Jo. Baptistae Morgagni ... Opuscula miscellanea quorum non pauca nunc primum prodeunt, tres in partes divisa. ... Pars prima tertia

31쪽

quiescam . Nam quid Pliniuo ipse haud dubie scripserit . nescio ; quid in omnibus

eius eodicibus legatur . video . I . Nunc ad alterum , quod Cluverius Nariter affirmat . veniamus , illum Plinii

Bessis esse Ronchum . Quid ita Quia

R nchus ad Ravennam vulgari vocabulo Erule se appellatur Quod Cluverius ex

Leandri hiberti Deseriptione i videtur sumpsisse. Rubeus Σ tamen, qui certe,

in dixi, Ravennas erat , neque ita multo

post Leandrum scribebat , id ignorabat ;nam Ronchum quidem , vel , ut ab aliis, Aquaeductam vocari, dixit ; Bedesum non

dixit : imo Leandrum ea in parte eccativisse, ut ante etiam retuli , pron utiliavit. Verum sac , Letifum ; quod nee ipse tamen unquam audivi; ad Ravennam appellitati . Si quis propterea esse Bedesim Plinii , affirmet ; at ego ex contrario else Plinii Virim , contendam propterea quia ab superioribus accolis revera', ut ostensum est supra , dicitur Viti . Igitur eum illa Cluis ii ratio facile concidat , qua una, ut videtur, permotus Ronchum esse Plinii Be sim . amrmavit; sinant '. hoe concidit , & illud quod hine colligebat , alterum humen esse Uitim , sive, ut ipse m lebat , Utentem illum , qu 'a Boiis Senones dividebantur r nisi sorte ex hoe ipso posse alteram duci rationem multo firmiorem , putabat , cur Montonus Vitis , R, quod consequeretur , Ronchus esset Bedes sexistimandus. Ego vero ut Livii Utentem fateor Boios a Senonibus divisisse ; ita ex hoc non video sequi, Utentem in AlonM-no potius , quam in Ronelio , esse agno-4cendum . Quin veri similiuς putaverim , quando quidem nihil est in Veterum Scriptorum locis quod aliter hie rem se lim buisse, praeclare ostendat; veri similius , inquam , putaverim , suisse einsmodi fines ex

conventione inter amicam utramque gentem toniti tutos in paulo maiori flumine. quale est Ronelius, quam in minori , quale videlicet magna ex parte est . fuitque Montonus, quippe ab ostio tonfluentes useque par Roncho inde vero ad summum usque Apennini iugum in duos illos amni

culos di .lsus. At enim si in stontho

eos fines eonstituimus ; Ravennam Boiis eumque agrum in quo Forum Livii est, at signabimus : quae Cluverius adiudicavit Senonibus. Nos vero si non Cluverium ;at Ptolem amna fortassis sequemur , tanto clariorem Geographum, tantoque vetusti rem , quem Cluverius ipse 3 fatetur Me ex Veterum monumentis deo fido , videlicet Senonum p ZEm fluminis optum S. nu Gallica . Fanum Fortunae, Pt rurum, Arimintim . Bborum Galliram'; R tib conis

amnis os tum , Ravenna Padi staminis ossium . duo in loeo s Ptolemaeus illos Boiorum fines spectavit , qui , deletis Senonibus, suerunt; non inde tam in liquet, Ravennam quoque non ad Boios antea, sed ad Senones attinuisse ; quando Livius, cuius verba oroduximus supra , ante Sen num adventum , docuit , Boios Lingonesque . Pa tratibus tra illo , non Etruscos modo , sed etiam Umbros , quorum fuisse Ravennam constat . atro ργtilisse . Sin Ptolemaeu quos a tendit Boiorum terminos, qui, storentibus Senonibus, fuerant , quos potius eluet sermone videtur significati ; tum vero Livianum Utentem propiuς Rubico. nem esse quaerendum , apnaret de Ptolemaei quidem sententia r qua sane quicunque standum censeret, is minime probaret; si Cluverio plus a quo obsequentes, ex su- .ii nomine qui ab Ravenna longius a benset . de Ravennatium Duviorum nomini.

bus ita, ut ipse, statuissemus ; aut in Plinio eensuissemus, haud dubie Gιii in Utis esse mutandum t Quanquam si Ravennam,R Forum Livii Boiis potius , quam Senonibus , tribuerimus ; non Ptolemaeum tam tum modo, verum etiam ipsum Cluverium sequem: r. Neque enim hic semper in coim

iniri a videtur perstitisse sententia , quippe qui alibi Boiis, non Senonibus , Foetiis Litiit diserte attriburi, Selacidesque non semel ait ue tuter Ravennam Auco

ngm urbes incoluisse. it. In hac tanta rerum antiquitate, atquΘ obscuritate . non imprudenter ab Italis

Doctissimis factum eenseo , ut poli quam Iuverium perlegissent, in nostris tame a

