장음표시 사용
41쪽
C A p. IV. A morte perdinandi II. Caesaris usique ad clarim
Duuingensem . st bellum Suec Danisum ab anno I 638 ad 16 l.
I Nitia FERDIN ANDI III Caesaris laetam si
iis seciem praeserebant, Suecis e Germania prope eis iis 2 Gallorum armis adhuc parum es cibus, ut ne Vinariensem quidem pro fide pacti sustinerent. Sed nec Imperatori satis erat virium ad absolvendam et ictoriam & Principes populique foederati quiete sua contenti erant; Nihilque magis
quam majorem Caesaris potentiam aversabantur. Hinc in Pomerania Caesareani inopia tam pecuniae, quam commeatuum, qui Sueris libero mari abundabant, eo se brevi redactos viderunt, ut cum Sueci missis e Patria supplementis&hostium transfugiis aucti exercitum xx ampli us millium collegisllant, ipsi iam minime pares, in Bo- hemiam ad vires instaurandas se receperint. Has etiam sub nova Heroide sua lacertos moverunt, occupatis MUrphalia pluribus loci etiam te orna. r. Sed infelix Palatina Domus adultos Principes ad res suas proprio Marte , quando nihil
actum erat alieno, restituendas emittere conata, sortunam adhuc, adde minervam, habuit adversam. Carolus Ludoeticus & Rupertus, cum avunculum Anglis Regem ad bellum Austriacis ins rendum cxcitare inon possent, in eam adducti sunt aliosque adduxere sententiam , ut uecuniam habe-
42쪽
Germanica ab anno ron adro . at haberent , rem se facturos crederent. Extudere tandem non modicam ex Anglia tum adhuc pacata summam eamque e peculio, quod ipsi habebant & corradere poterant, auxerunt. Accidit Hagae Patavorum, ut cum ingens argenti aurique pondus ex aedibus Bohemicis in usum expeditionis deportaretur, unus e veteribus Aulae
ministris, gnarus uuam suxi homines ingenii
tanto negotio praeessent; Hoc ait, in profundum abicitur. Primo a Suecis emerunt A Zpenam, ubi horreum & armamentarium condideruui; quod luculenter instructum Vehlenius Dux Caesareanus una nocte illis ademit. Exercitu tamen salvo , Principes Lemgoviam obsessum ibant, ut hanc Annenae loco, non minus opportunam besi & exactionum . quibus militem alcrent, sedem occuparent. Sed primo cum Asel iore Nais fleso
exercitum Caesaris ea parte ducente pugnare coacti, cum tyrone milite copias veteranas, etsi acriter dimicatum est, non sustinuere, sed victi &prosigati sunt, occisis in loco duobus millibus, impedimentis signisque , cum Anglica perisceliados insigni captis. Carolus Ludovicus Mindam aegre pedibus evast, postquam plaustrum, quo Visurgim vado trajiciebat, cum equis & auriga submersum esset; Rupertus Viennam transmissus, intercessione Legati Anglicani aliorumque brevi liberatus est , & deinceps in scena Anglicana
personam egit notabilem. a. Ecd in alia Germaniae extremitate Bernar
δει Vinariensii ex hibernis in Asaliam cum exerrcitu
43쪽
ha TOMUs III. LIB. I. SECTIO L
citu alacri & satis numeroso progressus Rheh feldam situ & munitionibus , ut tum res belli oestimabantur, praevalidam obsidione cinxit. Quae res Caesareanos & Bavaros undique ad auxilium excivit , qui junctis viribus Unariensem pugna victum se Lauffenburgum recipere coegerunt, at levi clade. Qua confisi Caesareani negligentius
agentes postridie a victis invasi &oppressi sunt,
ducibus etiam captis, merdano, Savellio, Spe reuuro aliisque ; E victoribus cecidit Henricus Dux Rohanaeus, qui bellis civilibus evolutus, deinceps in externis strenuam Patriae operam navavit , usque ad aetatis annum LX. & ossa sua , Genetae, Arma Reip. Menetae, honoris causa lega- . vit; quae judicium tanti Ducis nullo modo adspe nata, gloriam defuncti acceptando legatum, auxit & propagavit; ut vel inde agnosceres libertatis mantem Lotaneum. Fructus victoriae Vinariensis
