장음표시 사용
331쪽
munis vitae fastidium leuandum magnopere conducit. Quod Ecclesia in suo hymno ita decantat.
AEtema rerum conditor, Et temporum d.ti tempora,
clein, diemque criti regis, mi alleves αἱ ridium. Tertium est, Mira lucis scecunditas,& beneficentia.Namque in omnes partes se effuse communicat,& est praecipuum instrumentum quo coelestia corpora in inferiora influunt. Ob quam causam D. Ambrosius lib. i.Hexam. cap. 9. scripsit lucis naturam P. bres non in numero, non in mensura,non in pondere esse,Vt rQs cae' ortiteras a Deo creatas. Quod tamen D.Thomas i. parte, quaest. s. a L, ' de in I. sentent.ditiin h. s. quaest. r. ait. . ad . ait non simpliciter intelligendum esse; cum lux finitam habeat essentiam , & potestatem ; sed facta comparatione ad res materia constantes, ad quas omnes virtus lucis indiscriminatim extenditur. V A R T v M est, quod lux in totam suam sphaeram incredibili celeritate, id est, momentanea actione sese explicat, ut assi r- at D.Ambrosius lib. i. Hexam. cap. 9.D. Basilius horn. r.Hexam. D Aristoteles lib. r. de Anima, cap.'. text.7o. aliique auctores communi ais risu contra Empedoclem, quem Aristoxclos loco cit zo et M. VALrefellit quia si traiectio lucis non fieret in instanti, sed tempore, eis main a deprehenderetur ea mora, saltem in magno spatio, quae tamen a tau a. nullo deprehenditur. Fit autem productio lucis in instanti, tum quia lux non inuenit in subiecto contrarium, a quo retardetur; tum ob propriae naturae excellentiam, & proprietatem. Qua de relatias disputant Richardus tu a.dist. I 3.quaest.2. Matrones ibiadem quaest. 3. Non est tamen negandum interdum per accidens fieri, ut lux non distandarur per totam suam sphaeram puncto emporis,sed successive: ut ii corpus opacum, quod illius dimi-sionem impediebat,pedetentim,&successive remoueatur; tunc
enim lux similiter paulatim & per successionem in eo spatio
Q v iNTVM est, quod lux,animantium corporibus vigorem addit, dum vitales spiritus calore uiuifico reficit. Vnde&qui aegro sunt corpore plerumque melius interdiu, quam noctu ha- eis. bent,ac no pauci appetente vere,Soldq; ad nos redeunte ex hy-bernis morbis conualescunt. Huc pertinet quod D. Dionysius D. Dionas in lib. de Diuinis nomin. cap. . docet, lucem mouere ad vitam.
nutrire, augere, perficere, purgare, renouare.
s s x T v xi est, quod lux ob suam pulchritudinem, commoditatem, beneficentiam, aliasque eiusmodi affectiones, non parum ad res diuinas explicandas de intelligendas conseri,ut testat ut ductae ab ea similitudines, quae tum in sacrarum litterarum monumentis, tum in patrum scriptis frequenter inueniuntur. Haec de lucis praeconiis hoc loco dixisse satis sit. Consule D. Diony. .cap. de Diuinis nominibus. Et cap. i . de coelesti Hi ratchia, ubi ultra triginta lacis proprietates enumerantur.
332쪽
IN II. LIB. ARIs TOT DE COELO.
Explicatio quaestio ου initispropos .
