장음표시 사용
201쪽
stomaco, & ad digerendum chylum in hepate, in quo etiam aliquantulum denigratur. Vitalis vero spiritus substantia est amplioris virtutis, temperatior, & albior, eo quia non turbatur a vaporibus. Et nisi esset subtilior non posset deferre vires animae ad extrema corporis. Animalis autem spiritus, qui plures sunt numero, & pluribus modis animae viribus deseruiui, natura sunt tenuiores sq;
atque sunt habiles ad motum, & facile partieipant sensibiles formas. Verum illi anima-Ies spiritus sunt aliquam talum frigidi adhoc
ne is dant cerebrum , aut ab eo te dantur, aut ne caliditas eorum faciat operationes celeriores. De generativis spiritious satis quidem supradictum est, ideo non immorabor. Εκ quibus omnibus enarratis concludi potest. Anima una, ergo spiritus unus. Cuius unitas tali pacto dinoscitur . QSemadmodum animae potentiae in sola anima coetit. Ita omnes spirituu motiones in unius miritus motu cotinentur. Exempli gratia. Vegetatiua continetur in sensitiua , & utraq. in ronali, sic dicendum est de c teris spiritibus, videlicet ut coeant cu eo spu, q est in corde. Etenim nullo pacto fungeretur c teri spus ossicio suo,ni Defatigauit tandem haec quςst qui quaerentes quomodo esse possit ut Vnus sit spiritus qui tot habeat motiones in toto
haberet motu ab eo a quo sumul
202쪽
corpore, & refocilletur, & illa recreatio, seuxefocillatio non fiat idem sicut in corpore eKIeui ait meto fit humor, dc ex leui humore fit substantia corporis. Defatigauit etiam multos, qui facientes duos spiritus videlicet innatum, & influente, quomodo commisceri possint inter se, ut innatus non supersit, vel insues nihil operetur. Quare ne tedio amplius, legentes detineam ob multarum dubitatio' nem perpleXitates, in medium adducam non solutionem, sed narrationem quandam, Perquam facile poterit diiudicari non quod spiritus unus sit, non quod sint duo, sed quot modis sumi possit spiritus ad vitam, ad sanitatem, & ad oes humani corporis actiones. 'Dicitur itaque quod spiritus habet tres motus. Vnus motus est ex propria natura. Secudus ex dispositione animae. Tertius cκ corporis, seu cordis aptitudine. Per primum, spiritus fertur sursum, Sc tanto velocius, quanto est subtilior, &leuior. In quo motu prohibentur,ceteri oes. Na si oes spiritus hoc haberent, tunc innatus spus uiolenter detineretur in inebro in quo est naturaliter. Et licet mo tus rerii naturalium non fiat absq. contactu. Attamen non oportet ut quodlibet minimu
nius spiritus contangat 'quodlibet minimum ebri, sed susscit qd tangat aliqua parte.Secundus uero motus, qui est in spiritu, est ad sa viaialia seruetur, uigore habeat, ct de-- L 3 iectentur,
203쪽
lectentur, aliter no durarent per uniuersam uitam , imo ea esset cu maXimo labore. T ertius animae motus, qui costat ex duobus ino iatibus terminatis ad duas quietes, quoru unus uocatur pulsus,& alter tractus, qui licet ambo sint ad diuersos terminos, reuertuntur tamen ab eodem in idem. Et tunc libere agut,
qn cordi nullii adest impedimentu. Hic inclmotus est, quo incolumis saluatur animal, i eo deperdito nullus est in corpore motus amplius . iniare P hos tres motus regitur quodcunq. corpus uiues, & conseruatur. Nam per primu motum deferuntur uires animς in uniuersum corpu s, per secundu reuocantur. Et perteritu dinoscuntur, seu distinguutur. Insuper primus motus est intentus per se a natura, secundus ex suppositione intelligitur ad tuenda uita, & tertius inuestigatur a medicis ad remouendam egritudine. Et tande causae spiritus tales sunt uidelicet causa efficiens est anima, sinis salus uitae, materialis sanguis purior, & formalis circu scribitur. QSqq. licet non sit in genere suo reduci in pol, ueluti iasupra ostensum est.
