπεὶ δέ, 32, 1 pav--αδη pavetot. Atque in hac re omnibus hominibus omne tempus non magis sumes ad sacta mortuorum pro dignitate praedicanda, quam 12, 1 accusatori aut vires aut tempus sudicere finguntur ad omnia reorum crimina enarranda. Sed oratori in iudicio accusanti oratione sua tamquam armis quasi cum criminibus adversarii accusati decertandum est. Haec propositio et cogitatio cuiusdam certaminis oratori dicenti contra causam dicendam subeundi, a qua Lysias 31, 3 prosectus quasi arma ραρασκευηέ utriusque adversarii inter se comparat, ad res gestas maiorum laudandas translata et g 2 subiecta est. Huc eodem referri potest verbum παρασκευασα et de oratione dicenda es et de rebus gestis 2 usurpatum. Ceterum de iisdem his hoc loco verbum αφθοvis eadem significatione dicitur atque 12, 2 de criminibus rei. Contentionem autem inter materiam, quae iam prolata est, et quae praeterea proserri potest, elatam videmus oppositione et verborum πολλα - καv et Verborum citetv- παραλιπει 2. 7, 9 31, 34. Quam vero dilucide, ut totum hoc exordium ad eandem illam rationem revocemus atque interpretemur, ultus patroni causarum Lysiae ex universa haca pelluceat, ex ratione videre licet, qua orator acinora eorum, quos laudaturus est, breviter describit atque notat. Nam non dissimili modo, quod quidem ad sententiarum

32쪽

structuram ordinemque attinet, item in exordio praenuntiantur crimina rei, qui oratione perstringendus est. g2. τοσα6τ lv ταρ π visu 14, 1s. τοι obeto ταρπολίτη, παρεσκευασε ob v va istribu ἐξ ἀρχ ης παρεσχε'

In primo capite res ab Amagonibus gestae concluduntur deseriptione miseri earum exitus, quae gravitatem ne dicam dolorem quendam exprimit. Totus hic locus admodum memoriam suscitat gravis illius perorationis de latinoribus Τheramenis. Sed hae similitudo in verbis ipsis inlinen habet:

6 Meto ταρ ἀποθαvoυσα και ob σα δίκη vhc-vοίας, 12, 78 ου ora uitan ἀποδα voveto ου. ἀλλ' aera ς αυτ aovηρίας καὶ - δίκη δο veto c. Utraque harum sententiarum singulariter in suo genere Videtur esse elata, atque si

Rauchensteinius illum alterum locum terribile appellavit elogium heramenis sepulcro inscriptum, haec epitaphii sententia elogium vere miserabile dio potest Amazonibus in sepulcro scriptum. Quippe enim illa verborum iunctio grave quiddam habet nimiumque quantum ad amplificandum Valet, es. 28, 1 πολλάκις ἀποθαvae δο6vαι δίκη αἱ . Ut autem saeta hominum quam sortissime notet atque illustret orator, quo ingenii est acumine, magna cum dicendi sollertia et utilitate comparatione utitur eum personis Vel rebus, ad quas aliquid contrarium pertinet, velut fere 12 36, 3 81. 28, 14 30 28 31, 29. Multae quidem sane talium rerum sunt acerbae irrisionis molendae. At si compar tionis o sententiam poetas ipsam, nonne eam 14, 18 quasi disiectam atque in triplicem quandam collationem

33쪽

argumentationemque dilatatam esse animadvertis Insignia enim comparandi momenta utrubique his verbis elata sunt: 16 εὐτυχεστεροι μνωντο - καίπερ --ταθω πολλὰν

parationi similis est argumentatio, qua ex minore aliquid maius Vel contra colligitur. Atque hoc modo belli virtussio AE ammatur ad extollendum, ut 14, 36 ad obtrectandum negatur. Longe aliud quoddammmamhntum dicendi

