Alfonsi Ferri Neapolitani medici eminentissimi ... De ligni sancti multiplici medicina, et vini exhibitione, libri quatuor / Quibus nunc primum additus est Hieronymi Fracastorii Syphilis, sive morbus gallicus ...

61쪽

uolores ipsi ob agitationem factam in hu

t moribus, ex ligni operatione Neque pro In fro

pterea est curatio intermittenda. Nam lus Omnino futura est, procedente sempe '' 'atque perante virtute medicinae. Nam ait Auer. maetheor. et Tedius augetur ei se ' Oper itione inquieta, ac saepe conualescit ' V ΠMarina non paruo tempore post eura 'φημμtionem. Si autem aliquod accidens intra curationem accesserit, puta, febris, vel destit itio leu catarrhus, praeberi potest pro syrupo a lim secunda alterativa in hora cibi, aut intermittenda est ad tempus potio ligni sincti de sublato accidenti,resumenda. At si perseuerauerit accidens illud, at vi periculum timetur, dimittatur omnino curatio ligni sancti. Cum vero inerit ali luod nocumentum internu in spiritualibus vel nutritiuis,4 aliae tamen aderunt intentiones medendi, per syrupos,&electuaria, malia similia, tunc non est relinquenda potio ligni sancti sed praebenda cum aliis illis medicamentis,ut subueniatur maxime interiori nocumento, ita tamen ut quotidie,scd semel latum suma-

tu syrupus igni,aut aqua secunda sola in D lii Otu,

62쪽

potu,loco vini, quae aqua vel intentae decoctionis sit, vel remissae, ad calefaciendum, i alterandum, ut conueniet morbo aegroto.Atque hunc nos modum curationis experti saepe sumus scilici rerum

euentu.

inio pacto administretur medicina ligni sancti in morbo gallico

I moibus gallicus recens fuerit, nec tres menses excesserit, sola humectatione opus est . mundatione atque recre tione ruembrorum musdst per potionem ioni sancti alterativam, refrigerativam Nam si in recenti morbo intentioreia decoctionem praeberemus, xcalenctivam , quod fieri debet inveteri morbo proculdubio recerta plemorbus delerior fieret, augeretur. Calefactiva enim dccoctio ligni, quae vidiximus, veteri conti it morbo, sua virtute aperitiua, in morbo recenti auget dolares iuncturarum , cnnucra excitat λsuosas, inembra principalia inflammat, infectaque dimouet a natures temperamento.

63쪽

' identibus. Quae omnia contingunt ex intemperata decoctione ob nimiam illius intensionem & caliditatem. Itaque diuersa est ratio praebende potionis ligni sancti, inveteri morbo gallico, recenti, ut suis locis sigillatim exponemus Q mina vero in hoc inorbo ulcera sunt oris,ahortive membrorum, dum curatio fit per lignum sanctum , mederi ulceribus possumus interea unctione cum mercuri, ligno sancto .Et in oris quidem ulceribus ea unctione septem dies collum unguendum est. In aliis vero membris circum ipsa tantum ulcera ungatur mane , esperi. Si aut unguenti caliditas ossiceret ulceribus,alia poterit unctio adhiberi frigidior, alterans: exiccans, mundatis prius laetabus. De his vero latius inferius, ac sigillatim praecipiemus.' Quae post curationem ligni sancti seruanda sunt.

Fracta in quovis morbo curatione liri ni sancti,ad eum modum,qui est hactenus descriptus, primu illud seruan

64쪽

dum est, ne aut habitet aut versetur curatus in frigido loco, nec unquam omnino sentiat frigus. Nam ob raritatem pororucorporis tacite nouus aliquis morbus contingeret, qui esset curatu perquam dis ficilis, praesertim si stigidus esset morbus, aut in frigido anni tempore modus deinde seruetur in cibori potu , faltem ad duos menses, ut carnes edantur facilis concoctionis,ac caetera quae nihil omnino officiant. Quantitas vero cibi ea sit, ut illa minime gravetur stomachus imbecilis ex inedia quae praecessit, atque ut bene concoctus cibus facile in iubstantiam

aliti conuertatur. Si autem peracta curatione, inflammatio cognoscetur in iecore&in habitudine sangmnea,quod erratum in curatione fuerit, confecta decoctione nimis intensa,necesse est alterari iecur atque refrigerari syrupo aut aqua endiuiae, aut re alia, quae refrigerat, aut venam incidi, ut conueniet. Ad tuendam vero valetudinem ex quouis morbo, praesertim ex morbis cronicis,& qui vix euelli possunt,ut est podagra poterit curatus procedente tempore quarto aut sexto

65쪽

tam curationem quadraginta dierum, non receperit quis integram filutem, debebit post aliquot menses, aut etiam annos repetcre ipsam curationem , atque sit pus fueri tertio alit' narto, te integro curari eadem ligni medicina eodemque tu . Neque quicquam inde timendum est

Incolumitati: nam deo est praeciar huc medicin. salutari ut sit rite administretur, non modo non officiat sepius sumpta, ed membra quoq; omnia foueat, recreet,ac roboret,corpusque per illam deducatur ad perfectam habitudinem, ac se-Tque haec nobis pertinere visa sui ad communem generalemque rationem huius medicine ligni cancti. Post haec de uniuersis morbis, de aetatibus,de complexionibus sigillatim atque Oidine pre cipiemus. De ratione autem ipsorum morborΗm,nihil attinet hoc opere disputare, de quibus plurimi atque

66쪽

DE LIGNO ANCTO

praeclari authores tractauere, sed in singulis morbis demonstrabimus diligenter quo pacto curandi sunt hac niedicina Iamque modum ponemus primo huius operis libro, si prius quasi corollarium illi addemus, rationem diuersae operationis ligni sancti. Quare diuersa contingunt operationes ex medicina ligni sancti.

