장음표시 사용
161쪽
sit ac visco assimilis, ut est ea materia, ex qua vitre pocula eringuntur, propter lentorem ac tenacitatem aegre diuellitur , atque angustis conceptaculis adhaerescit, sic ut natura cum alieno atque extra ueo humore dimicans, acerbos dolores concipiat, prius quam excutere posset infestum corpori humorem , qui varios atque intolerandos morbos secum deuehit nempe Colicos,iliacosque dolores,intestinor una dissicultates, egestiones mordaces, tenesmum, qui
nihil aliud est, quam frequens de irrita egerendi cu 'piditas, quae magno enitendi conatu molimine vix minimam vitrea pituit partem excludit,ac paucas quasdam sordesae strigmenta deiicit, quibus a Diactibus dessii quae alia exoriuntur tormina, ego nulla re essicacius mederi soleo, quam foris adhibitis o mentis, intus vero iniecto clystere quo omnes illae pituitae collectiones prolui solentin abstergi. His autem morbi ac valetudinis incommoda in infimis partibus citra febrem vere consistunt, nisi dolorum faces ad inoueri contingat, quod nulla subsit vel pi tredo vel inflammatio, ae membrum sit ignobile: verum si in principem aliquam praecipuamque par tem haec pituitae species decumbit, ac putrefacta in-sam mari incipiat, febres excitat Lipyrias vocatas. atque inimis visceribus frigus aeger percipit, exter nis calorem . Qusin admodum enim Solis calore glacies, nix, grando, liquescit ac distatuitur, quidaque singula essiciuntur ita aestus febrilis crassum illudet concretum phlegma liquefactum dissindit; quo fit ut in eodem corpore calor: frigus percipiatur, quemadmodum in iis qui humidis madidisque vestibus foco assident, aut manibus uiuem vel glacie attrectant, quorum membra eodem temporis momento frigidam calidamque qualitatem sentiunt. Caeterum quum magna mortalium pars , hibernis potissime mensibus aut una aut altera pituitae specie
162쪽
'sectari soleat, omnibus modi sessiciendiana, vicali pit aris cibis as uescat,ac concoctione ira exacte perficiat; comoda liquidem ex cruditate frustrata ventriculi conco omnes b, itone in axima pituitae noxa in corpore con 'eri b noxii. et,qtiae liquid aliud cui dens certe detrimentum etudini infert; quocirca quae impenseta igida liu cruditis daque exsistunt inprimis euitanda, vi sunt uitii pituitam fatus, plani pisces ac ui3rici, fructus arbutei ex parit.
et bis laetii ca, portulaca, cucum Cres, metones, cum ibita fungi aut siquid horum initum veniat, calida condimenta adhibeantur, ac tempestiua ex e litati tum qirae crassos viscososque humores atte tuent, quae satus discutiant, ac quam minimunia si umoris excrementiq. pituitos in corpore res de patiantur: nam ii quoque mentem transuersum
apiunt, ii Memoria excol ida, demoliendi . rue ei detrimen: --que mommodis.
e scit, memoriam obruit, ac lethaliter assicit huic o- Deri nonnulla inserenda putaui, quae illi cultum adferre possint, atque enicere, ut quam minimum illa detrimenti concipiat, aut ulla sui palle iacturam patiatur. Qua autem ratione id petiici possit, obiter indicabo Ei enim non modo ludiosis , sed nulli non mortalium salubre cum prim i si frugiferum . Siquidem omnes actiones ac munia publica quae vel publice vel priuatim obire solent,omniaque cogita-tta,conceptus, consilia , meditationes, curae, studia, i dicendi agendique labor 5 industria, quaque velaim vel mentis agitationem exposcunt, memoriae liumento pei sici debent. In hoc enim thesauro oti si ima rationis intelligentiae udicii pars consistit,
163쪽
