장음표시 사용
381쪽
re valerent sua tenuitate , nisi illos iam alios qthereis patilata splenos reperirent, his communicant impulsum , quem coeter qui nimis validum temperat admistus Nitro color. Quamuisum purissimum Nitrum plurimos habeat, eosque tenuissimos meatus ita dispositos , si sint quaquauersus aethereis particulis peruis, ipsa tamen vitri inter poros illos interiecti natura ea est,
quam aethereae particulae meare non valeant; ac propterea millum est vitrum, quod luci expositum umbram aliquam non ia- ciat, cum aetherearum particularum in eiuspartes incurrentium
progressum impediat, ideoque reflectuntur& resiliunt, atque extrema vitri superficies obtinet rationem speculi, quatenus m thereae particulς cum progredi nequeant, & alias particulas impellere iuxta directionem a lucido corpore impressam, prout incidunt siue ad perpendiculum , siue oblique, & ad angulos inaequades , in vitri luperficiem, resiliunt, aur reflectuntur, novamque directionem proaimis aethereis particulis imprimentesiumen alio dirigunt. i Grad. Neque soliim vitri facies, qu luci obuertitur, repectis lumen, sed etiam opposita facies; nam si candelae flammam in coouexo pesspicilio aliquantulum remo aspiciam tanquam in speculo , triplicem flammae imaginem, unam quidem erectam di minorem , duas vero euersas di maiores Video; quia a priore superficie convexa redditur imago directa , sed aposteriore, quae aspicienti concaua est , redditur imago euersa ; quς dupleκ est, ii utioque oculo intueor , lingulae enim imNines euersae 1 diuersis partibus venientes singulis oculis rest ondent , ut constat , si alter oculus claudatur , tunc scilicet unica ima.. o cuersa videtur , sinistra ab oculo dextro , dextra a si
Mam. Haec pendent a legibus diopti icis & Catoptricis; qui enim radij a priore superficie refringuntur , deinde a posteriore
reflectuntur, & iterum ex vitro in aerem exeuntes refracti veniunt , hi quidem ad unum, hi vero ad alterum oculum. Data. Luminis reflexi & refacti vocabulis presbnant Lycaea, de Opticorum etatis consonant: verum via quaeritur, 1 quanam id ratione, ex physica causa, contingat, non satisdiluciderem e plicare videntur, qui in illustratione Qualitatem quandam Acci
dentalem gigni, existimant in uniuerso medio illustrato. dAa 4 enim
382쪽
368 Difriario Duodecimachim illud est, quod esticit plus luminis apparere in pariet , ad
quem candelae lumen a speculo reflectitur, quam in reliquis comclauis partibus solo lumine directo, seu communi, illuminatis λ Motum a lumine ablegantes abstineant a vocabulis ex mintu desumptis , & rem physice explicent, si valent. Idem dico de luminis refractione; nam si nullus est motus , qua lege candelae flamma adigitur, ut sui imaginem euersam& Iucidiorem pinoat in pariete, si inter flammam & parietem, seruatis congruis interuallis, interijciatur lens vitrea conuexat cum tamen, subi ta lente, nusquam in pariete, aut alia conclauis parte appareat flammς imago. Quid porro probabile asserent, quo explicetur tanta luminis intensio in soco lentis conuexae, cum tamen in eadem distantia tam clarum lumen inreliquo aere non gignat can- della flamma λ in illa scilicet hypothesi lumintas nullum motum admittentis, neque radios, neque eorum decussationem usurpare possunt, quippe qui sola mentis designatione, non re ipsa st tuuntur. Propterea, nec diffiteor, in eam sententiam aliqua eo propendebam, quς lumen in expirationibus lucidis constituita corpore lucido essiuentibus ; his quippe plurima conueniunt eo rum, quae ad explicanda lucis phoenomena communiter visipa tur, & ab omnibus admittuntur : Cogebar tamen difficultates non leues exsorbere, nec in omnibusi ipse mihi faciebam satis , quamuis aliqua lappeterent, quibus aduersarias argumentati nes declinarem, ne elinguis estem . Nunc vero in hoc aeth rearum particularum appulsu , desumpta ex sono analogia , lux quaedam mihi oboritur ad facilem reflexionis & restatactionis exelicationem , coet rumque luminis symptoma