Α P. XXX.

LIgnum sanctii in diximus esse naturae atque complexionis calidae in secundo gradu, ac sicce . Quamobrem non mirum est, si curentur illo morbi, groti humidae natur ac frigidae. Sed dissicile illud videtur,quod nihil minus subueniat siccis calidisque morbis aegrotis. Quare autem id ssat nos ratione cognouimus, usu atque experimentis. Causa vero diuersae operationis, ut supra religimus, est varia confecti: ipsius medicinae Remis sior enim decoctio ligni sancti facit, O priae ipsius qualitates remissae transfundantur in aqua decoctionis, qualitates vero aque: minus transmutentur Vagore ipsius ligni. Quisit, ut ex utroque compo-

67쪽

l Lis Ri Mus syista decoctio ad hunc moti, si remissa, mill - to minus habe .at ex qualitati uigni, muli to plus ex aque qualitatibus. Ac propter ea talis decoctio ratione Onan ixtionis non iam calida uicca est, sed humidae potius di frigidae qualitatisci quia composita

qualitate coniuncta cum propria virtute atque potentia naturali ipsius ligni, iure ac merito ea medicina morbos curat a grotos calida ac licca naturae, humectatiuamque vim habet, refrigerativam. Sed di ratione portionis ligni laque decoctionis, humidam induit decoctio, frigidaui qualitatem duri pars modica ligni cuin a quae maxima parte coniungitur,ut exigua ligni quantitas intensiva superetur quantitate aquae nimi iam extensiua, atque ita decoctio accedat magis ad aquae qualitates. Itaque siccum quidem .calidum est iis,quod decoquitur, sed decoctio trahi arte potest propter aquam,in cotrariab qualitates. Praecipua tamen causa, quod tam mira operatur haec medicina , non tam ualitates sunt, quam propria natura, ut

iximus, iis ipsius ligni, veri, sancti c

salutaria.

Liber

68쪽

LIBER E CUNDVsDE LIGNO SANCTO. PRAEFATIO.

C Secundo volumine de singulis morbis, dictum est,sumus tractatu-ta,curandis per ligni sancti medicinam. Costitui

musvero propriam cura

tionem in unoquoque morbo, non solumque: ad morbum pium pertinear, sed quae cuiq; coueniat habitudini et coplexioni ex diuersis quatuor corpori humoribus, singuiues, bili,iei cholera , pituita, seu phlegmate, tra bili,seu melancholia quarite conueniat cuique aetati,que: firmo corpori,quae imbecillo. Incipiemus autem ab eo capitis morbo, ut d molestissimus est, curatu multo difficili mus. Decephalea seu hemicrania. CEphalea, morbus, ut ait Celsus acu tus ac pestilens hemicrania etiam dicitur,quod frequentius certam partem capitis infestet, licet variis locis , semper tamen qua caput capillo tegitur. Hic morbus varius est, ac multiplex malum. Nos

69쪽

ti s. rNos autem de dolore illo tractabimus, qui maxime vehemens est , perniciosus, qui via curatur aliqua medicina. Lius mali si multe catis sunt potissi-ia tamen est causa in teina , ut dolor ea ipso corpore a catur siue ex solo capite Criatur malum, seu ex capite ea alio nienti ri, ut est lien seu splen , iecur seu I par stomachus, vulva,quq isa ita dicitur, di similia E stomacho vero prati prae oritur is morbus, ut pra capit Ruicen . prima terti , cuius signum est, i quod plerian luc sit dolor in priore parte si iacipitii. nam qui in margine ipsius sincipi in sit, liunc vulva maxime producit. In dextra autem ait c. ipitis ex ecore transfunditur,ex liene in sinistra, ut docet Avicen. eodem loco. Quyniam e Cap. 7.ro ex causis morbi materialibus quae cronicum facit morbum , seu diuturnum , est phlegma , aut melancholia de hoc morbo cephalce primum dicam , qui im aphlegmate concitatiar siue is humor per et alis sit in corpore, ac ut aiunt radica later,siue talis sit in uione alterius humoris, per viteliorem combustionem vel

70쪽

nc LiGNO ANCTO resolutionem, seu etiam talis it humor ab ineunteitate, et succedente tempore mutatus ob qualitatem regionis, vel Propter sex res non naturales. Curatio cephalee, phlegmate exist cie in causa. iniuia te cholerico vel sanguineo.

cea e ui more videlicet phlegmatico, iuuetus eius complexionis, si imbecillus sit, hoc modo citretur , Cibetur tota curatione diaeta resumptiua , ab

initio ter totum crementum curationis, iiii in prandi quam ita Cena,sumens tres uncias viis bis cocti,& tantu-dem caruis elixe: in statu tres uncias panis, tuas tantum carnis, post redeat ad tres carnis uncias in declinatione , ac dem .im quatuor etiam uncias eis poterat aeger circa finem curationis, ut non iubito, vel ni-ntis intritur cibio, vel nimis augeatur. Neque enim ex nulli fame, ut Celsus ait, nimia satietas neque ex nimia satiet nefames idonea et t. Sumatur aurem in ovi

mane: vesper aqua igni sancti alterati