eo eoque tamquam elocuplete atque opulente in structo penu depromitur, eruiturque rerum Iecon ditarum uberrima supellex. Quae memoriae vis nisi, ut fidus tutor ac conseruator iis rebus quae a nobis eXcogitatae perceptae q. sunt, adhibeatur, omnia print inus, etiamsi praeclarissimi sint ingenii monum eta, mo- effluunt atque obliterantur. Assignatur autem νia ince memorandi facultas cerebro, mentis omniumquerebro con sensuum domicilio, quo affecto aut intemperie ali- it qua vitiato omnes naturae functiones. ac munia assici contingit ac labefactari sic ut imminuta mente, conuulsaque ratione, intellectu, iudicio, desipientia oboriatur, obliuio, stupor delirium, stultitia, alienatio, fatuitas iners ac stolida,qui affectus ac mentis errores multifariam hominibus obuenire solent, nempe ex capitis ictu ac vulnere cranei ruptura,casu, ruina, contusione, pestiferis morbis, qui ex ambientis aeris contagione homines inficiunt , ac praeter aeterna quς nonnumquam euitari nequeunt, illa quae ipsi demi nobis damna inferimus, ut est, crapula, ebrietas, in-ria perni gluvies,intempestiuae vigiliae, cibi frigidii pituitosi,
tib immoderatus concubitus, quo mens obitupescit, ratio, intellectus, iudicium obscurantur, ac naturae IO- τὸ ny cor bor sic pleris'. deiicitur atque eneruatur ut corpus pus ener tridui operam curam q. etaposcat, Namplius antequa
xat instaurari possit, atque in pristinum statum restitui
ex quo incommodo accedunt morbos aliquot ac foedae affectiones, quae non minorem menti, quam corpori clade inferunt, ac reminiscendi vim obruiit. Vt autem immodica cerebit siccitas animi crapula, inedia, venere contiacta, memoriet ossicit, quod ea qualitas inidonea sit ad suscipiendas reis formas,ut quas ariditas ac durities respuit, ita Euetior humiditas ex otio, desidia. immodico somno, cibis humidis parta, memora di facultate opprimit. Suscipit illa quidem celerius rerum formas ac simulacia , ver una ob
164쪽
multitudinem non inhaerescunt, sed e saliunt, ut Iilla quae ubi in nimis dam ac fluxam materian
a primuntur, nullam rerum formam ac vestigia rerunt, sed contenim evanescunt ac dilabuntur. uum itaque memoriae vis consistat infida ac stabi imaginum conseruatione; pueris"quot hii lido sunt cerebro imbecillior est, quam uti magi iam impressionem retinere queant. Senibus quo
iae is ea inualida est, quod ob cerebri se igiditatem ariditatem nihil insculpi possit eoque fit ut viri ae obliuiosi exsist iit, ac debili minusque tenacii emoria. Siquidem huius omniumque sensuum ita iternorum vis ac facultas ad cerebri temperiem Vil exigenda. Nam ex crassa eius partis substantia, xlat cum in ea spiritus atque humores denses eunt, .mltisque vaporibus obsita sunt&obducta obliuio iboritur, acquum intelligentiae tarditas, tum per imitendi difficultas. Ex humecto vero cerebro nitiumque liquido sensus emergit obtusu si hebei or, minimeque diuturna memoria aut stabilis. Sicor ero cerebri constitutio, labilem ac fluxam me i oriam patit parumque tenacem: non enim con-llepit imagines, atque aegre insiculpi eas patitur, non: cus quam ferri aut balybis lumina ob duritiem i xlaturas non admittit, ac styli mucronisque aciem
spuit. memoria itaque stabilis ac firma ad cere
ritem peramentum referenda est, eaque vis meus naturae muneri ascribitur, sic tamen ut iuueturr te, excultaque vigeat aut si collapsa sit, aut detribi aentum acceperit, cura attindustria erigatur. Quo-airca cum primis danda opera ut valetudo in culpata 3 sistat ac corpus optime constitutum, ut moderatat victus 'itaeque ratio ac frugaliter summa tem erantia instituta; vicibus exacte concoquatur; taens affectibus libera; animus tranquillus ac placi: ubi nequa ingruat quod menti caliginem possit sine obsidiuersa
165쪽
offuspra si rebri te orer es.sen tuum omnium optiti, spiritus animatis aevi talis, qui ab humorii pro manant lucidi nainimeque turbulenti. Haec enim esticiunt,utonanes animae facultates, inter quas . me molia praecipuas partes obtinet, vigescat , nec quidquam earum rerum,quas vel aspectu, cogitatione,ingenio doctrina,meditatione concipinaris, mente excidat, aiat aboleatur quamquam enim sopita ira
