Emanuelis Thesauri, ... Idea argutae et ingeniosae dictionis, ex principiis Aristotelicis sic eruta, ut in universum arti oratoriae, et inprimis lapidariae atque symbolicae inserviat. Accessêre ab autore adjecti tractatus duo; alter de argutis concio

발행: 1698년

분량: 807페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

491쪽

seprimas Cap. se. . frater suorum tiberum es raream parens, uno avia partu liberos peperit viro ae i ne ores onstra quu eanta explice38 Et Ovidius de Myrrha, quae nuptias patris opetebat r

one eris N matris pellix adultera patris 3 ne soror nati, genitrix, vocabere fratris

Sed quantam admirabituni propositionum materiam asserunt quorundam animalium species ' ut PHOENix, quae se ipsam interficiens, renasta dicituri Renaseirur cum moratur ,semper acia se semper

eadem. Et BOMBM: Miam sibi in se,iachro fabricat , quod vermis ingredimr ex ar o avis resurgit. Et TEXTUDO: qua

ad perperuos carceres a natura condemnata , Ismal o prodii imis o manes intus , peregrina capriva, carcerem eis minfert. Et inter lapidus LMAGNES, qui ferrum rapit sine manuus , eonstringit e vinculis, amat ne orit, amplectitar nec madet. Et ut motus Categoria argutiis non careat, en flumen Misandrum mite ct redit, movetur oenon moetur: Et ut Ovidius canit:

Ludit,stambiguo iapsu re iis fluitave,

occurrems sibi venturvi adspicit unaas.

Ratione qualitatis habes AElnam, Wi fiammam alis sub nisibin ,arriest Iriget uno tempore , S in Claudianus iocatur: Lambit eontiguast innoxia flamma pruinas. Ilis adjice terra motum, mrbinem, fulmen, eometas &omnia meterea, rae uti sunt evicistiam mim occulta.

rum essectar sic propositiones aenigmaticas de mirabiles suppedi. tant, quae cum verae sint, videatur metaphoricae. Venio ad ARTIS admiranda. Etenim dc ista mirorum est di argutissimorum operum ingeniosa machinatrix. Tale opus est invis qua natarur piscis, neces piscu, volaν αν avis, nec savu, in terra narar in mari ambulat, homines securos θνη, utar non longius quatuor digιris a morae disient. Tale est HothoιωGuΜ rotis constructum, quod semper curri , nee movetam non es Aurolog- ct rempora demonserar, quoquamsast mentiator.

492쪽

Tales sunt COLUMBAE Archidae ave ne sensu, er monvivunt ροτο- iant, nihil MAAt nec moriuntur. Tala sunt LIBRI, mirabile intellectus simulacrum , ιρονι vocu eduulfine Letoa , ratione carent ct ratiocia nantur, nihil ligunt 2 omnia docent. Quin& FORTuNA nonnunquamlubministrat materiam talium mira ollium , cum sorte, ut sit a duximus accidant eiusmodi res, quae a faceto quodam ingenio vudentur excogitatae Veluti Pod accidit, qui cum desperabundus de arbore se vellet siuspendere,sub arbore thesaurum invenit, eoque capto reliquit laqueum. Unde dominus thesauri pro isto Ia-queum reperiens, isto laqueo sibi gulam fregit. Haec res per se murabilis est propter opposita, ut etiam simpliciter narrata sententuam ingeniosam redderet, ut in graeco tetrasticho:

cui laqueum cosio nectebat, repperit aurum Thegauris loco deposuit laqueum. At qui condiderat , postqvam non repperit au- f

tavit cosio , quem reperit laqueum.

Cui posses subjicere mirabilem quandam dc argutam conclusionem

ye Plutinoe Pluto proprios lusere Parentes, . Nams cliens aster quod rogat, alter habet.

Tertiam mirabilium scaturiginem dixi esse OpINiONEM, cum eXterina specie decepta mentis perceptio propositiones admirabiles sed falsias suggerit, quas vocare possumus metaphoras materialo. Nonne vides remum in aqua videri curvum,qui rectus est , unde lieet dicere: lignum istud contortum estor non δ contortum,. quod Estadmirabile e decepta imaginatione natum. Unde Lucretius: Pars horummiaxima fastis,propter opinatus nostros. e. Sic dum a littore procedit navis r haec consistere, illud sugere videtur. Unde Viigilius sallacem opinionem secutus non dixit: Moisfugit sed , Ettora diffugianni, quini est mirabile a Categoria motus. Sic etiam quoniam nocturnae exhalationes in . altum evectae, alimentum sulphureum

