장음표시 사용
481쪽
Eccles Mea ab anno 1632 ad 16 8. sssos auderent, doctrinae causa dividi coepe runt. Arminianorum de praedestinatione sententia superioris intervalli tempore a quibusdam
adoptata, consensu tamen Ecclesiarum & Cai- vini Beetaeque recenti auctoritatis memoria, severe coercita suerat. Sed hoc tempore Mobes Amiraldus Theologiae Prosessor Salmuriemis, facundus & acutus disputator semi-Arminiani, mum propagare coepit, posita Thesi & late propagata de Gratia universali & morte Christi pro omnibus & singulis latisfactoria. Quae sententia probabilitate populari & multitudine discipulorum ex Amralia Schola prodeuntium per omnem Galliam sparsa paulatim a plerisque Doctoribus recepta est. Etsi Genevae, per Germaniam& in Belgio , minime admissa , sed tanqua rasubruendae institutioni Dordracenae comparata, rejecta & refutata est; utcunque deinceps, ad schisma ne res abire posset, prudenter ille dissensus in Gallis aut dissimulatus aut fraternaechetritati sit condonatus. 3. In Anglia & apud Scotos quo pasto se res externa Religionis, hujus tempore seritionis ha- buerit, f pra in Anglicanis , ubi civilia Ecclesiasticis permixta fuerunt, intellectum est. Hoc
satis constat, Episcopos legum vim, quae a tempore Ebαabethes in excommunicatos admodum rigidae suerant . in plerosque adveruntes impotenter exercuisse, conjectos in carceres, exutos bonis, misereque vexatos&adflictos, innum ros in exilium Americanum, ubi Anglia nova,
482쪽
pulso . haud multo secus quam in hereditariis Caesar ditionibus Rosormationem , de qua in fine praecedentis libri, actum, instituit. Prolixe uersecutiones illas ultraque historiar modum describit Hornius in histor. Eccles Hoc agendum putabant, ut omnes ad uniformitatem adducerentur. Sed nimis arcum tendendo, res in nervum eru-pir. Ipsi, ut supra vidimus, e locis ' sedibus
suis vicissim ejecti sunt , tanto omnium odio collecto . ut vix ulli Episcopales, Puritam omnes esse viderentur. A motis episcopis, Puri ams inter se contendere vacuum fuit. Facilius enim cisse. de' ruere quam aedificare, cum alias saepe . tum hoc specimine patuit. Erant omnes divisi in tres partes . Conformistas , Non onso mistas ' S paratistas. Priores gaudebant esse Ecclesiae Anglicanae filii, improbantes quidem caerimonias , sed Calvini exemplo, tolerabiles ineptias arbitrati , proptera se ab Ecclesia publica non segregabant, operam contra Pontificios, δε- cinianos, Arminianos, quibus Episcopi iam tum crebro adsentiebantur, ac Anabaptistas strenuam navantes, quales I ita erus , Per uisius, Reinoiadus aliique magni Viri. Nonconformistae fuere, quibus Hierarchia publicaeque caerimoniae tam infeste displicebant, ut cum iis se nullo modo conformare possent, sua sacra seorsim haberent, Anglicanam tamen Ecclesiam quique in ea licet uidem secum iudicii, manendum putarent, minime damnantes. Hi suere presbteriani, causa nominis saepius exposita. Separatim dicti sunt, qui
483쪽
Εeelesiastica ab anno 1632 ad 36 8. qui &potestatem episcopalem S caerimonias antea commemoratas tanquam Antichristanas damnabant, omnesque pios ab illa Ecclesia segregare se oportere contendebant; hi fuere Brouwnista, presbyteriis, Classibus& Synodis aeque alieni ideoqu e appellati. Sed Fro-nistarum rigor pol ea a Robinsono, dc dein Co tono & Good wino , ita mitigatus est , ut in judicio de separatione, parum a Presbterianis discreparent, in modo Resormationis, quam institutam vellent, plurimum. Nec enim Epita co rorum loco Presbyteria, Classes & Synodos volebant, sed Ecgesis singulis oeconomiam dis.ciplinae nulli obnoxiam vindicabant; atque de his rebus non minoribus inter se rixis odiisque certabant , quam pridem adversus Episcopos. Quod certamen cum per aliquot annos protraheretur, Episcopis sublatis, regimine presbyterico non stabilito, variae interim sectae per Angi iam germinavere . donec Independenti upraevaluit , eo quem pridem retulimus modo. In Golia minus equidem sectarum suit, imo vix ullae multitudinem insecere; nusquam Geneve iis Reformatio purior &severior in dissentientes, etiam vero audacior in Imperantes, quibus seo'ponere & praescribere . partem discipIisae jurisque Ecclesiastici liquidissimam secere. : Cujus Pervicaciae qualitatem & fructum in supra dictis Angliae Scotorumque motibus & bellis videre licuit. Apparet in illorum scriptis & actis alioqui zelus ingens pro domo Dei oc studium inter-n οὐ
484쪽
4 8 TOMUS IIL LIB. I. SECTIO IX.