I s praemissis,proposita controuersa duplici pronu-tiato enodanda est. Primum si, lux suapte natura essicit calorem. Veritas huiusce pronuntiati, quod tradit Aristoteles i. Meteor. ccp. 3. aliiq; Philosophi communi assi: nsu, patet quotidianis experimentis, cum videamus inferiora corpora Solis luce calefieri Nec id tantum in Sole,sed in Luna etiam cernere est: Ideo enim, teste Aristotele lib. . de partibus animalium, cap. 1.noctes pleniluni j tepidiores sunt, quia tunc Luna, ut uberiorem ex se lucem resun-dit,ita subiectis corporibus plus caloris imprimit. Iccirco etiam per id tempus animalia exanguia & si igidioris naturae , ut ostreae , conchylia, & echini pleniora exilium, quia minus he- duntur a frigore,&, ut quibusdam placet, ope eiusmodi caloris lunatis plus cabi decoquunt. E T vero docet Aristoteles lib. q. de Generatione animalium, cap. 2.ut Sol per totum annum aestatem atque hyemem facit; ita lunam per mensem: non quidem accessu discessuque ut Solena; sed incremento & decremento luminis: nimirum quia ut Sol aestate plus calefacit, hyeme minus; sic de Luna dum cst plena magis intensium parit calorem,reliquo tempore minus in tesum. Lege. D.Tholmam Opulculo 8a. art. . ubi dictum hoc Aristotelis Enucleatius explicat. AD vrRTE Durandum in a. dist. I . quaest. I .in ea opinione esse, ut putet lucem ex se tantum illuminare, nec vi sua calorem producere; sed dumtaxat merito. corporis in quo inest, si virtute calidum sit. Nobis tamen oppositum videtur. Nam cum lux solis ut in consesso est,calefaciat,& astrorum omnium lux,ut supra ostendimus, magna ex parte a Sole derivata sit, negari non debet omnium astrorum lucem calorem gignete. Quod si ' Durandus occurrat astra per lucem, quam a Sole hauriunt, calefacere, per eam verb, quae ipsis propria de natiua est, posse restigerare; id ex omnium aseeo coarguetur, quia omnium astrorum lux ut supra ostendimus, est eiusdem specier. Quare si lux , Sole mutuata calefacit, non est cur quaelibet alia astrorum lux non idem praestet. Po R Ro cum lux sit praestantissima qualitas primi alterantis hoc est coeli, naturae cosentaneu suit, ut hineret vim producedi qualitatem nobilissim1 inter omnes seu solles,quq alterabilibus corporibus,qua talia sunt, primo competiit, id est, calorem. SECvr Duxi pronuntiatum. Radius compositus ex directo dc reflexo magis calefacit, qua solus directus. Hoc etiam pronu-tiatum de ratione de experimentis liquet. Ratione, quia ut istiusmodi radius intensior est, ita inteliorem et sectum parere debet.
333쪽
Ressectitur autem radius,cum incurrit in corpus opacum a quo, ne ulterius procedat,impeditur: tunc enim radius longiorem il- 7 si, tum pro regum,ut potest, compensat in se redeundo, sicuti ali- a q- t. diximus. Ex γε stidit Netis quoque idem ostenditur. Namque Una e cub is a causis ob quas infima aeris regio magis calet, quina media, est risis ais ea- quia in infimam fit i terra reflexio solarium radiorum, quae ta- 'st, quamen ad mediam non pertinetit. Ideo etia Sol plus aestate, quam
ma quati rates de primi Leantur.
hyeme calefacit, de plus cum est supra nostram verticem: quia tunc eius radij per lineas perpediculares, vel ad perpendiculum magis accedentes retorquentur, magἱsque uniuntur. . TALis vel 5 interdum est eiusmodi radiorum coniunctio,&geminatio, dc usque ad tantam intensionem calorem producit, ut eo ignis generetur: scati in speculis videmus. Hoc arrificio A is, . Archimedes vi resert Gale. 3. de Tempera. cap. a. hostiu triremes ars ficu . accendit constitutis Eregio e speculis, i quibus repercussi radij in materiam triremium ad concipiedum ignem idoneam impegere. Sic Proclus insignis Mathematicus , teste Zonara in vita Anastasj Imperatoris, suspensis aeneis speculis e Constatinopolitano muro ignem radiis accensum instar sui minis in aduertam hostili classem emisit, classSmq; & classiarios co bullit. Praeter ea, quae diximus,multa de luminosis corporibus acute,& subtiliter
a perspectivis disputati solent, quae persequi non est huius loci.
Dilutio argumentorum,quae in primo articulo continentur. E L a Q v v xi est ut argumenta initio proposita sol-
inter omnes sim iciter primae sint: sed inter orni primum uicenaum, calorem,rrigus,nu-
sicci lite dici qualitates primas, no quod
ivivat astra, a secuisum uersu virtutes, babeuteales eundior refrigeradi pote late.