fuit, Rheinfida capta , cui adjecit Friburgum, Tubingam, Stugar am&alim. Quibus animatus adiplius Frisiaci, longe munitissimae tunc & hodie urbis obsidionem, se convertit,c re us, quod Com- mea u minus esset oppidanis pros e tum, & quod erat,hrevi magna parte diminutum est, horrei, quod h bebant, incendio, a furibus, ut creditur, orto, qui far quaerentes ad lumen, igne pulverem nitratum attigerant. Conati sunt Caesareani urbi succurrere & aliquoties successerat, exiguis missibus ; donec Iohannes Gotet ius e Nesiphalia ad
hoc certamen evocatus octingenta plaustra ducens cum Vinariensibus justo praelio conflixit,
44쪽
Germavita as eritu anno 1632 Hi Q 33 ad mitten mi eram , ubi post quinque horarum anceps certamen Gomius cum suis victus ' Ω-sus', captis, inter alia, commeatibus & victori militi a Duce permissis. Quamdiu tamen spes auxilii affulgebat , Rei cherus Praesectus. momentum loci non ignorans se suosque duravit, ut ne humanis quidem carnibus parcitum sit; Comperitque Vinariensis septem & xxx captivos Gallos a popularibus , aeque captis & neglectis fuisse comestos. Convenerunt tandem Carolus Lotharis a Dux, Lamboim 2 Golmius ad Got-xium, cum quo ultimum facturi periculum statuerunt hostem cis & trans Rhenum simul invadere; Lotharingi magna vi hostium munitiones aggressi majore repulsi sunt, eo quod Go Mim , ut Volunt , a sua parte cunetiretur, &serius hostem cum Lambo o aggressus, cum hic tamen munitiones quasdam superasci, intempestive receptui cecinisset. Quanquam is se dein Caesari, cap tu licet per biennium, purgavit & locum di nitatis suum retinuit. Brisecum, oppugnationis certamine foras averso, tandem hosti insuperabili,
mi cessit & se immariensi dedidit. Qui toti cessibus 'sichoritate potentiaque , & imprimis militum in se favore studioque elatus in animum induxit, parrem in belu per se facere 2 Pri cum
suo nomine tenere, eis Gallorum maxime stipendiis exerciuas aleretur. Sed Vinariensis haud dubie praevaluisset in repraesenti, eoque incremento ad alia longe altiora , quae credibrie est, ut tum Vat stat in remum in Germania , illum fuisse
45쪽
3 TOMUS III. LIB. I. SECTIO I.
consecuturum, usurus suisset, nisi opportuni Gallis morte , aliis ideo suspecta , brevi postea Vix annos xxxv. natus, sublatus esset d vivis; Imperio quatuor Legatis commitat Quod accidit .adulto vere 1639. Et divisum imperium in exercitu discordiam & occasionem Gallis dedit, pecunia cum illis transigendi.
3. Carolus Ludovicus Palatinus in Anglia tu nc agens, pulcherrimam hanc ratus occasionem, exemcitum illum veteranum sibi conciliandi, contracta notabili pecuniae summa, minore tamen quam ja- elabatur, etsi erat ultra Lxv millia Imperialium, occulto per Galliam itinere in Alsatiam tendebat rSed fortuna domus suae comite. Quae ut aliquando Patrem in eodem itinere ad malum suum properantem adjuverat, ita filium ad Spem maximam festinantem irrctivit: Nam Galli inde ex Anglia prosiciscentem exploratoribus persequuti, Mollinis in Eorboniens Diacatu comprehensum in arcem sylvae Vincennensis haud procul Parisiis deduxerunt, ubi tunc etiam simili modo captus agebat mi us Poloniae Regis frater, idque, donec absoluta transactione, Galli Brisco potiti & exercitum Vinariensem , cujus pars etiam erant Comes Guebrianus Dux insignis & Via cecomes Turennensis jam tum egregius, postea cel brior, sibi totum pignorassent, suoque sacramento addixissent. Atque hoc est primum Gallici progressus vestigium ingens & validum; quo non modo Alpatiam regno suo tam opportune coniunxere , sed etiam totius Germaniae cervicibus
