Tales of the civil war from Caesar's commentaries: Adapted [for the use of ...

23쪽

Itaque Caesar frustra diebus aliquot consumptis ab urbe proficiscitur atque in ulteriorem Galliam

pervenit.

C. Fabium legatum cum legionibus tribus in Hispaniam praemittit celeriterque saltus Ρyrenaeo Occupari iubet, qui eo tempore ab L. Afrani legato praesidiis tenebantur. Afranius et streius et Varro legati Pompei erant. Horum unus Hispaniam citeriorem tribus legionibus, alter ulteriorem a saltu Castulonensi ad Anam duabus legionibus, tertius ab Ana Vettonum agrum Lusitaniamque pari numero legionum obtinebat. Ossicia inter se partiuntur. etreius ex Lusitania per Vettones cum omnibus copiis ad Afranium proficiscitur Varro cum iis, quas habebat, legionibus omnem ulteriorem Hispaniam tuetur.

Fabius in Sicori flumine pontes effecerat duos distantes inter se milia passuum quattuor. Eo Caesar cum equitibus nongentis pervenit. Ροstor die triplici instructa acie ad Ilerdam proficiscitur et sub castris Afranii consistit. Inter oppidum Ilerdam et proximum collem, ubi castra streius atque Afranius habebant, tumulus erat paulo editior.

24쪽

Hunc si occupavisset Caesar et communisset, ab oppido et commeatu omni se interclusurum adversarios confidebat.1. Mirmiah for possessionis A igHoc sperans, legiones tres ex castris educit et unius legionis antesignanos procurrere atque eum tumulum occupare iubet.

Afranii cohortes breviore itinere ad eundem Occupandum locum mittuntur. Contenditur proelio et, quod prius in tumulum Afraniani Venerant, nostri repelluntur atque terga vertere seque ad signa legionum recipere coguntur. Caesar cohortatus suos legionem nonam subsidio ducit hostem nostros insequentem supprimit rursusque terga Vertere seque ad oppidum Ilerdam recipere et sub muro consistere cogit. Haec eius diei praefertur opinio, ut se utrique superiores discessisse existimarent Afraniani quod tumulum tenuissent, quae causa pugnandi fuerat, et nostros primo congressu terga Vertere coegissent; nostri autem, quod iniquo loco congressi quinque horis proelium sustinuissent et adversarios in oppidum compuliSSent.

Interim Oscenses et Calagurritani mittunt ad Caesarem legatos seseque imperata facturos polli-

25쪽

centur. Hos arraconenses et Iacetani et Ausetani et paucis post diebus Illurgavonenses, qui flumen Hiberum attingunt, insequuntur. agna celeriter commutatio rerum multae longinquiores civitates ab Αhani desciscunt et Caesaris amicitiam sequuntur. Itaque constituunt franius etreiusquo in Celtiberiam bellum transferre. Hi magnos equitatus magnaque auxilia exspectabant et suis locis bellum in hiemem ducere cogitabant. Hoc inito consilio toto flumine Hibero naves conquirere et Octogesam adduci iubent. Id erat oppidum positum ad Hiberum miliaque passuum a castris aberat triginta. Ad eum locum fluminis navibus iunctis pontem imperant fieri legionesque duas flumen Sicorim traducunt.

Caesar, qui partem aliquam Sicoris averterat vadumque in eo flumine effecerat, huc iam reduxeratrem, ut equites possent atque auderent flumen transire, pedites vero cum altitudine aquae tum etiam rapiditate fluminis ad transeundum impedirentur. Relinquebatur Caesari nihil, nisi uti equitatu agmen adversariorum male haberet et carperet. Itaque equites ab eo missi flumen transeunt, et cum de tertia vigilia eueius atque Afranius castra morissent, repente sese ad novissimum agmen ostendunt

et iter impedire incipiunt.

26쪽

Prima luco certior factus est Caesar, paratos esse milites ea transire flumen qua traductus esset equitatus. Etsi timebat tantae magnitudini fluminis exercitum obicere, conandum tamen atque experiendum iudicat. Itaque infirmiores milites ex omnibus centuriis deligi iubet, quorum aut animus aut Vires videbantur sustinere non posse. Hos cum legione una praesidio castris relinquit; reliquas legiones e peditas educit magnoque numero iumentorum in flumine supra atque infra constituto traducit exerci

tum.

Quos ubi franius conspexit, locis superioribus consistit aciemque instruit. Caesar in campis exemcitum reficit, ne defessum proelio obiciat rursus conantes progredi insequitur et moratur. Illi necessario maturius, quam constituerant, castra ponunt. Caesar quoque in proximo colle castra ponit. Μedia circiter nocte fit certior Caesar, duces adversariorum silentio copia castris educere. Quo cognito signum dari iubet et vasa militari mors conclamari. Hi exaudito clamore veriti, ne noctu impediti sub onere confligere cogerentur, iter supprimunt copiasque in castris continent.

