Ulrici Huberi Institutionum historiæ civilis. Tomi tres. Quorum primus est ab ortu imperiorum, ad præsentem imperii romanogermanici statum, anno Christi 1356. stabilitum. Insertus est tractatus se temporibus ante Cyrum olim editus. In calce hujus tom

611쪽

ret; Dicerent, se venire ut amicior, pacis ct con tardis causia restituendae, stabiliendae. Procederent ita stabili & tranquillo gradu in forum ,

Curiam & portas occuparent: darent operam, ut rationem eorum, quae in civitate serent , red-

dere possent. Turmarum ductores priditi erant auri signati copia notabili , tam ut equitibus suppeditarent, quam ut plebis oppidanae promptiores auro potius quam plumbo veloropaca ient. Quominus haec ita, ut in conclavi disposta crant, in opere administrarentur, duabus imprimis rationibus factum est, quibus usa est divina providentia ad impediendam rem ancipitis tantus & periculi plenam. Quippe, pars equitum Neomago , Arahemio & illinc viciniae venientes a via militari nocturnis tenebris, quae etsi media aestate densissimae, pluvia effusa magis implicuerunt iter licientes, aberraverant, ita ut Irilhelmus Comes nonnis quatuor turmas sub Barone de Dona & Gmel tycho Abcoudae offenderit, nec ante lucem reliquas habere potuerit. Altera causa suit ab insigni negligentia, quod ductoribus saltem qui longius venerant , nihil aliud mandatum esset, quam ut turmas

suas Abcoudam adducerent, non etiam ut vias

obsiderent & si sterent iter facientes. Qua re Dictum est, ut Cursor Hamburgensis, Amstet

damum properans , in urbe nuntiaverit, se transvectum esse per medias equitum turmas &cohortes, ut putabat Lotharindicas, tendentes in

stelodamum, quod a Praetore Μuideno dein equo

612쪽

Rex Belgicae foederatae per armum asso. si cesere in urbem vecto clarius adfrmatum estiouo factum , ut cum minetam Comes jam

provecta luce cum omnibus copiis portae Antorianae , quam Gentillatus in tempore praesens, at copias a quibus sustineretur . non vide ps, o Cupare non ausus erat . appropinquaret, illam non modo clausam , sed etiam muros armatis instructos, tormenta foras obversa, detectum &oppressum stratagema suum animadverterit. Nam Consul Bicherus. reliquis absentibus, audito Nuntio, civibus ad arma vocatis, pontibus sublatis, moenia tormentis ex armamentario

subvectis instruxit , nec quicquam incustoditum reliquit. milhelmus Comes habito super si tu rerum praesenti Consilio militari, cum eo rem adductam videret , ut neque dissimula ineque salva dignitate retrocedi posset, ne quid de instituto, praeter quod res erat, sinistri praesumeretur, faciendum putavit, ut Epistolam,

quae, si res habuisset successum, Magistratibus

tradenda fuerat, per tubicinem in urbem mitteret, his verbis conceptam, PRINCEPS ARAUSIONENSIS; Honorabiles Prudentes admodum discreri , speciales, boni Amici. Nuper in urbe vestra Regub. causa agentes adeo praeter morem a vobis excepti sumus , ut inlibelmum Omirem mus

Gum cum adjunctu militaribus . copiis, in urbem

vestram , ne quid smile rursus Dii necesse sit,

mittendum putaverimus, cum hoc mandato, ut is

omnibus quieti ct tranquillitati cons t. Ne gremia ne visis de publicis negotiis proponendum his .

613쪽

mus, per aliquos male adsedios impediatur Idque ut adjuvare velitis, rogamus. Hac fiducia dit in e protentioni vos committimus, ct manemus, Mester bonus amicus G. P. Oransi s. Datum Hagae Aexx1x Julis c II I ac L. Erant, qui reprehenderent sanc epistolae tempore non suo traditionem, quasi consilio 'incipis eo modo inutiliter divulgato. Sed cum hoc ipsa res satis indicaret eaque suspicionibus obnoxia esset iniquioribus, nonnis re ne consultum est, quod literae animum Principis quam mollissime explicantes, amgumento Comiti milhelmo satis cognito, E continenti publicatae sunt. verum ex Urbe postmeridiem in armata celoce prodiere duo Senatus Amstelodamensis Commissarii, Marseueenius ct Mander Aesius, qui Wilhelmum Comitem in circulo militariter cum ductoribus ordinum deliberantem allocutus, ita in summa dixit, Consules est Mnatum ad literas a Principe missas respondere non posse, prius quam ab Hollandia ordinibus, ad