Maur. In trudiculorum ludo saeptiis obseruastis varium glob rum motum pro percussionis varietate , spectata dirinione mo. tus globi percutientis, &illa parte, qua letium recipit globus quiescens percussus: Nam si in eadem recta linea , quam globus percutiens suo centro percurrit, reperiatur etiam globi percussi centrum , adeoque etiam ροα , quς ictum recipit, uti quo recta pergit globus percussus . At si centrum illud sit emtra etineam motus globi in alium impacti, globus quiescens per cussus ad dextram impellitur aut ad sinistram , iuxta lineam. quae partem percussam di ipsius globi centrum iungit. Hinc si si
383쪽
'De Luce 'nu fictus insueos latus impactus resiliat, & in ressertionis linea arecte incurrat in globum quiescentem ς illum pariter per lineam eandem propellit. Sin autem duo globi sibi pro timi fustini, Ec in eos globus alius impingatur ita , Ut utrumque immediain percutiat , illi indiuersa abeunt pro ratione ictus , quo singuli pelluntur : Contra vero , si globi duo fuerint in directum dispositi.& alter tantum percutiatur , hic quidem parum mouetur,' sed alter excutitur longius, licet eum percutiens globus non attigerit. Hinc similiter intelligitis , si tres globuli quiescant, & ita proximi sint , ut se contingant, atque duo alij globi simul unum ex illis tribus percutiant, duos reliquos globos indiuersa impelli iuxta directionem , quam singuli a percutiente sibi respondente recipiunt nicum vero illum globum 1 duobus percussum,mista quadam directione aliquantulum mouc ri. Fingamus iam plurimos in alveolo esse globos inter se quam proximos et tum percussione globus unus impellatur: nonne unius motus plures, commouebit 3 alios quidem directe, alios vero oblique , prout singulis communicatur impulsus per intermedios . Siqui autem ex intermedijs , dum mouentur, in aliquid incurrant sibi obsistens , ne iuxta impressam directionem pergant , utique reflectuntur , & proximis , quos impellunt , gllabis aliam imprimunt directionem ab ea , quam impressissent , nisi passi fuissent reflexionem. Haec in eburneis globis manifesta, ipsicque oculis subiecta , ad aethereos globulos , quibus omnia plena sunt , cum ratione transferantur, & ea, quae de radijs directis, reflexis, &refractis dicuntur ab opticis, satis probabilem habent explicationem .iQuia vero omnia illa percurrere non est operae pretium , neque nobis tantum suppetit nunc ij aut te poris, quae placuerint, interrogate, &conabor, citra paradoxa, explicare. Grad. Quandoquidem interrogandi secultatem praebes, illud multis admiratione dignum videtur, quod in eodem aeris puncto sine perturbatione aut confusione tit tot rerum obiectarum species, ut vocant, Intentionales, quas alat impressas & inhaerentcs, utpote Accidentia, ventus cum adre non dimat, nec Mio transfert: quando enim plures homines diuersa corporas respiciunt , hic equum, illedomum , alius arborem . dc sic de
384쪽
Dissertatio Du ecimaretis, fieri non potest, quin a singulis rebus obiectis tanquam a
centro prodeuntes in orbem.species misciantur , quemadmodum Uis sphaeri maximam spatis partem communem habent . Similiter cum in obscurum conclave per exiguum senestrae ser men admittuntur externorum corporum species , in apposivi charta inuersam eorum imaginem exhibentes , utique aerem seramen illud implentem necessario dicendum est omnium obie chorum corporum speciebus assici, nec tamen ex illarum misti ne tertiam quandam speciem gigni , quemadmodum, clim per vitrum caeruleo colore insectum aspicimus rosami, tertius quia
dam color apparet ex caerulei vitri , & purpureς Tota speciebus conflatus. Gi vero non species illas ad Qualitatis categoriam
spectantes ponunt , sed a corporibus visis manare expirationes putant, non videntur se dissicultati subducere; non enim per angustias illas omnes simul diuersorum corporum expirationes , sua mole non carentes, transireposimi, quippe quae se vicissim penetrare nequeunt corpoream naturam participantes r sin autem aliae priores atque sertiores praecuri unt, dc praeuertunt eas, quae