32쪽

furiis latine appellandis edim quam a Maioribtis quasi per manus acceperant , consuetudinem non desererent , aut si sorte novitate capti ; deseruissent , ad eandem poli moduin se reserrent . Si e Caesenatum Hii foricus , Vir in primis doctus atque eruditus . Scipio Clara montius , qui Montonum Vnim , Ronchum Biaesim in quibusdam quidem Scriptis r contra autem in aliis a ut nos solemus , nominaverat . Simeoni filio procul dubio auct ,efuit , ut in Apologia quadam pro se scribenda consuetudinem Rubet , Ron-ehum eum B onda Vitim vocitantis , non improbaret. Sic ; ut alios praeteream; Vir aetate hac nostra singulari eruditione , doctrinaque ornat illinus Benedictus Bacchinius . cum in iis quae ad Aetnellum Ravennatem adnota, it ), Ronchi meminis let , Rubeumque laudasset , sine ulla pddita animadversione , Ronchus , inquit, qtii Hiis Antiquorum creditur. 16. Haec igitur omnia cum ita essent; mihi , atque his quos in consilium adhibui , Clariis mis Viris praestare visum est, A III. Aiet. I 6. 3c r. 33 ut quid Cluverius censuisset , Iis quidem

quibus par erat, commemoraretur , at iubStatua tamen quae Ravennae in Foro ponenda erat , ita . si lildem videretur, utriusque fluminis nomina pericriberuntur , ut communior apud noli rates le utentia fert,

utque jam gemino in lapide ad Pontis capita legebantur, ne forte qui alia in Foro, alia ad Pontem animadverteret , non de iisdem utro hique fluminibus agi , exiitima rei. Tu vero , Uir Eruditissime , si praeter ea de quibus quaesiveras e multo plura in his Litteris invenies ἔ pro tua Humanitate se reputabis , me propter Occupat ones caeteras , & anguilias temporisnnn satis spatii habuisse , ut , seligendo, brevior essem, tum illud spectatis , ut qua es Prudentia, & Eruditione, quanto plura essent quae tecum communicarem , tanto plura sorent , de quibus judicium aceipe rem tuum. Vale .

D. Patavii XVIII. Kal. Quinctiles

EPISTOLA AEMILIANA III.

II Gre tuli . te qui saepius in Patria L. esse loteas , hoc potiis mum tempore abesse . Huc enim ventram ea mente, ut super iis reuus longos sermones conse renatis quas annis ab hinc quatuor nunquam ex me quaerere destillati . Ex quo enim me inter Academi eos nolitos hic disserentem audiveras secundum ea quae duabus h pniolis , tecum poli modum communicatis . altera ad Marchelaum altera autem ad F qium 6 scripseram ἔptin um coram . tum deinde per litteras sepenumero peti illi , ut quidquid in sn-ALS. Opu c. Pars a II.

gulis praetermittens , in aliud temons reiecissem . id tecum omne communicarem. Igitur quod gravioribus allidete distentus occupationibus, facere a. tea non potui, habebam in animo nune facere , cum hic videlicet otii aliqn id futurum esset, tuaque me doctrina , & eruditio non mediocriter

in eiusmodi perquisitionibus , scuti sperabam . iuvare poliat . Uerum quando sic accidit , ut que per colli quia non ti,ceat, ea per epuiolas sint tractanda ; noli tu committere , ut si meis io se pari bus non deluero , tu desis tuis ; led poli quam E omnia

33쪽

vmnia perseripsero , tu vicissim de singuli quid sint ias , candide , ut Gles , diligenterque restri bito . a. In Epistola ad Poggium οῦ in ea enim Prasertim sunt plura , quae latim alias examinanda reliquimus ; illud praecipue occurrit cum per se dignum,quod inquiratur, tum ad caetera ordine persequenda salix Commodum , quae olim facies rerum esset late undique circum Ravennam . Etsi enim in illa Epistola attigimus quae tunc propo sto latis essent ; tamen & quaedam accinratius poterant . & singula latius perquiri. dgitur eum recte ab Rubeo ci ὶ scripturrist, nisse eam urbem inter marinas undas tu aestiariis sitam , udoque sumini eur, Pado sciticet , Acmmone , Momone, Viri , o Sapi , circa eam OIim confluentiatas , einsiam ; nunc iuvabit haec singula expendere, & a fluminibus , atque adeo a Pado initium ducere ia

p. Pliniuς Σ ubi illud seripsit, Padus.

quia largius vomit , septem maria ιliflus Iacere ; ibi continuo , quasi eius septem ostia enumeraturus, haec subiicit . Augustas Ja Ravennam trahitur , ubi Padusa --tur , qtion iam Messanietis avellatus . Proximam inde ψιum mae nitudinaeis por rus habet, qui Vatneni dicitur. - me amis Eridanum Ostitim dictam es . aliis Di- meticam ab urbe Spinet , qua fuit jux-ra . - Auget ibi Padum Vatrenus amniso Forerernetiense agro . Proximum inde

me. -- Iude ostia plena . Carbonaria , ac

fusiones Phili lime , quod atii Tartiarum vocant. Nili in ea voce plena , de qua nonnunquam dubitavi, subella mendum , suspicem ut , sexti talii nomine se depravato necesse est ' ut , si uti indieavit Sabellieusis a , & di sertius Volaterranus unum Padi ostiam iuisse agnostamus ad Ravennam. quoe septem illorum ostiorum constet num Tus. Haec sententia pollea Hondi, suit,& ante hune Cluveri, , qui . huc truxit non modo quod in Itinerario est, Antonino adstripto . at Arimino recto itinere Ravennam M P. XXXIII. Inde naviga

nandis uerba , de Ravenna loquentis, Pa dux SEPTIO Di amet parte meianae institi eiυitatem . Quin etiam ii qui apud Rubeum 8γ indieantur . verseum Damis Interpretes , quibus versibus Franei scam illam Guidonis Polentani , Rave ae domini . filiam, suam Patriam sic destribente induxit 97. Si de is terra, δε- nata fui. Sil la marina δε- il Pὸ dmeande,