493쪽

Metaphera septima inrissionis. Cap. XV. δο- vὸ citer persequentes, cadentes nobis stellae videntur argute duxit:. Hadentq, cadentia fide somnos. Et quoniam istis qui ad mare habitant, ibi occid-s mari se videtur immergere , idem poeta ducturus: cur bruma Sol celerius occidat: quid tantum Oceano v rent se tingere sici hiberni. Ratione a valitatis visibilu scintillantes di tremulae imagines stestarum aliud in aquis coelum ostendere videmtur: unde Poeta: AEq ore coelum. Hinc Ovidius tot argutias mira-hiles invenit in Narcinum imagine sua in limpido sonte spectat deceptum:

Spectat humi positin geminum Gua lumina

s scinctas miratur , rvibus es mirabilis ipse, Se cupit imprudens, s qui probat se probatur, Dumque petit petitur, pariterque accendit s

ardet. Et ita de speculo mirabilibus eiusmodi dc aenigmaticis propositionubus scripsit Poeta Italus in hunc sensium: Novi rem quandam me. am qua non vivir er vivere videtur: eum ex adverse consistis,

Afribis videbitur scribere, si ranu canere videbitur, o faciem usi obvertas, dicet tibi, quotquot hales corporis vitia ses ind/gnatus humoros Vs obvertis, i a evanesiis mulsumque

averιιt. Sed quot alia lepidiora ac magis admiranda opposita in idem argumentum excogitaret alius ingeniosior i cstin ars faceta deceptione materiam talium propositionum subministrat, ut m chinae theatrorum, quae exilibent feras currente aves Volantemst pulos dc si lvas ad suavem Orphei cantum animatas. Unde Martialis de tali scena a Domitiano repraesentata:

Remerunt scopuli, mirandas Bisa cucurrit, . o fuisse nemus creditur moeridum.

494쪽

Di immistum pecudum genus a ferarum, Et supra vatem multa pependit avis.

Hinc nasunciar argutissima in picturas Epigrammata. Sunt eni picturae nihil aliud nisi artificiosiae phantasiae nostrae deceptiones, infinita aequivoca mirabilia in propositiones aenigmaticae nascuntur, fundatae cut alibi dixi in Ghac enuntiatione: Fictvi ia' homo est homo Verus. Husma sunt infantium apud Claudianum cogitationes, qui militem a capite ad pedes armatum serreum ho

minem credebant: -- - νηυ-Ferrati vostra viri. . t

Et Lucilius in Satyris: v

ias pueri infantes credunt signa omnia ahena Vivere'esse homines.

Unde pueriles de his rebus cogitationes sunt metaphorae materia ales, non ingenii vi excogitatae sed in decepta phantasia natae, quae formales fiunt dic argutae metaphorae, cum intellecto errore nolim de industria ita loquimur, ac ii decepti essemus. Unde reperiae vel una metaphorae materialis vena ab ista intellectus derivare po rest copiosissinios mirabilium dc argutarum propositionum fluvios. Postrema mirabilium oppositoriam radix est Fi Io, quando nec ex natura rei nec ex phantasiae errore is intellectus vi ac sutili late in re quadam constituimus metaphoram mirabilem proportianis, attributionia, homonymia auialterius generis. Ex qVibus voces sibi re cair. Ar. pugnantes copulando ai8. aenigmaticas mirabiles de ingeniose, Rhei. e. propositiones Pariemus. Et qVo metaphora princeps phares noti ab im, Ones repugnantes continet, eo Obscuriores erunt propositiones sedileairanti admirabiliores. Cujusmodi exemplum ex metaphora Pacor aer uti,nti ovis iuppeditant duo aenigmata Cleobuli dc Nectabi, quibus -- elis i. describitur. Iste vero metaphoram praecipuam conuituit areis., hic vero templ/-. Unde aenigma Cleobuli planius est dc facilius, Nectabi vero obscurius sic ingeniosius. Audi Cleobulum. - .

495쪽

μου quos triginta NATAE sub illare forma

Aglectu hinc nivea , nigrafunt vultibuZ in

Sunt immortales omnes, moriuntur oe omnes.