45 adhibitum est, quod ad speciem illam simplicitatis Lysianae haud parum affer Vix enim fieri potuit, quin

hic orator salis sacetiarumque, quibus ceteras orationes perspergens tam suaviter delectat atque Siculam originem suam naturamque declarat, in epitaphio quoque unum saltem signum daret. o genus quoddam ironiae exsistit a somiudicioque non alienum, si quid per dissimulationem vel per indignationem conceditur concessumque notione universitatis exaggeratur, Velut 10, 21 reus, qui, quod adversarium abiecti clipei insimulavit, ipse ab hoc arguitur patrem suum interfecisse, pietatem suam indignationemque, qua exarsit, eo levat, quod superlatione usus dicit se malle πασας is ἀσπίδα abiecisse quam in tali fama de patre suo esse. Eodem igitur modo illo epitaphii loco ethos pedisonarum quasi erumpit. Cum enim pugna illa apud Salamina conmissateloponnesii sui defendendi causa id agitent, ut Isthmum communiant, Athenienses de hac re ira incensi

iis suadent, ut απασα Ρeloponnesum muro circumdent. Nam si ipsos imperiumque maritimum regi ersarum permiserint, de Graecia actum fore. In amplifieatione, ut huc animum intendamus, Lysias quamquam pro sua simplicitate inferior est, tamen exaggerationis genere usus est, quo mirum quam sollerter et uiliter res, qua narrarit, extollit compluribus verbis binis iuxta compositis eas compre- prestendens φ 42 69τε ἔλεγχο της meto ἀρετης καὶ ita ι καὶ μω ' τψ- καὶ πεζομαχουvτες καὶ πιμαχ πιες

34쪽

Sed multo equentius in tali proxima adiunctione est θ' 66 1 33. 12 94, 6 21, 25. s. 9, 57 πὲρ v. Haud mediocrem locum in Lysiae expositione tenet figura illa subiectionis, qua ille gravioribus locis praecipueque sub finem dioendi dubitationes sibi ipsi oppositas refellit rationemque incitat atque omat g 4. 10, 23 12, 40. 24, 24 30, 26, 27 31, 24, 25. Neque vero haec in epitaphio figura aut per se aut, quod quidem Lysiae

maxime proprium est, membrorum aequabilitate et maiore numero tam conspicua Videtur esse quam in quasi vestitutotiusque illius loci hac specie ac sorma: ea risueto ocχργὶ ληξαι mi Metennc ποτερ - αλλα quater)- τα ὁρῖσι τους p.ὲv- et ob δὲ 28, 2 πως αυτοις χρὴ o Ivωμ ὶ ἔχειν, ὀτα ὁρατε α μὲv-et obetooc δή oum vero eodem illo lo Oratio continuatur gravissima verborum adiunctione, qua quasi sic demum vera responsio ad ea, quae praecedunt, inchoatur: 75 16vη δ' ἁ μοι δοκουνιε - ακοδουvαι χαρει, et Recipsa rati locum habet post subiectionem 12, 40 πα δ αυνιο δοκε. Τολμησαι, cf. 12, 2 ouvαnto δε νιοι δοκο6με v. Jam vero in affectibus commovendis atque commiseratione

proferenda Lysias haud mediocris artifex habendus est. Cum autem magis eius proprium sit in iis affectibus versari, quibus animi hominum mitigantur ' co, quam in iis, quibus concitantur παθοo, ratio ipsa in hac re mitis estae placide fluit neque acile in interrogationes aut exclamationes se attollit. Quae quidem sententiarum figurae etsi in epitaphio ipso potiorem quendam locum occupare videntur, tamen de hac re cum orationis genere atque natura Satis excusentur, tum omnes sanequam exemplis probari