nes sensibus per se obnoxias, & quae corporib' sublunaribus, tanquam propriae, ac peculiare conueniunt. Patet autem lucem ex hoc qualitatum genere non esse, quia licet per se cadat sub aspectu, non est tamen propria sublunariu corporu . AD secundum, corpora, quo lucidiora, ed magis calefacere, Di M. Minodo caetera paria sint nec aliunde impediantur, quod quibusdam astris contingit. Namq; aut vehemens refrigerandi vis eis alioqui insita, non sinit ipsa pro suae lucis amplitudine calefacere: vel etiam potestate, influxuque aliorum siderum secundum alias atque, alias coniunctiones , & aspectus, ne tantum imprimere caloris valeant, cohibentur. A D tertium; non posse idem corpus calcfieri & restigerari simul ab eodem astro, siue a diuersis: sed ea vim quae sortior est, prevalere,& unam tantuna uno tempore in idem subiectu agere, spectata
334쪽
3i1 IN II. LIB. ARISTO T. DE COELO
spectata nihilominus natura,statu dispositioneque subiectorum, quae saepe in causa est,ut huius, non illius agentis impressionem recipiant, de ad hanc, non ad illam qualitatem promoueantur. A D quartum. omnia, quae lucem obtinent, habere, quantum ex se est , vim aliquid caloris imprimendi in ea corpora, ad quae lumen transmittunt: ver lim ut in plerisque , maxime in serioribus, corporibus id lumen perexiguum est; ita & calor, qui eius interuentu producitur ; quo fit ut plerumque is prae sua tenuitate non deprehendatur AD quintum, negandum in primis calorem omnia corpora exiccare, cum planum sit calore Solis & ignis lutum obdurari, ceram liquefieri. Deinde aduertendum Lunam tum pro ratione fuci , quam tunc possidet, & coniunctionis aspectusve aliorum iideram, tum pro conditione subiectorum,in quae influit, nunc
humores in inserioribus corporibus mouere & consumere nunc non consumere, sed mouere tantum, nunc neq; mouere,neque dico sumere quod experimentis costat. Ex quo tamen minime co- iis lum.n M.
cluditur luna neutiqua suo lumine calefacere)sed activitate calo arus o ris, que producit ob praedictas causas varie modificari. His adde hoc Lunae in res humidas dominici non videri ad eius lumen du- taxat ; sed ad alias etiam occultas vires, quibus polletreserendu . C O N s T A T certe Lunam in coitu, cum minus habet luminis, quibusdam in rebus vehementiores efficere mutationes , ut testantur crebri per id tempus vetorum fiatus, & maris tempestates. In aliis vero rebus dum plena fuerit id praestare.Vnde Galenus lib. 3 . de diebus decretoriis. Cum, inquit, Luna plena est fruges adauget, maturat celerrime : ferarum Occisa corpora in tabem visu suo resoluit: somnoque sopitis sub eius lumine, vel aliter diutius immoratis pallorona & capitis dolorem conciliae.
Sit ne motus causa caloris, an non.
Diuersae aucIorum opiniones. A N c quaestio nam , quae a quibusdam in Meteolis
tractatur, attigit Atillo teles superiori capite. Eius autem pars negativa ex eo videtur ostendi,quia vel' motus localis de hoc enim tantummodo controuersia excitatur esset causa cilcctrix caloris, quia est
ipsa caloris productio, vel quia est quasi pretui a dispositio, ac prς-
paratio quaedam naturae, quam caloris generatio consequitur. At quod hora neutrum veritati consonum sit, probatur prima quia motus locali sotia is,quo inter se corpora defricantur, non tendit
335쪽
medere in tendit ad calorein sed ad ubi: ut patet ex iis , quae in Physicis do- cuit Aristotejes Deinde quia saltem diurna virtute fieri potest,ut ps Ἀζὶ ex vehementi chalybis, de silicis attritu nihil caloris obueniat,
s. lib. s. quod certe contradictionem inuoluciet, si istiusmodi corporum attritus esset formaliter calcfactio. S E D quod nec motus localis posteriori modo causa sit caloris,probatur, primum quia cum motus & quies sint opposita, &contrariorum, siue oppositorum contrari j sint e flectus , ut Aristoteles lib. s. Politicorum c. s. amaorcst: si moros calorem eniceret, quies stigiditatem induceret, quod salsum esse multis oem- lis costat. Nam calor antipalis quiete fouet ur, ut videmus in co-ubris, aliisque id genus animantibus , quibus cum brumae tem Pore calor sensim extinguatur, ad eum contuendum quiete sibi cosul ut,&in latibulis,atque eo de in loco, quasi intermortua decumbunt. Ite quia specula tunc maxime igne edunt: cum no mouetur,& uniuersim quae ad Sole immota sunt citius incalescunt. An haec. Motus localis nonnunquam stigus inducit:non est igitur causa caloris. Probatur assumptum,quia per aestum aer flabello motus restigerat,& aspiratione attractus mitigat feruorem cordis:& aqua calida, si sursum ac deorsum agitetur, citius calorem deponit:& quae per hyemem e scatebris erupit tepida, paulo post motu procedente friget: & ignis ipse nimium ventilatus extinguitur. Patet igitur quietem causam esse caloris,motum vero frigiditatis, atque adeo perpera dici motu caloris causam esse. Nilai Lo Mi Nus illud primum in hac disceptatione statuendum est cum Platone in Theaeteto, & Aristotele, proximo superiori capite text. i. i. Meteor. c. 3.