장음표시 사용
21쪽
opitos studii Met rum rerum habebat, Cre. 26. Attamen hic recte credidit Notiso. Quid ὶ ubi male de Galli crimininus Gy-xaldo eredidit , illa assirmanti : brabit σDion hisoraeus lιθ. LLI. Pro tuum , cum aliquando Cornelιo Gallo occhrreret , nasum
Os manu compressisse , id scilicet significantem , non alicuι tut-m esse , ιllo praefente, nee loqui, nec reo rara i tanta uamiaque stili GaIlus insolentia . Al us quoque, licet quottis , ad eum cum 16tibus quι sedam acetissit , oe. Prosecto neque haec Epistolae Auctor inter Galli crimina retulisset, nequa ad eius ambitιonem pertinere, existimasset . neque hinc argumenta trahi posse , censuisset , e quibus intelligeretur, Gallum ex ulteriore Gallia filisse ; si laudatum a Gyraldo Hii loricum potius, quam Cyraldum , hunc perperam describentem , sibi legendum , atque attendendum putas.set. Nam apud Dionem tantum aberi , ut
illa de Gallo scripta sint ; de proditore.& accusatore Galli Valerio Largo ob illam ipsam Galli socii , & eonvictoris sui delationem scribuntur si . Ea enim Largi adversus Gallum perfidia exposita , haec ab Dione subiiciuntur . Certe Proculeius ita de Largo sensit , ut obviam eo forte fallo nares suas , osque manu compresserit , iis qui secum erant , mnificans , ne res rara
quidem , Largo prcsente , quenquam tuto posse . Alitis quidam Largum accedens, adhiZitis arbitris , Largo ιue ignotus, percontatus es, Mi ne ei esset , o abnegau- re id Largo , rem in tabulis adsignavit: quasi vero homo improbus non possιι etiam Unctum calumniis impetere. 27. Erant alia quae illam eursim legens Epitiolam , animadverteram , unde conlia. ret , minus diligenter , minusque attente scriptam esse , ut ubi Ioannem Gobellinum Auctor redarguit , quasi Blondi mortem quinquennio maturius posuisset, quando eo reapse anno quo mortuus est, ιψ63. posuiste , adversus Vollium admonuerant
Viri Eruditissimi a quibus Litteratorum Baliae Ephemerides χὶ conscribuntur : vel ubi ex eo quod Henneus Palladius Corn. Gallum sna ulla dubitatione Aquileien-- sum secerit, ex eo, inquam , continuo inseri , recte eos scripsisse qui Gallum For
iuliensem ; perperam qui Viset num, Foro
sitaeviem, aut T cum vocarim , praesertim cum ipse mox neget , hanc se probare Palladιi opinionem posse nullιus veteris Scriptoris auctorιtate subnixam e aut ubi
ex Q. ae miliani Cimbriaci facto qui F Njulii Civitatem quam vulgo appellant, ipse IMlium appellabat , ιndicium evidens ei se , pronunciat , Forum,li n,
hil esse aliud quam Ulam tuam Civit
tem i cum tamen continuo hoc addat, severo Iulium, Forum istium diversas esse urbes cen ire : ex quo intelligitus, dicendum suis le , illud aemiliano se esse uisum non sic ella. Erant haec , atque eiusdemmodi alia , quae a me praeterita sunt libenter, cum temporis anguillae plura persequi prohiberent , & ea quae attigi, satis ellent mihi in primis, non insectandi causa haec proserenti , sed dumtaxat demonstrandi, non ea animi attentione illam ab Erudito Uiro conscriptam Epistolam filii se, ut mirari plurimum oporteat , quod in Blondi nostiti exillimationem , & fidem . nonnulla exciderint, quae , si se ipse coli gisset, si in quem scriberet, quid scriberet, quibus argumentis scriberet, secum reputare voluisset; nunquam facile, ista praesertim ratione suillat scripturus . Testatur hoc yrObus Viri animus, & honeste ae liberaliter institutus, eaque in primi modestia, atque docilitas testantur , quibus finem ita facit Epitiolae suae, ut siquid humani in ea scribenda pallas sit, non id se pertinaciter de- sensurum , imo libenter verum , siquis sorte ostendat , agniturum profiteatur. Ego
vero, ut ipsi de eruditione, caeterisque ornamentis omnibus concedam i in eo certe me ab ipso vinci nunquam patiar quod ad honei illimum veri iludium, & facilem demonitrati erroris consellionem attinebit. Quamobrem tibi , Vir Cl. tuique similibus Uiris de his quae , ut potui , pro peranter. distavi , cum iudicium libenter permitto , tum polliceor , quod a vobis audicatum fuerit , eo me libentissime si
22쪽
Joannes Baptista Morgagnus Simoni Mariae Poggio e Soci IesViro Clarissimo Eruditissimoque S. P. D.