visa sunt: obliterata, postliminio menti ingeruntur, ac velut Iecens transacta oculis obiiciuntur; fievi hesternorum immemores,ae a pueritiae, quaque euolutis aliquot lustris, at . annorum spatiis menti animoque infixa erant, Ieminisci nos contingat ac 2 recordari, hac, opinor ratione quod uideatq. at rtente summaque admiratione tenella aetas, quaeque adolescit atque ad capessendas praeceptorum tradi - tiones promta sit, alacris, expedita, erecta Si quide quum nondum rerum ac verborum mole mens ob Iuatur, nec negotiis, vilis'. occupationibus grauioribus sit distracta, tenacius inhaerent quae primis annis animisque puris instillantur. Caeteium tuum Memoria rerum in priore capitis parte quae sinciput dicitur, concipiatur,ubi sensus primarius seu communis viget, tum vero quae eius munere parta sunt in posteriore seu occipitio reconduntur , atque s seruantur u ocirca consulto tacitant quiniicham acceriaices a frigore ventisque tuentura muniunt: nam hae partes affectae epilesiam, lethargum, stupo rem , paralysim, tetanum obliuionem inducunt. Quamobrem omnia ea amoliri par est quae memoriae ossiciunt, aut ullam illi iacturam inferre possint. Qiaoniam vero multa animo obuersantur, atque in me in oriam recurrunt etiam inuitis ac repugnantibus quae obliuioni tenebris obruenda poti uri quam
166쪽
ORIPI ET IONIA. LIB. II. I rea patiamur diutius menti inhaerere, ut inhonestatuaedam, ac vitiose parumque decore peracta; plu ima autem quae meminisse expedit, ac salutarialunt, excidunt, horum acculate habenda ratio, ne uti uulgo sit, istarum rerum deiectum ac discrimen sus semο- ruliue aut non obseria asse videamur: quamobrent i ta iai tuae quisque meminisse velit, subinde ab animo te renouan-Polcat, at in mentem reuocet, eaque crebro me ιιι. litetur ac reuoluat quae vero excussisse velit atque obliuisci, tamquam noxia ac menti pernitiosa iis tura tione ac iudicio acriter obsistat atque obluctetur. mos mi ii enim natura comparatum est, vi mens humana deteri in
integritate delapsa est, pessima pro optimis prona.
Moplectatur, eaque promtili concipiat atque ad 'ca: ita quo a tenacius ac si xius inhaei escunt deter Ora, adeo ut agerrime excuti queant. Quae res Themi uecit, vidi, emistocles ab illo qui artem memor an societ Ob
Hi unt enim quoium obliuio nobis gratior, quam memoria: sic iit pleiique grauate erant, Olliuis
u a cicatrices rei Dcari, acie dintegratione qua r. rsiqυ ' niam pridem sopita sepultaque in mentem re do expe- ψς 'spectat Proverbium; dialumq; ηdιcλ. econ renua.
pud Rhetores obuia sint atque exposita quae me braim. I 'oriam fulciunt multaque illi adiumenta pollicen RI, non visum est operae pretium, lectorem iis com uetaea no aem Orandis demorari, eoque magis quod pleraque perolatant, ac vix anxia cura ob ei uari queant. si tu idem ingenii mentisque acies huiusmodi Praece ition: bus hebescit, ac natiua memoriae vis obruitur Sanita ter alia autem stabiliendae memoria prasid: a hoc nemori r cipue spe istari debet, ut corpus salubre consistat. νοί r.
iii morbis pillertim qui capiti noxam insci xi
167쪽
Somnus sit moderatus, corpore non indoisum,sed in .xψ' ius superuacuisa ac placidus mens sedata, Omn
168쪽
DE COMPLEXIONI B. LIB. II 't,atque externis iniuriis obsistunt, aliaque assciti-
um,raio esse vertice non improbo effumant enim
rua , non superstitionis ratione gestare caput gla tum atque ad vivam cutem detonsum n. ar enim hac re omnes qui pituita, qui catarrhi
la,delirio phrenesi, mania,melancholicis affect
a los quod ipgna non vanum existimari velim,um quisque experiatur, adornata comtaque a P a,vel ea penitus ademta hilariorem esie se minur
ut mos sunt oculis a caligantibus , si fur lastra sunt aut grauedini obnoxii ut frictio e ab;
aris opera illas partes permulceri patiantur non sci
ore magis tractabili; D ut mens ex illarescat, ac terectror, memoria magis eluceat s iritus otii Insus paulo ante sopitis proserant at a. en dii os fauces, palatum subinde colluat, den 'es fricet, nares emung t, aures a sordibus scat nesci
purget pectus tussi, creatu sternutamento bit
rum lienem iecur, intestina aluum, vesicam sui
acrementis exoneret non solum memetiat d