tiae pieretris iuxta puritatem Consessionis acerrumum ; sed non poterant ferre potentiam adversa ariorum , Quibus Regia potestate subnixis palam
manu At armis se opponere fas putabant. Quare fictum , ut Resormatio, quam occupata Republ. moliebantur, minus perruperit & tandem
Christi dimim , qui utentes gladio per hunc
perituros monuit, in sua quoque causa verissimum experii fuerint. . In Belgio pars Reformata mansit, ut Gamr, princeps aliarum Religio. Sed quia.Reipubl. inst itutum duobus fulcris nititur, Libertas
' Mercatura, non potuit fieri, quin omnes sectar, quas novit Orbis terrarum , in m audiam confluerent , pleraeque publico , duntaxat liboro prudentes Gercitior etsi in Ceteris provinciis ut instequentior mercatura, rarior hominum confudius; fita minor quoque Religionum diversi- ins extet. Arminianum schisma durabat equidems d minus insestum, factionibus detritis, obso, testentibus, ut sit, controversis & Belgarum in entis ad nova properantibus di quando & ips1
Remonstrantes suum Arminianomum quinquam
riculanum qui primaevus est . iam ut obsoletum fere inridebant. Denique , non est abs re haec observatio : statum Religionis in Belgio vix ultra generationu humanae spatium, quod est xxx annorum in eodem statu continuatum fuisse. Prima Reipubl. generatis transiit aequabiliter ab anno MDI xx II. usque ad annum MDCti. in primaevo Geis omninstituto, quod contra Pon- tim
485쪽
melisastica ab anis 1632 ad 1 6 7'tiscios unice occupabatur. Alterum triginta annorum spatium , exinde ad initium intervalli, quod est hujus sectionis decurrit in Arminianis. mo: Geuos tamen, id est, primaevis Resorma tis semper in praerogativa sua subsistcntibus. Sed Arminiani partem temporis dimidiam in cres.cendo . alteram in decrescendo consumpsere,' donec hujus, inquam, principiojectionis controversae de Praedestinatione capitibusque annexis &studia partium , quasi intermortua intra cuius. que parietes Ecclesiae se continuerunt. Exinde vero metiani vi , quem dixere, per annos se re triginta crevit atque decrevit; donec quasi fatiscens aut cum primaevo Calvinismo coalitus Iocum fecit Cocceianismo similia Spatia sorte habituro : Auctoribus novorum nominum Gisberto
metio apud Ultraiectinos Theologo & Bh ne Coccese Leidensi. At hujus ad praesens intem
vallum historia non pertinet. . metianorum institutum a causa fuit E Heliae salutari: Cum enim per Remonstrantium de Contraremonstrantium disputationes, animorum pietas & Devotio, quam vocant, vehementer imminuta & labefactata esset odiis & contentionibus, excitati sunt homines religios nec minus eruditi hoc tempore , qui non tam controve sis litabant, etsi omnibus sectis maxime Remonstrantibus adversiffini , quam commentationes
publicabant, quibus homines ad desentionem Se abnegationem sui, consequenter ad actus fidei se
que devovendi Christo & ad observandos Spi-Τritus
486쪽
8o TOMUS III. LIB. I. SECTIO IX.
