Ulrici Huberi Institutionum historiæ civilis. Tomi tres. Quorum primus est ab ortu imperiorum, ad præsentem imperii romanogermanici statum, anno Christi 1356. stabilitum. Insertus est tractatus se temporibus ante Cyrum olim editus. In calce hujus tom

231쪽

Callica ab anno I et ad I 6 7. 22 r,ssicium inidoneum. Qui multitudine & intri

ara rerum hominumque varietate caligans 'e erculsus , . adeo fuit imprudens, ut pateretur abi persuaderi, non posse melius se consulere, iram si Maetarinium instruendist levandique lab 'is causa adhiberet.) Quod ille, cui n: hi l prius esse debia rar , quam curare , ut is procul δ allia in Parri in remitteretur, admittere in animum induxi r. Sed Maet arisius, qui interim invenerat modum Hacandi Re tuam, perspecta novi Ministri ' imperitia, sese Re ni Consilio penitus subducebat , ut qui Consiliarius,

e num ro multorum unus, illic, ubi cum omnium fuerat, honeste versari non posset. Nec multo postea favor in cum Reginae, qui non potuit esse tam occultus, quin ipse Bellovacus eum suis offecturum luminibus animadverteret, palam factus est. Cumque serum esset, a Regina quicquam adversus eum impetrare, dedit operam Bellovacensis, ut factio phtens ad urgendum ejus exilium colligeretur. Quae cum non sum ceret, initum esse volunt consilium, ut Dux Mausortius Maabarinium interfici curaret. Id ita Iane publicatum est & Regina Mausortio in custodiam dato, Bellovacensi ad Ecclesiam suam relegato, Maa armium primi loci AMinisteris palam admovit'; qui rursus nihil eorum quae in locoram, arduo illum conservare possent, omisit. Nullas habere corines praesidiarias, procul amoVere suos amaros, nihil honorum ut emolumentorum admittere, Iolossibi laborta vindicare, Ducum

232쪽

cem Aurelianensim tot irritis antea seditionibus sessum , concedendo imperium in exercitus &

quicquid vellet, sibi conciliavit. Similiter Principem Oudaeum pecuniae intentum ' hoc illici addictum habuit , ut &--gmensem Ducem ejus filium , traxit imperiis & stinendiis, qui- , bus pro ambitione sua splendide exhibere se posset; qua parte a Patre pro sua pusimonia

arcte & contente erat habitus. In ponialis ira ' pridem a Richelio exercitis, ut sudore suo regios'

provenius in immensem augerent, adeoque IMIT

ribus 2 exhaustis, nemo erat qui se opponeret; etiam spe pacis, cujus initia tractandae Maa,a-mnius etsi revera alienus ab ea , promovebat, alebatur. Exiit annus peculi xmo.

3. Sequenti anno, Cardinali stabiliendae auctoritati suae domi intento, soras ivere Dux Aurelianensis & Anguiensis ; hic cum exercitu ambulatorio fines Belgicos infestabat; ille Gra- melingam maritimum Flandria oppidum, operibus bene, hominibus & rebus necessariis male munitum obsedit; etsi Picolaminam castris apud Dun er am munitis bis auxilia Civitati immiserar, quia ipmen Oravius ab altera parte Sassam Ganda ensem obsederat , iustum exercitum ad obsidionem vi solvendam Hispani exhibere non poterant. Ideoque obsessi sub sinem Iulii mensis deditionem secerunt: Qua peracta, Aur tianensis in Aulam se recepit 'Anguiensis trajecto Rheno, se Turennio coniunxit, & in Bra Iovia cum Bavaris, Duce a retio atroci pugnovit

233쪽

si Gallica ab anno 16 2 ad 16 7 diffaripit praelio & ancipiti eventu, hostibus loci favore, Gallis audacia prievalentibus: quibus adscripta victoria , quoniam hostes relictiis impedimentis 2 machinis e loco pugnae recesserant:

pisa' mortuorum Cataloeus ad sex millia a

sce deus nimis erat funestiis' ad triumphi sp ci m; Animadverso iam, tum Anguiensis inpe- mo , san uinis prodigo & prae victoria nihil

hominum aestimamre jacturam. Ardor tamen ejus & pulchra in iuvene virtus dotesque mar riales, militum vulgus ad eum quo nqtie vellet sequenduli, abripiebant. Et tum quidem etsi s cunia multisque rebus necessari in carens numeroque plurimum imminutus erat, eum sequebantur