& in problematis sech. 3.q. 13. communi Philosophorum assensu, corpora motu an calescere. Id enim quotidianis experimentis notum est: squidem videmus tritu duorum lapidum,& ferri, ac silicis, immo & ossum leonis istis h3 inter se conflictu ignem elici, item plumbeos globos e tormentussis velut iis explosos, cum per acrem seruntur, interdum liquefieri: sagit- silice ignis tas incendi ,molas sarinarias inardescere,curruum axes igniri, so-
a gi' le)s equorum scintillare,aurem percussum, quasi missilium iacu-bλ. a. d. Hi lis,splendere,fulgurare constrictam nubem, exhalationem celeristor. anim. raptu Vectam in Icare,aliaque generis eiusdem. v 7 o a D plura 3 constat ipsa etiam maria suopte ingenio frigida crebro ventorum flatu agitata intepescere. itaque res ipsa sensu explorata est , sed causa modus ve explicatu difficilis: adeo ut ea de re duodecim opiniones Philosophorum numerentur. D. Thomas hoc loco sentit ideo motum localem, eam habere prae- Metus seca- rogati nam,ut calore messiciat, quia est omnium mortium primus, ε ρφη μm vi probat Arist. 8. Phy scorum c. p. tex. I. id autem, quod primum j,.' in quolibet genere, teste eodem Aristotele io. Metaph .cap. . text. 7. causa reliquorum habetur, proindeque motum localem ei se causam alterationis, praesertim primae, ac nobilissimae, eius
Con. Com. lib. de Coelo. Rr modi
336쪽
modi est calefactio. Haec D.Thomae explicatio non satisfacit. Primum quia non declarat quo pacto motus localis calorem gi Pnat: cum constet no posse illum per se ad calorem te inari. Deinde quia theorema illud Aristotelis , ut non semel exposuimus, intelligitur de eo, quod est primum in aliquo genere causalitatis. Motus autem localis non est primus in genere causae essicientis, de quo in praesentia quaerimus, respectu omnium aliorum ino- tuum: licet motus coeli,quatenus circumseri corpora coelestia,sit aliquo modo causa complurium motuum sublunarium, ut i nobis superitis declaratum fuit.
MAGNVs Alberius i. Meteo. tract. i. c. II. et iisdem rei causam inuestigans ait, cum unum corpus super aliud acri, celerique agitatu fertur,& ambo inter se colliduntur, distrahi ae rare fieri eorum partes, sicque interuentu rarefactionis calorem excitari, propterea quod raritas praeuia sit ad calorem dispositio. Quae ratio ex eo videtur corroborari posse, quia cum aliquae persectiones sibi mutuo connexae viri corpori debentur svii calor & raritas igni fit plerumque lege quadam' naturae, ut unius generatio alterius productionem consequatur. Hanc Alberti sententiam amplexus est Zimara in suis theorematis prosositione 41. EAM vero Thomas Galbius 1. libro suae summae trach. 2. q. 6. nec omnino improbat, nec approbat: facit enim calefactioncm
comitem atque asseesam rarefactionis, sed aliter. Quippe sumit mixta habere in se partes dissilia iles, alias quidem subtiliores , de calidiores, nempe igneas, & aereas; alias magis densas , ac frigidas , quae scilicet plus terreae, & aqueae concretionis in se cohi-b2nt, tum ait mutuo corporum attritu fieri distractionem , & ra resectionem partium, atque ex rarefactione ortum caloris subs qui, quia nimirum a centro ad circumferentiam corporis eliciuntur partes igneae , & aereae calidiores, diuulsae i frigidis , quibus immixtς erant, sicque tam ad superficiem extimam, quam ad alia corpora contigua calorem fundere, nunc magis, nunc minus intensum pro ratione attritus,& astrictionis aptorii corporum,queat teruntur, ac confricantur. Istiusmodi positio Garbis falsa quae- Democriti- dam inito luit; redolet etiam inpriinis Democriticorum dogma UM aientium actionem fieri defluxu particularum e corpor bus cxilientium, quod impugnat Aristoteles lib. i. de Generatione c. 8. atex. 17. Secundo statuit actu sormas elementoria in rem ista, quod eodem libro resutabimus.Tertio accipit sola mixta, quς partibus dissimilium rationum costant, calorem motu edere, quod salsum C st cum etiam partes aeris mutuo attrite recalescant auctore Aristotele ι. Meteor. c. I. Quirio sumit omnia mista habere plus ca- .m - ον- loris in abditioribus partibus, unde ad superficie euocetur. Quod t. nmi in omnibus verum est, licet ita res habeat in viventibus, lugsi . . . I in curdo, 'c praesertim in laeuo eius sinu,vbi vitales spiritus est ot- .ris, mantiar, natiui caloris osticinam gerunt.