Patre itaque anniim, traderim ii merdes, triginta filia dies,aga horas diei de noctis significant. Apparet vero reperta una metaphora, quae ex Categoria retarionis proportionem dc convenienti am accepit, in ista tanquam fiundamento totum aenigma poni,quod nihil aliud est nisi continuata quaedam dc perpetua auegoria. Audi nunc istud Nectabit . - .

sublime TEMPL UM surgit: hoc medium

Ingens mL UM , vertice hac sparseo decem Sustentat URBES, atque terrinas TRABES Urbs quamvefulcit; singulas circum trabes 'Gemma PULLLAElustant. svid i doce.

Sunt hae propositiones Vere mirabiles, sed obscurae, disparatae de - magis Chimaericae, qVam opera pictorum ex Variis rebus compo sita. Metaphora enim a substantiis artefactis ducta ai'. remoti or est, quam qVae in relatione ponitur, dc progressia orationis mu-3. lata allegoriam interrumpit. Mirabilius itaque oc magis sibi con Irami

sentaheum est Itali cuiusdam aenigma eiusdem sententiae: Patre tis a ena sis. duodee filiorum, quos unum psalterum Oceldo dum Hierps ala di eius. rem- mgritur,fati hae lex est, ut postremara me devoret. Sed vix vita est inusi -νr rursum, cum renascor' novam vitam mehoo. Haec omnia nitun M.thpinetaphora proportionis: alia sundantur in metaphora ATTRi vum 's quae sententiam indicat beneficio Tale estiae nigma jam aliarum .' Vidi carnem humanam ossibus ludentem in eam di tigneo. Ubi humana caro pro manu, os pro tessera, ligneus eamus. e pro tabula aleatoria per metaphoram attributionis dicuntur,maim Diqitigod by Corale

496쪽

M. Metaphora septima oppositionis. cap. XV ria accepta pro materiato. Item hoc Theodectis in umbram: Res

quadam est ortu'occas. maxima, minima dum consistit. Quae est metaphora attributionis, quae qpro reponit. Item hoc Pa-' cuvii de testudine: Domiportam asteram, capite brevis cereice angvianea, evisceratam. c. Ubi pro substantia ponuntur accidentia, item

hoc a Sphinge propositum : animal pr-um suadrupes post bipas a mum tripar, qVi est homo, metaphorie sunt omnes attributionis, rete partem pro toto ponunt. Pariter a metaphoris HOMONYMI E proficis uiatur multa admirabilia, ut si canem cessem describens dicas:

Canissivm , qvi non latrat , nemo me pascit nec morior, semper curro nec fatuor , nemo me videt, nisi in tenebris. Hoc modo nulla res est acieo

praestans ac nobilis,quin ut ridicula videatur possit efiici, neque ulla est tam vilis, quin admirabilis reddi possit, fingendo ut alibi indicavi rem inanimem esse animatam, nomen sculinum autDemininum

sexum esse masculinum aut foemininum, causis Oeffecta esse genit res&filios esse lineamenta, virtutes naturales esse morales santipathi- σον Nathias esse odia amores,quemvis locum esse domum, quod circa rem est,ejus esse haltum,morinis naturiam esse incessum

corporis animati, quibus adjicimus aut detrahimus aliquid, quod tali corpori natura inest, vocesque adeo oppositas sibique umam tes comungimus. Sic de LUCERNA re vili dc opere artis sellularite posses dicere esse illam audacem maeona, galea ferrea, er aro Ari essest , feris fuscam, intus te cidam, qua in mulsa ten ρ. H. Ad ματ ct ignem insinuerat, noctu errans rores die quiescens. . hac cum Contra de LUNA rc nobilissima posses dicere,eam esse mi- μώ -, capram nec juvencam, or habere cornua, saepius in δε- , nec esse cervum, sapius renasci o nunqvam mori, nano .-υρῆ es g V Gm ct omnes menses parere, videri procederis . dij, a se simper recedere, motu Videlicet proprio, qui primo mobili as=6byssis. Versatur. Sic am. autor noster docet, parvas res exaggerare dcissa Aem magms metaphoris eXtenuare, ductis illis nunc a rebus nobilioridem se, nunc ab ignobilioribus, in eadem rerum classe positis, ut alibi

re svi dixi. aiseisia Nobilissimus vero iste ingenii faelm, quem MIRABILE dixi-tfanslata a I uisius producit multa ingeniosissima cioquentiae ornamenta,rist. quorum

497쪽

quorum primum est DEFINITIO M NABILIS NIGMATICA,

duabus vocibus sibi repugnantibus conciuia, quarum altera sit veluti genus , altera dimerentia, interdum utraque vox est finita, interdum utraque infinita , interdum altera finita est altera infinita. Sic oraviter delinitur TERRAE NAuFRAGIuM , te in PRODIGus RAPTOR , pauperi, FELlx MisERIA , θω D CE To-ENUM. His definitionivus constat Tetrastichon hoc de Mora rLex exlex: lux atra: ia inmia: serva potestM: Irre vieta quies: π mast a fides Turpis honos: pietas, ferox: odiosa voluptas. Pax discors: satin mobilis: agra salus.