Utilitas spiritus , ct motus eius affectus per exempla declaratur. C A P. VIIIAL D VAE dubitationes iam supra promo te sunt super spiritus desinitione multiplicitates
204쪽
CORDI s. iplicitate, simplicitate,& loco, & tandem fuit conclusa narratio, Per qua possunt facile oes
tantoru uiroru diuersae opiniones in unu conuenire, ubi per distinctione habita de spii,&de motu, & ae loco eius tradatur resposio ad rationum dubitationes, super quibus hinc inde est ad partes altercatio. Atq. tanto libentius feci, quanto melius est uti laconismo, seu aphoristica locutione , in hoc sermone, ad usum intelligendi, si attica oratione ad uerborum congruentiam seu congruitatem pro delectatione contemplanda . Igitur ne mora
ulla ulterior sit pro inuestigatione ipsius spiritus sesset enim ab ovo intentio te aggredi ia motu eius eκperimeta adducam quibus intellectis lacile erit oem quq a spuSueniat,&a motu eiusde,Vtilitate pquirere, oc iuenire. Ira essectus primus a promosione spiritus
habet hanc causam,videlicet co tepore, quo dilatatur cor, tuc spiritus uelociter, magno'. impetu movetur ad centrum, & cum eo sanguis supercalescit, & inflammatur. Gaudium peruenitqn spiritus paulatim mouetur,& suauiter spirat ad circunferentia corpori , uel quia remouetur ab eo quod nocuum est, uel quando id, quq d conuenies est percipitur. Timor prouenit quando spiritus repente mouetur ad partes interiores dorsi , ueluti contingit iis, qui ex improuiso inimicum conspiciunt, aut in periculo inopinare
205쪽
363 Da m o Y via se uident. Retraitur quidem spiritus cum impetu . QMamobrem si cor per teporis spatium euentare non potest, conculcatur, & ob id multa spiritus inflamatio accenditur a quas pius mor, insigitur. Qvqq. etiam cotingere potest, quando multa, subitaq. letitia oriatur, eo quia ad eXtimas partes corporis diffusus spiritus, ubi in reuersione clausum est cor, perit animal, non potens ingredi sedem sua. Sed ex letitia multi, ex timore uero pauci obire uidentur, ueluti in historiis de mutationibus Italicis, quas edere desidero, apprime , quam plurimis contigisse manifestatur. Angustia insurgit ex remisso motu spiritus , quando longum tempus duret, quaequet alio nomine uocatur tristitia reinissa. Rubor, Sc pallor eκ motu diuerso spiritus in homi ue innascuntur. EXempli gratia ob infamiam, quam quis timet, tunc motus spiritus interius sit, & exterius eo dein fere tepore, quare, & accenditur sanguis. Quo si ad exteriores sanguis uertitur partes, facies rubet, sit uero ad interiores, recedit, illico sit palIida, quia uisantius cupiens habere ueritate de culpa instaurat uires. Et sanguis ad cor reuersus relictis extremis partibus pallidam sa-ciem reddit. Fiducia, siue eonfidentia oritur ex multitudine spiritus, sed requirit condecente hominis compleXioncm. Exerit gratia, quando sanguis
206쪽
C o R D I r 3ε sanguis ex quo generatur spiritus lucidus est& clarus, ipse quidem facit istitiam,& delectationem, quae est perfecta hominis cople Nio non . n. proprie habet bonum habitu, qui non delectatur j insuper spiritus subtilis, &clarus dispoiait hominem ad scientia de Deo, de substantiis separatis, eo quia uidetur habere cu eis similitudine. Spiritus crassus, declarus facit ad cognitione reru naturaliu, qmt crassities est similis copositioni, miXtioniq. Luciditas spiritus facit ad ueritate. Opacitas. uero ad falsitatem aptam inferre merore. Parua Luciditas impedit refrenare impetus animae. Multitudo spiritus teperata,&lum in se potest esse tanta, ut homines sine causa ridere uideantur, atque interdum possunt esse in tali dispositione, ut sacile sint procliues ad iram , aliquando ad timorem , & aliquando ad uilitatem, & inertiam. Indignatio, q ob iniuria nascitur sic sabee Drtu. In cerebro hominis, in quo residet mesani me rcponitur iudiciu offenset. Quod si spiritus repente transvolat illuc, tunc homo per concupiscibilem concitatur ad iram, &per irascibilem ad uindictam . Timiditas, &uilitas sic innascuntur. Quando spiritus calefactus in corde, mora interposita lursum ascedit, quia sorte sortuna multa eth, a corde ad cerebrum distantia , ut legitur de capreolis
de anseribus. & hominibus habetibus longa
207쪽
I o D a M o Y vcollum, tunc interea cessat furor. Quare spiritus per intercapedinem interceptus facit, ut homo cogitans, quod finis ire est principium P nitenti g, in ea se se temperans dat locu timiditati, & aliquando vilitati. . Excadescetia vero e Kopposito m6habee ortum. Etenim habentes collubreue, & prorumpentes in excandescentiam, facile concitantur ad iram, quaeque adeo augeri potest, ut quando quis habens inimicum iidere nopotest, sepius contingit, ut se ipsum is dat. Atq. hoc potissime euenit hominibus habeo tibus natura admodii calida, vel iis, qui assidue bibunt inexu, & grade , vel iis etia, quicos ueti inferre iniurias, vix euitare possunt, quin in huiusmodi cadat discrimen . Usus pudiis, notitia per βιlolem, o dia-