35쪽

possim Ac primum conclusionem quandam ex iis, quae prae dimi, aciunt interrogationes comparativo continentes

singulare sint in Lysia exclamatisne sic elatae ora ,

cf. 29, 2, 3, 7. Sed etiam maiores series interrogationum partim disiunetivarem inveniuntur: 21, 8 31, 3l φ3 40, qu puidem epitaphii loco verbis Τιλέησεv-ἐδακρυσεv- ἐπασθη commis ratio in sun o diserimine versantium effertur. At paene iisdem attributionis verbis reus se ipse complorat in periculis veri satum 21, 24 ηλεησα - ἐδακρυοα- clxvilo R. Mirabile vero

dictu est, quantopere sequentes loci sibi respondeant Qui in diversitate rei compositione totoque dicendi olore adeo sibi similes sunt, ut in iis scribendis quasi idem animi affectus commotus, atque, ut ita dicam, eadem ingenii fibra incitata

esse videatur atque in epitaphi orator mortuomm propinquos commiseratur, iniri 10 accusator ab accusat caedis patris sui insimulatus se ipsum patremque complorat Me modo: 71 oeta et ov-πωmv- 10, 26, μη Τοι- ἐλεε tetε-

36쪽

Ρeroratio epitaphii incipitur transitionis sormula hoc ipso praecipue orationis loco apud Lysiam usitatissima. Nam praeterea usurpata est , 42. 10, 3 l. 12, 37, 61316, 9 22, 22. Sed hoc minus mihi mirum videtur quam quod continuo simili sententiarum ordine eademque Verborum figura pergitur atque pari lac in or 24 φ 77 Αλλα γαρου οἱ δ' o et δει ocmet' ὀλοφ6ρεσθαι. 0 τα ἐλαv--μεγημας GOD Gτες ova leto . om et δε - εχ' - 24, 21 'Aλλα ταρ οὐκ ἰδ' 8 et δε - με-lvπλεtv-ε τὰ bis etsi,vpaIlaetis ειρημα, τί δει - σπουδαζειv Ηοc igitur modo consolatione instituta atque maiore facultate et copia liberius dicendi recuperata orator quasi denuo Videtur ostendere velle, quid in Verborum consonantia cultuque pigmentorum praestare possit. Neque vero hoc a Lysia eiusque ratione omnino alienum est. lao quidem ratione pro Moiae cognatis scripta, cui hic orator sive graVitate causae commotus sive vetere quodam studi illius ducis ductus demonstrativum quendam sonum addidit, item in epilogo in maiorum virtutibus laudandis atque appellandis pro rata parte aliquantum assurgit similibusque figurarum mamentis dictionem distinguit. In utraque ver oratione pro rei natura peroratio concluditur polysyndeto, quod utique non possumus facere quin exscribamus: g 1 ro, μὲ ou Metota καὶ νιακαρίζω ο θαvατο καὶ ζηλω καὶ - οινιαι, 18, 27 ira

Neque illud riis si ob hoc quidem utriusque orationis loco sorte fortuna videtur esse positum. Usurpatur enim

eadem fere ratione in epilogo 1, 47 14 46 15, 12. 8, 27. 21, 22 28, 16 29, 14. Er. 34o. Ut iam magis generatim de compositione dicamus atque

nudam periodorum structuram sequamur, non alienum videtur esse primum inquirere, quibus unetionibus atque ingressionibus in sententiis struendis iungendisque Lysias in epitaphio usus sit. Non quo non una alterave earum etiam apud alios scriptores inveniatur sed omnes in summa

37쪽

consideratae atque ad rationem frequentiae perpensatae utique proprietatem quandam oratoris declarare possunt, quoniam in hac potissimum re sibi quisque maxime constare videtur. Atque ad graviorem quandam Vel generaliorem rem transitum faciunt ingressiones: ἐκεtvo lia obv-

οημειον - Ιαρ, quotquot eius generis apud Isocratem quoque inveniuntur, optime probatur 19, 25. De particula ταμ cuius stequentissimus in epitaphio usus in Lysiae dictione logicam illam sententiarem consecutionem per se satis notat, commemoretur usurpati in duplici quadam confirmatione