27쪽

Ρostero die etreius occulte ad exploranda loca proficiscitur. Hoc idem fit ex castris Caesaris: mittitur L. Decidius Saxa, qui loci naturam perspiciat. Uterque idem suis renuntiat quinque milia passuum proxima intercedere itineris campestris, indoexcipere loca aspera et montuosa qui prior has angustias occupaverit, ab hoc hostem prohiberi nihil

esse negotii.

Caesar omnes copias castris educit magnoque circuitu nullo certo itinere exercitum ducit. Nam quae itinera ad Hiberum atque octogesam pertinebant, castris hostium oppositis tenebantur. Ac primo Afraniani milites visondi causa laeti ex castris procurrebant contumeliosisque vocibus prosequebantur nostros. Erat enim iter a proposito diversum, contrariamque in partem iri videbatur. Sed ubi paulatim retorqueri agmen ad dextram

conspexerunt iamque primos superare regionem castrorum animum adverterunt, conclamatur ad arma, atque omnes copiae exeunt rectoque ad Hiberum itinere contendunt. Erat in celeritate omne positum certamen, utri prius angustias montesque occuparent.

Confecit prior iter Caesar atque ex magnis rupibus nactus planitiem in hac contra hostem aciem i truit.

28쪽

Afranius, cum ante se hostem videret, collem quendam nactus ibi constitit.

Erat occasio bene gerendae rei. Sed Cassar in eam spem Venerat, se sine pugna et sine vulnere suorum rem conficere posse, quod re frumentaria adversarios interclusisset. remebantur Afraniani pabulatione, aquabantur aegre. Itaque magnus eorum cotidie

numerus ad Caesarem perfugiebat. In his erat angustiis res. Sed ex propositis consiliis duobus explicitius videbatur Ilerdam reverti, quod ibi paulum frumenti reliquerant. arraco longius aberat; quo spatio plures rem posse casus recipere intellegebanti

Ηο probato consilio ex castris proficiscunfur. Caesar cum legionibus subsequitur. ugnatur acriter ad novissimum agmen compluresque milites interficiuntur. Tum Vero consistunt necessario et procul ab aqua et natura iniquo loco castra ponunt. Tandem omnibus rebus obsessi, aquae, lignorum, frumenti inopia colloquium petunt. Venitur in eum locum quem Caesar delegit. Audiente utroque exercitu loquitur franius : Se perpessos omnium rerum inopiam nunc Vero neque corpore dolorem neque animo ignominiam ferre posse ; itaque se Victos

29쪽

nociturum Provinciis excedere exercitumque di mittere iussit.

Μ. Varro in ulteriore Hispania initio cognitis iis rebus, quae sunt in Italia gestas, dissidens Pompeianis

rebus, amicissime de Caesare loquebatur neque se in ullam partem movebat. ostea Vero, cum Caesarem

ad assiliam detinori cognovit, copias eues cum exercitu Afranii esse coniunctas, magna auxilia convenisse, atque haec ad eum latius atque inflatius Afranius perscribebat, se quoque ad motus fortunae movere coepit. Dilectum habuit tota provincia et bellum parabat. Ratio autem haec erat belli, ut se eum duabus legionibus Gades conferret, naves frumentumque omne ibi contineret. rogresso ei paulo longius litterae Gadibus redduntur, consensisse Gaditanos principe cum tribunis cohortium, quae essent ibi in praesidio, ut urbem insulamque Caesari ser

His cognitis rebus altera ex duabus legionibus ex castris Varronis, adstante et inspectante ipso, signa sustulit sesequemispalim recepit. Quibus rebus periterritus Varro, cum itinere converso sese Italicam

30쪽

Venturum praemisisset, certior ab suis factus est praeclusas esse portas. um Vero omni interclusus itinere ad Caesarem mittit, paratum se esse legionem,

cui iusserit, tradere. Ille ad eum Sextum Caesarem mittit atque huic tradi iubet. Caesar, qui magistratus principesque omnium iublatum sibi esse prassio iusserat, contione habita omnibus gratias agit, biduumque Cordubae commoratus Gados proficiscitur. Horinciae Q. Cassium praeficit. Ipse Tarraconem et inde Narbonem atque Μassiliam pervenit. Ibi legem de dictatore latam seseque dictatorem dictum a . Lepido praetore

cognoscit.

Dum haec in Hispania geruntur, C. Trebonius legatus, qui ad oppugnationem Massiliae relictus erat, duabus ex partibus aggerem, Vinea turresque ad oppidum agere instituit. Sed tanti erant antiquitus in oppido omnium rerum ad bellum apparatus tantaque multitudo tormentorum, ut eorum Vim nullae contextae Viminibus vineae sustinere possent. Tandem autem assilienses omnibus defessi malis, rei frumentariae ad summam inopiam adducti, bis proelio navali superati, crebris eruptionibus fusi, gravi etiam pestilentia conflictati, sese dedere constituunt. Sed paucis ante diebus L. Domitius cognita assiliensium Voluntate mea tres comparaV