Alfonsi Ferri Neapolitani medici eminentissimi ... De ligni sancti multiplici medicina, et vini exhibitione, libri quatuor / Quibus nunc primum additus est Hieronymi Fracastorii Syphilis, sive morbus gallicus ...

51쪽

3tapotia seu pillulas, aut etia per pastillos,

seu electuaria, nec etiam idone. est confectio florum puus igni sancti, aut teneri arboris surctili saccharo conditi, aut svrupus ex succo ipsoru in surculorum . Haec enim particularem faciunt medicinam , nec per illam mundam possunt restituique membra uniuersa longo atque i siduo morbo affecta. Itaque no tolleretur morbus a particulam sumptione. Neque salubriore Gset eo pacto medicina ligni fancti caeteris usitatis,quae paria prosunt. Eramobrem optimus modu' ac salubrior forma medicinae ligni sancti , est decoctio ipsius igni t Ea enim est medicina uniuersalis,

tum maxime nutrit sumentes, ut vere sit

medicum nutrimentum , quod superius demonstrauimus . Decoquendus vero ex arbore est troncus media cratisitudinis, mediocris aetatis , non mediocris ponderis,& recens, cortice maxime contiguo Whaerent , colore inter fuscum flauum , ex insula sancti Ioannis vel sancta Crucis, ut superius dicteruimus ubi etiam ostendimus, apud nos radice arboris non esse idonea,quauis in suis terris ap

52쪽

tissima sit ad medicinalem decoctionem Quod longa mora fieri debeat decoctio ligni sancti.

materia sicca dcfam4 dura. Facilitas vero miscibiliu contingit ex humido, ccntra difficultas ea sicco ut Auer.ait. I. de generatione Aristotelesque tradit eodem loco,quodque corpus miscibile fieri, redactum ad humidam substantiam. Quamobrem lignum oportet diu ac longa mora decoquatur,ut redigatur ad humiditatem: atque etiam ut commisceatur aquae decoctionis , unaque forma liquoris fiat ex aqua, ligni, ab utroque diuersa. Nam que ascentur,corrumpunt inuicem intentiones in proprias qualitates,ut ait Aristoteles secundo degeneratione. Itaque per longam decoctionem lignum sanctum , sublata siccitate ac densitate , humidum fiet, ac liquidum rarum. Quibus qualitatibus, ut testatur uerroes primo de generatione, facile quodvis corpus in substantiam aliti conuertitur.

53쪽

Tracilius in infusione macera possit lignum sanctum cultro radendum est, redigendumque in te nulli ima ramenta. Haec igni a ment. In actu in infusionis mergantur mi lia .ise. De di autem vas ad num modum deco tionis vitreum et se ad alterum modum ictile seu testaceum, ut ostendemus. Mora in f Iionis in frigidis morbis duodecim horarum sit ante decoctionem, ut melius misceatur,opereturque validius In morbis didis, aut breuis, aut nulla sit moram fui sonis, ne nimis intcse peretur, ut sigillatilia sius locis exponemus. ν omodo decoquatur lignum sanctu, quo si ut illius decoctiones.

E coquitur lignum sanctum, uno I lo, posita infusionis aqua cu

ramentis ligni,ut diximus, in vitreo vase Hoc autem vas vitreum cum in- iuuc a ponitur intra maius alcerum vas

54쪽

ς DE LIGNO SANCTO

neum plenum aqua con muni , mediis

paleis intra utrumque vas, ne vas vitreum trangatur . Feruente vero aqua On muni in s neo vase calefacto a subito igne,ieruet etiam atque decoquitur infusio in vase vitreo calefacto a feruenti aqua communi consuevimus inquit Galenus octauo

de ingenio,calefacere olea duplici instrumento, quia si aliter calcfiant corrumpi - tu eorum virtus si de ligno sancto dicendum est . Alter decoctionis modus est simplcx,hoc est ut decoctio fiat in vase fi- ab gue calefacto. Prior autem decoctio,in gemino vase est virtutis alteratius, ac refrigerative aptior calidis moibis, calidis complexionibus, hoc est cholericis sanguineis Altera decoctio simplex in vase csaceo est calefactariae magis titulis figidis morbis idonea, drigidis compi cxionibus, phlegmaticis, melancholicis 'niam vel si perius diximus longa mora decoqui oportere lignum sanctum , ad animaduertendum praecipimus, non omnibus morbis, , egrotis eiusdem more decoctionem coni iure sed alijs maioris morae,ali omino-

55쪽

ris . Quamobrem gradus constituendiiunt in ipsa decoctione,ut ei bi causa,pN-mus gradus decoctionis sit, quam decoctio remanet vimus labra', secundus nouam unci cutim , tertius unciarii in sex aut

septem . Ha deincer . Decoctio autem non simplex, aut unica fit, scd duae ac tres sunt. Eademque ramenta ligni, facta prima dccoctione , atque compres fas percolata , iterum ponuntur in aquam in susionis, secunda decccstio, atque iterum comptam in ture colantur tum tertio, si opus erit, ponuntur an a tquam fusionis, at tertia decoctio. Prima vera decoctio dicitur θrupus seu prima aqua igni. Secunda , iecunda qua Ierri autem , tertia qua Syruptis autem seu prima aqua ligni, magis est calefactiva, ad morbos apta complexiones frigidas Secunda aqua est alterativa magis . refrigerativa, calidis complexionibus iso ibis adhibenda. Initio autem autumni, illimo vere, tertio quoq- die; ut etiam altero. ecoctio es cficienda , quoniam calore anni celeriter corrumpitur Hyeme verosa est, ut quarto quo-

56쪽

8 DEL GNOS AN c Toque die es quanto , aut sexto consciatur. Ob Irigus enim non ita facile putrescit. ab e byeme libra integra fiat decoctionis,c alidiore anni tempore se milibra.