debiliores sunt, vix apparet, qua ratione fieri possit, ut interra imago uno momento . hibeatur , si per partes veniuntaliae diis
Maur. Nihil haec apud nos habent dissiciatatis ; nam unica aetherea particula globulum vocemus, claritatis gratia) potesta duobus vel etiam tribus globulis, quos antestit et , aut ad latera, simul eodemque momentopercuti, o impelli iuxta v fiam singulorum directionem, atque adeo per unum globulum aethereum possunt impelli posteriores alii globuli, quos contingit, ita ut impetus aparte dextra veniens ad obviumillum intermedium imprimat secundum eandem directionem motum p
seriori globulo, qui est ad sinistram, &vicissim veniens a laeua
posteriorem dexterum impellat et ideo radios in eo puncto decussatos concipimus. Non est autem in exiguo fenestrae serambne unicus globulus aethereus, ac proprerea non in singulis , quos foramen complectitur , globulis radij omnes decussantur , sed unicum est post foramen punctum', in quo conueniunt omnes
obiectis ecuporibus directa duminis percuisiones, quibus poste res globuliprselluntur, deradijdivaricari intelliguntur.
385쪽
M. Cum igitur possit unus & idem globulus aethereus diuersis impulsibus indiuersas partes dirigi, quas directiones com
sequentibus globulis communicat, contingere pratest, unum i pulsum adeo coeteris validiorem esse, ut illi vix , aut ne vix quidem, iuxta suam directionem imi tum valeant consequentibus globulis imprimere. Hinc quaerenti, cur candela noctu uniuersum conclaue illustrans, non itidem id praestet interdiu Sole lucente , nisi clausis senestris Oinuratum fuerit cubiculum, Responderem id accidere, quia aethereae particulae adeo valide propelluntur a Solis luce, ut impellin valeant a flamma candelae, nisi fortasse valde prope, & ibi etiam eius impetus retunditur ab alia validiore directione. Sed ut exitum tandem aliquem hodiernae coli cutionis inueniamus, luce ipsa diurna ad occasum properante , cum Reflexionis ratio non videatur dissicilem. habere explicati
nem, superest ut aliquid de Restactione breuiter dicamus . quae ex mediorum raritate & densitate pendet; qui enim radij directe procedunt, incidentem in superficiem medij dlaphani quidem, sed densioris, si ad angulos inaequales cadant, non directe peregunt, sed verius perpendiculi a nectuntur intra nouum illud meditam, siti autem a denso ad rom diapbanum transeant , n que tunc susceptam directionem retinent , sed magis a perpendicu
lo desinunt ..i Mauri AEthereas particulas minutissimas esse supra omnem, quς excogitari possit, exi datem nam vitrum permeant, quod ab ipsis Spiritibus tenuitanis penetrari non potest 'extra omnem controuersiam statuendum est . , si quamlibet vel minimam inanitatem a corporibus: ablegamus : ideo minimum oninium. meatum in corpore aliquo una saltem aetherea particula implet : ex quo illud conseqtiens. est , quod paulo ampliores meatus admittant non vescam, sed plures aethereas particulas. At vero corporum diuersorum coagmentatio ea est , ut non omnes , &singuli eorum meatus eadem prςditii sint figura: necesse igitur. est, eius esse naturi ethereas particulas , quq possit ad replendum spatium. citra quamlibet inanitatem accommodati . neque enim fingere possumus . diuersas esse qtherearum particularum figuras, ρος ungulorum meatuum. figurς & capacitatii prorsus conueniant ;alioquin quq angulatq essendi, non nisi gerrime mouerentur:
386쪽
praeterquam quod non ubique reperiri possent aethereae particiuartam varie coitarmatae, ut illico pNsto essent ad conginum mea; tum replanctium . Cum itaque similiter figuratas , utpote eius dem naturae , atque ad motum aptissimas ponere creamur huius modi aethereas particulas , globosas& rotundas probabili coniectura statuimus: Sed quia appositi ac propinqui globi spatium