46쪽
pravissime incumbunt, eique, ut lubet, insultan di facultatem adepti stini. q. Transeamus in adversam Germaniae partem, ubi Suecorum Dux Bannerius, submotis e P merania Caesareanis, in Marchiam frandebur eia. eam diversos misit Duces novis junctos supplementis; qui Francofurtum omniaque maioris momenti loca, vi , minis, celeritate ac insidiis in potestatem redegerunt, Saxonesque magna Pugna haud procul Perleburgo in Ducatu Megopoliatano ipse superavit. Tunc, praemisso Iconius N io, cum tota mole belli in Saxoniam invehisit iac& captis Naumburgo, niteta, Gramma, Chem-nitio aliisque locis, Salisium Ducem Caesareanum
cum septem Regimentis in hospitia hiberna se recipientem fundit ipsumque Ducem capit. Sed a Fridi rga saxonicorum sepulturis Ducum no
ta urbe, cum aliqua clade Chemnitium rMectus , illie obviam habuit Minoetinium Ducem alium Caesareanum cum Legionibus e vicina Silesia Bo- hemiaque contractis, quas Mamerius praelio commista disiecit & pluribus caesis, omnibus signis. tormentis impedimentisque spoliavit. Haud libenter Fridlbergam a tergo relinquebat, antequam se in Bohemiam, quo anhelabat, conserret; Attamen denuo rejectus inde Punam se conven. tit eaque capta Leutomeritium 2 brandi in iuipsa Ghemia occupavit , postquam rursus octo
Legiones a Gallan ad impediendum Bolumi
introitum Praga missas conciderat. Inde fama Victoriarum praecurrente , Pragam ipsam majo-
47쪽
. 36 TOMUS III. LIB. I. SECTIO I.
rum ictibus tormentorum admonitam territam- :que, mox tamen impar obsidioni deseruit, omnemque Abhemiam suo arbitratu mulctavit &populatus est obiterque Stephanum Pallium Comitem, Ungaricae militiae Praesectum obviam factum interfecit insum. Hyeme tamen & hostibus
undique ingruentibus, exercitum hyhernis reso-vendum subduxit. Caesar vere proximo XXX. millium exercitum in armis sub Leo oldo fratre suo, cui aderat evocatus e Belgio, consilii causa Comes inlatim Piccolominaeus, habuit, qui Bohemia Suecis sine magna dissicultate purgata, . BAin I in m in Asyhiam se recipientem perscquuti sunt magnamque p rtem equitatus ejus, terga recedentium protegentis oppresserunt; eratque in summo Suedica res discrimine, ni a Dux Longamillaxus cum Muariensibus , Husicis 2 Luneburitas, horum enim Dux iterum partibus accesserat) copiis . Bonerium cum suis Erphordiam usque delatum& vix a fuga sibi temperantem intutum recepissent. Tum Castris ad Glam utraque Pars muni- . tis, sese invicem , ut est vox illorum, obser runt; donec Bannerius tam commeatus inopia . quam ad occupandas legiones Bavaricas , Duco Mercio, in Franconiam tendentes recessit. Sed ea spe frustratus se continuit cavitque Imperi es,
sicut hi ipsum , donec aestate ejusque fructibus absumptis, de bernis disceptatum est; quae singuli in hostili solo, ubi milites populorum impendiis aluntur, quaesiverunt. In quo certamine
48쪽
Germanica ab anno I 638. ad 16 37eiensi & Lunenburgens, quem sibi destinaverant , praecluso , per occupatos Visurgis fluminis tr iectus: Ideoque ipsi in alieno, Caesaream in suo
fomentis hybernis se recreaverunt, annumques culi x L. sequenti conjunxerunt, populis si ne fine
molorum sub iugo immitis belli gementibus.
