De tempore et occasione in re medica tractatus, medicinae studiosis vtilis & necessarius. Necnon de motu cordis opusculum pulcherrimum. Francisci Thomasio ... auctore

191쪽

3s va M . Y vviridi, quia in eo uisitius spiritus ob nigredinem congregatur, dc leta quiete habet terminum suum. Percuntatus est me Hieronymus Fabritius de Aquipendio super anathomia oculi, quam agebat. An homines tristetur in tenebras eo quod cotrarium patiuntur ad lucem Responsum est, tristantur quidem, eo quia potentia visiva in denebris no potest adactum peruenire, sicut irascibilis tristatur, quando eKequi non ualet uictoi iam. Et ratio est quia priuatio semper est causa appetitus, in quo tristitiae plus est, quam delectationis, quousque ad actum suum perueniendo non quiescat. Et baec dicta sufficiant de opinio- me Avicennae. Galenus uero qu rens generationem spiritus, diXit eunde gigni ex aere, Malde temperato, qui primo dirigitur ad pulmonem, secundo ad cor, tertio ad rethe mirabile, ubi est quidam aditus, per quem uitalis spiritus transit in cerebrum. Deinde declarat se Galenus dicens. Aer qui in inspiratione trahitur a pulmone preparatur, disponiturq. Ex quibus uerbis Voluit sorsitan inferre, pulmo Praeparat aerem . Ergo ex eodem aere generat spiritum 3 Dictum quidem est supra, aerem necessarium esse non ad uitam primui sed ad refrigerandum cor, & mundandum a uaporibus, uidelicet dum inspiratur,& respiratur. Quare impossibile est spiritu ex puis aere generari. Et quod dicitur de uno elemea

192쪽

to, intelligitur deliis. Non generatur inqua

spiritus a pulmone eX aere, quia antequam Pulmo es et genitus, spiritus intus erat, diagebatur in embrione. Dictum autem Galeis

ni pol hoc modo concedi. Generatio spiritus minime potest copleri sine aere attri acto caanhelitu , qui purgatur primo in pulmone . deinde in corde miscetur cum spiritu a quo claritatem suscipit , & motum . Sed per hanc opinionem adhuc dubitatur de origine spiritus. Dubitatur quide, sed audi obsecro.

Quandocunque calores immixtorum seminu viri, & mulieris in utero non habent eXitum, tunc necesse est, ut inflectatur, pulsent, ct digerant, atque evaporationem illorum seminum in substantiam spiritus conuertant. Et haec est generatio spiritus innati, qui quado in principio formativae facultati tanquam instrumentum deseruit, dc ad productionem caeterorum spirituum disponitur, substatia subtilis est, calidus, mobilis, seruaturque in

corde, tanquam in loco meliori, Ut non cor- .

rumpatur. Iste inquam spiritus continue existens in corde , semper praesto est animae in actionibus suis. Et quod noc sit verum experimentis manifestatur . Acuitate siquide sua Per motum aperit meatus membroru & vias arteriarum reserat. Qiis omnia quando coincidunt, tunc mors viventis corporis, & interitus sequutur. Dum vero cuncta seruanturo PςUctuatur

193쪽

perpetuatur motus,& Vita. Dubitatur adhue an spiritus in generatione Prieueniat aduentum anim Z Cui dubitationi respondetur q rnon. Quia anima, quae dat formam praecedit, seu praeponitur uirtuti, facultatique derelia Pstrentibus in seminibus suis. Atq. ideo prccedit, quia diuina est, &causa perpetuitatis in generatione, agit l. non solum naturaliter , sed similat cili artifice in actionibus suis. Pr cedit etiam , quia actus & perfectio omniuhi, quae in corpore sunt forma esse dicuntur , a qua fit omnium denominat io, omnium I. sequitur uirtus, Sc facultas. Dubitatur insuper, si in corpore est anima una,an sit spiritus unus ξ Et ille in tota uita animalium per uniuersa membra per iret 3 Huic dubitationi respondens Aristoteles inquit. De spiritu est, sicut de alijs partibus corporis, quae sunt aeedem dum uiuit animal, sed iis c resposio habet maXimam perpleXitate . interitur enim an spiritus permaneat in corpore secundum totum, & sempes, an non e si permanet

secundum partem in inebris,&non semper, ergo membra aut Partim uiuut, aut datur te-Pus in quo non. Si uero Permanet secundum totum, ergo indiget nutrimento, quia mem-hra, & organa in quibus est spiritus, dum uiuunt, nutriuntur, sed spiritus non nutritur, quia caret instrumcnto nutritionis. Insupersi secundum torum permaneret spiritus in corpore

