장음표시 사용
461쪽
niosectacula. PROPRI plana sunt qua unam eamque imm diatam animo subiiciunt, ita ut in lectus nullo labore mpitheton cum substantivo suo comparet, ut stigida riv hus odo ora m passidus ager, uter his . adjectiva utut propria sim gularem tamen vim habent repraesentandi circumstantias alicujus rei individuas. Ut apud Terentium cum Parmeno diceret, non novi hominem , respondet Pamphilus: Faciam ut nosias magnus rubia indus, erupus cras , rasius. Quae circumstantiae descriptionibus re- . Tum adiiciunt evidentiam di orationibus suavitatem, ut si Auroram describeres hoc modor
Iam a caeruleo mari stirgens tantida Aurora lucentis instar auri radio purpurabat longae quasdam re subulaν nubeculas , quas fusia, nox discedens in coelo reliquerat '& eiarismo rubore diandidum ubi πυ-ppennini vertieem percutiens limpidissimo rore virides modium pratorum limbos dc paludis tremen tam populorum frondes adspem ierat cum penna- parvularum avium chorus pictis alis tripudians Osuavissimis modulationibus cantillans sessive illam salutaret.
Ubi vides adjectiva adeo proprie convenire substantivis utonullam in iis figuram mens agnoscat draeter nudam hypotyeosin s res illas sentibus quam maxime su icit. Ac nusmodi Epitheris
seu lepidis est dulci ι seu amplis ct gravom seu atrocibus O terribili. bus pro res significandae natura oratio omnis animari potest, ductis illis Dithetis ex ouacunque,ut demoniuravimus, Categoria.. Lue, Contra Epimeta INGENIOSA sunt ista quae vesocitatem quandam ingenii requirunt, ut per esiam quandam notionem suinpressam cum substantivis sitis componantur. Est enim ista vox ma-rime ingeniosia quae plures uno tempore notiones complestitur .
Hinc sicut planum Epitheton disti, nives FRIGIDAE, His quod nivi stigus immediato cohaereat, sic FRIGIDUS Appenn
nauingentosius dicetur, cui frigus nimirum competit propter nives quae nominatae non fiant, ut mens vesuti gradibus a monte ad nives
a nivibus ad frigus adscendere debeat, ac si dictum esset: mnia ηπι φω stlidis nivibus est eoopertus. Pariter thus ODOR ANIAM proprium est Epitheton ocimmediatum, sed populi ODORATI
cum dicuntur, a populis ad odorem mediante thure, Pod nomin tum non est,pervertitur ac si dices es: Populi quibus xa itur thau od
462쪽
1st Metaphora quarta 'ri Us. Cap. XILratum l. e. Arabes. Sic PALLIDAfames ingeniosius est quam PAULIDUS eger. Hic enim concurrunt duae notiones sibi prox e cohaerentes, istic tertia tacite advocanda est ac si dictum site Fames arva hominem agrumst ex egritudore pallentem Deit. Sic NIGER non tam ingeniosium est quam NIGER celebris AEgypti cuvitas , tertiam enim hic notionem divinare debes Veluti r Gnopauefus civeι nstri sum. Et ingeniosiora erunt haec Epitheta, quae in mentem revocant peregrinam quandam de locis aut persionis eruditionem. Praeter quam enim quod repraesentant ea qVae scis,um cent etiam quae nescis. Sic Claudianus : CHAONIO victu gentes
alere i. e. gentes Heregiandibus qua in Chaonia Diriprovincia nasiuntur,
ubi disicis prςprietatem illius provinciae. Et Statius qui hujusmodi eruditis Epithetis orationem prae reliquis poetis inflat OGYGIIS ululata furoribus antra quo repraestentatuρο furor bacchantium quae dicebantur. Idem poetam laudans: Oraque CYMRHAEA satiatis largius unda pro aqva fontis Castalii quae ex Cum rha capite quodam Parnassi descendit. Et SIDONIOS raptus pro raptu Europae in littore Sidonis facto S CYLLENIAE artes pro Eloquentia, quae Mercurii a nympha Cyllene nutriti est proprias,
S IDALLE Mecebra, a monte Ida, qui est in insula Cypro patai
Sicuti vero omnia ista Epitheta ideo simi ingeniosa, quod hypo post conjuncta est metaphora attributionis, sic cidem poteris
in aliis Epithetis conjungere metaphoram I Ilitudinis: ut fontes VLTR SMARAGDINAE, Aurora ROSE. . Aut etiam homo nymiam, aut 'perbolem, aut aliam quandam figuram inieriosam, ivique eo magis, si verbis peregrinis i. e. priscis, exteris , compositis, d rivaris, muratis, fictis epitheta exprimantur. Quo plures enim figura: ConCurrunt, eo argutiora dc ingeniosiora necesse est sint talitheta. inalia sunt, quae antea attulimus Plautitia, quibus ridicu. e bellas illas fix nas depingit.