In quibus voces oppositae finitae sunt, in his vero altera affirmans est

altera negans: Homo non homo, i. e. Eunuchus , vidensnon videns , i. C. luscus , mrao non per o, i. e. tetigit tantum , avem non avem i. e. ve ridionem , ia de non iis i. e. pumice , super arbore non arbore i. e. arefacta arbore.

Definitiones excipiunt PRopost ONM MiRAEILEs S AENIGMATI-α quae in dicteriis adhiberi istent , ut haec Ciceronis,in Fontei accusatorem: Adrirem habuit,rva diem vixit avdum aperuit Nostr m mortuas misistros habuit. Dictum salsissimum dc arguti sumum: tu iam domum lenonum significabat, dicebantur prircones , qui mortuorum bona vendebant. Ubi cumulantur tres figurae: mirabile.homonymon es Laconismus. AEnigmaticum etiam est Plauti dictum, cum minatur se servum eo amandaturum , usi Visos homino mortui incursant boves, i. e. ubi bubula gesta servos verberant. Alias voco propositiones mirabiles etiam CONCLusIuNCuLAs senigmaticas & oppositas , quae periodis , ut supra diximus , ornamen ii causa adjiciuntur. Sicut enim in omni, s argumentis humanae orationis multae circumstantiae concurrunt sic non stupidum proristis ingenium facile observare potest, quaenam harum libi adversari videantur , qVibus copulatis ingeniosa eiusmodi antitheta existent, quae clarissima sint orationis lumina. Sic Valerius Maximus, pomqvam narraverat Gorgiam esse natum, dum mater efferretur, admirabili hac aenigmatica clausula narrationem concludit: Baris eodem

Lil a momen

498쪽

sa Af--ο 'septima oppositionis. G p. XV moi-uto temporis esse jam fato functa peperit, alterame elatin quam norm eri. Et Plinius de Hectione Traiani: Parnsi enim sarct adprimo arum obse is pervenι- , nihili magis a Te su Hem animo factum est, M amor odimperare cavisti. Et Lucius Florus de Jugurthai Citras'e- omnium fortuna ccisit, ut Rex fraude praecipuus fraude caperetur. Et de Tiberio, qui ardebat cupiditate hauendi imperii ,δ tanten, ut illud acciperet diu se rogari patiebatur , argute Actum esti Caereri a Mpollicantur , tarde praestanρ , hic quod praestare vult,tarde postuetur. Hujus generis sunt clausillae Epigrammatum, quae pariter aenigmatica animadversione sentcntiam explicant: ut Martialis de ea, 'Vae unguenta olebat et bene olet , qua benesemper olet: ab isto Plauti mutuatum mulier recte olet , ubi nihil olet. Sic in malum Poctam :

cumfacias versus nisa non iace ducentos

Vare, nihil recitas. Non sapis ais sapis.

Scilicet non sapiebat versius scribens, sapiebat illos non recitans, ne exploderetur. Simile est hoc de Chione, quae nivem significatr

Erigida es nigra es: non es oe es Chion

Et alius in prodigum rendam nepotem, quales musti sunt, scripsit t

re nepos: mores si vis tractare nepotum,

Incipis esse nepos, de is esse nepos.

i. e. I iraberis helluones reos or dilapidatorta patrimoniorum, quos nepotes vocamus, n&n te agnoscam nepotem meum. Ubi cum Opposito corium

gitur homonymia. In qVo genere argutissimum est distichon a Ro manis in Neronem iactum:

is neget AEnea magna de stirpe Neronem PSustulit hic matrem,sustulit ilis patrem.

Quin in quibusdam Epigrammatis perpetuus cernitur mirabiaium oppossorum conflictus non sine gratia, ut in Epigrammate Italico petrachae cujus initium: Pace non troo , e non se chisa guerra Sc. qVOdinini sic reddidi Nec Diuitigeo by GDoste

499쪽

i x Et Jero se trepido, est in me sauciatoriar, ora peto defixus humi, nil deni ve stringens

Immensum cupidis cingo compum ae orbem. ζ Nec cohibet nec laxat iter, qui carcere septum Me tenet saud vinclis adigit,nec vincla resemit, Nec perimit hec fanat amor mih eridus annost Demetit,atque annis em non desinat usium. ED or elinguis, lumen sine lumine cerno, Mors placet ac vitam rogito, ferus urgeo caecis

me odiis, adamo, feram, Mihi Aola vo-

ra dolor, γ misto fundens sustiria risu. Ens inquam,pro te, qualis mihi vita relicta est.

