장음표시 사용
571쪽
ΤOMI III. LIBER ILse Scotum nee Anglicae iurisdictioni subiectum .
denique, datam sibi esse fidem,cum caperetur,sem vandas vitae. Sed rejecta est utraque exceptio ,
quod pater ejus Angliae civis esset factus, &quod fides in campo data praesenti illum perieulo caedis, non judicio publico eximeret. Non prosuit etia desensio, quod nomine jussuq; Scotiae ordinum hostilia adverius Anglos induisset; nec ideo se ut proditorem sed jure belli habendii. Condemnatus est ut proditor, nec id E Regiis multi immerito illi; credentes in causa Regis esse
praevaricatu, accidis epulabant: Libellus etia exiit, cum inscriptione, Digitus Dei in Duce. In oratione
funebri nonnihil ad purgandum se hac de re protulit. Post eum Comes Hollandiae securi percutisus est; Hic Regi alias cubiculo, contra eum
militaverat. Postea ad eum defecerat. Iterum ad Partamentum transfugerat, pollicitus constantiam. Postremo tamen, Rege periclitante, ad illum eripiendum se reliquis adjunxerat; gloriatus, se brevi xir. millia armatorum & Pa lamentum in potestate habiturum, ut Accusator obiiciebat. Provocabat, ut Hamiltonius, ad
fidem sibi, dum caperetur, datam ; sitffragiis juci cum primo dubiis, mox in negativam inclinantibus. In oratione sit nebri, mutationes suas rebus mutatis imputabat. De religione, pro Rege utem; cade loquutus. Sed Capellus magni vir animi causam apud Iudices acerrime dixerat, de Rege, de jure belli, de venia sibi data fidenter & libere; Judices nullo dignatus adspectu, in oratione
572쪽
ios Res Anglicae αππο t scrtione sua populum utrimque adfusum intuitus. L t plane esset opinio, Judices ducesque non minus eum metu sustulisse quam odio. In oratione suprema Regem defunctum & successorem magnifice laudavit' Hujus filius fuit Essextae Comes, in turre Londinensi extremo Caroli II. tempore jugulatus, sua, an, ut creditum, aliena manu , auctorum suspicione deformi. Goria Amia criminis socius Ili retoni favore condemn tionem evasit: Qua spe, multo submissius in causa dicenda quam Capellus se gesserat. Reliquipartim a Judicio militari suppliciis subjecti, partim absoluti, dimissi, aliterve multati sunt: Arbitrio victorum, qui jure gladii inclementer usi, sitas intra decennium, qui superfuere, vices, secundum illud dictum , Occides hunc tu 2 te occidet alim, subierunt. At tum quidem oppresso quicquid restiterat, novum jusjurandum, quo fides Reipubl. Anglicanae sine Rege domoque Procerum adstringebatur, publiciὶ proposuerunt, di recusantes mulctis & relegationibus , quae magno nia mero sunt irrogatae, persccuti fuerunt. Paulisper in Scotiam digrediamur, quo nuntius de morte Regis eodem, quo in Hollandiam die delatus miseratione cunctorum animos & ira violati foederis nationalis, quo Regia Majestas sartatecta servanda erat, implevit. Ergo ordines regni hoc tempore congregati , sine cunctatione, Carolum II. Magnae Britanniae. Franciae & Hiberniae Regem proclamarunt, hac tamen adjecta lege, ne ad exercitium Regiae potestatis,
573쪽
nisi Foedus Nationale . quod Convenantum vocandi prius approbasset, admitteretur: qua de re L gatos ad eum se missuros in eodem Edicto declarabant. Hujus rei nuntii ad Regem Hagae Batavorum agentem delati minus ejus ministros,
quam consentaneum videretur, adsecerunt. A