Hae hic sunt limaces, sitida Diuolares, shoenicuti, miracula, Scranctia scrupeda, I antula.
463쪽
Metaphora quarta Dpotypo . C p. XII. In idem ar mentum vel sexcenta ejusmodi epitheta arguta CX O- rare licet, singulis Categoriis leviter percursis r ut a SUBSTA I in illae appellari possent GeogeniaDemmidiabola, re statae, Aconistia quae sunt serpentes ideminae. A QVANTITATE , aliquantula , pumila, burha i. e. qVi quiliae. A FIGURA DEFORMI. Oscilia i. e. larvae, antopa, qVa sunt capita illa exsucca, quae Architecti ornamentis Doricis in scutipunt , Cariatiris, quae sunt columnae speciem habentes tristium umtularum , AN pha i. e sine figura, horribiliformes, terricula, Gorgonia, quae erant idola rostro siuillo a Romulo in honorem serosae suae instituta, Titanica h. e. torvae, linio via , tridea t-labeones, G phes, nasica,grufirmes, camura, conisatasilicernia, iamia, rumia i e mammos tu, gain iis i. e. Ventricolla, cruriscorpia, genuire. mula , Sphiet edeι , strigosa, scripea , sceletria. A QUALI PATE siub visium cadente. Barrina t. e. nigrae ut Elephantes i. e. s ordidae, Stellioniae , iacerrose, bardocutes, i. e. Variae ut Tarantula, lacertus, paruus, Biavia i. e. maculis distinctae, belluata, nimirum ut belluata peristromata. AQV, LITATIBUS, QUAE AUDIUNTUR. Cicaduia, Obbverae, coaxula ,
stulticrepidae, traingves, bombrisu, Montea i. e. qVaestrepitum edunt, ut tonitru , Cytherea, quae erant larvae loquaces. Ab iis quas O D ORAMUR, Aproniae, cimicea, olinea caprinea, putiduia, anagyrci a herba valde saetida. Abiis quae GUSTANTUR, Ab iis quae T in GuNTLIR: Sqυatinae i. e. asperae instar pumicis Icolvendria,scabra glabra, silvaminea, passa ,siderata, qVod de arboribus arefactis dicitur. A FACULTATIBUS NATURALIBUS: Muendae, A fureida, marcidae, tabida, caschae, cariosa, pneumatica, asthmaticae, scruptas scruta, pulmonscrea , tu emes. Ab INTELLECTUALI BUS: AUrcha i. e. sine anima Acephaia, B.ιrda, Cucurbita, cerebrosae ,
obstvida, oblivia. A MORALIBUS dc quidem ab avaritia. Occipere
L . Harptyia, petaces, pones, lucriones, harpagones, nomrcula, scobinae,
crumenisada, arg ancupes, chrysoclytia i. e. quae ad aurum ut Heliotropium ad shlem convertuntur Am trices, hamiota , Chelluones , longis seil. ungvibus. Ab ira et Aranades, Eumenides, Pythonisse arreptilia , intemperia. A crudelitate: crocuta, bustirapa, sarcophagae i. e. Carni-VOrae, sanguiforba , Uthropophaga, qVae homines devorant. Ab astm
464쪽
.ir a fetaphora quarta 'po p s. cap. XII. . tia, calophanta l. e. extrinsecus pulchrae intus pessimae. cel ris , rem ra , saga, struci , canidiae , quae scilicet erat saga A crapula : lupa ausies, bibacuia ,perem , pamphaga , inita , i. e. tineae, quae semper rodunt. Α libidine: Acola a i. e. intemperantes , si ro--uia , votivia i. e. Deae voluptatum , Catullantes , viripeta , Cupedines , --ragines, barathra, Gar bdes. A DENOMINATIONIBUS EX TERNIS pretii vel honoris: Sputatili , rvreuia, ridicula, musteria,
A RELATIONE t monstrigena, bigenera, videlicet a bruto &homine genitae , Megarisodales , Celeniforores i. e. 2ciae Minarae αsbroresΙ pyiae Celaenus.