ritus divini motus atque testimonia excitarentur quibus addebant rigidam diei dominicae tanquam Sabbatho surrogatae observationem ; in qua summam sere cum Puritanis in Anglia Christianae pietatis constituebant. Iidem cum prius plebs &iuventus in Ecclesiae fideique dogmatibus, tan- tum fusis & deductis orationibus e cathedra, instituerentur, introduxere morem catecheticas exercitati oves habendi per colloquia , certis & succinctis positionibus examine traditis &inculcatis; idque non tantum in polemisu, sed etiam in Activis quae dicuntur: ut quid esset, vivere cum Deo, quid e statu naturae traduci ad hominis novi cultum; quid esset, perseverantiam sanctificationis addere fidei Veritatis , intelligerent eoque incitarentur; Quae res inten veteres Geusos & Remonstrantesi jampridem mutuis contentionibus valde refrixerant & pene o literatae fuerant. Quod si in illo genere Voetiarii perseverassent, neque se more quodam britannico, unde suam disciplinam acceperant, Reipublicae applicuissent, cum conatibus Resormationem majore cum motu & metu Magistratibus illato molicndi, accedentibus novis de usu bon rum Ecclesiasticorum quaestionibus aliisque litis iis . maiores progressus illa priore via sperari potuisse videntur. Nam si homines de statu naturali ad usum interiorem conjunctionis cum Deo transductoi , in quo genere magna cumessicacia versabantur, humilitatis, patientiae, man- statu dinis christianae praeceptis & reliquo rege
487쪽
. Ecclesiastita ab anno r63a ad is 8. 8xate, uerationis cultu. quod saciebant, exornare con- an tinuassent, contentionibus autem novis S pDeli, tentium irritamentis abstinendum ciudicassent.
ira paulatim eo rem adducendi spes fuerat, ut quae uer vitia illis summo jure displicebant , praedim e catione verbi & cooperatione Spiritus Dei, icti sponte detrita fuissent ; dum se constitutionitia Reipubl. ingerentcs & mala, quorum remedia uel nonnisi 3 timore Dei proficisci poterant, auces, ctoritate cohibenda censentes, ininnitistitigiis se in suosque auditores implicuere praesidesque Rei en publ. in eam adduxerunt opinionem hinei uis d. mmis esse Presbyterianismum Scoticum, suae po-aa testati noxium & adversum : Unde postea Cocli, ce iani ab his maxime laudati atque promoti sunt: te, . etsi hoc quidem serius; hujus enim intervallite. decursu Vbe ianismub in incremento suo versatus , ad divergium necdum pervenit. Neque CocceDi, nomen adhuc erat notum; etsi Coccesti initi. Academia Frisiorum Fraus rana sub exitum tu hujm intervalli Linguae sacrae, in cujus perit ais mirabiliter insignis suit , & literis sacris in te is pretandis fuerit adhibitus; Theologia certe nonio, solita methodo novisque Positionibus compreti. hensa, neque paucis, ut erat Vir dimissimus, ut eximiis rebus demonstratis; sed ejusmodi insti, tutione vocis & styli complexu, qui obscuria talis potius quam novitatis famam conciliaret, s utique dum erat in Frisia: Nisi gens illa surdiora. ad novitates, inaudita pro obscuris, quae dein-
488쪽
8a TOMUS III. LIB. I SECTIO IX.
melliodo maxim P convenire visa sunt, accens Tit. . Cum enim Coccese & Cartesio, nihil alioqui commune habentibus, in hoc conveniret, quod auctoritatem doctrinae receptae Veteremque institutionis me hodum uterque delebat ex animis, nihil onportunius utrique ad augendam
celebritatem sectionemque stabiliendam, sine qua nulla novitas invalescit, obvenire poterat, quam utriusque partis & instituti conjunctio , quae postea sequuta est. Unde factum, ut Cocce nisemo plura dein accesserint nova; decesserit autem illud, animos ad devotionem sui in Christo excitandi studium, a genio Cartes anismi alienissimum: unde sectum, ut conciones a conciendo dictae
in ratiociniis, aenigmatibus propheticis & rvpicae Vetustatis ab Euangelio differentiis, quae res verbosos & semel edoctis sponte profluentes habent evnticatus, confurnerentur.