169쪽
omnia mentis organa ac singulae animae se cultatescitia offensam munere suo defungentur. Quoniam autem magna ex parte frigida humidaque qualitasi,mo memoriam infestat, tamque obruit, haec contra Iris
.ira est expugnanda, iis scilicet quae humorem superuacaneum absumunt, accerebro robur conciliant at sunt nux myristica seu muscata, praesertim, quae non lex succa est: cariosa, rosmarini flos,erusque riuex, di quidquid ex his confici soleo, amaracus, me illi .-m ba phyllon vulgo mellisa utriusque disterentiae stoe lisuam n ch sabinsulis no triens ortita, Paeoniae radix, eiusquere acutit baccae, si uticulus quem viscum vocant,satureia 'Il-T m opus, thymbra quam vulgo nescio qua inducti a-
b tione nonco ganum vocant, quae alia est cunila, . m. odoris saporisque inter elixas carnes gratissimi an D ihibernis mensi us non exolescit, emoritur qui lbus accedunt betonica verba sculus odoratus, vulgo herba paralysis, maron, vel origanum vulgar aut siluestris maior ana,c cymum quod basiaticon vocant, luti iusque dis renti iridis radix inula, vulgo eri uia
campana, raptianus, hoc est, radicula quae aestate nulFlu quam non mensis inferiura lacuendam appeten a tiam, atque edendi auiditatem inter exotica autem a D uem peregrina redo arium, caryophylli, macer quae nu-lis
r m. cem miscatam ambit Zin Ziber, praesertim viri deae: ἡ Γυb melle conditum, a corus non adulter mus , calia a cM εκ chinamomum, carpesiam vulgo, ut opinor, cubebe, ditate myrobalani conditi seu in melle asseruati Horum . humiae pleraque vel in serupos redigi post uni, vel in puluc' tata On- es aut condimenta reduci, vel eoruni decoctum su-ui tractum mi aut dilutum ab iis praesertim qui loca frigid: v- est vitisi midaque incolunt, ac natura pituitos tim. seniculis aridis, exhaustis, irrigari postulant qui IN Aria ova corpus tum sensuum instrumenta, ac suam alimen . 12 totum rore madescere ac perfundi, vi sunt certices. citri hoc est, mali Medici conditi, glIcyrihi , Dym'
170쪽
lia a vulgo ne pi r bugio sus, quae nobis horta-
ςo dicitur,virae passae eXe imis vinaceis passole Corin
miliacae , quaeque moderate calefaciunt 'hume- stan Cum generis sunt me Zaccharum, vinum c ubdulce ac minime austerum buturum atque oua recentia, nuclei pini, amygdalae dulces, non rancidae, ae vetustae. pistacia, castanea molitus tostae, auella nae nain iuglandes memoria ossiciunt ut etiam ce Cepe σιμ quod oculis caliginem infert vapore calido. vlla lo me tuca irigido, somnifica vi ac sopori seia; rapa vero stria 4 ic napi cocti aut eligati, si quem experiri libeat, o tum.
rulorum claritati adminiculantur, illisque fomenta a fuca immistrant ob calidi humidi l. fatus copiam, qua emen augent ac Venerem stimulant, si gingibere tundit.
ondiantur, Mirod vero ad cerebella attinet, nihil Eapa Ii-
erdici messaeacuis in erigenda memoria, nec ma ritio vi gis praesentaneum; quibus accedunt passerculorum, Osin-
mnium alitum quae agilitate pollent ac se volatu staurar. Xercent, de quibus alias Caput otionibus fatiga serabia
re, quamquam id pleriq non improbant, nulli per qua σ-uasum cupio; reddit enim craneum imbecille, at q. mortaid lenissimam aurae iniuriam dit,llationibus ac prosint. arinis expositum , pedes vero abluere ex decoctora uti. εoliorum lauri ac rosmarini, feniculi, non equidem sat m probauerim; auertit enim a capite vapores ac fu-Σiginem quae mente offuscat. Qia' vero fumi repri one. ni possint, ac cerebrum minus vapnru concinere. Ora ieracta coena aliquot Coriandri grana prius macera tum a aceto in quos amfuchus decoctus sit, mox Zaccha- crusta g. incrustata ac tenuiter inducta, occluso ore denti-im conficiantur Mici vix queat, quantum memorie ita do rofuerit nec minus emcax est id, quod ex coloniis vii onficitur, si ab assumto cibo nonnihil assumatur; o carui alliculi enim fumos, ac prohibet vapores sursum colonio niti, quod ipsum etiam praestant aliquot granam tum.