Ab ACTIONIBUS: parvisita, oremmalifices, dolidoia, frau-ἀfabra. Ab actionibus CEREMONIARUM: Libitina, praesica,
stamula. A PASSIONIBUS: vaputires, verberones , simula, moragia sigmatica, plagigera. A SITU: Accubia, Concubia, Succum , Mernaces juges. A LOCO: cineraria, Coacutires, ganea, frivia, lectricola.
A MOTU: Amaria, automara, circumvaga , Malivola, noctambula , polytropia, catadroma, trocula L e. volubiles , ambu
TEMPORE: Nestorea, risertula, antiqvaria, Caput res Acherontia vetulae scilicet Acheronti destinatae. - HABIT Ur Calendria a capillo ascititio, anguicoma , centu uata, prochomus , bala ronia ,srumosa , papulata, earbunculara , & alia infinita. Et haec est figura illa quae priscas inscriptiones prae caeteris ill luminat. Illarum enim praecipua vis dc veluti substantia , quod legentes observamus , in Epithetis est posita, quibus exprimitur aut modi tui glosa aut viventis affectio. Et quidem tenera, nobili, propria ac latinissima ratione veluti in FILIUM: anιma innoxia, anima δεμ
465쪽
insima, delitio Aio, Mio exoptarusimo. In UXOREM: Conjugita simae, jocundusimae, duo ima, desideratissma , maritali concoνdia, incomparabili, rarusimi exempli formina, Comiti optιma , omnium virtusum farcundus ma , in iumeta latronarum detin, vita est verecundia, o ingenita modestia ornata. In AMICUM: Amico Adelusimo, benemerentu o. miro optimo, ad exemplum pracipuo, civi magnificentus mo ,'u'ἀtiis omnium probato, . primo Maris flore probaro, frugalis mmo se emerio miro. In NOBILEM: Equiri s ossi fimo,nobilitate actis gloriosissimo,privatim se pablue claro, per gra π
larὼ sima mititia ad culmen gloria sempiterna evecto. In DOCTOS: Causidico erudito,pragloriosissimo Poetarum. Consuli in- noeeurissimo, bene de parria merito. In SACRI ORDINIS VIROS: Moomparabιαι religionis sacerdos, moram Hsiplina vene νabilis, admiranda puraris viro religiosissimo. Sed inpi imis in
IMPERATORES triumphatores: IEteν nin Imperator, Caesar perpetuus, Maximus Op imm Princeps , amplificatori urbis, M.