Per emer pace, eesse umi sui Uerique existimabant , Dautem sequutu- fuisse veterem cursum . quo Rσυμ-m ci eumdabat, atque interfluebat Padus: qua quam , ut facile videre potes, minus necessaria haec erat interpretatio , nec Fram cistae convenienς , cum huius aetate Da tes , quippe Ravennae versatus , ibique, non multo pluribus , quam triginta , amnis post ipsam mortuus, egregie sciret, nore ampliut Padum Ravennam interfluatia. se ἰ Montonum enim . ut alias ad te seriis

bentes νοὶ demonstrabimuς, non in Padum eo tempore . sed in mare influxisse , Dantis alii verseς ostendunt . Neque tamea vel priscis temporibus necessarium est , ain Pliorem ouandam , fr cum caeteris Padi conseras , nutus. partem illuc se inserentem

in te ligere quando Plinius haud aliud stripsit , quam Padum Augusti fossa R

Uennim trahi ae primum Essa quanta fuerit , deinde vero quanto contractior facta sit , ae demum ut nulla, videamus. 4. Ex Spinetico . qua diu fuit omnium maximus . Padi alveo sellam de qua Plinius loquitur , initium cepisse infra Uae. ueni fluminis confluentes , ex ipso propo

sto cii γ Plinii Ioeo mantastum est . Ille

enim alveus ordine erat ex sex reliquis Ravennae propior . augebaturque Uaterna amne ex Forocorneliensi agro ,. quod minis me fieri potuisset . s .ssam poneres suora. confluxum incepisse eiusdem amnis . Neque enim amplius ei confluxui suisset i eus , interiecta hac inter Vatrenum . ω

Padum tala . Itaque in stagna , non ia

34쪽

Padum, in uxisset Vatrenus haud secus ae proximi , quos postea memorabimus, M. vii ex Faventino agro , & Forolivaenii: quos quidem in Padum haud confluxit te, non modo silentium Plinii indicat , de Uatreno fluvio, non adeo his maiori, caeteroquin loquentis . imo illius alvei Padi ostium portum Carrent d citim ei se scribintis ; sed etiam Foroliviensis agri loapior ab eo alveo distantia, & declivior in stagna Ravennatia situs confirmant . Inde igitur , unde indicavimus , deducta fossa Ravennam fuit , non a Ferraria disque, unde, nisi beni nius interpreteris , deducere videtur Philippus Ferrarius i . Padu

navigatur . Et alia sunt in his verbis quae aliter cista vellem ; sed illud praesertim, quod hic perpendcndum est , FOD angu- Iia . Nam qualis ea cunque fuerit ante Autustum ; tamen ne duceniis quidem ante hune annis ansusta esse potuit , si vel tunc pro uno Padi alveo , & ostio acceptam suisse , recte con; icit Cluverius ca). At Plinii tempore , quod cum Ferrario specta inus , pro eiusmodi alveo , & ostio acceptam , largius certe vomuisse, & unum ex septem illis maribus suisse , intelligis: quo igitur modo angina suerit . sive ad Ravennam in Adriaticum Sinum se effunderet , sive pri ius secundum Cluverit coniecturam ex JOrnandis loco . a nobis alias r) descripto , ad Clat sensem illum amplissimum portum eniciendum ab Augusto pioducta esset Ab huius igitur nomi ne totam suilis. deinde Fossam Augusam vocatam . nec nisi Oscitantia librariorum mutata aliquando in Plinio litterula , an- stipam scribi coeptam esse , mulio veri sibilius est , prael Mim cum ignorarent illi tuam latos alveos cssossos Latini saepe soLarum nomine designa sent , ut alibi cum Fossam Marianam , Di tisanam , Papirianam , Clodiam dix re ; imo hic etiam in Padi alveis , cum unum , qui nunc est Inmum maximus, Fossiones Philis inas, ut

N A III. Art. s. 3s

propostus Plinii ostendit locuI , voearunt. Caeterum plures Docti etiam Viti , qui saeculis seripsere linie notiro propior. bus,ant iam legere perrexerunt , iis quas ipsi vid. bant , & ego intra commemorabo, huius Fossae anguiliis , ut opinor , in err rem inducti. I. igitur neque rem incredibilem in modum amplifico , ut Fossam hanc unum

quendam ex lati stimis Padi alveis suisse ,

credam , neque contra usque adeo ex teis

Duo , ut cum Rubeo ipsis Virgilii,

Pliniique temporibus sui de censeam modiaetim rit iam , π foslam , atque amniculum, quo Padι aqua Ravennam derivabatur .

olim Melauicum appellatum, sie ut; quod etiam scribit O ; neque ea in mare fossa

influeret . sed per paludem , in qua lita

Ravenna - erat , funderetur , moergereturque . Scilicet quid priscis illis esset, fieretque temporibus , minime ex iis erat quae deinceps acciderunt , existimandum . Limus enim simul cum aqua tum ex Spinetico Padi alveo , tum ex Anemone duentu in , & Bedest in sollam hane sens in quidem , sed per iacula invectus, primum

iec: t qualem Rubeus , vel initio suille, credidit , pro uno ex septem Padi aloei non agnoscendam , tum deinde saeculis a liis ad litis , ei Iecit denique ineptam illi navigationi, cuius tandiu praebuerat usum. Nam certe sub ipsa ferme Auetusti tempora haec ab Strabone so) scripta sunt. Ex Placentia Ravennam per Paucim'Ha. v gatio es dierum Mortim , noctiumque roridem . Saeculo autem V. quo Si 3 inius navigationem pariter per Padum descripsit suam , etsi ex certo hujus verbo, de quo disputare hie nolo, visa eii Rubeo

8 illa arctior sossa . & sortasse in parte

facta iam erat ; tamen & Padum ea ratione qua a me alibi ς scriptiim eii

memoravit , qui interlueret , allueretque Ravennam , & quam expedito itinere ad hanc appulerit, non obscure ostendit. Brixillum oppidum , inquit , dum Accede itiAEmdiano non .e decedit Venetus remex, tantum ut exiremus , intravimust , RAHeu

nam patilopol cursu dexteriore subeuntes.