CVperiore autumno cum sorte essem Fo-O rolivit . meque inde 'saeum IULIUS ALBERONIUS Cardinalis Amplissimus,
Flaminiae Legatus . Ravennam duxisset, novumque illorum Fluminum alveum , Cataractam , Pontem , & navigabilem Fo sim mih , ipse quae summa eius est benignitas eommonlirasset ; primum qui dem tanta lubiit admiratio , quantam utique hine tot operum magnitudo , hinc temporis quo praesertim Pans eiuscemodi perfectus buerat , brevitas ineredibilis p i i l. that . Ut vero admirationem illam non sustulit quidem , sed minuit eius qui cur verat, Legati eximia solertia , providentia, ment sque praestantia in minis maximis .rebus spectata ; alio paulatim , ut fit, atque alio animum coepi & eogitationem convertere , interque haee ad fluviorum quibus erat Pons impositus , antiqua nomina , quae statutis nuper ad caput utrumque Pontis marmoribus inscripta legebam , Bedos , & Vitis. Eorum enim veniebat in mentem , quae multa , & varia, atque adeo inter se pugnantia de illorum voeaebulis persaepe in Scriptorum monumentis iam olim, cum aliud agerem. animadvertisse mihi videbar r pigebatque eo tempore, ac propemodum subpudebat, lo se aliis , quibus distentus semper fueram, occupationibus iactum esse . ut . siquis sedire ex me quanteret , necdum respondere pro certo postem , quemadmodum Latini eos appellare amnes eonsuessent, quos ego primos omnium aspexissem , ut qui meam quodue Patriam , ut probe nosti , quamvis laxius in parte , quam Ravennam, in tere ieiunt . Quae me eura magis selieitum habuit , eum mox Patavium redeunti ne-
t I ideantur auae Epistolae sequent .
gotium ab Legato Amplissimo datum est. ut quoniam CLEMENTI XII. p. M.
tot, tantorumque, de quibus supra dictum est, . operum Auctori Munifieentissimo Sta tua quamprimum Ravennae in foro ponenda erat , de verbis et Statuae subscribendis cogitarem , ageremque etiam; si mihi ubderetur ; eum Ioanne Poleno Marchione.
eitia coniunctissimis . Hae saerunt causae, cur meorum Anatomieorum libris paulisi
per sepositis, Geographos, & Historie
in manus sumpserim , hisque diligenter i spectis , Nura quidem , commodius Olim ,& eum plus otii fuerit examinanda '), in medio reliquerim ; nonnulla autem de pristis memoratorum fluminum appellationibus , qaantum quidem licuit per angustias temporis , quantumque esset rei praesenti satis , constituerim . Quae quando abs te. Vir Eruditissime, atque Humanissime, requiri , eertior fio , protinus, qualia ea cunque sunt, simul in serviendi, limul tui exquirendi judicii causa , libentissime ex
a. Apud Graeeos Seriptores frustra n mina quaesivi nostrorum amnium . Ex L tinis autem qui utrumque nominaverit , praeter Plinium reperio neminem . Ejus
his verba sunt t . Ab eo Rubicone
Sapis , o Vitis , O' Anemo , Ra-- Sabinorum onidum eum amne Bedese . Quibus ex verbis illud contra quorundam opinionem , plane incitur . de quo a te scio primo loco esse quaesitum, alium Usetim esse, alium Bedelim. 3. Uter autem, quod seeundo loco sua rebas ; is si quem nune Ronetam, uter
23쪽
quem Mont num volitamus, id vero longe uirier lius mihi quidem videtur posse conis ni tui . Neque enim locus eii ullus, quod sciam , Lari nomin Scriptorum, unde alterutrum perspicue appareat : quo fit, ut minus sit nobis mirandum , posterorum alios in alias, atque inter se adversa g. ivisse sententias. Siquid tam es video; in hae tanta dissicultate is omnium Optimus conjector sectit, qui invenire possit, Ronchusan Uontonus Plinii anate propius Raven. nam amaeret . Quid enim tonc propius a Uuebat eum Bedesim a Plino vocatum
4. Non me segit, Blondo ei vi meo lon. e ali lim de Bede si sententiam fuisse. Ciu rim , inquid, I Ravennam amnes duo BMis,m facientes quorum qui ad dexteram , Non to us 2 giis ad sin ram elim I tu , nune A Iductus dicitur r & alio in loco' a , amnem , quem Iunctiob urbis.
moenibus ii terrentes liciunt, Bedesum veteres appellant Scriptores . Quibus ex ver- his duo eonsequuntur, quorum.ut alterum
pmbari, sc alterum facile improbari non potest. Nam si primi omnium Polentant;
quod postremo a te quaerebatur , aut Uereti iis fluviis Ravennam cinxissent; Blon. dus certe, qui in tradentesmum annum ex quo primi imperaret coeperant Ravennatibus , in vicina urbe natus erat, Venetis autem imperantibus , scribebat, rem adeo ignorare non potu illat , ut vel Plinii tem pote ad eundem modum se habuisse, existimaret. Verum ut in illo errare non fati se poterat, ita in hoc erravisse , complura indicant, quae hic a nobis haud uuain ob causam attendi iuvat. 3ia Primum quidem eum Strabonis aetate
id quod minime ignoras. 3 intra
paludes ita Ravenna posita esset , ut aquis difffa , pontibas, ac lembis peragra retur ; veri non est simile , intra septuaginta circiter annos rerum faciem usque adeo fuisse mutatam , ut non modo fiuviorum alveis duobus, ut nunc, cingeretur,sid & tertius infra urbem extaret alUeus
in quem uterque confluerent , A se ad
mare, ut adhuc conspicimns, pervenirent
quando , Strabone quidem scribente
cum a mari ferent mundationes non mediocrem urbs ipsa accjeret maris partem, adeo ut universi carnos as, hine sticia marino , hinc suminibvis alluentibus , retrum medicaretiar odorem . Certe is qui paulo
poli Plinium , Ravennae fuit , Martialis
non ita locorum mutatam faciem significat , cum & aequoream Ravennam vocat
ue ) & dulcis illic aquae penuriam non uno ioco satis indieat 6 . Sed neque
is qui anno priste quadringentesmo a Plinii morte , Ravenna trantiens , Sidonius
reticuit se se hine falsum portis pe
lagus impingens, hiete cloacalem pultem joffartim , ut In medio undariam sitiret: qxia lavam vel aquae lusiuum liquoν iure o. vel beserua defaecabilis , vel fons irfiguus . vel putetis inlimis. Porro insequenti etiam saeculo & Cassiodorus, &'Procopius, qua rum hic se Ravennae cum Belisario fuisse
testatur 8 ille autem ibi & natus est& diu vixit, haud multo aliter urbis eiu stum proposuerunt . Calliodorus enim , quantum ex Jornande intelligimus , qui eius Chronio de Gothis in eompendium
redegit 9 urbem illara inter paludes. σ pelagus descripsit io in modum in.