aori publiea libertatis, restiturori se conditori GDjensium, beatissmus Caesar, forentissimus, supra omnes retro priηcipes piissimus, bono Re abc narus, Conservatori libertatis devictori omnium gentium barbarum, divinis fratribiti ac siemper augustis, Domino orbis terrarum, exsinctori tyrannidis felicissimo , sertissimo, elementissimo, indulgentissimo , Funda ori imperii aruietis, publica, Imperatorum glorias supergresso, victoriosissimo triumphatori, optimo providentissimo principi, Pa ri Pa- rei. . publica securitatis aurori, sacratissimo Imperatori , Ianinctissimo fmpiterno, ferra mari, victori, triumphalis princeps,
dcc. Ad quarum adulationum exemplum , beneficio regulae praemonNatae, infinita alia excogitare potes. Ex iis quae dicta sunt, in transcuri veluti notare potes, qui UT ILI sint magis honorifici. Sicut enim nobilitas Epithetorum ut jam ostendi) aestimatur nobilitate rerum lignificatarum: Sic tituli illi, qui exprimunt OMITATEM MOLALEM dc virtutem Ggg a homini
466쪽
A fetaphora quarta II po posis. tarp. XII. homini propriam , ut magniscus , magnanimm uenero fora -- , heroum, religiosio m , sanctissimus , honorificentiores
sunt quam qui a PHYSICA QUALITATE petuntur, ut Mustrissia
mm, altissimuου , sereni simin, Excellantis tu, qui proprie fa buae,mon- conveniunt. Ea ex qυalitatibus moralibus ilL 'lar titulos honoratiores dabunt, quae virtutem magnis Uiris convenientem significanti ut MAGNIFICENTIA. Cuilibet enim privato licet esse justo , prudenti, temperanti, I berare, religioso, etiam a mente in artibus quibusdam ferena ct excellanti, sed MAGNIFICUS este nemo potest nili qui maena dignitate, magno animo, magnis Cp inexhaustis opibus pollet, ut semper maxima dc se digna opera suscipere valeat. Sic etsi titulus POTENTISSIMI non nisi maximis regibus conveniat, hic tamen multum inferior est titulo magnis i. Potens bi)-. qValitas potius pliJsica qVam moridis, cxterna magis, 'Rh e. , VJ interna, ibrtunae potius quam animi , cum magἡI ntia sit viro ubis. itus animi magni, quae potentiam ipsam bono publico in usum deducit, quod cst bonorum honoratorum maximum. NeqVe enim
tb.,4-. GNIFICENTiAM a regio λlio ad tabernas deiecit: cum hodie ah.. h. MAGNIFICI salutentur plebeji homines, quod nisi maximis lege : . .Eisti, nCrUsissimiS principibus, ut sapientioribus temporibus consueverat,' tribui non potest. 1 od si magni'laus nihil aliud lignificat quam efff
P i. o. caupo, Vel istor Vel sutor mercri poteriti opus herou k;al ita q- magnificentia erit Carnemassandam veru transfigere aut .st is .i calceorum Vel tibiarum ConsuCreὸ bi hias; n. - , pq pinei adjectivorum, sed prae cipua est in VERBIS Z Ut UlDE ACILIOSIS veluti ea, quae ab Homero noster Autorsinn-
. sit: VOLABAT corpore SATURABANTLIR, mucro es θ - a pectu IRRUEBAT. In quibus verbis observare licet duas dotes,nima ut animata gerere diacit.