6. Caeterum, Voetiani antiquae Resormationi nihil, ut dictum. novi, nisi sorte de Sabbatho, intulerant; sed veterem Calvini in sti rutionem ad efficacem Religionis usum transfer bant. Is autem & reliqui Reformatorum Patrestiti ex argumentis Scripturae Sacrae acerrime ratiocinabantur , ita sacras literas dubitationis 'e ra iocinandi methodo minime praeveniebant, sed ad lectionem earum, summam rationis abnegationem adserendam docuerant, ac ita Vbetiauipraeibant. Diversa via Remonstrantes & sociniani, cum praesumptione rationis in Sacris
vcrsandis incedebant, quibus hac de re vetus
489쪽
Ecclesiasti, ab anno r632 ad I 6 3. 483 lucta fuerat, ac etiamnum erat cum Calvinianis. Sed major hac parte orta fuit ex methodo ratiocinandi, quasn mcdio fere hoc intervallo proposuit senatus Cortestas , eandem fere quam pridem ab . eo conceptam vidimus in exitu tomi praecedentis. Ubi sine praejudicio ipsius praestantiae methodi in se consideratae , quaedam incommoda , exinde probabiliter oritur: proposuimus. Scd prae ter illa, prudentiores in s Verat ceri' providentia , sore, ut illa rej cctio cujustibet auctoritatis & praejudiciorum , cum profunda novae doctrinae e tenebris univer aedubitationis N ex idcis inter se collatis eductio-he, quae desineret in certitudinem non minus
infallibilem quam sit ipse Dcus, haec ad sacras
quoque literas & Theologiam traduceretur. Nam etsi Carasim hanc considerationem ad usum suae institutionis omni Europa interdicendam sussicere videns, enixe cavisset moneretque, ne ad
usum Theologicum sua methodus gransferre tur, hoc tamen aut strio ab illo ficti, aut a sectatoribus observatum iri, nemo rerum paul'
peritior existimabat. Nam si Theologia, quae maxime delectatur meditationibus . abstinendum foret , novae usus Philosophiae nimis in arctum redigeretur, quando sola non est multitudinis Philosophia. Celebritas ex ulu Facul-
. tatum , quae dicuntur , stineriorum unice ex-
Pectari poterat. Atqui a Turi pruinita, quae
non habet Principium Rationem, sed Auctoritatem, primo puditu alienabatur, nec unqualm Hii 2 in
490쪽
8 TOMUS III. LIB. I. SECTIO IX.
in ea Cartesii methodum tolerabilem sore cuilibet erat perspicuum. In Medicina quidem naturalium observationes rerum, quas invenit & exposuit luculentas, adhiberi poterant : Sed dubitandi methodus, cum experientia sit Medicinae Principium , in illa tenorem suum persequi non poterat; Praeter quod nec Medicorum numerus ad ingentem famam, cujus studium erat
praecipuum , sussiciebat et hane soli Theologi subministrare poterant. De his autem facilis craturae sumptio, quod si methodo dubitandi, praejudiciis omnibus depositis, ad certitudinem divinae insallibili rati parem contendere coepissent, nusquam ei methodo digniorem , quam in Theologia locum fore, judicar uri essent. Quantam autem in sacris, qu E magis etiam fiant autoritatis, stragem editurum citet, quod divinitas scripturae rerumque in ea comprehensarum non nisi per ratiocinationem, quae incipit a dubitatione,
a e ipi ac adst rui debcret, ne ipse quidem Cartesius ingeminare desiit & res deinde comprobavit; ab hoc Principio incepisse , qui Ratiocinationem
Scripturae interpretem rerum in ca compreliensarum arbitram facientes, ab ejus auctoritate sese aliosque emanciparunt. Idem cum VC-terani viderent Theologi, tam apud Pontificios quam Reformatos, summis viribus illi se opposuerunt. Voetius in Ultrajectina Acad. vehementer in illam methodum detonabat, &Cartes 'sΓdicto , thesibus cum . nitu campanae publicatis , ad disputationem provocabat. Sed hic ad