fulae , influentium aquarum redundatione conclusam . Procopius autem ab illa , inquit ii , pedestrem exercitum exesudunt quae, quibus Padus amnis, quem GT Eridanum vocant, e montibus Gallicis eo decu rens , aliique fluvii nαψgabiles, o Deus urbem illum undique ambiunt ; tum illas quotidianas marini aestus reciprocationes de-lcribit, quas antea Claudians ciet in indica.
Verat, utque accessum muris expediarent qui res vitae usibus accommodatas e mari in urbem commercii gratia , aliamve ob causam inferre volebant .
6. Quae si omnia diligenter attenderi. mus; fiuvios. quidem in a uiuaria , sive, ut
Silius cia) loquitur, in squa paludosae Ravennae se se)effudisse , intelligemus ;
24쪽
tertos autem , ut nunc , alveos habuisse, quibus eius cingerent Incunia , & tertium pDrierea intra urbem, in quem , ut adhue videmus . confluentes, ad mare tenderent, qui Bedetis vocaretur, non facile exi .limais
himus praesertim eum Padus aeceis deret , isque , si quis alius , proxime Ravennam ambiret . Audi enim Sidonium 1 . Ravennae oppidum duplex pars intemuit Padi , caetera pars: alluit Qui ab a meo prιnc.Pali molium publicarum discis. plus tibiettu, per eodem, derivatis tr mitibus exhau1ius , sic dividua suenta paseritur . tit prebeant , marnibus circtim D , prae fidicim , infusa commercium . Padum.auistem , hoc est Padi aquarum certam partem etiam ep quo Plinius scribebat . tempore Ravennam,pervenisse , haee eiusdem
verba docentε Σ) . Padus Atistitia fossa
ctiondam Me Ianicus oppellatus ' . Qui-hus, in verbis etsi quaedam sunt ab aliis xliter & descripta , di intellecta . aliis in hae Fossa , & circumiectis stagnis . aliis in eo unde haec deducebatur , Spinetico Padi alveo Padusam agnoscentibus , de
apud hune Valgius, tum etiam Uabius Seis
minerunt ἱ tamen quod nobis hie ini est , ab nemine video in controversiam vocari , praesertim cum Padum Ravennam per .entila , Sc alii pollea, quos supra laudavimus , suis ipsi oculis conspexerint, &Jornandes ex Calsiodoro idem uel susus doceat , cujus verba operae Netium saerit perpendisse. Nam primum a s temtrionali plaga , inquit , ramus illi Ravennae urbi ex Pado es , qui si Ia v
eatur Asconis . Unde corrigenduq , aut certe explicandus fuerat , ab Rubeo: 8 etiam dico duplex Ravennatis Annelli locus ρὶ videlicet extra portam S. ITA νis non longe a fluvis , qui vocatur Fofa- sonti e & extris ciri tatem in loco , qui di-ehar Fossa nonii , sexta fluviam . Deinde Jornandes eontinuo haec subjicit . A mer, Mors. in c. Pars III.
die idem ipse Padus , quem solum fluvia-rtim regem dicunt , cognomeuto Eridanus.
ab Augusto Imperatore alti ima . sive , ut alii habent eodices , latis:ma .fissa demissus , qui septima fui alvei parte mediam iusturi civitatem . Ad inia sua amoeni p-mum portum pr.ebens . classem CCXL , sive , ut in aliis libris , CCL. naυium.