Philippoburgum , cujus occupatio ad res Ge=-nicris speetat, ibiqtie iuxta praelium sta peri us relata est. A utensis ab hac expeditione se contulit Lutetiam ad Sccipiendas laudes & applausus dominarum in aula, nec minus populorum quibus Galli prae creteris nationibus exsultant& sibi placent. Finitis expeditionibus ad n otiatio res ventum ; Hispanico legato Mictaeie de Salam an sproponente duplex matrimonium miliae Regis cum Infaute Hispanica Er Hi paniae Principis cum

flia Aurelianensis , ea lege .ut partem conia' suum in dotem acciperent atque redderent: Quod cisi nec Galliarum Reginae nec Aurelianodi pliceret, A et arandus improbavit, Operamque dedit, ut reiiceretur, quasi impares essent con- .ditiones, matrimonio Hisspaniae Principis a fureliana parato ad consummandum; Regis.& In-

234쪽

z: ATOMUS III. LIB. I. SECTIO W

famis, qui infantiam necdum egressi erant, Ionea mora iacile in irritum cessuro. . Post haec Lotharingi. Ducem etsi parte ditionis suae mulctatum, exercitu tamen collecto & bene exercito sat notabilem , bona fide sibi adjungeret conati sunt Galli. At cum is restitutionem locorum sibi ademptorum, vel partem prius re- si tui vellet, idque Galli recusarent, nihil ege-

.re, quam ut Dux . occasione potiretur, societatem copiasque suas carius Hispanis vendendi. Quare & ipsi anno sequenti ΜDCxLv. unicum ei reliquum munimentum Lamottam eripuere Calli, postquam in Hispaniae finibus Rosin urbem, qua communicatio terrestris viae cum Caralanis impediebatur, non sine multo sanguine pugnassent. Secundum haec Aurelianensis cum majore exercitu Mardi m , Dunher, vicinum ejusque portui imminens obsedit & pos acerrimam de sensionem in potestatem redegit,

cum oluribus minoris momenti aut valoris v

bibus, Linchio, Borbo io , Montassebo, Beth nio se Armentioris; eodemque tempore, Gassis cum proprio exercitu minore cepit Lensium, Arieusium , ct Leclusam loca exigendis latius tributis & hybernis capiendis opportuna magis, quam ad vim majorem sustinendam facta. Constitutum erat , ut Anguiensis alio cum exercitu Lutaacnburgum aggrederetur; sed audita Grennii ad Agargemhalium clade, quam vidimus in Gormanicis, co se convertere debuit, ut res ibi collabentes sustineret. Neque multo post sequu- tulo

235쪽

i . Gallica ab anno 16 2. ad I 7 2as tum est praelium ad Memmi am inter Anguim- .cum Turonio & Grammontio , qui antea Cuichius Comes fuerat, & Mercium atque Gelenium Bavarosi multo asperrimum & anceps, in quo Mercius intersectus, Grammontius & Getelinius capti sunt ; clades utrimque sere par,

sed reputatio victoriae potior apud Gallos fuit ;quia potiti sunt quindecim bombardis & duas

consequenter civitates Nortlingam & Dun eias elam occuparunt. Etsi paulo postea Duce Anguinisi propter morbum e castris digresso, Bavarisque per Caesareanos auctis, Franci tam celeriter ad Rhenum repulsi sunt, ut fuga potius quam recessus videretur. Haec omnia , dum in methalia Tractatus pacis lento gradu & taediosa dissicultate procedeba nt. s. Bellum ninilo segnius, imo nunquam ardentius gerebatur et Initio anni xtvr in Hispania Linidam a Callis obsessam lut archio Lexane-α ius gloriose liberavit , ut pura intelleximus. Sed in Flandria conjunetis exercitibus, Aurelianc is & Anguiensis, Cori cum in media Flam aeria Expugnarunt & Mardicum ab Hispanis hyeme superiori per insidias captum recuperarunt. Digresso cum his Aurelianense in Aulam, Augulensis solus incitatior, ut gloriam non divisurus, inrimo Grnam occupavit; dein Caracenam Iochione n Castra a ud Duis er am munita habentem, e commodo suo protraxit eun et UC collatis viribus pugna superavit atque incontinenti Dun eriam, quae exercitu sub Car