quos Nuntium miserant, mandatum accepissent. Interim rogare se Comitem, ne proprius ad urbem accedat eique parcat; alioqui se quovis modo vim tipropulsaturos. Wilhelmus Comes, quid hoc rerum statu agendum esset, incertus, non nimiserat promptus in respondendo ; quod illi in

metus argumentum trahentes, non veriti sunt

addere consilium minax; nihil esse potius qdam ut procul ab urbe violentis hominibus plena recederet, illic eum minime tuto loco esse videri. Tum vero Comes, nihil aliud, quam se ad prin-

614쪽

Res Ee leae foederatae per annum Icso. 6 9

Principem Arausionensem, cui coenanti demum rem ut erat significatam fuisse volunt, relaturum esse, declaravit. Hic vero apud Hagam, quo malum ad paucos, metus ad omnes perveniret, hanc iniit rationem. Inter horam octavam& nonam matutinam, vocari jusserat ad se, cob, mrimis , Dordracenum, De malium 2 Remlium Harlemenses, mistium a monout Dei sensem , Miserum Hornanum & Stes gwervis, Medem blicensem , inter ordinum Hollan viros consilio animisque promptissimos & retia quorum Duces auctoresque habitos. Cum in Auditorium Principis venissent, singulis a legato Praetorianorum Meteremo compellatis indicatum est, eos jussu Principis habitum iri in Cultodia , trinisque traditi sunt militibus in divertas abducendi diaetas. In quibus ubi essent conclusi, Princeps Iacobum trium Hollandiae ordinibus a consiliis & relationibus, Advocatum Hve Syndicum, vulgo Pensionarium, vocavit eique rem gestam exposuit; se misisse Comitem milhelmum cum turmis & cohortibus ad occupandam Amstelodamum, & viros illos inelu quod ut Ordinibus Hollaudia referret, . te 5 'Russentique memoriae periculum ipse scribendi instrumentum e porticu vicina Princeps attulit & nomina dictavit. Rogatus, qua aucto- ratate niteretur, respondit, auctoritatem suam

ia ab Ordinibus Generalibus 2 Unionem Ultraject

nam, idemque ordinibus ipsis Generalibus per

615쪽

Bronchosium Praesidem significavit, latiorem illis rationum suariam expositionem pollicitus. Et hi quidem, nihil aliud quam relationem it . Iam esse factam, in A cta retulerunr. Hollandi:

ro Proceres insenes con sternatione perculsi domum quisque suam se proripuere, proxima hebdomade revecturi. PaIatium interim & Haga cohortibus atque turmis undique arcessitis adve

sus omnes motus custodiebantur, sermones cohiberi non poterant; Aliis ut pessimum factum&supra Hispaniae Regum insolentiam insectantibus ; aliis necessarium ad tuendam Reipubl. unionem nihilque at iud in eo agnoscentibus. quana quod adversus alias nationes scederatas &novissime contra Frisicis ipsorum ovem consili que Hestandorum , quia Foederis Ultraiectini legibiis non satisfacerent, institutum fuerat. Nee in aequo scedere propter optirn inaequalitarem diversum jus stituendum ς mnique, si hoc

fictnm ad exemplum ejus quod amo ΜD HI I r. Restum crat, ut oprimates argueba', accedere. Videretur 'non poenirere comparationis et siquidem illa severitare R ei puta. quietem restitutam Ze potentiam plirrimum auctam fuisse consaret. Princeps interim ad reliquarum Provinciarum ordines literas dedit, quibus rem, auctori rem & scopum suam conservandi Unionem ila Religionem, Praevcniendi vero Dariusque la factationem & dissipat em exposuit eorumque ad tam sanctum 'opus opem consiliumque in reoravit. Postridie.. propter abortum Matag