non replent , globulos hosce aethereos compremonis alicuius p tientes, ut angulorum flexionibus aptentur, affirmare oportet;
qui deinde, remoto impedimento , se in globum restituant, vir ture sua elastica. Hinc lux scelerrimum illum porrectionis&con tractionis motum perficiens aethereos , quos porrectione impellit, globulos si comprimat, ubi aliquid motui obsistens inuenerint, illi deinde contractionis motum sibi obsecundantem statim habentes se restituunt, simulque cum luce motum reciprocant . Quapropter aetherei globuli extimam vitri superficiem proxime attingentes, ab aliis globulis inter ipses.& corpus lucidum interiectis propulsi aduersus vitrum , impellunt glabulos in vitri poris conclusos. Et quidem quorum globulorum directio a puncto lucis ducta cadit ad angulos aequales in vitri supe ficiem, non mutatur, & in vitro globuli aetherei secuti diunean . dem lineam positi iuxta directionem eandem pellunturi quia . . delicet ex aere in patentem vitri meatum se libere insinuat glob lus aethereus, quin ad hoc vel illud pori latus allisus cogatur ab eiusdem motus rectitudine deflecterer ideo radij perpendiculares nullam patiunturrestactionem. Globus vero, quorum motus directio ab eodem lucis puncto ducta ad angulos in quales radit in vitri superficiem , necessario in alterum latus poti sibi congruentis incurrunt , ubi inuenientes resistentiam , nec ulterius re is
pergere valentes , reflectuntur versus perpendiculum, siue magis, siue minus, pro maiore aut minore obliquitate. Peipe
diculum, inquam , ex eodem superficiei puncto excitatum: S, quidem in ipsb patentis meatus osculoi utrumque labrum attemdendum est , alterumquidem, quod propitis respicit puncturia, a quo radius procedit ; & in hoc incurrens globulus viro sui latere, prolii tur , ne recto itinere progrediat. . sed sectit versus impedimentum: Sic si quis in directum ambulans osse dat imprudens. sinistro armo angulum domus dextera eius pars
387쪽
inflectitii r ventis aliam laciem domus. Alterum osculi labrum, quod remotius est, excipit impulsi globuli ictum , illumque iuxta Resexionis leges reseetit, ut interiores vitri globulos aeth reos secundum nouam directionem impellat. Porro in hac cel ri globularum protrusione intra anguiuores corporis' magis de si , nec facile diuidui meatus , fieri non potest, quin aliqua contingat globulorum compressio, qui vi sua elastica conantes se restituere validius impellant aduersos globulos, non sine aliqua etiam istorum pressione, adeo ut extremi in vitio globuli aetherei hoc impulsu erumpentes in aerem ex angustiis pororum vitri , liberius se explicent ad suam figuram recuperandam rquia vero omnes circumstant globulum , qui perpendiculo resipondet ducto a puncto lucido , se utique explicare nequeunt accedendo ad perpendiculum , sed in latus secedendo ab illo. Cum igitur duplicem habeant dirinionem hi globuli erumpentes, scilicet alteram ab impulsu iuxta directionem globulorum hi vitro propellentium , alteram in latus a virtute propria elastica , imprimunt proximis globulis aethereis, quos in acre of dunt , impetum cum directione magis desectente a perpendiculo . Asde globulum ex vitro erumpentem oblique, uno sui latere tangere labrum osculi meatus, ac proinde reliquo latere secti, & ditio quas circa illud se conuertendo; ac propterea magis a perpendicu lo declinat. Iam satis constat directionem motus , quo globuli aetherei impelluntur in vitrum, obliquam esse, aut rerim ad vitri superficiem , prout ipsa superficies plana est , aut caua , aut convexa , atque ex illa restactionis modum desumi . Ex quo oritur radios 1 vitrea lente convexa res actos , dum exi a illam singuli habent directionem a suo perpendiculo deseelam tem, ita in oppositiis partes vergere , ut sibi inuisem occurrant , hoc est , omnium globulorum postremae vitti superficiei proximorum motum esse cum ea directione , ut multi globuli pauciores protrudant , atque hi adhuc alios pauciores , d nec impulsus deuehiat ad globulos aethereos exiguo spatio comprehensos; qui propterea recipientes a multis impetum, si eo in loco apponatur corpus aliquod opacum , validius repexutiunt alios globvios ad oculum venientes , & paruulum ciscium imsigniter lucidiorem repraesentant , quam si prope vitrum illud