35쪽

Sub initiam quidem Saseuli IX. fossam Padum , scripsit ; aliud quam quod ipse,

lic Rubeo iὶ erediderim iam navigari & tot veteres Auctores conspexerant, tertinmjι minoribus naisgiis , non potuisIe , se psi ; quamvis Blondus ob tantam rerum

tamen ut rursus multo quam esset antea, mutationem nec videre amplius posset, 1 culis videlicet proximis , navigabiliον sa- neque agnoscere . Hujus tamen aetate Racla sit . Certe Liuiprandum Σὶ seculo X. venn.e moenia secus Montonum amnem illa

scripstile , video, Othonem I. Caesarem etiamtum fossa attinflebat o : quo pol Postia na Uim conuendisse , ae μν Γνι ni initium quoque seculi XUI. propemodum alUeum R6euuam ti ne perυ mse . Sed pervenisse , ex ipso Rubeo ii apparet. non sic facile eidem Rubeo 3ὶ credam. Tune enim eum Ravenna Immeritillimo siculo XIV. Ut iam huius foIIa in qtiod direpta eli , ad Hadrιanam ferme robis Potius influebat structum fuisse, & iam poνtam fuisse Ferrarienses nazes . commetum Giveum remansiss e palustris aquae pie. morat , qua a Pado per Fossam μέμ-

μm , quod oe niane , inquit , cernimus . niam commeatum Gallo exerratur Ferraria Namquet ut minime hic quaeram . num detehebant οῦ ut ne tum quidem o

Id revera significent verba, quibus nititur, structum sui sim ad Padum eius fossae o- Ioannis Boccaecit in libello do Flumini- situm viteatur . Idemque ad eandem tibi, oque iis alia o ponam ex ejus em tam portam sua aetate eam fossam pem Philocopo 4 ubi Phileni iter narrans, nisse, confirmat ra quae tamen tunc cum Ravenna , ait, per Padum Mantuam ve- seriberet , iam di labat secundo ferme ab ni se Blondus 3 utique & Spretus urbe lapide . Uerum ante medium iu, i , 'R um alter poli medium seculum lud taculum X Ul. eum eadem sora οθλV, Lit mortuus , alter ante extremum coenum fundo inhaerent , iam esset naviga-acem iaculum Ravennae florebat , Rubeo rioni in 'ta - ρεν fossam percolam - nou Obscure adversantur , eum Blondus que a D. Petri in armentario , inde pernanc iOssam in Padiam tune scripserit na- - ραluris breυiore via novam fuisse ster-perjerre Spretus autem in fluesum Edictam, idem Rubeus i 3 docuit . Quem E suam dera re. si diligenter ii qui ab eo tempore ad huneri. Caeterum jam ante Blondi aetatem diem scripserunt . Geographi perlegi sis ni non negavero tum limo usque & usque ortelius i Merula i 3 in . Cluverius 16 LOmetto , tum ob aquarum in Spinetico Hondius i γ, Perrarius cis Baudrandus

alveo imminutionem , aquae etiam quae in 19 , Cellarius ro): ut alios, & in his rei Sam hanc influebat , copia magis ma- centi ismos praesertim omittam; haud com- Sitque imminuta , sessae & altitudinem, misissent , ut qua via , sesquisque aetate di latitudinem usque adeo decrevisise ut Cavalem S. Atherei duci , cernebant, ea- Pro uno Padi alveo amplius agnosci non dem quoque ductam illam vetustissimam Potuerit . Nec tamen propterea ab eodem Fossam credidisse uiderentur . Sed & is M Ondo 7 scriptum oportu i , constare. Canalix, qu m iam flagvantem, Nadosum εμ Codo semper duodecimo militaris ahfuisse arctum tie adeo , ut remis nou stateret i H Vennam , & hoe nomine aranendum eus , nonnulli eorum conspexerant, is, in-V Ucopium , quod eam nrbem tradiderit a quam, obstructo ad Padum ostio. denique P do mediam fuisse dio fom . Nam ne- eo rectar us est , ut ne ipse quidam , etsi que is , sed ut alias λὶ utriusque prolatis ab reeentissimis ponitur, moecurrat amplius, e bis ollendimus . Sidon vis, & Iomandes vix aliquo sui , ut superiore mense vidi, hoc traold 'runt , & vere quidem : nee alicubi vestigio relicto. um Procopius 9ὶ Ravennam decurrere 7. Miraris fortasse , me super hae Fosia nullum

36쪽

nullum produxisse locum Ravennatis Auctoris . qui IX scribebat taculo, eamque Fossam , nec semel , commemoravit , ut a me in aha Epistola indicatum est. Ego vero de induli ria huc dilluli , ne se. Ium temporum longius abrumperem . si antea locos illius proferrem , bo que illustrare , quo ad eius possem , conarer . Isiuit Albas S. Marsae ad Blachemas . euios Liber Ponti fiealis a Uiro Doctissimo aetate nostra editus , & praefationi bis, atque ob ervationibuq ornatus eli ; qgnellus , qui & Andreas appellatias . Nam &ipse de se in Vita S. Maximini scripsi,n mime onstitus , qui Andreas et de batur,& Scholasticus quidam in versibus ei libro praefixis, nomine disitis

A puere Agηelius fuit , Andreasque

iuventa .