Dione referente , tutissima dudum credeba-ttir recipere satione . Non ego quidem , ut
Cluverius ci O , Hornandem , vel potiusCaII: orum . Utrum doctissimum , quasi
barbarum . omnis et rinoris antiquitatis ignarum . hic reprehenderim . Neque enim, ut Cluverius , intelligo inducentem
radum in urb m a meridie; sed postquam eam interluerat , iamia meridie sp ctam dum proponentem in ea videlicet Fossa, quam Cluverius ipse ii fretus pervulsa io ab ea serme plaῖa Fum/nis veteris c nomento , ab Augusto conjicit in Claslentem usque Portum suisse productam. Itaque nisi quid praeterea a librariis sorte peccatum ell ) paulo aliter Iornandis verba interpungerem. ; unde is lacilius, quem proposui, in t llectus existeret . Induisito autem a septemtrionibus in urbem Pado . in oppositam autem,plagam usque ad Classem perducto ea aquarum copia quae tanto Portui esset utilis , non video sane, qui per Padum traduci exiguae praesertim, ut persaepe sunt , aquae , alveique nostro. rum fluminum possent, ut Ravennam primum , quod nunc faciunt, a septemtrionibus , S. a mcridie ambirent , deinde incommunem alveum coirent , quiHBedeii sappellaretur ἔθn dum qui peritim consitu rei, ut Rubeus cia loquitur , qtiem Plinius Loedum appιllavit e utranquam nec B statim in optimis quidem exemplaribus ,
sed B/desim , & hunc non portum , sed
amnem Plinius memoravit r.& qui ante Augustum ad Ravennam . neque exiguus fuerat portus , is aut commune universi illius stagni , non peculiare terti amnis, ostium fuit , aut si certi amnis . cur fuisse eorum fluminum potius , quae saepenume-
25쪽
ro , ut torrentes solent, nullam Propem dum aquam convehunt , quam illius Fossae censebitur , quae multo, ut credunt, Augusto antiquior, apud Plinium tamen Augustae Fosiae nomen tulit Haee enim. sve , ut plerisque placet . pro ostio primo
Padi a Plinio proposita suit, sive non ivit;
certe aquam fugiter . quippe ex Pado acceptam , vehebat is Catterum in tanta rein Tum vetustate , ac tot mutationibus illius
ore , per mihi mirum videtur, non dubitasse Cluverium trad re i , vel IDC cmnis ante Christim natum, imo etiam prius, esti m eam Fossam habuisse idem , quia Montonem & Ronc bum amneis apis Ravennam in mare σι-.bat et θυι nunc ,
inquit , Ravennatium uicitur portus porto di Ravenna e quando ex Rubeo a scire poterat , anno 116 r. id est amnis ante vix LX ctim portus Ravennas ad Orientem hilernum positis , ibi matvν ar na , naves nou exciperet . alio facto Viri,
Moulcnique 'minibtis aliso , ad Orientem a viam trariettim esse e tantum abest, ut quod ante duo & viginti saecula suillat. Pro certo posset coniti tueret Mihi vero ea omnia quae diximus, perpendenti, ne Plinii quidem aetate haec videntur flumina luum sibi communem alveum infra urbem , ostiumve habere potuisse. 7. Quem ergo, inquis, fluvium designare voluit Plinius , cum scripsit Ravennacam amne Berisest Illum videlicet, ut supra dixi , qui de fluviis duobus no illis in
paludes propius Ravennam tune influebat. Uter autem eo tempore propius influeret Montonus , an Ronchus, quaedam possunt coniecturae indieare . Mitto illam quae ex Rubeo capi sortasse potest . scribente ῖ , primtim Ravennae baptismatis fontem in ea urbis earte consiturum ferri, quae ad An rem dicebatur , a fluvio , cui proxime σω dit , nomen fortita r quem nune fluvium uti Ieari voeabulo Montonem aρpellamus.
Mitto alias , quae ab Ronchi longe maiori . qnam Montoni , Ronchi , inquam,& Clailensis Potius ; in quem aquam in ferre oportebat , vicinitate trahi coniectu-
rae pollunt . ut illuc potius quam Raven nam deflexisse Ronchum , putemus r &sane Desiderius Spretus λὶ qui in ea Ciavitate ante extremum saeculum XV. flore. bat , eum de Classensi Portu vel suo temapore iam prorsus inutili , atque adeo nullo verba saceret , huiusque rei causam. de
qua in parte amplius videndum est Blondum 3 , secutus . iuule, non dubi taret . Sapis flumi . Hιorum qui ρω-rum iliam facere con mersui, ἀυersionem ς nam aliud , inquit. ιn mare ostium, quod Ger sitim dic tur multis ante friuiis Ilia Sapis fluvius esserit o alιi vem ad Urbem declinantos , Adriaticum mare aliud per sinsium influum p his quidem verbis etsi Ronchum pariter, Montonumque indicar voluit ; qui tamen cursum utriusque per superiora loca perspectum habeat . is imtelliget . olim Mont,inum Ravennae Pr se rem , quam Ronchum. suisse- sed his, aliisque praeteritis , ea potius coniectura in prx lentia utemur , quam Aquaeduritis no men suppediat, quo Ronclium accolae . noa Montonum , vocitarunt . Nam etsi 1.eamder Albertas, qui . ut plures alii . mirum in modum quae hos ad fluvios attinem, confundit , utrumque Aquaeductum a poet-
& Rubeus Sὶ , qui , non de alienis . ut illi , sed de proprijs loquebantur flumini bus, ut Forolivienses quoque Historici f. ostenderunt , id nomen Roncho fuisse peculiare . itaque vel Alb rtus ipse . non de Montono, sed de Roncho diserte haec tradidit , quae latine hic reddam . Apud Apsum Rouchum quem Ravennates Aquindustum anellant propterea qura his eiusdem sumtius alaeus artificum manu factus fuit ad multa passuum millia. sicuti etiam perspicue apparet tribus a Raυenna mili. palis aspera illa o cruenta contigit Pres Deratissimo die Paschatis ResurreHionis Christi anno i 11. se intere Gallos σHispanos m. Certum est, apud Ronchum
anno 13i2. non a ud Mantonum anna
drandus, qui in anno tame a non eriat; pugnam I J τ. 3 s. eiti sal Hist. eit. L io. s3J Ibid l. 3.