Argutae pariter sunt REspoNsioras ex oppositis ut ista Galbae inter rogati a Libone: quando randem exibis tu de triclinio tuo ' Cui respondit: 'quando is de cubiculo alieno. Et Ai istippus Philosophus Dionysii tyranni adulator,cum pauperi Diogeni, qui legumina abluebat, dixisset: Si tu Dion to a lareris, ista non ederes. Respondit Diogenes: Si tu ista ederω, Diovsis non vi latreris. Idem Aristippus cum reprehenderetur ob consuetudinem famosae Laidis, respondit: Laiadem habeo sed non habeor. Servus a. Zenone ob furtum verberatuSclamabati Fa:ώ--is, ut furarer, dc Zeno respondcbat: Faraone Lut te puniam. Cum enim Zeno omnia ad fatum referret, cedem. argumento & scrvus culpam ct herus poenam tuebatur. Simon deS interrogatus, cur ita avarus esset, cum tam parum vitae ipsi si peresset, respondit: Aialo mortuus ἰnimicos ditare , quam vivus ami cis egere. Hinc nascuntur quoque artura illi Paralogismi, roS FQOrinus vocat Antistrophar vesuti istud, quo Bias juveni dispuatit, ne uxorem duceret: Si d formem capis, tibi duplicebit vulchram, Hiis

Lli 3 placebit.

500쪽

Iotaphora septima Oppositionis. Cap. XV. rLicebit. Quod ita invertit iuvenis r imo si pulchram eapio , mihi miseebis,' deformem , aliis non placebit. Sed pulcherrima fuit responsio Stilponis, cui cum amici exprobarent filiae vitam liberiorem his verbis: Filia usuis vitiis dedecorat: respondit: non Fin quam ego m

um derarem meis virtutibus.

SENTENTI E quoque vim dc gratiam ab hac figura sibi comparant. Ue duae istae, quae dignae vita sunt Autori nostro quas laudaret et Dignum est mori, antequam dignus As mori. Iram mmortalem dicum sis mortalis, ne geraι. Item haec Chilonis: Amre ut osurus, Od ris ut amaturus. Et haec Publii Syri: Aliena nobis ostra plus aliis placent. Et vita misero longa, felici brevis. Nec minus lepidae sunt ridiculae sententiae ex antithetis veluti hae t Malier longos habens capitis, exiguum cerebrum e Propheta dicunt vera de futuris, Poetasassa depratisitis. Et Aphorisinus hic Aulicorum: mi ingenium profert, ηρ habet Agenium.

Alius stuctus ingeniosiis est DICTUM BREVE ex in udo in nummo Augusti: FESTINA LENI E. Et de aqua fontanar DESCENDO, UT ADSCENDAM Item, EMINUS ET COMINUS.

Sed suaviora erunt, quibus coniumntur , ut in simiam, quae partus sitos prae amore amplectens arctius strangulat: Oppse ciT OpriCIIs, dc in stharam coelestem: QuiEs INQUIEs. Et de negotio nimia sestinatione corrupto: PERNi CiTAs EsT PERNiTiEs. Item eiusmodi μ quae in aliorum iniuriam publicantur, Pasiqvilli vulgo dicta, ut Pod scriptum est in Parisienses Ancreo Marchiono discerpto: ΑPopuLO RApim Qui PopuluM RApuiri Tale est quod Alexander Severus voce preconis publicavit, cum Vetronium amicum suum nimo suffocaret, quod suffragia vendiderat: FUMO

PERIT, QUI FUMUM VENDIDIT.

Porro ejusmodi vpossis mirabilibus texuntur non nunquam DEscRIPTIO s AENIGMATICE ingenio exercendo quam perios,oni aptiores, ut ista descriptio Phoenicis. Cerne fecundissimam virginem, ave ivi genitricem arsobolem, altricemo alumnam,sbi tantum smilem, qua vitalis interitus latissimi qt mrethi cupiditate capta, delirias in funere, sepulchrum in de is tu, cunabuia 3nsepulchro experitur,ubi redivivi cadaverisset pro a

SEARCH

MENU NAVIGATION