388쪽
conuexum apposita fuisset charta, aut quid simila Iucis progres sionem impediens.Quod si vitrum illud convexum exponatur Scili, in eo radiorum occursu valde notabilis Talor consurgito accenditur ignis ; quia nimirum lux illa vehemens multo limpetu pr pellit globulos thereos sibi proximos & omnes consequentes qui vitri superficiei respondent : per hos propellit globulos in vitrea lente constitutos, per quos impetum imprimit glob lis immissis aeri post vitrum , adeo. t uniuersus impetus in paucis globulis coactus , dum his ubi itur corpus impediens, ne alios iubinde globulos singuli iuxta suam directionem propellant , vehementer illos sibi tum directe , tum reflexe o crurrentes exagitet, ita ut etiam obiecti ligni, aut alterius co Poris , paviculas commoueant , earumque compagem di buant , te excitetur ignis : Id quod felicius contiuit, quo ampliores fuerint huiusmodi lentes vitreae , atque ambre conse matae , quia amplior Inperficies plures excipit ab eodem S sis puncto radios , & persecta figura radios Arigit iuxta rest ctionis leges , ut coeant . Sed hic video Nos adimerrogandum paratos , cur obiecta candida charta ignem non concipiat quemadmodum ea , quae aliis coloribus ambura suerint . . uiter dixerim corpora alba multum habere lucis insitae quq dum externo lumine percussa excitat .ipsa quoque se x brat motu illo porrectionis ,& contraruonis , quo Tepeb Iens globulos .aethereos aduersus se a Sole inpactos prohiba et , ne hi sua agitatione corPoris Particulas dissoluant .
De Coloribus per Ignem mutatis. MAuti Assinis valde luci est Colorum natura; adeo post Ignis lucem hic nobis videtur instituenda disputatio de Isias
facultate , qua rerum colores sepe immutata plina siqvicem sunt, quae exposita , aut imposita, alium induunt colo rem . Neque tamen urtiuersam de Coem quaestionem mi instituto nostro conmut a sutis fuerit ipsam Colariun mutati
389쪽
De Coloribus per Ignem mutatis. 373
nem 1 quatenus Oc lais pendet , examinare . Et quidem non existimo esse operae pretium immorari in lacatis coloribus, quos rebus induxisse videtur ardens cereus ex varia pinguedinis, de discolorum ac multiformium pigmentorum commissione compositus et cum enim accenta, pinguedinis luκ a piment rum colore temperatur , res perinde est , ac quando sincera Iliac per vitrum coloratum trai*itur. Sed in disputationem quaestionemque utilius vocantur colores rebus ipsis insiti, cuiusmodi incommuni luce constanter apparent L & apud omnes simile vocabulum obtinent in his siquidem per Ignem contingit aliqua m
Grad. Hanc colorum mutationem: Iocupletissima: experimenta' testantur , &nemo est, . qui inficiari audeat. Non omnibus . ta- . menaequefacile accidet causam exponere. Quibus vocabula faciunt satis , paucisse expediunt asserentes Ignem, validissimum Nat' instrumentum, pro. varia Primarum Qualitatum complexione, quamin obiectis corporibus ollandit M alios atque alios. Colores, qui intenMcundas Qualitates recensentur,. producere& gignere. . Qu- si in uno eodemque i3 adeo multiplicem. vi tutem etiam oppositos colores gignendi adstruere quis aegre serat, Colorem ipsum resultare aiunt ex Primis Qualitatibus, quarum. Utique complexionem ignis mutat sua Calore & siccitate. Verum aut immera sunt. vocabula, aut ego oppido hebes sum non cimtelligens, . quid sit nouam Qualitatem resultare, seu emanare, ita utillast aliquid de nouo existens, quin habeat incientem' causam,. ex qua proxime pendeat: hanc vero probabiliter ab ijs arugnari, valde operosum puto si suis insistant vestigijs.