Quod ne factum eredas eum in sacram Monachorum Familiam aostri heretur ; anima iverte quod de ipso Viri Erulatissimi tradiderunt . fuisse Ravennetrem Pres terum . non Monachum , etsi Abbatis ti- totum gest . Ut te igitur , num attinere id forte possit ad aliquam Ravennatis E

elesiae eonsuetudinem ; non ad eam tamen

quam ex saepius laudato Rubeo Σὶ didici

ad sua usque tempora viguisse , ni sit rum infantι mmen imponeretur, etim se roringsbstar lavacro - , altero, uomine προ Inretur , eam inducebatur tu templum , adhue ante fores existens e sic ut om n bus essent Ravennatιbus duo nσmina , eram tamen eo deinde foti uterentur . qno σ yelim hantur ad Mytismat s uvaevum . Hγe ν itum e , inquit, Rubeus . qui dum Divino he- ω ficio furo fonte abluerer. Himo mi nomine sum vocatus , ad io fas templi fores, Eusebii in nomine appellarunt . Nunc quando is vetus Scriptor quis fuerit. vi imus ; quid de fluviis scripserit Ravennae proximis , videamus . Plura sunt in Uitare licis ). in quibus ante hoe flecennium Cl. No: selingius non illati labilem operam posuit . Illa cum Bloridus olim

A III. Art. 8.

legisset , recte quidem in parte eensuit,

magnam Hie ndere fluυiorum , populorum, locorum regionis mutationem p sed illud in primis non recte, Padum Bononiae tune pro ιnquum ea Aguelli descriptione planeolreudi . Scilicet Blondum illa in errorem adduxerunt verba Coriandri campos loca omula rima phalanges armatae , mo nienses transmisso Eridano torte Lionis feravent , sive , ut cum Nesselingio malumus legere, portum , de quo alibi 6 , Lediuis. Apparet autem minime necesse esse , ut propterea Padus tunc esset Bononiae vicinior quando & Sarsinates , procul di ista in montibus civitas . paulo ante iussi fuerant ad Litora & poratis, sive ad Cerasam, ut Neila ling us mavult , urbem maritimam , excubare . Contra apparet ex aliis etiam Agnelli verbi ς in eo capite. & proximo superiore . padum suilla non procul Ravenna : ad cuius defensionem tot populi aediti fuerant aduersus Theodorum patri-eium , de Siculae es aisis praesectum, ut vel ex Bion do eodem constat, & Bernardo Iu lima iro η . Hunc Theodorum, ignotum quendam ex silentio , op nor, Agnelli , huius Editor , alioquin Eruditissimus , Vocat 9 . Qui egregie hue ad nota to ex memoratis ab Agnello excubiis omnibus fortasis agnosci posse , qui per ea tempora poli initium scilicet saecu. li VIII. essent Exarchattis fines , a Sar-simi videlicet Ravennam in e . Faciem

fere proclive , o Eridanum non longe ab urbe fluxisse intermedio campo . Pem Coriandri et Oeahant , ad cuius sumiuir Opila Portum extitisse , ubi merces , militesque

exponi solebant . Sed de his , & de aliis quae in Felicis Vita sunt , alibi cit erit opportunior scribendi loeus. 8. Nune quae in Ioannis, qui Feliei successi. Vita ra) ab Agnello scripta sunt,

diligentius expendamus . Simul enim quaedam ex modo indieatis . simul plura alia illuli rabuntur , ad propos tum attinentia. Primo capite mentio fit Portae , quae dicia

37쪽

rur Virus salutasti, quae erat iuxta su-vitim Panrhetim , mox vero & alterius Tortae , quae pergit a. I nctim Lepruum,

habet Codex , factus. Altero autem capite haec , a nobis magis attendenda , scribit Agnellus . Rarunni avi egressi fant ad eum Ducem quendam Graecum more praelian2t iv comptim Corinndri . Qui δε- mulata fuga terga danter, cum pervenitent ad stidium Tatula, ubi pro signo termιuus lapideus fixus es , reversi me. Tum nar rat , ut Graeci revera ipsi or erint fugere,

infra dromonibus patavres se lιberare . I tincnostri . inquit , circκmdederunt eos cum Umfu curabis , irruestes f per *'Tantios , omnes interfecerunt , o corpora eorum tu Eridanum praeci piraverunt οῦ sc fuit , ut per annis VI. ex Path tremo

vel ut Codex habet , Paverem nullus

inde tingurea piscem comederet . Unus, an

plures , & qui fluvii utroque capite sint ab Agnello designati , & prope , an princul Ravenna , & ad quam plagam naec

suae narrantur , acciderint , tunc coniiciemus , cum prius quid huc aduolaverit Doctissimus Ed tor si , modeste, & pro veri dumtaxat studio in rebus perobscuris expenderimus . Fluvius, inquit, qui hic mulonge a Padi ostiis fluxi Ie iudieattir . primum quidem Pantheon corrupte , ferundo Patheremtis d citur. Fossam fuisse censeo ex

vicino Padusae sagno fluentem , quae Pisco su R ivennatibus, titi Padusa it a , de qua