26쪽
snam illam esse pugnatam. Haud equi. dem inficias iverim, Montonum olim per Ga risellam taliam secundo serme ab urbe Raven.
na lapide, in paludes ιnsaxisse, quando Ru- Mus s. eius rei cum vetusta ipsa m ntimenta faue multa fidem facere , testatas est. quae ipse anno a partia Virgiuis MCCLII ILscripta , in Divi Viralis Tasstiario tegit. tum stiminis fota . o molas framentarias , iuxta Divi Michaelis viam, seruuis
ab tirba milliario . dum ad requentis lateres farnax ab illis Monachis effoderetur, repertas . Non ideo tamen necesse est , ut fluvius , cuius violentiam ex Foroliviensibun Historiis iri scimus , alias etiam , &nominatim anno I t. ruptis aggeribus,
novum sta alveum setisse , agrosque vel
prope Ravennam inundasse; non, inquam, necesse est , ut quo monumenta illa indicant , eodem antea quoque influxerit , t tus oraesertim; neque enim saei te Blandus, ut supra a nobis positum est , novum tantae dedustionis opus ignorare potu illat: aut si eodem totus influxit ; non ei tamen alvens ad multa passuum millia , ut Ron- eho , parari debuit , nee certe ipse , ut hie, Aquaeductus vocatus est. Hare de utriusque fluminis ad Ravennam antiqui re cursu , quae etiam abs te quaerebantur, mihi ad hoc tempus comperta , faciunt, ut Bedesim Plinio Montonum potius, quam
Ronchum dictum fuisse , coniiciam . Quod
si ille Bedesis ; hie igitur Vitis Plinio
S. Illud hoe loco me interrogari posse, scio, cur Plinius igitur , cum Sapim,
o Titim , O' Anemonem ordine memora.
terjecerit , quando Montonum inter hos duoet fuere , neque ipss minorem , videmus ; sed a Uiti eontinuo ad Anemonem; ab Anemone autem Ravennam , & ad Bede sim transili verit λ Ego vero id a Plinio ob eam rem ella factum, censeo, quae ut Montono , non Roncho. peculiaris est, ita Montonum , non Ronchum , Bedesima Plinio nominatum esse , eonfirmat. Scire licet , Montonum fieri ex amniculis duobus , quorum nomina quae apud M
ginum leguntur , neque vulgus, neque nostri agnoscunt Hi si orici . Sed dexterum, Dantis aetate , dictum AEqua chetis es se , eonilat ; sinii ter , id ell Roncho pro is pior , olim Aequa viva appellatus est s . Hi non , ut modo videmus , ita & qu . dam supra aemiliam viam, sed infra hane constuebant . Dexter enim dexterum ; snbstet sinistrum vetusti Fori Livii puntingebat latus ; unde videlizet factum est , ut
quae v trinque additae sunt pollea , urbis partes Suburbia vocatae sint . hodieque u citentur , alterum quidem Sela uiae, alterum Gortorn rum , quarum appellationum causas , in vulgus editas , hie referri nihil attinet , praesertim cum minu; sint fortasse probandae . Sed de his alias r nunc
ad ammiculos redeamus'. Quorum sinistrum secundum dexterum latus olim stu-xiise eius campi . qui amplissi num nunc est urbis noli rae Forum . eum Paulus Bistolua 6 o fendit prolatis verbi et ex amis quo Sermone. qui sub nomine S. Petri
Damiani circumfertur , nempe S. Mercu
rialis corpus septilirem est non longa a Liviensi Urbe xlira Amurm in optimo Metu folio , tibi ad laudem fui nominis Desili ea est constracta ; tum illud idem ex vetullis
mcn mentis conitare , docuit Generosus Eques , utrique . dum viveret , Minervae
deditus , Sigil mundus Marchesus quiti unum produxit , unde non obscure qui loca probe norunt , intelligant , eundem Lusium tune et oratum suilse Behete , qua in voce antiquissimi nominis vel figia mihi quidem apparere videntur, Neis . Dextarum autem amniculum ea transiisse , qua depressus locus , & fortasse etiam no mcnindicat Monasterii S. Mariae deita Ripa ,
praeclare pons demonstrat antiqui operas,
qui a proximis olim aes ibus centis nobilis smae', Moratinorum nomen servat , ab Romanis quondam , eum Emiliam viam munirent , impolitus , tu magni lapides , iique in vetustissim uin fornicem mmmiis . ostendunt , nunc, quamvis in eadem via . plane inuti iis , a gelinque.humo . ia adiunctis aedificiis pene obrutus , ut vix nobis ei vibus si nota; . Cum ergo priscum
27쪽
Livii Forum inter amniculum utrumque non multo aliter ae usque adhuc Ravennam vidimus inter duos amnes , iaceret; non secus ipsi ae Ravennae , contigit , ut Incolae ab redundantibus utrinque aquis pericula subinde ueriti, detrimenta aliquando experti , de utroque superius coniungenda , amovendoque cogitarent . Itaque ergo qui araea in ira ae miliam viam conis fluebant , iam supra hane unum in alveum, urbis portam quae ad occidentem solem spectat , ut nune videmus, praetergredientem ante aliquot saecula coacti sunt , euius ficti memoriam ut olim supra urbem locus servabat , ab novo alveo Flumen novum , quod ex antiquis apparet monumenistis . vocatus , sic infra urbem locus ouasnister amniculus antea serebatur , hodi que retinet , quem Flumen mortuum appellitamus . Haec cum ita sint ; plane intelligis., qui Plinius , eum aliquanto ma-IOra flumina , qu aecunque in eo tractu miliam intersecabant viam , ordine memoraret . duos illos , ut qui , si eum iis
conser remur, parvi erant amniculi , potuerit , ut solebat , omittere; eosdemque posteaquam in unum , caeteris aequalem , amnem confluxerant', cum propius Ravennam in ca stagna influentes videret , ibi denique commemorare . Quod cum ita proprium Montoni tuerit, ut Roncho nunquam convenerat ; sane & nobis haee peculiaris causa et , eur Montonum potius, quam RoΠ-chum , Bede sis nomine a Plinio esse designatum, existimemus . Quid vero Geographum eruditum Abrahamum Ortelium pedimoverit , ut conlianter , squis alius , in hae maneret sententia , plane ignoramus.