gathelium Comitem Regiarum partium, Veterem inimicum & Presbyterianos, ὲ quibus dejecti, fuerant, adhuc in Scotia praevalere videbant; qui non modo de Convenanto, sed etiam de pravis novi Regis Consiliariis, id est, fidelissimis ejus amicis prius amovendis loquerentur. Subscriptione Convenanti totam partium hypothesin deseri veteresque sectatores, imprimis Hiberniam amissum iri. Argathesium conscientiae caedis Reniae, certe eiusdem venditione infamem similis in hunc.Rege proditionis futurae suspectum esse debere. Porro etiam Angliae Rectores Scotis irasicebantur, quod Regem suum non Scotiae, sed magnae Britanniae, Angliam complexi, Regem declarassent, quod illi Anglorum exemplo de
fendebant , qui post obitum Pacobi Regis ita
praeivissent. Patebat, amicitiam, quae fuerat inter Cromwellianos & Argathelianos esse divulsam brevique in bellum desituram. , Interim Legati Scolorum ad Regem, principe Legationis C solio Comite , pervenere . Submissionem populi& Ordinum ei deserentes, non segnes etiam ingenubus flectendis, sed nihilo segniores in edendis postulatis suis, quae haec erant, Ι. ut Rex subscriberet utrique Convenanto, tam Scotico pro-
574쪽
prio γam Anglis communi. II. Consentiret in abolitionem regiminis Episcopalis 2 Liturgiae. III. Relegaret a se, Lanium, Cottingtonium, mydum , Olpeperum 2 imprimis Montrositam. IV. Approbaret omnia Partamenti Scotici acta. nominatim Huntiat Comitis supplicium, qui post ipsam novi Regis proclamationem , elsa partium Dux Regiarum, capite mulctatus fuerat: Quod imprimis ominosum Regiis videbatur. Verum Scotis ita sedebat; nihil mutare, qua parte ab Anglis quoque dissidebant, de veteribus institutis; Esse, manere Presbyterianos; Regem velle, sed Legibus & Ecclesiae subjectum; odisse, persequi Episcopales atque Politicos. Haec novo Regi non verbis tantum, sed re & exemplo inculcare satagebant. At hic Episcopalibus & Politicis cinctus in illas conditiones consentiendum non putavit; nec ut Legatos qui missi erant recipere voluit, ut subjectos recepit; cuius rei humillimo gestu non recusarunt imitamentum, sed Mim regiam ne admitterent, cautio nihilo minor fuit. Adeo enim de postulatis suis & tum &deinde cum Bredae agerent, nil remittere volu 'runt, ut Princeps Arausionensis, non opus fuisse Legatis, Fecialem mitti satius fuis se non immerito dixerit. Tum quidem , ut in Belgicis obiter indicavimus, insecta re Legati in Scottam, Rex in Galliam, profecti sunt, hic prae se serens iter in Hiberniam, quae ductu & vigilantia Comitis Ormondit tota sere partibus Regiis addicta erat, excepto Dublino aliisque paucis ia Orien-
575쪽
tali litore locis. Sed Ormondius obsidione Dublini instituta spem fecerat , ultimam manum Hiberniae reducendae impositum iri, idque Regii apud Hagam, fore praedicabant,hunc solummodo eventum expectari, dum ipse Rex in illud sertile regnum, ut loquebantur, trajiceret: Unde facilis in Scotiam transitus & opportunitas Anglicanos observando motus rem totam restitue di. Sed hae spes inexpectato nuntio, quod eruptione facta res in usu belli rarissima ) Dublinenses Ormondium cum suis profligassent, clusae & dissipatae sunt: Et si vires ad reliquam Hiberniam Anglis subjiciendam vel minores pr gressus faciendos non aderant Dublinensibus, ea laude scilicet. Crommellis servata. Nunc ad res CALLICAS hoc anno gestas ordo monet, ut transeamus: ubi spiritus scditionis haud dissimilishritannico, motus gravissimos, etsi bello foris adhuc ardente , movit intestinost quorum initia causaeque superiori anno commissae, praecedente libro commemoratae sunt. Progressus & incrementa fuerunt ejusmodi ut die vr. Januarii ΜDcxLix. Regina Regens & Mazarinius primo mane Regem ad fanum Cermani, relictis Parisis adsiduo tumultuantibus, abduxerint, quem Dux Aurelianensis di Princeps Condaeus adhuc Cardinali conco des, quia inter se discorde, erant, sequuti sunt