Virgilios se piscosove amne Padusa. 9. Quam ad plagam esset fluvius Pan. tbeus , a Porta iuxta quam erat , intelli- pendum cst. Ea duxisse videtur ad Vicum Salutarem . ut altera , ubi pons erat, ducebat ad Vicum Leprosum , seu Lepros rum . Agnelli Ed tor non ignoravit , itabitavisse notartim marginalium in C dice ) - Ζονem an ea quae ibi dicuntur, intelligi deberent de Civitate Clisis , qui per eam occasionem subυersa sit ; ob id

sensem tirlem ingressum praberet, nec Editor negat . potuisse tum Claselum primum Occupat; , Ravennam deinde. Ego vero etsi ex Agnelli contextu video, duas illas Por-

tas unius suisse ejus3emque urbis ; nam

dum omnes cives concurrerent ad deseriis

dendam primam illam Portam quae ad Vi- cum spectabat Salutarem , alteram quae ducebat ad Vicum Leprosarum , aperuit proditor; tamen in hoc arguendo non immorabor ; imo duos illos vicos ad urbem Cla sensem attinui isse, comprobabo . Nam

primum haee apud Rubeum ca) lego , se

ad Classe6e oppidum conferret , ιn wcum ,

ne , quam falutarem vocabant . qtis loco . insequeuribus temporibus Utis uom tu ι ere

esum remplum et . Ipse autem Rgnellus in Vita S. Severi huius Ecclesis in memorat sita in in ciυitate dudum Classis, non longe a regione quae dicιtur SalutarisDHue in primentem diem , sue, ut alio in loco 3 tu regio ue , quae vocatur Vics Salutarar. Itaque ex his qui . producti sunt, Rubet, atque adco Agnelli locis satis comprobatum vides , illas quas ex ipis memoravimus . Portas , & , quod consequitur ,suvium Pantheu in , quem iuxta alicram este. dixit, ad eam spectasse plagam aqua Classense oppidum positum erat . lg: tur ii Patheremum, locumque pugnae, ab Ap xel lo indicatum . ad diversam plagam fuiste ostendero ; dubitabis continuo , num ex corrupta Patheremi voce factus sit Pan. theus . & num uterque unus idemque suerit fluvius. o. Id vero ex aliquot conficiam Agnelli locis , cum eo de quo hic quaerimus, collatis, in quibus, veluti in eo , Corta u. drι eampus , & stadium T ibulae memorentur , simul autem indicetur Porta , aut aedes aliqua , aut fluvius denique , cuius positum ad diversam suisse Ravennae pa rem , non ignoremus. Igitur cum in Vita S. Liberii III. 6 legamus extra Portam Actemetoris non ton te ad podium T bu ast ope eam tim Curianthri; patet , id quod quaerimus, planum fore , ii constet . quo Poria it a pertineret . Conflabit autem ex

Vita S. Johanius I. . In hae enim

pol quam Agnellus de Theoderi eo rege multa narravit , quae hujus loci non sent, in

38쪽

in iisque quod eius temporibus a parte Aquilosis ab omnibus udum fuerit caelam ardere, quae Borealis , ut opinor , Aurora

videsta num inter caeteras connumeretur,

ex historiis non itae pridem collectas ; tum illum subiicit , femitum esse ire Mausolaeum, quia ipse aedificare jus te extra ponas Art

me toris , quoa usque hodie vocamus ad Fartim , ubi est mn ierium S. Maria , quae dicitur ad memoriam Regis Theadisici oIgitur liquet, portam Artemetorix ad tam diversam a Classensi urbe partem spectasse, quam illa diuersa eii , ubi aedem sacram videmuς Rotundam vulgo appellatam , illam videlicet cui pro tecto saxum unum impositum est ea amplitudine, & crassitudine , ut quam vix in eius dimentionibus

recentes Scriptoreς non mediocriter inter se discrepare . animadvertamus, mirum tamen omnibus sit . illue attolli potuisse. Ex iisdem Scriptoribus etiam est qui se credibile esse, alat, hanc aedem fuisse is olim Maus datum , & probabiliter Theodoriei, ata oblituς , id pro certo esse ab Agnello traditum E an huic fidem non adhibens

quem tamen antiquum Ainorem rudem

quidem , sed diligentem , ae fidelem , in

patriis praefestim rebuς, ab Eruditis hominibus haberi . conflat . Ille idem quoqne censuit recen v Scriptor , magnum illud vaς porph micrem quod aput Rauennates habitum semper est , hodieque habetur pro loculo in quo eius Regis corpus conditum fuerit, , non satis firma ratione proe eo ha- ,, beri ; cum persimile labri sit eurusdam, sentis se . De hoc tamen vase post ea quae paulo ante descripsimus, continuo hae

subjecit Agnellus . Sed , i e mihi videtur esse . sepulchro proiectus est Theudericu et O tua urna , ubi latuit , ex lapide tor-pbrerico valde miνabilis , ante inius M nosterii ad tum posita est . Quod ego tum factum erederem , cum Mausolaeo illo oro saera aede Catholici uti voluerunt , sepulchro videlicet impii hominis extra ipsam a Bortato; ut minus intelligam, a quibus, aut quando post Agnelli tempora , imo post annum I 286. suo vivebat Auctor Chronicae, Agnello adiectae , quippe eadem

quae Agnellus , de loeo ubi tune erat id sepulchrum , confirmans a quibus , in

quam , evectum id fuerit in summum veristicem eiusdem aedis , praesertim eum in eo vertice ne antea quidem Agnellus sui si se dicat . Et tamen non modo Rubru9