Sed certe ipse eum diserte scripssset i , Aedesiis fui ius prope Ravennam , Plinio .
Montone II. Ruleus vocat . cumque multis post annis , secundis euris ca) plura in perdissicili opere mutavisset ;.in his qui
dem verbis nihil mutavit . 9. Igitur ut Montonus Bedess . ita Ronchus plinio Vitis fuerit , praesertim eum ad caeteras conjecturas accedat s rvatum apud saperiores Ronchi accolas Ui
aetate a Meldulensibus etiam tum fieri, adnotavit , ut.Ronchum ipsi Uitis nomν ne desgnarent , idem vel ulterioribus ialoeis hae quoque tempore servari , sanaeertio' tactus ab Iosepho Uerlicellio', D cto Medico , meique amantissimo . Cum enim is in praesentia Galeatae versetur, quam Mevaniolam ') Romanorum'Municipium suisse', non dubito , ad Ronchiripam , neque ita procul ab eius sontibus,ositum ; quaerenti mihi per litteras , qui up vocabulis non modo eius loci incolae . sed & agricolae id soleant flumen adpella. re , continuo respondit, vulgo υri ab agriaretis imis vicari Bidente . m Uiti , ab nonnullis autem Etrustis Ubbidiente. Cum vero Bidentis nomen & ipsi , 8c mihi inde ortum videatur, quod ad confluentes eius fluminis sontium situm , atque ade interiectum erat Bledae oppidulum , de quo plura quae huius loci non sunt . FP rolivi enses Historici attigere , Pιeda , aut Nidi in communiore accolarum sermone dictu in ; non est cur id vocabulum , aut alterum in quod est eorruptum , hic nos moretur , in iis Bedelis , quod plures fa ei unt , vestigia incassum quaerentes. Reliquum est igitur Uitis nomen . quod unde natum sit apud agrestes praeserti in homines , nisi a vetusta illa , quali per manus tradita , Uitis appellatione , haud facile
io. Sed ne sorte eredas , me hodiernis vocabulis plus aequo tribuere a 3 res anti-q uisimas inquirendas, non cogitantem seditasse , quam saepe eiusmodi ratio minus cautos homines in errorem coniecerit ; ite habeas velim . non modo id me cogitare. sed & vereri maximopere consuevisse ex
quo animadverti , sucum inde esse factum Viris grauissimis . ia in Re Geographica exercitatissimis Cluverio 4ὶ Sansonio
uuntur . Ne enim longius abeamus ab iis uminibus de cui bug nobis sermo ei l ; Solona , inquit Cluverius , a qua oppidaui
28쪽
ν qtie per Italiam oppida , quoriam nomini
viae Citia, sis Civita, id es Civitas ad posita.es , ed tud antiquitatis sua india ιitini faciunt. Et fuisse hoc tractu Solonam
circa Sarsinam , Arι minum , an ιquas quoque resatur lapis . Tellatur certe , ideoque a nobis propius has urbes quaelita
e ut alias dicemus ; ibi vero ubi
Cluverius , recenti nomine deceptus, haud dubie invenisse credidit , nullo modo quar-xenda.suit . Nam quod nos a Maioribus accepimus , idem confirmatum lege ab
Hiilotico non ignobili Scipione Admirato i qui ubi narrat , Cosmum Magnum
Etruriae Ducrin anno 1363. eonstituisse no .vum aedificare oppidum , qui id sibi propugnaculi loco esset , prope Salsubium ad fines Apri Foroliviensis , haec subjicit , quae
in latinum sermonem vertam : cuius oppidi cum primus lastis fecundum consuetos Ecclesiae ritus a Sacerdote poneredus esset, repente autem coriam undique nubibus esset eperitim s ea raurum pars , ubi novum ορ-pitam fundandum erat , Solis radiis aperista relicta es . Quod signum cum fausi A-co ominis haberetur ἰ inde illa Ci. itas S lis es nunctipata . Itaque oppidum none ruinis excitatum . sed in nudo agro tunc primum conditum annis vix quindecim antequam Ct erus nasceretur, tantum huic nominis saliaci 3 imposuit . ut pro vetusti sima Sesona habundum esse , non dubitaret. Quod minus tamen eis mirum, quam eiusmo i hallucinationem intra annos centum. Sc quod excurr l, necflum fuisse animadversam . cum in Scriptis & Tabuliqvel recentesim:s Virorum alioqui Erulitissimorum retineri videamus : quos . &eos quos supra nominavi. flentium saltem admonere debuerat Leandri Alberti . iapraesertim Biondi , qui ei loco adeo vicinus erat . Cum enim vel exigua quaeque Italiae oppidula . R ea an primis quae antiquiora esse , suspicabantur . cum alibi, tum in ea vicinia, ut Calarum Mutilum,
de quo alias fortasse videbimus , per-
censerent; veri simile non erat, Solonam, siqua eius rudera , aut si modo nomen ibi eorum aetate superesset , nedum si tuaci Civitas illa Solis extaret , suilla 'omnino praeterituros . At si in agnoscenda Solatia tantos Uiros nominis decepit limilitudo; quanto magis mihi cavendum est , ne in antiquo Vii internoscendo praesens mihi Vitis nomen imponat . Igitur ita aliquia tribuo praesenti nomini , ut caeteris coniecturis plus tribuam e quanquam multis λα- te saeculis idem nomen eidem numini daistum video in Uita SS. Hilari , & Olybrii, Rubeo Σ nota . Hi enim Theod rici regis aetate prope Galigatam nam
sie etiam aliquando ea quam supra m