quae Vim maximam repraesentandi habent, videlicet ACTIONEM'α VITAM. Unde ao6. autor noster ad vim verbis conciliandam reconditam praeceptionem affert, ut de quacunque re loquamuris; eam velut animal vita dc sensia praeditum, aut hominem mente & raditione Di ligeo by mi
467쪽
Astaphora quarM 'po posis. op. XII. attione pollentem, concipiamus. Sic c. c. tempestatem maris descripturus, non MARE illud osse cogites, sed FERAM aut BARBARUM HOMINEM ira iurentem , atque ita sepositis adjectivis dc substantivis metaphoricis, lolis verbis ex singulis Categoriis in eam sententiam depromtis vim vitam orationi conciliabis. Ex QUA N TIT A T E enim non dices: mare augetur sed rer rarisscit ,gigantescit , quod homini convenit. Nec artostitur , sed in eoetam scandit, tanquant undae essent scalae gradus. Ratione FIGURAE pro , dices: undas arrigit scit. ut aper fetaS, aut corinrugat , caperat, qVOd iratorum est, dc pro curvatur mare diceS, se collia git tanquam animal , qVod impetu procurret. Nec dices, mare stimmas habet , sed rab iam destumat ,-contemtius caelum conssuit. Ratione COLORIS melius dices ivescit autpalgesiit mare qVam eaeruleum habet colorem, S pro: tenebris operitur , reetius dicta coecatistis, tanquam ira illud coecum reddat. Ratione SONI minus vivudum erit , mare strepit, qVam mare rugit, frendet, raucum mmis, exmbuat retem minatur 4,besilaum clangit. Et melius anhelat, dirum stiarat, qVam vapores Oat. Ab HUMlDITATE non tam vivide loqvcris . sergine marint scopuli quam Iisdant aut lac mantur, dc sic a reliquis qualitatibus. A RELATIS non dices procellis conjungitur, sed foederatur, commilisat, nec ventis opponit undas scd ventis rJelgat, aquiloni recalcitrat, ventos lacessu, cum stris colluctatur.
Ab ACTIONIBUS dicturus, scopulos preosis undis majori vi dices, in si opulos arierat cautes flagellat, staminat, castigat, in scopu-Ios sese impingit instar insani. Et pro naves sistat, dici potest naviabm ludis tanquam essent pilae, nunc eas ait uocnssit ac librar, nunc pessen dat ac funerat, nunc fluctibin circumvastatas insilir , expu-. g xi pro Micat. Et pro eo quod navitus fractu fravatur ipsum: marcente unda naves prosternit , perimit dum tabesiιt, cum nihil sit hoc clemento vel violentius vel debilius. Et pro
remiges perdit mergis, ruicit, vehementius dices : tu remigessua verbera ulcisiitur, nauras sorbet ac vomit,resorbet, revomItr Oceanum nauta, oceanus naut, ebibI . 'Nec tilices vota' irrita facit νι deI vota, nec clamantes Ius scat, sed jugulat ut carnifex. Et
468쪽
Astaphora quarta I pol posis. Cap. XII. pro piscibus Graiavera obicit, significantius quanquam magis Comia 'ce dices: Pisicibmeassematur. Et pro eviiavera aficit dicetur
gnatur umactatu nausearitanquam non minorem nauseam homines crearent mari, quam hominibus mare. Pariter mortuos mortuis is vicem eost dit arguibus dlicetur novoste cuti mortuorumparia commise
rit, tanquam sermo esset de gladiatoribus in amphitheatro commissis. A PASSIONIBUS remus dices: mare ventu vapular , ex- simulatur, exaseratur, infurias cirur, quam ventis imperitur. Et pro eo quod stiFide diceretur m re turbatur , dicra: mare gremis se in furit. Et significaturus, mare secum pugnare ct undam unda e Iici: membratimsese ianeinat,sinum i sulcat, ctsua stu jaculatur. Λ LOCO minor esset energia si dicas: Mortista aperit quam dirumpitur, tanqVam furore crepet , aut , hiat tanquam iamclicus, navibuι sepulchra fodis, infe=os scruratur , Sugem eructae. Ad MOTUM exprimendum minus efficax erit: lit oribuου eis greditur per terro ferιur, quam emanciparur, effugis,terraου ineoqvitat, inambulas resultat,bacchatur. Denique ratione HABITUS pror naufragantumgaeta operiarur dices: stolis induitur, dirascit, age omatur, caelo praedam Uen aν , tanquam trophaea. Apparet in his formulis non aliam metaphoram exsplendesce. re rusi vim verborum , quae Orationem minus puerilem magisqVevGgetam reddunt, qualis est oratio Senecae Philolphi cujus stilus, si attente consideretur, prorsus est metaphoricus nec videtur esset, talis, idque ideo quod in hujusmodi verbis praecipuum studium. .