noratus . scripsis , anno II . tormenti ictu ex eo vertice deiectum esse ; sed &Thomaius Rubeo aetate maior , id

is suo propemodum tempore - accidisse, Dilatus est, in hoc uno discrepans . quod ille ea se , hic militum avaritia iactum,ajat , & aeris , quo illud affabre elaborato opertum erat, cupiditate. Addit hie sepul- clari dimensiones, docetque , a quibus, cum ibi iaceret humi, in forum pollea translatum sit - Nunc autem haut procul a S. Apollinaris Templo quod in urbe est , spe,diatur ad imam veteris cuiusdam palatu partem quod Theoderici ipsius suisse , di Etitant , adjecta eadem Inscriptione quam Thomaius , cum primus esset inter tuae Civitati x Sapientes , de horum eon filio ita marmore intculpendam euraverat. Sed mmnes , quali sic in transitu attigi , de sepulchro Theoderici dubitationes , tibi discutiendas relinquo , & caeteris qui sorte Rubeum , a quo certe Agnellus perlectus: suerat , nihilominuς tueri velint Ii. Portam autem ni illuc redeam γArte metoris circa eum locum fuisse, liquet,

ubi suit , & adhue est Porta Anallasa. Haec enim apud Spretum lego - μMariae , tir appellanx , in rotundo . eidem portae An ire ite fatis propinquo. Hane Hadrianae , sive ut idem s mavult distam ab antiqua Familia γ Andrianae portae prox triuim , postea , ut nunc etiam,

Ciaxfam ; tametsi iterum reclusit Iulius II. Ponto Max. unde Iulia quoque dicta est , vocitaram esse , scio to γ . Sed num

in voce intemetorix mendum latet , lege

dumque est S. Vi floris ρ Suspicionem hanc mdihi interit ad primum propolitum maximae faciens Agnelli locus morabatur extrinportam T. Victoris non Iove a fluvio , quευωων Fossa Seonti in Ba mica B. Etisbii in Episcopio , quod Hismundus Episeopus

39쪽

temporibus Thεodorici Regis .ed emit . aedes autem hac B. Eusebii erat prope

eum quem supra memoravimus, Coriandri Campum t itaque in Litteris Pontifici A. I 262. inter caeteias ad Ravennatem Ecclesiam spectantes haec quoque ita nominata eii s. Euseb i prope Campum Cariaedri , ut apud Rubeum ci legisse memini . Quam ne aliam sorte esse credas , quam quae mod9 ex Agnello memorata eii; haet eiusdem cum prioribus verba con

ta eji nou longe a Ca n a Curiandr/ extra Drb m - . quam aedificarait νυι mundus Episcopus anno ar. Theodorici regis. Sed non tam laboro de porta Artem toris

fortat se in T. HEctoris mutanda . quam de fluvio qui vocaba ur FOffa Sonti pro Fussa cenis , ut indicavi alias 3ὶ , accipiendo , aut etiam in hanc commutando, praesertim cum alter Agnelli locus , quamvis aliqua fortasse verborum mutilatione . aut transpositione vitiatus , in eo certe quo de agimus , magis ad propositam a me lectionem accedat : haereticos eiecerunt extra eιυit,em Ravennae in

loco . qui dicitur riga. Seonii , juxta Iluvium , lapidibus obruerunt o c. Fossa autem illa , Augulla olim apud Plinium vincata , cuius gratia tot Agnelli verba perpendenda.suscepimus , poli ea dicta etiam est Fossa Asconis , ut primum ..quantum novimus , ex eo apparet Jornanὸ is loco quem alibi 3 produximus . Quod nomen a Geographis creberrime usurpatum , servare malumus , quam ex novissime prinlatis Agnelli verbis conjicere in Fosia ms nil et se mutandum , aut quam suspicari, sectum esse ex corrupta apud eri qui Plinium quondam descripserint . voce Mes an cus. Scripsit enim , ut initio 6ὶ posuimus , Padus Ausui a fossa Ravennam trahitur , ubi Pod a vocatur. qtiondam Messauicus appellattis r sive autem hoc tu, en Spinetico Padi alveo tribuit, ut contendit

Cluverius . sive Augustae eidem GD se . ut plures intellexerant , hi dieque intelligunt ; nihil prohibet quo minus credamus, ut hi alteri sequioribus saeculis , ita

alios superioribus accipere , & librarios m.

Itea vitiare potuisse . Sed haec tu videris: nos hic , ut diximus , maxime usitatum nomen cervare malumus Pollae Asconis ;quanquam Folla illa , quocunque modo a ud Jornandem , & Agnellum legamus , eadem videtur esse apud utrumque cum ob scripturam non ita abiimilem , cum oblocum praesertim in quo ab utroque designatur . Iornandes enim sic in 'ιcat , A septentrio uali plaga ramus illι Ravennae ex Pado e i , qui fosa voca: ue Asconis. Agnelluς autem ponit , ut vidimus , n m Luge a campo curiandri , quem ut fla-dimn Tabὰlae , fuit se extra portam artone. toris , hanc autem eodem quo illa quae nune Clausa dicitur, & quod consequi: ur , ad septem triones specta ite, ostendimus. ia. Itaque & locus pugnae illius quae ab Agnello narrata est 8 ad eandem attinebat plagam . Nam Ravennates egressi sunt ad praeliandum in campum G, audri,& mox, simulata suga, ad hodium Talmiae pervenerunt . Ouem igitur stubium ibi dicemus illum fuisse , quem Patheremum Agnellus vocavit ὶ Editor fossam: Misse censet ex vicino Pa log - , & quidem ut et linge a Pa i ostiis , fluentem.