616쪽

Res Belgicae eratae per anm- Isso. matis , non desti lucre propositum cerius, ingenti stipatus agmine se contulit in castra apud se elourenam. Non ignorabant Anu telodamenses omnesque Hollandiae Rectores, hunc actum

fore praejudicialem universi ritus Aristocratici: Ut si Optimates succumberent, nihil imposterum Praesecto suo peremptorie negare se posse veI ausuros intelligerent. Si vim iustinerent, Principem non facile posthac ad ejusmodi violentam invidiosamque di staturam progressurum. Quod si conmntiam induerent, secile praesti mi

poterat, non duraturam Principi, ci jus insuccessu stratagematis summa consiliorum fuerat, ad bellum civile ins mandum, volunt*tem, neque in Republi vel sociis Gentibus inellia tan tum irarum, ut a potentissima Belparum ni brtalis controversae causa , in omnem Patriam

belli incendium oriri & propag ri paterentur.

uin iam ordines Generales legationem numerosam, de vi utrimque dissuadenda viaqne concordiae ineunda decreverant, neque decretum Principi ingratum esse consensus amicorum eius arguebat, ut si xcs parum succedemi, cum honore se recipere posset. Non est dubium, quincis paucos dies aequis conditionibus defuncturi fuerint da enses , si ratio & conco di Civitatis consilio Nae sui siet. Hoc autem sunt amento deficiente , corruit optimati rem caussi plenissimaque potitus est victori a Princeps. immolliti sunt , fiodame es eo quod ab relliamus Hotandiae civitatibus se destitui videbant,

617쪽

mo omnium, quia , cum rogassent, ut L ad su os ad se mitterent, quorum conlilio ad pacem vel ad bellum uterentur , atque uti Primceps omnem Hollandiam oppugnare judicaretur, nemo accesserat; deinde, quod Harlemenses sibi proximos, urbem suam militibus apertam tib rosque commeatus permittere, Letaenses autem quaelibet ad castrorum & oppugnationis usum necessaria inde peti vel transvehi concedere, nec adeo quenquam sua gratia se movere cernerent. Quamdiu tamen metus obsidionis & oppugnationili ob oculos erat, satis fuere concor des in urbe, quo vim vi propulsarent; vili rem plebem denis in diem assibus sibi armatoque servitio pignorabant, celoces armabant ;parum etiam abfuit, quin aggeres per di & cir cum jecta inundationibus, quarum per cataractas initium secerant , obrui decernerent, duobus tantum suffragiis ad praerogativam ejus Consilii

deficientibus , quorum unius auctor erat Andre , dicher, hauddubie praevidens invidiae magnitudinem , quando se fratremque in oculis esse maxime , non ignorabat. Creterum, ubi primum in Castra dejatus Princeps, homine in urbem misso, amicam obtulit reconciliationem, incontinenti refrixit ardor civium & inter Rectores invidia & aemulatio occulte operari coepit in iis, qui mutationem regiminis e conelia sione tractatus & dispari super ea re studio di- structionem praevalentis in urbe potentiae praevidebant. Omnibus in conspectum venit par vitas

618쪽

iara

sii Er

laea, l

m Belgicae faederatae ster annum Isso. 6I3 Aiscrepantia , ex tanti motus ortum 6set προ 'tamen, magi ue de potentia Principis aut Optimatium quam de salute Reipubl. agi; Rem minime esse dignam, cujus causa Civirm incommoda belli Ointerruptionem commercii, quod pacatis unice rebus gaudet, pateretur. Iam in Foro, Bursam Vocant,.epistolae Genuensis, Hamburgenses, Dan- risianae proferebantur, ante tres hebdomadas scriptae, e quibus liquebat, famam o sidionis, ipsam praevenisse; videlicet, exteris, ex his quae pridem acta , disceptata suerant, facilius quid futurum esset conjicientibus ac inde vaticinantibus, quam studia partium in re praesenti, iudiciis praefrictis, domi praesumere passa sucrant. Porro scr-pere etiam & a Magistratibus reformidari plebis erga Principem antiquus savor & obliquus cr-ga praecipuos Rectores animus, utroque Bic ero prae caeteris invidiae publicae obnoxio. Quare tertio obsidionis dic mi issii sunt in Castra De Graditus Exconsule, Vander osus & Tulpisti Ex scabinis 3e Clocchius Senator. Postridie circa meridiem convenerat de omnibus, quae Princeps postulaverat & de quibus antea disceptatum fuerat. Civitas promittebat , se consensum in id quod Princeps 2 Consilii; Statim siser dimissione 2 diminutione copiarum milit rium 2 reliquo Belli Statu, qui dicitur, novi simeproposuerant, e sepraebituram; daretque operam Princeps, uti reliquae tione aederatae in id ipsum consentiren rouου non feret, sequendam esse praesentem rei militaris di positionem, duntaxat, dum in vicinia bellum inter Galus Hi panos duraret, haud tamen diutius QS s tri/- -