A. que hoc modo fit decoctio ligi, facti. An in decoctione ligni sancti alia decoqin da sint vita cum plo li

fine curationis,in complexi )

nibus calidis , decoqui possunt cum ligno sancto frigide herbe . vici chorea .endiuia bu glossa hortensis, quam borraginem dicunt, alisque id genus id vero fit ad refrigerandam ieco is caliditatem,totiusq; san gnine habitudinis. Quod autem de sine curationis dixi miis de a fieri poteli, non tantum in aetii praeseruatiuo, sed etiam in curativo, praesertim in aliqua di crasia iecoris, atque in aliis, maxime quorum ubi e pustii lis uti erantur , quibiis sola subuenit ligni lancti medicina. In liacaute a decoctione in qua herba: admixtae sinit , deintitus seruandus est,in regula, de diaeta, Potione

57쪽

potion. ceteris' iue ad curationem absolutam pertinent ligni sancti. Rusi vario gradu intensione decoctio facienda est ligni

sanctii. CAP. I xl M. λ' Ora decoqucdi, atque gradus quos di Ianius decoctionis, liuersi esse debet, Logido anni cpore,c calido,ceteras paribus. Nam layeme intensior debet fieri decoctio, maiore graduci vere atque autumno, minore gradu atque remissior. Jn cporibus item cui attonis, hoc est ini-ltio,incremctoq; statu, declinatione,non: lem seruetur modus decoctionis in pari bus morbis egrotison variis quoq; in Orbis variis talibus, variis oplexionibus, varius debet omnino esse gradus decoctionis, ut sigillatim inseratas exponemus.

Nihil vero reseri, quod aiunt, gentes ias, apud quas nascitur lignum sanctum eodem semper modo ac sine ullo discrimine conficere ac sumere hanc potionem. Nam imperiti illi sunt altis inedicine ac irationi S, vel forte quoniam recens lio nutridecoquunt alutasia est ea medicina, quo D cunque

58쪽

so DE LIGNO ANCTO cunque alio modo consciatur, vel quia in illis regionibus antidotaria medicina est lignum sanctum , vel quod incredibilius est, decoctionem conficiunt admodum te-peraram, ut in omni tempore anni subueniat grotis omni aetati,Omni morbo,omnique complexioni. Quibus horis syrupus ligni sancti sumendus sit. c Ap xxiiii.

pq lignis acti sumendus est aegro

tantibusvi mane: vesperi. Ante prandium vero mante coenam sumatur, tanto temporis pacto, quanto opus est,ut concoqui possit, pro stomacho vel firmo vel imbecillo. Atque magnope re errarunt, qui praebendum syriapum arbitrati sunt post cibum secunda hora. Ea enim res aduersatur rationi totius medicitiae. Quare tempus concoctionis syrupitat circiterquatuor horarum ante prandium icenam,plus minus, pro vi vires concoquendi, syrupi quantitas exegerit si autem morbus in cerebrosit, tunc:yru-pus post cibum praebeatur,ut suis locis de

clarabimus. - .

59쪽

Q Nd non eadem semper quantitas &qua hia irrupi stimenda est.

On eadem quantitati strupui prifieri debet omnibus icit Oribus cur rationis. Sed a paucitate incipien- dum est , paulatimque quantitas augcda. Natura enim non fert repentinas mutationes,ut 3. Tech. precipit Galenus . ix ire imbecillis gro iis prebeantur uncae tres syrupi mane, tantumdemque vesperi , in incremento, quatuor,in statu declinatione sex. Aliquando vero prebeatur syrupus aut tantum mane aut tantum vesperi si aut valde nauseans fieri egrotus, aut stoma cho nimia imbecillo, ut fieri no possint omnes decoctiones necessarie licique animaduertendus hic modus est ab iis qui curam gerunt egrotantis. Sed laetatis ratio habenda est in quantitate potionis, complexionis in uniuersum totui dii politionis cultatque ara roti ut modiis quantitatis seruetur in viloquoque Ha'c vero nos suis loci singula exponem ias.

60쪽

uod autem de quantitate dia in iis potionis , idem omnino seruandum est de qualitate , hoc est de gradu intensione decoctionis.

Quid agendum sit stomacho nau

cui assidua nausea contigem,s non est propterea dimittcda incepta curatio. Nam paulatim atque indies nausea minuet far,semperq; BQ-machus robustior fiet. Si aute eueniat nausea ex innata stomachi caliditate,tunc sy-yurtim, aquam, aut eorum alterum , t mo bus e a roti despositio exegerit, adfiigiditatem oportet reti Ccare ut minore gradu S.it, remissior decoctio. Vt vero amaror ille frangatur, syrii pi vel aquae secunde, admiscera C ssunt, aut coriandrirreparati, alit lacch. rum I Osaceum, aut a-lud tale,quod amarorem inuat, coueniat cibo, in egroto.

Q uod in te imittenda est aliquando potio ligni sancti,aliquando etiam dimittenda. P. XXVII. I Nitio curationis in qiubus morbis do-. Qicβ sui, augeti potius qua minui sol cidoloris