236쪽

,16 TOMUS III. LIB. I. SECTIO Rcena praetexta fuerat, ejus strage perculsam a pressus, brevi & autumnali tempore coarctavit ad deditionem : Incredibili sua gloria, ut eum solum Imperatorem quovis honore dignum populi Vociferarentur; Unde factum, ut ingenium ejus vanitatis impletum efferretur rebusque Gallicis multum inde mali&confusionis,accedentibus aliis causi sit ortum,cuius rei non tam specimen quam omen suit , quod mortuo Duce Brex eo Galliae Amiratio, Conisus pro filio tot recentibus claro meritis, successionem ejus petens, repulsam discessu ex Aula statim ultus esti: filius indigna- tionem tacite serens implacabilius irascebatur. iNam Pater loci mictibus aliquot Abbatiis pro secundo. filio aliisque largitionibus, ut erat ejus

ingenium, auctus, blaevi in Aulam rediit, eodem tamen anno mortuus; Unde Anguiensis, , posthac Conisus aneliabitur. Caeterum s hoc terri - pore Princeps Orangim An merpiam, obsedisset, ut seculses erat, aut alia parte valide incubuisset Hisparais, non est dubium , quin hi breve ex omni Belica depelli potui stent. Nec jam

multum Nanio contradixerim, obstitisse praeterinsrmitatem Aransensis, in ordinibus Foederatis invidiam nimiae felicitatis & merum vici: niae Gallicam, jam ante ocuJos , terribilis, &mald Hispanico longe gravioris; τ' bus acce-

. 1 debant artes Hispanorum erga Principis uxorem , cui spem & rem magnam, in casum pa-i cis ineundae pollicebantur. Sane a parte foederaiorum nihili e se ad Vm 2 quicquid vellent, agi po- ruisse, manifestum fuit. 6. Quin

237쪽

. Gallica ab axis Is et ad I 6 7. et 76. Quin cum anno seequente XI v II. paX inter .

Hispanos & Belgas foederatos convenisset, etsi ad . tempus suspensa a transactione cum callis, Hispani tamen hac parte securi , cu i in Belgio Gubernatorem & Ducem supremum accepissent Leopoldum Caesaris Ferdinandi fratrem , copiis insigniter auctis, Gallos rei nummariae inopia

retardatos praevenere; cuius rei culpam Annarin m in aerarii praesectos conserebat, alii ipsum accusabant, quod tumuitibus Italicis ,.oc quibus 'aetum in laco, res Belgicas negligebat. Leopoldus Armanticrau obsedit & longiore licet quam expediatio fuerat, defensione, locum occupavit, accedentibus Varnetono, Coruinis & Lensio. Ad

Landrectum nova opus fi:it obsidione; Et si a praesidiariis celerius ut praedam qua dites Crant, ionis pactionibus in tutum descrrent, traditum fuerit. Cardinalis interim sub Gassione, collictoquQd poterat, copiarum, F seam Hispanis, ctiam facilius quam sperabatur, eripuit & Rant'

a aeus Dixmudam cepit, at brevi ab His an is recuperatam. Sed Ga sis fulmen belli Gallis & Hi-

panis dictus apud Lenet iam. icitia manualis tormenti interfectus est, minore Regiorum dolore , quod eum suspectum habebant Religionis

causa Reformata 2 amicitiae quam cum Parumentariis in Anglica Belgisque foederatis colebat:

quasi novum aliquod δε rima Reformatorum suis viribus subnixum in Gallia machinaretu . Finita fuit eius morte in his partibus, aestatis hujus cxpeditio hac etiam hausa, quod Turennius EP 1 G -