619쪽

triennio et cl quailriennio. Militibus inierim, qui orati ab Hollangiae ordinibus abditati epant pendiap terita st futtini solserentus. Si quavi. Princeps

Amstelo mum vestiris vetit, fore , ut omni cum reverentia reciperetur , si tauquam Protantia Gubernator in Senatu coperet audiri, liberum ei fore aditum ' audientiam prὰbitum iri 'Am D-damensis cum Principe dilii uter imposterum communicaturos rittiones 2 consilia, quibus omnia diffcordiae semina diligenter extinguantur 9 mutua 'ducia excolatur. Nihil amplius in controversia fuerat, nec e t quod praeter haec ad plenam victoriam Principi adiudicandam deesset i ta-' men ut evidentior esset praerogativa juris & Ω-cti, atque ut Princeps animo suo honorique satisfaceret adversus duos civitatis facile principes sibi maxime adversatos, postulatum est; ut endreas ct Cornelius Ficheri a Reipubl. administratione removerentur, nunquam ei rursus adhibendi , nisi Pristceps, auditis illis, aliter statui set. sialia ipsis fama bonisque, siquidem praesentis rer m

ius restectu duntaxat id fieret, Cum in hoc articulo praecipua dissicultas esse videretur, Bic- heri , horrentes odii magnitudinem in futurum, si propter se pax & salus urbis retardaretur, nec qua essent apud vulgus invidia neque secretas Imminentium vestigiis suis cogitationes ignorantes, ultro in abdicationem consenserunt. Etsi auctor est Attaema, cum Senatus in ea re con-ctaretur , duos e Commissari is ad Tractatum venisse in Secretarium, unde bacillum desigillum

petieri

620쪽

Res Belgi ae suderatae μη annum I O.

petiere, quibus in tractatu iam scilicetis Senatu

approbato, signando uterentur. Accessisse veroe Bic eris alterum , qui diceret, Senatum adhuc censere, pon esse consentiendum in Exchisionem; Dandam esse operam, ut Princeps ab eo

proposito dimoveretur: Sed illos duos, nimiuisseum iri illa in diversum instantia, respondisso, ablatisque bacillo & sigillo in Castra se contulisse ibique omnia nomine Civitatis eonsummasse. Vix autem illis digressis, Haga venisse

cortenhoevium . qui rea ibi actas & quam majori cum dignitate minorique iactura , mediis Ordinum Legam, ira Pari posset, demon straverat; paulo serius quam ut res integra servari posset , quemadmodum exiguis saepe: mentis hum

nae res vertuntur, confirmatione Tractatus interim festinata, factaque subscriptione die III Augusti; praecipitantibus rem , quorum scilicet, intererat. Bic Tros ad privatam redigi sortunam. Omnibus absolutis, adfuerunt eadem vespera Legati ordinum Generosium, qui cuncta repe rientes oensem, coenam gratulatoriam laeti celehraverunt; ubi nec iocis, ut fit, quanto etiam acrioribus abstin ere convivantes; Elementum Aqua , dicebant Amstelodarnenses, pro nobis fuisset. Et pro me Princeps, et mentum Ignis r quae risu excepta re diluta et mento vini jucunditatem convivii non interruperunt. Populi Belgarum, ut incredibili horro. re famam belli civilis acceperant; ut sciam,