Electoris Brancienburgici mors hoc fere tempore apud Regismontanos evenit, cui situs successit Fridoricus Guillelmus , qui mat riam dicendi abundantem in tempore locoque suppeditabit. . Primo Vere sequentis anni, Bannerius ex hy-bernis alacriter progressus mirificum cepit consilium, a Visurgi ad Danubium se conserendi , ut Caesarem ibi Comitiis agendis intentum cum Ordininus adversarum partium interciperet aut saltem in fugam conjiceret. Itinere per Thurin am& Palainatum superiorem facto, urbem, disjectis Comitiis, facile in potestatem redegisset, modo praedis mulctisque non modo in via, sed &latius exigendis abstinere potuisset. Quae dum lentum iter efficiunt, Osar 9 Ordines spatium se, urbem dignitatemque suam conservandi habuerunt. Quin Bannerius Legiones huc & illuc, ad mulctas exequendas spargens notabile detrimentum subiit, amissis quatuor equitum millibus, qui apud Sylvas Bohemicas securius considentes a Picolominaeo & Mercio circumventi se dedere, inusitata res Suecis, coacti sunt. Qua intellecta jactura, Bannerius in Miseniam se recipςre festinavit, a C areanis adsiduo pressus, nec tamen satis, ut putant, captata diversis occasionibus facultato
49쪽
3t TOMUS III. LIB. I. SECTIO I.
recedentes opprimendi. In quibus angustiis tanta Fanneri rasollicitudine , vigilantia, valore se fatigavit, ut corpore infirmus , cum ad Salam pervenisset, ubi reperit Vinariensis, quietem ab itinere & labore cum ultima quiete continuaVerit , mortuus Halberstadii A se medio MDCXL r, praepostis exercitui tribus Ducibus, Adamo Phulis, Carolo Gurano Vrangelio , qui celeberrimus evast, ct Aγ6rto Mure Cis. Sed ad si m-mam rei Suedicae in Germaniaecommendavis
Leonardum Torstenet ovi m in Suetia tunc agentem,
quod iudicium ordines Regni S eventus prae clarE comprobarunt: Sed is anno demu m sequenω te rerum curam suscepit. Interi m Caesareani Hobentwellam, Luneburgici & Hassumst rebemetium acerrimis sed irritis obsidionibus tentarunt. Dosena cessit Hatsfeldio Caesareano, Gortitet inmin Lusatia Electori Saxonia. Quibus rebus haec xstas exiit. Exierunt etiam Comitia stati ponensia per annum integrum protracta, compluribus decretis tam de pacis tractatu cum Gallis Sueri seque istinasterii ac innabr gae seorsim ineundis, quam de bello minuendisque ejus incommodis magna cum dissicultate factis, nec nisi majore
6. Quo autem tardius proposita pacificatici& rei militaris emendatio procederent, secit inaequalis in bello partium successus, qui dehinc qb anno x Lir. Suecis Gallis intentius arriderec repit. Lambollus dux Caesaris egregius, pr erat l
ia Abenum seque in agro si munitis ca
50쪽
Germanica ab exitu an. I 638. ad 164 . 39st is, Hatsfeldium exspectans, continebat. Hunc Comes Guebrianus Dux Gallicus Vinarien um& Ebeseimus Hassis praesectus in campo Antoniano aggressi, perruptis magna vi munitionibus opprestere copiasque eius conciderunt, redacto in potestatem omni apparatu bellico, cum ipio Lambyo & plerisque minoribus praesectis: accedente fructu victoriae agro Coloniens cum urbe venio, Tempena aliisque locis. Unde late patentes in hostilem viciniam contributiones; etHLochenium ignobile sed bene' munitum & instructum oppidum victores sustinuit, donec secaret& BaCarici exercitu Ladventu liberaretur. Nove- .siani libertatis audio praesidium recusaverant, quod ab hostibus, ut fit, amissa libertate, gravius perpessi sunt. Novi exercitus fidycia Coloniensis Elector Agnatum e domo Bavarica Maximilianum Henricum , successorem in Archiepiscopatu& Electoratu , quem Coadjutorem Vocant, a Capituli sui Canonicis Acesseribus impetravit.
7. Interim I sena onius cum novis e Sustia supplementis venit in Saxoniam ad Coningsmar imn, qui jam pridem strenue rem geuerat, caesis quatuor hostium legionibus haud procul Halber dis, pulsisque ab obsidione Mansseidiae Caesareanis. Conjunctus cum eo Tosenetonius, e Saxonia, unde hostes exegerant, in Lusatiam& Silesiam perrupit, expugnata majore Glogovia abundantissimo Caesaris horreo, praesidiariis oc- .cisis , civibus direptis. Secundum hanc cum urbs Sminitia praecipui esset momenti , prohibi