mora vi , Galeata dicta est vixisse scribuntur si in excelso atque edito monte, sub quo Vitis amnis defuit. ab incolis, ut aliqui arbitrantur, Bidens adpellatus . Nota sum nescius , haec a Cluverio exagita
rim Faventiam Fortim Liuii voluit scribere , ut ante me animadvertit Hollienius 1 vulgo Roneo, infra vero Bede se voca tur . Hune imperiti illi geographiae antiqvie Larbori Bidentem adpellarunt , eusdemque opinati sunt esse , qui apud Plinium visi to iam tum vocabulo tegebatur Uitis: quam
disertismis verbis Plinius Luge diversum faciat ab Me Milesim . Quod ultimum sicut ultro fateor ; ita Rone hum B deso ab accolis usquam appellari , nescio. Uerum ut qui eam Uitam scripserunt , barbari fuerint ; non inde tamen conficitur, quin eo iam tempore ei flumini Vitis nomen tribueretur . Quod si illi balbari; num & Blondus εὶ , & Guieci ardinus
plures alios sciens praetereana a qu bus idem
tactum ei l ; imperiti , & bar hari fuerunt Cum his nostri Historici summo consensu
secerunt & faciunt : nec memini in dictum aliquem ex noli ratibus Virum inc, disse, qui nod idem censeret. I l. Nec tamen nego , fuisse ex Italis, atque
29쪽
atque Externis , sed ex his praesertim,
complures quibus eontra ae nobis visumst ; ut Montonum Uitis, aut certe Ron-ehum Bede sis nomine designaverint . Quorum plerorumque auctoritas ut in caeteris
apud'me habet , ita in hoc quoque ma snum pondus haberet, si in his fluuiis M. signandis, describendis , delineandis eosdem sibi probe cognitos fuisse . ostenderent. Vetum ex quo Leander in eorum de sors. pilona , si Rubei i verbis uti licet , ee-etit is, dici non potest in quanta plerique
alii rerum consus e versentur , cuM re ventia ipsa , atque inter aleolas eerta &pervulgata fluviorum vocabula , ae loea. unde originem capiunt , aut qua fluunt,
incredibilem in modum permisceant , &pugnantia inter se loquantur . Quid veto de Tabulis dicam quarum in aliis Ronchus , in aliis Montonus , in quibus
flam Anemo prorsus. omittitur. Nempe ex harum inspectione videtur factum , ut Uireaeteroquin Eruditissimus Montonum suisse Anemonem crediderit, Gnehum Bedes m , ignobilem autem torrentem Uitim. Sunt qui Anemonem Ravennae a meridie appingant : sunt qui in Anemonem Montonum pingunt des nentem : sunt qui Sa-pim fuisse Vitim , existimare videantur. Qiidam Ponthum se delineant , ut ab oriente sole perstringat Bertinorium t quod ut Forum Druentinorum esse potuerit ; siccum Procopii Petra Pertusa , quam nunc Furio vocitamus , in hae tanta Geographiae luce , qua Leonardus Aretinus ea
bat , consandi posse ') , non putabam. Nonnulli , & Praestantissimi quidem Viri,
eundem proponunt Ronchum , Ravennam a septemtrionibus alluentem . Neque minus Illustres sunt , qui Montonum Raven. mae appingunt ad meridiem , non minori profecto hallucinatione , quam cum Uatrenum , & Anemonem suae quemque urbi
ab oecidente sole . Denique alii Rouchum adeo ad Forum Livii admovent , ut Sa-pim ad Caesenam : alii idem Forum inter Ronchum ..ia Montonum pari intervallo medium faeiunt: alii Montoni confluentes Solonae illi commentitiae propiores , quam ei Foro et ne quidquam de iis dicam, qui
Fornm ipsum Ravennae , qdam Paventἱae. vieinius delineant. Ab his ego, aut ab aliis qui eosdem sequuntur, alia omnia diligentius pervestigata esse, credam quam antiqua nomina eorum fluminum, quorum praesentia vincabula , origines , cursum , positum usque adeo intelligam negligenter esse quaesita, cum haec tamen sint in propatulo; illa i , eeant in obscuro : haeeipiis auribus, atque oculis percipiantur ; ad illa non nisi per coniecturas accedere pol simus . Qaarum ut nostras aceepisti , ita si eorum vicissim quaeras; multum vereor , apud eorum quidam plerosqueb, ullas ut postis invenire. Nam aui nullas proserunt , aut iis serme videmur niti , quae ex illis quae supra dicta sunt, facile convellantur. ir. Sed quoniam Philippus Cluverius eorum sententiae est constantissime patrocunatus , neque is in praesentibus rebus inquirendis eadem quam in plerisque aliis notavimus , negligentia fuit ; quid tandem proserat Geographus certe , siquis allius his postremis saeculis doctissimus, & in veteribus monumentis versandis exercitatissimus , a quo dudum in hac controversia pendent caeteri , praesertim qui sunt inter ipsos doctiores . atque illulitiores , vide mus . Quod ita faciemus , ut simul vossitis sine in Plinio retinenda, an vero in is, ut Cluverio placet , mutanta , di- spieiamus. Inter hune amu m Anemonem ) γ Sapin duo sunt fumina memoratu digna inquit Cluverius ca), qui haec ne relegisse quidem videri pote ii
uno ore in mare exeuntes apud Ravennam,
quam uir nune cingunt, ab occasu , uti stori voeabulo Montone , ab ortu Bede so ; sed qui superiore fui parte Ronco voratur. Hic
quum sit ille Plinii Bedelis ; sine contra.