sed Parisinis impedimenta Regia detinentibus, satis incommodo suo, vix cibi & culcitarum Regii comites nacti copiam , primos dies ex
576쪽
Gallicae in anno I 9' 671. genant, Edictum tamen Regis nomine publica tum est, in quo Partamentum Parisiense Maj statis crimine postulabatur, ut inobediens, ingratum & rebelle, communia cum hostibus consi lia fovens. Amoliendae autem Rex invidiae ala exactionibus tributorum & vectigalium coli Ctae, reserebat, se xxiv milliones annuos populo remisisse, redactis suis reditibus ad xxxv xmilliones, quos ne sic quidem pensionibus to ginquis solvendos percipere posset. Magnus Senatus, id est, Partamentum , Edicto non minus acri Manarimum laesar Majestatis reum declaravit, eumque cis xxiv horas ab Aula, cis octiduum e regno relegavit. Decretum, Praesidii ab Rege nihil admittendum intra Lutetiam; miliates in suam & urbis defensionem conscribe dos. Partamento & oppidanis se adjunxere Pri cipes Contiam & Longasillius, ille Dux militum Supremus , hic Bellici consilii Praeses. Duces Vendomius, Boulionaeus & I ta-Hodocouriim L gati creantur. Mausortius Dux, a Crimine, do quo pridem accusatus & carcere conclusus su rat , absolutus & Equitatus Praefectura dona tus est. Argentum mira promptitudine conse rebatur. Cardinalis supcllex, bibliotheca , res mobiles reliquae vendebantur , ne Regiis qaidem bonis parcebatur, multo minus libellis dii invectivis in Cardinalem ipsamque Reginam Turennius Boulionaei frater E Germania crari exercitu vocabatur, quem tamen plerique milites & Ordinum Ductores Regiam causar
577쪽
praeserentes , reliquerunt. Id enim inter Gallici & Britannici tumultus ingenium evidenter interfuit, quod neque fax religionis, nec studium populare libertatis odiumque potestatis Regiae Galliarum populo , sic ut Anglos &Motos, animabat. Quare primus hic etiam Gallorum motus Levi momento, ut est ingenium gentis, scilicet, expeditione versus interiora Regni Hispanica discussus atque sedatus est. Cum enim Hispani has turbas aliquantisper, hyeme anni quoque progressum in campos prohibente, contemplati essent, Archidux occasioni deesse nolens, cum septem millibus militum se Cameracum usque provexit. Unde publicato Edicto, se non venire ut hostem, verum ad pacem P movendam, cujus leges se Partamenti Parisiensis arbitrio commissurum, fines Callicos ingressus est ; Scopum quem profitebatur, etsi alio quam vellet modo , consequutus. Nam populus & Partamentares a suis militibus, non minus quam a Regiis urbem obsidentibus coarctati , & hostili invasione, memores Reipubl. facti , missis brevi postea Legatis in Aulam,
cam Regina convenerunt; adeo male jam concordes & parum constantes, ut tametsi decretum esset, haud aliter quam excluso Maetarinis este tractandum, nemo tamen ausus sit, illum sponte praesentem arcere a Consilio, vel excludere a Tractatu, cujus fuere conditiones in talibus haud insolitae, Remissio & amnestia unuversalis; Abolitio Edictorum hinc inde, post
578쪽
illari Fista Res GP. ct cremaniae per annum I ' NNonas Panuarias emissorum. Adsignatio quorundam locorum in securitatem Principum scederatorum. Serio agendum esse de Pace cum Hispanis, ad cujus tractatum Partamento Legatum mittere liceret: Sed hunc Mararinius, ut antea pridem instituerat , omni modo ac arte elusit. Domestico tractatu absoluto, Hispani, numeris suis plurimum imminutis, nihil a se profici posse videntes, vestigia sua relegerunt. Ipras interim & fanum Venanti in Flandria per Comitem Fuensaidanium recuperarunt; Rex autem & Regina Lutetiam Parisiorum reversi sunt, sepitis paulisper magis quam extinctis turbarum civilium causis, quae sequentes adhuc