Quam ego coniecturam minime video cum Agnulli narratione consentire . Ravennates

enim ait a stadio Tabulae reversos , in holles irruisse . Omnesque intersecisse , &corpora eorum in Eridanum praecipit συι se, sic fuisse. tit per annos VI. ex Pather mo nullus sude usquam piscem comederet . Si eorpora cixisset in Padulae stagnum , aut in Di Iam ex huc deductam praecipitasse; pateret utique , cur pisces in hae captos abominarentur . Sed praecip- se in Erida. num . dixit : igitur abominatio illa in pisces cadit, qui in Eridano caperentur. ita. que ne diui us te morer ; Follam ego Augustam . iive Asconis , quam in illo locosuisse, vidimus, tum Eridanum , tum Pa this emtim ab Agnello hic uictam esse , ere-do Eridianum quidem ; nam Padi erat alveus , ut supra 9 demon stratum eis; Patheremum autem , sive . ut in Codice eii, Pathpremum, ut voce uteretur, Mul

40쪽

Ravennates suos magis tunc nota , ut opinor , atque usitata , certe nunc quoque haud omnino obsoleta , cum in recentii sima topographica ipsi, rnm Tabula i ) huius Fotis velligia inscripta videam utroque nomine Fossa Aususa , ct vadareno. In

hac autem voce erunt fortasse qui tum P di , tum Ravennae , quae dotimo auetore i Rhene di sta eii , utrumque vocabulum sibi videantur invenire , ειδενι-am quasi Padum Ravennatem interpretant f aut si Paderemtim legas , quali Padum percremum traductum. Nam & templum V. an VI. ab Ravenna lapide S. Petro aedificatum Oculo IV. ideo in Eremitario di

ctum suit , ut Rubeus 3 in stribit , quod

locus ille -- prope δε iam , qua de loqui mur, Messaniam, ivituri, m eremur quidam eji. Nec tamen eremum semper fuisse , ostenderurit um, sepulchra es viginti duae, & antiquae Inscriptiones amplius sexdecim, quas suo tempore , anno videlicet i 66ς. haud ita procul ab loco ubi sacra H R. Qiuςrat, emctas scribit Seraphinus Palatinus , tum luculentius: demi n-

ab Rebeo 3 olim conspecta , unde a P ne ιmmemorabiti aevo uehmersum illis r g onem populos,smam credebat significari . Quem Rubet locum si Cluverius εὶ animadvertiiset ; haec fortasse attinere existimas et ad Butrium di quod ut fietus ipse Tabula Itineraria , ibi ponit VI. ab Ravenna lapide, & ad Asconis Fossam a pingit; se velim scire , quibus Auctoribus

recentissimus Scriptor nitatur, qui se etiam- se num Butrium illud extare contendit oppidulum agri Ravennatis . M Unum agitur iluvium ; ut illuc revertamur : in

loco praelii , ab Agnello narrati , suis la diximus . & quo nomine. & quam,ad Ravennae plagam ; ut nihil rellet aliud,

ni Ii ut proeul, an prope urbem fuerit, con-3I cI alnus . Non procul autem fuit ie , credi.

mus primum ex duobus illis Agnelli locis 7 inter se eomparatis , altero de Themdorici Mausolaeo extra portam Artemetoris. altero de stadio tabuta prope Campum' δεμ . Op e. Pars III. 23-dς et s. d. due --. 1.

portam in primo significat Maus, um uor - ur in altero illud stiarum, α illum Campum procul dissita sanis ea' verit I Deinde cum dixit in praeut na ratione ad Radium Tabulae , ubi pro honore ιnus ustiaeus fixus es live sept in haec ultima verba ab Agnello ipse scripta

unt, sive ex cod cis ora in qua olim , explicationis causa , adiecta essent , in textum irrepserunt ; mihi videtur stadai unius ab urbe intervallum significasse r in eoque.

h G est ad marmoream tabuia

in illis passuum indicantem .

R 'ς Iitu s te interrogari mε posse, scio , fluvius ille Pantheus , quem Agnelli Editor 8 ab hae ipsa pars . : t '' iis n0 autem ab omnino diversa , id est a Classis parte , se isse,

ostendimus , quis igitur esse videatur . Nempe idem sertatis , si ut ille eredidit

Patherenus cuIus nomen librariorum culis

sed non ea tamen, set alvei parte prope

ab Agnello descripta sunt , imo illa ulteriore alvei parte qua , postquam per me diam urbem fluvius tradu las se erat . addi vertam omnino plagam pergebat, quem admodum se pra V a nobis 'comme moratum alia autem Epistola si o) Sid N Jomande auctoribus, ostensum est. i. uminis per urbem transitus Aetnelli quoqne auctoritate videtur posse conqrmari ubi in Vita S. Neonis tri describens triclinium infra hoc eit , ut intelli ere solet ιutra Dis pium Ursianae Ecclesiae. ait , tu pariete , parte Ecclesiae stivere ire u alio mere super amnem stosita . Eodemque sertasse attinet quod inita legimus S. Barbatiani Consessoris Ravennatis, cum Agnello ex antiquo Lae/t nareto edita , non ste a fluminis ponte. Adibat autem tunc Barbatianus illud Tem plum quod ipsa us rogatu , Placidia D. Ioan- cc apud Rubeum Hist. Ramen n. l. i. '

1. e. I.