1 et 19, 18 8 τε ταρ om. hv - γάρ deinde in narratione ipsa exordiendas 4 3, 5. 7, 4. 10, 4. 13, 5. 16, 4 22, 2. 23,2. Certissime ver Lysiae acies cernitur et agnoscitur his partieularem iunctionibus ἄστ ρο- ἄξιον 60. g 1.14 44. 16 19. 21, 13. 25, 27. 26, 9 28, 11, 15, 17; ἄστεπροσηκει .4 79. 4, 14 30, 33. 31, 13. r. 233b; - :δ αυα η g 1. 22, 7. In oppositione ἐξιν - οὐκ hειλησε 28 4, 10. 25, 14 infinitivus verbi in posteriore membro

non magis iterum receptus est quam alioquin apud idem verbum auxiliare 1 12. 7, 34 22, 13. 32, 12 h. 75, 3. Xen Heli. IV, 3, 19 ξιv-ou leteolatos oveto. Hoc loco miror, quomodo Richteres Vocularum iuncturam οὐ μονου αλλα καὶ non viderit. Quamquam negari nequit epitaphium in universum et

longiore sententiarum continuatione et maiore congruentia aequilitateque membrorum inter ceteras Lysiae orationes eminere, tamen intra singulas periodos in copulatione et structura Verborum eadem dicendi lex ratioque comparet

3 l. l. p. 33.

38쪽

neque quidquam occurrit, quod huius oratoris compositioni non sit maxime consentaneum. Ac primum orator, quo melius cogitata et consilia personarum describat, enuntiatis principalibus sententias secundarias adiungere consueVit, quas plerumque participio 'hoolisvoc vel voti ζωψ inchoare totamque periodum absolvere solet. Cuius uneturae in

epitaphio ipso quamvis equens ne dicam intemperans sit

usus, tamen satis probatur: Di, 8), 14, 19, 21), 28 30 26, 19, 21, 22, 23), 28, 33 21, 11, 17, 19, 25. In hac re notentur etiam conclusio frosi vo δὲ - caput enuntiati volas sis 22, 2 g 1 et iunctio irrioαμμοι κρειττω Βα φ 33. 31, 7. Si nunc rationem membrorum eodem tenore progredientium spectamus, disiunctio praecipue in schola illa Gorgiae adhibita atque primo demonstrativi potissimum generis propria fuisse videtur, cum ne Isocrates quidem, ut ex 4, 80 - 82e 9 43-47 elucet, ea abstinuerit. Atque apud Lysiam quidem haec compositi maiorem in modum non admissa est nisi in ipso epitaphi g 61 s. ubi orator illos populares laudans nullum apparatum rhetoricum putat sibi esse repudiandum. Cui quidem loco quamquam ambitu nihil plane par ex ceteris orationibus conferri potest, tamen nihil magis eum illustrat, quam 2 97, ubi orator eorundem popularium sic in periculis ut in epitaphio in virtutibus deseribendister saltem asyndetum usurpat. Eadem compositione oratio apte incitatur 32, 10 in describendo dolore ac miseria orborum iniuria aspectorum neque minus concinne 31, 17 s. in nequitia res depingenda. eriodorum, quae coniunctione

membrorum structae sunt, consideremus primum tripartitas.

Ad duo enim membra antitheti particulis pav- iuste larmati tertium vocula ti adiungitur, quod sententia tum prioribus illis opponitur, tum autem quasi ea concludit et absolvit. Haec tertii membri paulum diversa natura vel in

voce incipiente cernitur, velut g 15. g 43. 63. 7, 19. 9, 14, 25. 12, 43 59, 9. 19, 36 32, 20, in qua re duo

priora membra etiam anaphoram efficere possunt, velut gra. 7, 41. 12, 19, 2. 25, 30. 30. 2. In plus tribus membris cilla particula ciungendis irator magnam varietatem