469쪽
progredior ad HYPERBOLm, miniunt. a Metapnorarum genus, de quo nihil necesse est multae
praecipere, cum per te ipse ex quacunqVe categoria, ut 3Jam demonstravi, tam quae ad augendum P am. qVae ad minuendum argumentum tuum valent, depromere possis. Saltem distinctionis velim memineris, quam fecimus inter Met phorm fi licta ct metaphoris ρrvositionis quas duplici indice tracomplecti posse docui, altero SUM PANTIARUM altero C ATD GORIARUM , idque exemplo in quo cst hyperbola contin ara , declaravi. Sed ut neque hic exemplum desideres, aliud suppeditabo: V luti si amorem IGNEM voces, idque exaggerare Veli Se primum SIMPLICI HYPERBOLE illum vocare potes for cens portinium Megara face, non amoris, fulmen Cupιdinu,impressione ignitagio - bum ardente animatum,nsιυtu pectoris,rogizaternu, Zonam tor rin,Phara ignis, Emoreum doloris, diluvium flammarum infernu vivenre, atque ita percurrendo totum indicem substantiarum naturalium vel aricitastarum, verarum aut fabulosarum dc inde Epitheta, verba, adverbia, superlativa & alias inflexiones grammaticas derivando hypeiholarum copia abundare polcris. Sed PROPOSITIONES HYPERBOLICAS conditurus,quod tumidipoetae faciunt confugiendum est tibi ad indicem Categoriarum quem supra ante oculos posui.
Veluti a QYANTITATE: omnes faces suo in unum
pectus congit, quin totum elementum ignis is eo conjunxit, Tar tara in Compendium redegit , ut unam torqueret animam, unica
Issi in g,is scintIsta AE nam facerer , Vesuvius es exigua lyii flamma
470쪽
sumsit, ignis isti non potes cresere, nisi infinitum quoque putes resere erc.
ne sono, ignis proos 1nfernalis qui urit nee cernitur , imo nimiscernitur quoniam ocuti scintilians, facies vaporarinustria frimant, genarum color mon ae cineres, omnes fulgur ejus vident in feriptis se ronirru audiunt in querelis. Eodem modo
ALITATES INTELLECTUALES percurri possimi.
A RELATIONIBUS similitudinis vel contrarietatis. Omnis ignis huic comparatus nix est infernus Enceladi delitia Funt . in si nilogelu nihil potes resistere nis ardor insinitin , quanta sit m ma necesse es, quam tanta rigoris tui glacies non refrigerat, nec tor lacrymarum flumina exstingvunr ' civis exfrigoru tui antipersasi tantuου ignis accensus es non aliter ars ex nubtam frigore fulmen accendirum sec. Ab ACTIONIBUS & PASSIONIBUS: Cavere vobis δ Pastores ab isto: incendium in vestat, quacun Linceder, armen. i. o silvas incendet, flumina or lacus exficcabit, torus ardor es, ut adama'res emoLire se Salamandros possie coqvere. Nihil quod non eo comburatur Warer sidem usim rigore . tu um. Si de caelo cariret , fulmen foret turres prosternens ob
monteponeretur, rerra morum excitaret,sin curru solis locare.
tur , arderet Zodiacm, ol exstingveretur hie totius mundi fax esse posset, unum istius pectu optima esset Cyclopum Ustna, ubi amor ardentissima flamma , consanita durissima ineus , uestria mehemensissimis es , lacryma aptisma temperatura is use isqυi ardet rigidissima ferri massa foret. erc. Α LOCO dc MOTU: quocunques conpertat icet sus congelatost polo, Zonam torridam secum fert. Incendiarius amor non exu ex illo pectore, in cujus centrosius es. Mirum es tan-