in . Nisiadlucis temperationem coniugiamus i , . vix coloris inaturam explicare possumus: cum enim corpora hoc vel illo colore es a dicamus, . quatenus ex eorum aspectu hoc vel illo. modo afficitur oculus, si certam impressionem hic cipiat, quando nihil est praeterducem, cui illa tribuatur, c quemadmodum cum per vitreum prisma trigonum congrua ratione inclinatum respicimus quidni, similiter temperatam lucem a corpore, in qu incidit, Ma qμo ad oculum reflectitur; . dicamus effceres item visionem Hoc unum videlicet intercedit discrimen , . quod amoto ab oculis vitreo prismates illux temperata ab ipso tantummodo corpore,
quodiqtuemur, illa vero dum per prisma traijcitur ea ratione ,
390쪽
De Color ιἷus per Ignem mutatis. 277Sed hinc sollim pendere colorum ipsorum varietatem , mihi di si ulter persuadeo; neque enim ex sola particularum positione ,
sed & ex earum natura lux extrinsecus immissa temperatur; alio. quin corpora, specie longe diuersa , quae similem opacitatis atque perspicuitatis mensuram obtinerent , eodem colore praedita Gent; aut si aeque colorata apparerent, etiam aeque perspicua &opaca censenda essent, siue flores sint, siue naturales succi, siue pigmenta, siue marmora, siue gemmae; id quod videtur a probabilitate
Grad. Haud dubium, quin pro varia lucis reflexione, aut re- stactione, in corporis alicuius particulis etiam vatius appareat color, etiamsi eadem corporis natura permaneat. Sic in Vallachia salis fossilis venam reperiri scribunt, ex qua eductae Salis glebae duritie marmor imitantes colorem exhibent violaceum; at si conterantur, atque comminuantur, iam minutissimae salis particulae satis albae apparent. Sic & cornua quaedam integra quidem nigra sunt , limae autem aut serrae subiecta albam scobem relinquant . Id quod luci, non perinde a disiunctis, ut a coniunctis , particulis temperatae tribuendum est. Cum verbi iraeque Ommia colorem alium induant , si conterantur, aut in scol emredi antur , immo plerunque colorem eundem retineant partes. diuisae, quem ostentabant coniunctae, etiam ad ipsam uniuscuiusque corporis naturam reserenda est causa coloris. Maur. Sed hic, antequam progrediamur, quasi praetereunteς animum aduertamus, quam infirma sit argumentandi ratio, '
indiscriminatim partium collectioni id tribuere vuIt , quod singulis. Opacum si opaco addatur , fit magis opacum : id quidem recte: at si quis hinc inferat , igitur perspicuui' additum
perspicuo facit magis perspicuum ; hoc praeter veritatem 2 &coarguere ac refellere infirmam consecutionem facile erit , si vitri aut Talci plures laminas nitidissimas sibi apprime cohaerentes inter oculum & obiecta corpora interponas; quia videlicet per-0icuitas in directo meatuum ordine consistit , opacitas in flexuosa meatuum positione; rectitudinis forma uniea est, sexionum multiplex r plures igitur anfractus rectam luci viam non aperiunt , sed tortuoso itinere magis obsistunt; ideo nunquam opa-Wrum corporum complexio perspicuitatem valet inducere : at