annos alia quot occupaverunt. Tum quidem Regii miliates a Parisinis dimissos incontinenti suis stipendiis adjunxere , tam ut belli civilis materiam tollerent, quam ut supplementa in Flandriam, Italiam & Cataloniam mitterent. GERMANIA. interim Pacis tot annis desideratae fructus nondum hoc anno , Ratiliabitione licet partium facta instrumentisque commutatis , percipiebat; exercitibus amicorum veterumque inimi corum pressa & exhausta ; nullis adhuc copiis bellatorum dimissis aut dimittendis, antequam nova super Executione Pacis Conventio, quar ribe a tractabatur, ad exitum perducta s rei ; Res non multo minoris, quam ipsu Pacis negotium, dissicultatis, ut ne toto quidem hoc anno persci potuerit. Interim non e ,
teri modo, sed ipsit Principes suis populis gra-
579쪽
Ves erant exactionibus, eas cum Ducibus exisrorum militum, quae de multis opinio fuit, dividentes. Cujusmodi Societatis non desuerunt in Clivia , qui Principem Electorem aut ejus saltem ministros insimularent; aucta suspicione, postquam ElectorClivensium precibusOrdinum, apud Belgas scederatos, ut hi secundum Veteres pastiones auxilio sibi essent, in amovendis extero rum cohortibus , obviam per Legatos eundum, rogandosque Belgas, ne se huic negotio mere Germanico ingerere vellent, putaverat. Etsi vero belli incommoda per Germaniam non cessabant , bellum tamen ipsum a partibus studiose vitabatur ; sola Leodiensium Civitate communis experte boni: Non passa quiete se frui, per factiones antea commemoratas; quarum plebeja, post oppressam Marsusi prodit
mem , Optimatibus praevaluerat. Episcopus idemque Princeps Leodiensis, qui Ferdinandus erat, Elector & Archiepiscopus Coloniensis, jam pridem in Civitate parum auctoritatis, minus etiam potestatis habuerat, ipse quidem Imper tori & Hispanis addictus, cum praevalento in urbe Gallis & Belgis faverent : Etsi horum Ipraerogativa minus es et notabilis, valida facti ine contraria & in suos fines acrius intenta. Pe fuasum fuit Electori, si ipse ad urbem acced
vet, fore, ut suae sectae tantum animorum numerique accederet, ut su perior & victrix evaderet, idque si modo intrare potuisset urbem. facultatem habiturum sutile videtur. Profectus
580쪽
aris Germanicae per amnum 16 9 sigitur, cum paucis ab urbe milliaribus abesset. nuntiatur et , ne ultra progrederetur, civit tem in armis esse, portam qua ipsi intrandum sit, tormentis bellicis muniri, planeque ita usu venit, ut pars popularis minime tutum rata, Principis adventum expectare, navem onerariam , qua supellex & impedimenta Principis vehebantur, ni mallet expilari, prono amne regredi juberetae etiam cogeret. Exclusus Princeps operam dedit, ut Maximilianias Henrisus e Bavariae Ducibus , Agnatus & Coadjutor suus Archiepis.copalis, cum modica manu, sed ab Othone Spamrio cohortibus westphalicis Imperialibus Proes εο non excedentibus tria millia septingemos at istus, accessus Urbispotius, quam ipsam obsidereri Concordi civitati nihil erat metuendum , 8ecum popularis pars de Foederatis Belgarum O dinibus bene merita esset, auxilium inde, quod iam Hollandiae ordines decreverant, nec non1 Gallis sperare potuissent. Sed discordiis ipsi fluctuantes inductas Augusto mense pepigerunt carumque beneficio, partes inter se colloquia &commercia , rebus in Urbe confusis, neque certi Imperii vigore cohibitis, exercebant. Quam aucupati occasionem Colonienses, Urbem die xxax Augusti sine magna vi in pol statem redegerunt, non multo sanguine fuso, nisi duorum plebeiae sectionis capitum; Valteri Hennesi & Bartholomas Ro&1 Consulum. Civitas pracisa libertate, qua majore quam e