PVL V sa corde incipiens per arterias
ad extimas partes corporis diffunditur, in quibus partibus, sed no in omnibus, solet me lici motum ipsius perquirere, & inuenire . Non in omnibus inqua. Na in qbus da no pol bene discerni ob nimia a corde distantia. In qbus da ob cordis regentis occultatione. Et in quibus da pp ossiti costi uctione. Quare elegeriit sapietes bracchia, ut facilius, utilius, & honestius lageretur, facilius inqua,
quia carnose partes arceriam non celant. Vtilius quia brachiorum arteria corda proxima est,
208쪽
e o R I, 3 s. Irrest, honestius, quia ne l. egro,neque medico uerecundiam parit. Motus autem pulsus persistolem, Jc diastolem. i. per levatione , & de- Pressionem cognoscitur, sed dubitatur qua-do cor dilatatur, an arteris constringantur,&econuerso3 Insuper an simul, & eodem tepore compleatur ab utris'. Proprius motus, ut
legitur antiquos credidisti Et ratio dubitationis fortasse facilis est. Eo qa existi e te cor-Iore sano uerisimile est, quod quando cor coringitur illico absq. ulla temporis mora a terie dilatantur, sed maioris dubitationis locu facit hcc opinio. s. n. in illo acti3 , quo cor expellit aliquid a se arteriet tunc restringeretur, nihil quidem reciperent ab eo clauderetur uia pulmonis, & aliorum membroru aditus interciperetur. Igitur nulla esse debet interceptio, qua possit impediri hoc opus, tum quia expulsio, quae sit a corde, & per musculos, qui eidem colliguntur libera esse debet, tum quia dispositae partes eius, nullo esse debent motui impedimento. Eκistimabat quidam anathonaicus amicus naeus. quod in arteria uenali cordis essent qu dam hostiola, querestri nget entur tempore diastolis, quaeque saoino clauderetur, prohiberent egressum aeris a corde. Cui fuit responsum. Potest quide concedi, quod dum cor restringitur, hostiola praedicta, & arteriae sint in nu tu ad re
stringendussed nullo pacto sunt inesse clau
209쪽
so. Et forsitan aratiqui loquetes habebat hue sensum, quod dilatatio,& constrictio cordis
fiunt simul cum motu arteriaria ratione propinquitatis in earum motione. Nec est dicendum quod essent ignari inProlatione sententiae, sapientia quidem plurima praediti sunt.
Ec semper ad benedicendii viam aperueruta Quaeritur adhuc quanto tempore copleatur motus dilatationis , & costrictionis pulsus. difficultas magna est, eo ea multi multa loquuntur. QSidam. n. Putant, quod praecisum tempus assignari non potest. Aliqui dicunt tempus esse longum. Nam quando arteriet dilatantur, quatuor ab eisdem recipiuntur , Videlicet, unum ab extrinseco, & est aer frigidus, & tria recipi utitur a corde videlicet aer prae si cius factus calidus, fumus capinosus, dc spiritus, quibus omnibus ipse arWxiae replentur, sed quando arteriae costringuntur, tunc impellunt in cor aerem frigidum. nec non calefactum eXpellunt, & spiritum ad singula membra distribuunt. Verum non nulli putarant quod maior dilatatio requireretur, in arteriis ad attraendum copiam aeris,
quam ad expellendii. Quare etiam arbitrabatur diastolem fieri in maiori tempore , quams stolem. Id quod forsitan posset concedi in
corpore sano. Attamen existente magi ma necessitate euentandi, quando videlicet corpus eget multa refrigeratione, tuc noscio quo na
210쪽
pacto huiusmodi opinio saluari possit. Sed
nonnulli alij fuere 'lterius opinionis dicentes, quod si ide ipse asty si attrahitur,eκpellendus est, & attralius permanet in sua natura, quis unquam,ibit insicias, ut sistotes non sieequalis diast lit Quae qui de equalitas si non est respectu tempori3, saltim esse dicitur respectu spacij. Quapropter cum ardua sit dabi alio, adhuc pro certitudine quaeritur. Anmotas praedicti sint naturales Z Et dicendum
est quod non sunt naturales, quando, exempli gratia, cor est calidius temperamento . Et hoc contingit, quum oportunam malorCaeris quatitate attrahere habet necesse . Esto
igitur quod haec eadem aeris quantitas eXpei Ii debeat per si stolem , certe associabitur casumositatibus genitis in corde, Sc super calefactis . Non ne tunc motus si stolis erit maior motu diastolis , Patet hoc experimentum in febre. Na quando vapores humorum putredini addicti petunt cor, tunc medici saepe ta- gentes pulsum infirmorum praedicunt, quod
diastoles augetur supra sistolem. Regula uniuersalis est in re medica, quod in quacunque dispositione prster naturali semper purulationis disserentiae in quales fiunt. Ex qui' bus iam patere potest qd necessarius sit in tus si stolis, dc diastolis propter perpetuu coo