238쪽

Mi TOMUS III. LIB. I SECTIO V. Cermania Regis sol iussu in fines Belgicos pro

perans, militum Vnariensium seditione, de qua superius actum, tam ob desectum stipendiorum , quam quod Germani extra Germaniam educi nollent, impeditus fuerat. Aurelianensis autem pecuniae desectu apparatum belli videns minorem , Ducatui se subduxerat, & Condaeus per-siaderi sibi passus crat, ut imperium in Catalo-- nia susciperet : Cuius eum poenituit. Populi enim illi acillabant de vires Gallicae, quae longinquis expeditionibus durame non flent in longitudinem , languebant. Lerida obsidionem solito ardore inchoatam pecuniae rerum lue inopia necessariarum deseret e coactus esst; Unde irariis& adversis insolens in Burgundiam suae iurisdictionis, sine venia, nec Aula salutata seccssit tetsi deinde crebris justionibus acceptis ledeundum putavit, sine ulla facultate quicquam memorabile gerendi : Quod ipse aliique Cardinalis Mazarinii calliditati , ut gloria ipsius nimia &ipsi jam Regique futura gravis obsolesceret, adscribebant. Cuius rei sensum ille postea, cum

ita ferret occasio, non dilii mul Vix, a

239쪽

' t i. Galgica ab anno I 6 7 ad Ι 8. zz'. . . '. CAP. V. De initiis turbarum civilium in Regno Galgiae

SEed felicitas Gallie quae foris elucebat, ab

hoc tempore tumultibus intestinis interrupta non leve deliquium passi est. Seditiones populares in Anglia, Scotia & Hilernia, in Luisitania, Catalonia, Sicilia & Neapolitano regno tandem & in Galliam transierunt, eadem sere, quae passim , causa, Recturum insolentia 2 avaritia. Cum Rex puer valetudine gravissima dubiam vitae spem nuper exhibuisset , in Consist oriis Principum, in Conciliis Partamentorum &in circulis populi creberrimi & ardentissimi sermones, de emendando Reip. statu , si Rex moreretur, habiti fuerant. Restituto Rege, causa sermonum non cessante, Querelae toto regno adhuc audiebamur; Vidiorim foris partas verti in oppresponem 2 in ludium populi; Unum Misistrum suo

potentiae causa impedire pacem S recreationem populi ab oneribub intolerandis. Splendere foris Franciam ut potentem er beatam; intus nihil esse quam

miscriam ct a fictionem. Et quod indigni dimum, liquidistimam pecunia popaelo extortae partem servireministrorum avaritiae est luxuriae explendae.' Sed Carrinalis memor, sub Richelio & a d versus cum non minus atroces fuisse clamores, nihilo sequius cum suis, novas pecuniae quaeri endae rationes is-stituebat ac Edi lis promulgabat. Sed illa nonnisi in magno Senatu Parisiens versicato , id est ,

240쪽

α o TOMUS III. LIRI. SECTIO V.

Actis insinuata secundum instituta majorum valere poterant; Id requisitum libertatis amatores aiebant, tribuere Partamento jus improbandi 2 rescindendi Edista. Repit nihil alii id quam videndi . nis forte Regi obreptum et idcretur, de quo liceret illis humiliter commonefacere Regem. Qui commonefactius p pcrsi lare , Senatui nil quam parendi glo-r rim esse relictam interpretabantur. Alioqui fore . ni Senatus in Imperii partem , quod nec ipse conten- Eret, et o alus et ideretur. Nec dubium, quin ita novillimi Reges inde a Francisco I. usurpassent ac ita Senatus paruisset. Sed nunc Rege puero, Regimine exoso , aliter in animum induxere, negata Edictorum , quae populum novis oneribus gravarent, ct si crebris jussionibus id urgeretur.

Gr Icasione, quam vocant. Pro extremo remedio soliti erant Rcges ipsi in Senatum accedete ibique ea qtnae vellent, proponere.& rimanda curare. Sed ejasmodi sessiones in lecto Pustitia, quas vocant, a Regibus pueris non solebant in- stitui: nisi quando Tu or vci Tutrix constitueretur& quando in suam tutelam transirent. Isa:arinitis necessitate compulsus r m ausus est novam, Regemque puerili v ste indutum sed Principibus majoribusque Praesectis S militibus stipatum in magnam Curiam introduxit. In quo solenni consessii proposita vcrificatione, neque suffragiis perrogatis, stupentiolis cunctis, Senatus Praesides nonnisi optata responderunt. Ouam a Toga- is et ictoriam non miοοr s, quam ' presio hostem nota ili viciscat, Regii faccra ni: Populus & pro-