194쪽

corpore non senesceret homo, nec langueret, aut fieret macer, adeo quo d tantummodo generaretur spiritus, & corrumperetur, atque ab aliis corporis amictionibus foret imums . Quare Aristotelis sententia non ita ut iacent

uerba, est simpliciter intelligenda. Ideo dicedum est, quod intentio philosophi decernitur super spiritu innato, qui secudum latam responsione patitur eas amictiones, quas patiuntur membra aut secundum totum, aut secundum partem , ut in paralesi,&conuulsione eorundem a medicis con notatur. Et

hoc non est impossibile apud naturam , eo quia preterquam informa substantiali, in cς-

reris omnibus aut sorinis, aut easdem formas consequentibus intenduntur, & remittuntur amictiones corporis , secundum quas

medicina intelligit opus suum dicente Hyp-Pocrate. Intensio, & remissio faciunt medicas administrationes. Dubitatur adhuc quomodo spiritus innatus permanet secundum totum in corpore, si ortus: paulatim occidit,& auctus senescit ξ Instauratur ne secundum idem , aut res ocillatur ab altero Quam dubitationem sentientes non ulli medici admodum arduam partiti sunt. Alij enim di- xere spiritum secundum idem regenerari, eis

quia membrum exempli gratia in quo est, si unqua laguet,postqua ad sanitatem deductucst, easdem exercet actiones, & hoc sorsi-

195쪽

ist D ae M o Y Vtan contingit, quia idem regeneratus spiritus agit secundum eandςm facultatem. Alij vero alterius fuere sententiae, & dixerunt spiritu innatu in afflictionibus non regenerari , sed refocillari ab altero spititu,q influens nominatur. Atq. hi forsitan moti sunt ab hac rotae. Qd si no reficeretur, refocillareturq. spiritus innatus in afflictionibus a spiritu influente, vel in totum deficeret, vel forsitan daretur te Pus, in quo membrum non viveret, veluti contingit tu conuulsis, & in muliere astericha, & in quaplurimis aliis pathematis. Quare si datur spiritus influes, aperitur locus sententiae Avicennae, qui diXit spiritum ex quatuor elementis constare . Cuius opinionis veritas sic elucescit. Ni spiritus influens contineret in se aliquale humiditate , haud posset Pars eius continuari. Sine fit iditate infammaretur, sine aliquo terreo subtili non subsisteret, & fine aliqua particula ignis no mearet per tunicas. Nec sine aliquali aere posset iuuare inspiratione &respiratione .Q.uare si spus insues refocillat, & recreat spiritu inna tu, refocillare,& recreare debet p similia, dc non percotraria. Similia n.in similibus permanent. Contraria vero contrariorum sunt

castigatio, & medela. Modus autem instaurationis hic est. Producto corde cum spiritu innato , illico formativa virtus cum eo agit iterum in corpulentiam seminum, eκ quoru

196쪽

e o R B et s. rysenaporatione producitur alius spiritus, qui vocatur influens. Atque hic ille est, qui priora innato adauget facultatem. Actio vero insuentis spiritus hic est. Prodest ad extensionem corporis, & ad me brorum complementum. Cur autem non craretur spiritus innatus simul cum influente habet causam, quia antequam spiritus influens crearetur, non erat tanta necessitas, nec faetus indigebat nutriri, quemadmodum postea in auctione ei contingit. Sufficit enim naturae in primordio vitae per pulsatiuum motum subtiliare pabulum suum, quod 'est 'in embrisne , & illud est:

hutnidum seminis. Quo tempore adhuc noerat genitus spiritus influens . Propterea successu temporis, quum istus nutritur sanguine, vel alio humore, tunc coartatur spiritus, restringiturque ad coseruationem sui ipsius in humido. Qias coartactio, seu restrictio nihil aliud dicit praeterquam combi nationem, anneκionemque spiritus influentis, cum spiritu innato. Simulque anneXi protenduntur

Per Universum corpus ad vitae conseruationem, ut est videre in stomaco, & in hepate' ad nutrimentum, in corde ad vitam, in testibus ad generatione. Et in cerebro tam ad sensus exteriores, quam interiores. Quare licet

hi duo spiritus conueniant in hoc, quod ambo ad viis perpetuitatem spirent, disseruias tame mer se. Nam influens de nono rege

197쪽

Iss B a . Mo T vneratur secundum quamlibet sui partem Innatus vero ab influente solo refocillatur. Insuper differunt inter se, quia hic calefacit occulte, ille vero manifeste. Adhuc spiritus influens crassior est, aliter non posset iuuare digestionem. Verum non est adeo crassus, ut Prohibeatur transire per arterias , & tunicas ad refocillatione spiritus in nati. Ideo condecens est, & ad penetratione, & ad re cillatione innati spiritus. Sed insurgunt aliqui dicetes in aialibus imperfectis, 'l carent sanguine sufficit unus spiritus. Rndetur esse verum. Eo quia in ijs videntur esse aeedem viae spiritus,& viae nutrimenti. In citeris vero animalibus in quibus spiritus sunt subtiliores non

ita contingere Videtur. Homines enim participes rationis non Vno egent spiritu, sed duobus, Sc sic c tera animantia, in quibus instinctus naturalis, seu Virtus exstimatiua existit, innato spiritu ad vitam spirant influente vero refocillantur ad conseruationem. Sed totuhoc meliori 1nodo datum est hominibus a natura, ut facilius detinere possint rerum imagines. Id quod imperfectis animalibus euenire non potest ob spiritus crassiitiem, qui inuiscatur, immergiturque ipsorum nutrimento, quo aluntur. Dubitatur adhuc an spiritus it propter corporis indigentiam, vel ob animae necessitatem Aliqui dicunt ob indigentiam corporu. Nam eo anima utitur, ut per truium