versa alter erit is , qui in omnibus exemplaribus hactenus vitiato vocabula legitur
Vatis r quta hatid dus. e las P uius feripsit Utis: tinde obliquus easis ibat Uieatis p tit in Bruto agro Trais Traentis erat, qui nune es vulgo Tronto p m im Trojam Asiae agro Simois Simoentis: nemye Graeca I matione. Duo hic praecipua affirmat Clu- verius, alterum , Ronchum esse Plinii Be-ism; alterum, Plinium non seripli de Vi-
30쪽
3. Loens est Livii ut praeclare nosti , ubi Gallorum transitu aliorum alio tempore , in aliasque inter Alpes & Pa. dum italiae partes exposito, tum Boiorrum Lingonumque , qui cum jam inter Padum,
atqtie Alpes omnia tenerentuν . Pado ratia
has t aletis, non Elissos modo , sed etiam Umbros agro pepulere ἰ intra Apennιntim ra men he se tenuere ; ad extremum haec in vulgatioribus libris addebantur . Tum Se-πones , recentissimi advenarum . ab Ubentestimine usque ad Athesim finea habuere. Cum duo haee ultima fluviorum nomina cum iis minime convenirent , quae caeteri
Hii lorici , neque eum his quae Livius ipse
aut modo docuerat, aut mox erat traditu.
rus ; bipomus r extitit qui id princeps
animadverteret , prostereturque , Iibi dubium non esse , quin esset Deendum pro Athesim , aes m ; hune enim Sei num extremum suisse terminum, Veteres Script res prodidisse . De altero autem flumine in quo Livius citeriores statuit Senonum fines , hoe est inter ipsos , & Boios Ibin-ronusque , qui iam Etruscos . atque Umbros ultra Apenninum expulerant . sic censuit S gonius . De Ufente in iis locis βα-mine nihil adlue imperi. Verries libr/ h fent Utente, m ra in re se consensione , ut Vite lesendum esse videatur . Vitis autem
amnis meminit Plinitis in iis locis . UDnses in Campania . Neque in aliis praeterea Scriptis , siquando hxe aut de Livii sententia , aut de sua attigit . aliter, quod sciam , scribendum putavit . Nam & I i-vium docere , ait I , Senones ab rite flumine usque ad 2Mῖm fines habis isse , &ipse ita scripsit Boii quidem a Ta-
a m tenuerunt Galli Senones , ut opinor . que ad ritim . Igitur Sigonius quidem apud Livium potius Utente mutandum esse eensuit in Vita . quam apud Plinium Vitia in Utis . Cluverius eontra , haud dubie
ipsam Plinitim feHUJa Utis , affirmare
non dubitat . Vidimus antea eum paritet
affirmaret, Solonam heia dubie ibi fuisse,N Αν II. Art. I 3. 3xnbi nunquam fuit. At enim unt I a Livii
exemplaria mua consensistne habent ab Ute
te: quod praeter Sigonium, & Cluverium. confirmat is qui Livium . MIS. Cedιcum
collaticae recognιιum Oxonii edidit , Th. Heam ius . Ego vero cum id non omni na
' dissitear ; Plinii tamen Codices de
vetullos , di recentcs vel multo maiori consenti.)ne habere Vitis , mihi contendera posse videor, quando praeter Cluvetii ipsua consessionem , m omnibus exemplarιbus ita legi ; non modo olim Dalecam pius , qui cum mansscriptis redicibus attentissime Plismum contulit, & Gelexus item , ae Pimtianus , qui idem.se secisse prosessi sunt. sed neque Ioannes Hirduinus , inciedibili Vir eruditione, & diligentia praeditus, qui
Plinium nostra aetate aecu atissime rece fuit , variantem ullam lectionem ad eam vocem adactavit. Quin ne coniccturae qui dem.Cluverit tantum tribuit, ut ipsam memoraret. Itaque neminem , quod sciam,
ad hoc tempus habemus tqui Plinium edia derit aliter , ae Vitis ser bentem . At id vocabulum , inquit Cluverius , tu omnibus
Eariem. s exemplarιbus vitiatum est. Sie tamen in longe etiam vetuit illiniis legebatur,
quipne cum in per antique illa M. Hilari.& Olubrii Ulia supra viderimus disertusuisse scriptum, monte . sub quo Vitis amnis i fuit, inuicio mani iiii limo, quemadmodum apud Plinium vel iis iaculis id voeabulum legeretur . At apud Plinium et Itiata iam tum vocabulo legetiatur Uitis. Hae nimirum sunt Cluverit responsiones . atquin rationes , cur Plinianus Vitis in Utis mutandus sit ; quasi vero nemini vicissim li-reret haud dii ii mili ratione se soleari . vitium fortalla in Liviano Ut Me delitescere, praese tim pol quam Sistonius , non medi cri Vir iudicio , ibi Z te esse legendum , existimavit . Quid ergo est ἱ Etli eum Cluverio pro eo ae meretur , liberaliter agere mihi placet . ultr que hoc addere. multo sicli us ab oscitantibus libratiis Itis in Viis . quam Ttρ in Uteute mutari potuisse ; tamen, e us sententiam si quis eo iecta Y loem pro natὲ non improbabo et si