39쪽

exhibet. Ac series eius fere, quod modo descripsimus, generis antistet aliquo adaugetur atque lauditur g 19. 33, 2. Sed quid in hac re insignius esse potest quam continuatio hac plane eadem quoque loco specie ac forma iiD-δὲ-δὲ - δὲ - νει - δε- ῶστε fiet 4 59 δ 20. 33, 5. Quae quidem verborum structura propter latitudinem quandam vel maxime generi demonstrativo videtur esse assignanda. Verum intra hanc iunctam compositionem rursus quasi solatior ac disiunctior fit membrorum constructio, si participia attributa promiscue componuntur cum absolutis, velut g 37. 7, 41. Sed ad nostram ausam etiam pertinet, quod hoc epitaphii

loco eadem Verba εδιτες - ὁρῶvτες - Ho vrac, reperiuntur,

quae in talibus structuris magis singulatim posita sunt 10, 22. 12 69. 19, 26 30, 22; of φ 32 ἀποπειτες - ἀδωες - , 21. At illam solutiorem exponendi rationem,

qua Lysias graviora rerum momenta ante oculos ponere

solet Isocrates quidem 4 9 in illa ipsa re gra deseribenda in ceteris rebus nostrum paene ad Verbum secutus

non recepit. De auctoritate vero descriptionis ipsius, qualis praecipue etiam gra est, ut id hoc loco notemus, conserantur en Ages 2 4 et huic loco respondens Heli. IV, 3, 2. Cum quae omino de compositione epitaphii supra diximus, ea non minimum ad ornatum quoque huius orationis pertineant, neque quidquam eius cognationem cum Gorgiae dicendi genere certius testificetur quam illae, quae ab hoc ipso oratore originem et nomen ducunt, verborum figurae, tum haec in epitaphio mamenta prae illis Siculorum lenoeiniis multo magis temperata a circumscripta sunt, quam quae Lysiae assignare non debeamus. Quid quod epitaphius in hac quoque re ad ceteras orationes prope accedit multaque oerta indicia indolis genuinae habet. Nam ut eas

figuras, quae in sola consonantia aut concentu verborum Origine diversorum consistunt, omittamus, fato quo maiorem effectum rhetorioum consequatur, contentionem duarum nouo -

mannus sano contra oditores cotem omnes in media illa serie graviter intrepungit atque adeo intervallum ponit.

40쪽

num aliquo modo sibi respondenti mi iteratione eiusdem cuiusdam verbi acuit atque ma Tales repetitiones varii generis, et ad concinnitatem et ad graritatem omparatae,

sunt: φ 12. 174. 21. 1, 6. 7, 16 10 l3. I b, 2i, 31, 36 14 9, 38. 16, 7 24, 18. 28, 16 30, b, 23. 31, 12. r. 234 alos obt- - οὐ in τατ- 9, 26, 11 α α - ἀ- Νει magis aut anxie quaesita aut intemperanter usurpata est figura annominationis. Quae quasi ipsa enata est ex illa sermonis perspicuitate, cui quidem Lysias tantopere studet, ut nonnumquam non solum verum loquendi usum, sed etiam quasi Veram verborum originem Moere videatur. Atque ut figuram etymologicam, cuius idem exemplum g 8 et 26, 20 est, mittamus, annominatione matae sunt quae dicuntur tautologiae: g 13 οὐδ' - μεμυωσα, αλλα hv αὐτη εῖχοv

os g 15. 13, 19, 22. r. 31 d. Quid vero in hac re proprietatem dicendi apertius exprimere potest quam haec:

ἀμ ροτεροι I. 4. 24, 17 31, 13. 34, 1. 12 53 26, 24 et

reo παι-rrout tot 62. 10, 27 12, 21, 38, 44, 69, 70. 14, 34. Ut hunc locum generali iudicio concludamus, haud scio an ad has tales potissimum verborum figuras referenda sint Dionysii de Lysia verba: δt tv λη- ορηκει ἀρνι i , ' τα ινιματα κοσμει καὶ 8ωvat. Epitaphii sermo quamquam universe speciem quandam magnificentiae praebet atque paulo audacior ac floridior videtur esse quam qui cum simplicitate orationum forensium plane conveniat, in singulis tamen ipso genere verborum translatorum atque luminum eram originem suam satis indicat. Atque ex communi Graecorum sensu orator QT terram patriam sic appellat incolarum νοητέρα, ut 13, 1 populum ascit civis πατέρα. Item dicuntur αδελφατα βουλαματα et ἔρTot alterius, sicut se. 12 et ἔρτα ur τε -