198쪽

ium corpus vivat, sed alij dicitiit, spiritum

esse genituria propter an imam, quia immata rialis non potest operari in corpore sine spiri , tu. Spiritus, Sc anima conueniunt in subtilitate, & luce. Verum hae duae opiniones non evacuant uniuersam dubitationem. Ideo di- :ceduin est, quod licet spiritus sit propter animam , quia conuenit cum anima subtilitate, ct luce. Et sit propter corpus, ut facilius operetur. Attamen diuerso modo respectu co Poris, & animi spiritu spirare cotingit. Et diuersitas tali eκperimento c5probatur. Ocuius non uidet colores sine luce, neq. est causa videndi, sed est quida materia disposita ad visum. Ita dicendu est de spititu, qui no est

Propter corpus tantum, aut propter animam tantu, sed est aptu instrumentum ad utrunq.

Atq; hoc pacto veritas est, qd spiritus est pro

Pter utriu'. indigentia. Propter anima quidem primo, cui subministrat, sed ab eo leparatur, tanquam perpetuu a corruptibili, non ut idea, quia proprie non operaretur, sed tanqua assistens, seu informans ipsum. Deinde

est propter corpus, nam per ipsum s ut dictu est) facile disponitur ad operationes. ItaquCquum spiritus deseruiat utrique ob indigentiam amborum, non est amplius ambigenda in qu stione propter quid. caeterum adhuc instant Peripatetici coti- Ira Pluralitatem spirituu & nepant duos spi-L ritus

199쪽

ritus in homine concedi videlicet spiritu innatum, & spiritum influentem, dicentes sicut cordis motus est principium viau, ita spiritum unum ad totius corporis necessitateniconferre est consentaneum. Contra quam rationem instant Platonici arguentes lic. Generationum diuersitas facit spirituit diuersitatem. Ponitur animarum partitio, in Vegetatiuam sensitivam, & rationale . Quare quot animae sunt, totidem spiritus esse debere eXPediens est, sed Platonicoru rationes Potius Per opinionem, quam per iudicium concludunt intentum. Regula est Aristotelis, quod

frustra sit per plura, quod fieri potest per pauciora, & aeque bene. Igitur si anima una, cur non spiritus unus Cur multiplicandi, Vt macior remaneat in corpore confusio 3 Etenim si datur innatus spiritus Sc influes. Atque insuens distinguitur in vitale, naturalem, animale, & generatiuu, prout sunt quatuor me

bra principalia, per q corpus diuiditur, vide

Iicet cor, hepar, cerebram, & testes, nonne conceditur tanta spirituum multitudo, ut

ma Xima ab eis oriri possit cos isto Ideo melius est, ut unus sit, qua tot spiritus. Et nihil impedit membrorum diuersitas, qd esse non Possit spiritus unus qui tantorumebrorum actiones no expleat . Inquit Aristoteles spiritus, ῆ oritur in corde, ita a natura sectus est, Vt toti corpori comunicetur. Cuius particontio

200쪽

CORDI s. rsatio melior, aut deterior in partibus demolitur,Pro Vt aeedem Partes ad melius, aut ad deterius opus destinate sunt. Atq. hoc pacto denominatio partiu distincta nulla facit per se spirituu diuinctione ita, ut possint multiplicari. Potest cocedi qd ratione termini in naries in illa parte sunt spus diuersi , qa actiones diuersae, ted ratione principij nequaqua. Ab

uno enim corde spiritus unus. Igitur ab uno

cerebro spiritus unus Nequaqua substatia siquide, & natura spiritus una est,quq primo est etiam in corde, disponitur l. ad reliquas

Partes corporis tali ordine videlicet. Natum Primo cordi creat spiritu, ut ibidem acquirat teperie ad exequedu opus sensuit ad vita, vocaturq. vitalis spiritus. In hepat postea acvrit virtute ad nutrimentu. In testibus, & utero ad generationem.In oculis ad videndii Ioauribus ad audiendu per distinctos neruos, meaturi. Et sic tali ordine natura replet totucorpus uno, & eode spiritu. Atq. hoc pacto sufficit unus spiritus, ne in multiplicitate contingat error. interrogabit quis, num denominatio spiritus dicit aliqd, Sc operatur Dicit quide distinctione secussu nomen, sed secunta operatione hoc infert videlicet. Spiritus naturalis substantia crassus, & mobilis est, eiusq. caliditas eκtensiue calidior est seu maior qua sit uitalis spiritus, aliter non esset

vim , ct idoneus ad decoquendum cibu in L 1 stomaco.