337쪽
CAP. VII. Q V AE S TIO ARTICVLVS ILPropositae difficultatis ens latio.
GV R E si omnium sententias percurrere velimus prolixior
la quam par est disputatio cu ad ar; quid nobassent: cdum
videatur aliquot pronian latis expliceimus. Primum su. ror--.I Motus localis non est sormaliter calefactio, est tamen aliquo modo illius causa. Priorem partem huiusce pronuntiati
demonstranx rationes,quas initio quaestionis adduximus. Poste- . . rior autem inde liquet,quia multis experimentis,quae retulimus, compertum est ex locali motu calorem subsequi. Ssev Nou M pronuntiatum. Motus localis ericit calorem bisua . . distrahendo prius, & attenuando partes , atque inducendo raritatem, cuius comes est calor. Hoc pronunciatum est de sententia Item Vasi si, M. Alberti, Thomae Galbij, & Zimarae locis citatis, item Aphro-ob. . comm . diis ilib. I. problem. q. I9. Soncinatis I x. Metaph. l. a. Thomae ast Vega libro i .de Differentiis febrium. Immo de Aristotelis cap. . EM ib. iis huius libri, textu v. & 1. Meteor. cap. 3. Vbi ait propterea ab iis, Carii quae vi seruntur,acrem incalescere; quia cius partes distrahuntur, id est, ut D. Thomas ibidem exponit, rariores evadunt, & cal rem concipiunt: item quod serrum, lapides, & ligna calefiunt ex
eo nasci, quia cum vicissim confricantur, alterum alteri resistit eaque repugnantia,& attritu fit, ut a r intςrceptus secernatur,& ignescat.1 T A E generatio caloris ex motu hunc in modum proce- λωπι, quodit. Distrati it motus localis partes corporis, quae distractae rario- per πῶ- res manent: raritatem vero calor sequutir, ut etiam M. Albertus g a nobis antea citatus edisserebat. Sane vero nostram hanc altertionem id mirifice probat, quod videmus corpora, quo solidiora
sunt, caeteris parabus,calorem promptius edere,ut surrum magis, quam ligna, aut alia, quae meliori materia constant; & in lapidibus eos, qui duriores sunt, & in metallorum genere chalysem. Videlicet quia inter haec aer magis atteritur, atque extenuatur,& rarior sit. Nec mirandum quod dixerimus calorem sequi ei est a rararitate, clim calor sit prima qualitas, raritas vero secunda: cum item videamus naturae lege potius ex calore sequi raritatem , utcsim cera gni liquescit. Noli enim diximus calorem sequi ex raritate, v xifectum e causa: sed ut illius coa tem & allectam. Videlicet non debet incommodum reputari,duo, quorum alterum suopte ingenio alterius causa eii, nonnunquam se te reciproca viciisitudine comitari, ac subsequi , quemadmodum & in mota animalia accidere videmus, qui cum ministerio caloris fiat, idem nihilominus omnium consessione citimarum partium calorem auget,dum spiritus foras euocat. T ERT iv M pro nuriarum. Cum permotum localem gignitur 3 pronunt. . R r a calor,
338쪽
Dubia. Solutiones. Ligna qua dam apta ad eliciendum
D6 IN II. LIB. ARISTOT DE COELO.
calor, id, quod ordinarie rarescit, & calorem primo concipit, est aer interceptus, siue allisus. Hoc pronuntiatum suadetur ex eo, quia calor, qui motu suscitatur , fit ut plurimum afflictu corporum solidorum aerem intercipientium , ipsa vero corpora solida dissicile in raritatem abeunt, ut patet. Diximus tamen ordinari ε, quia etiam aer aeri allisus calefit. Addidimus primo, quia non dubium,quin etia corpora, aeri attigua, ut sagitta in traiectione colorem corripiant,dc ignescant, sed ab acre, ut annotauit Alexa det apud Simplicium hoc loco commento 29. dc ibidem S.I homas. V AE R A T autem hic aliquis cur facibus ex lapidum angulis I 'ε δ situ. ignis decutiatur. item cur e quibusdam lapidibus ςque, aut minus prim 'os' etiam duris, nonnunquam citius comparetur igis, quam ex aliis. Tertib cur scintilla, seu vapor igneus attritu genitus deorsum in filiis . mites descendat, cum ignis suopte ingenio subvolvet. Primi it resera Pliquis siti ratio est duplex. Vna, quia certam patiem certo ictu cha- mη ob. lybs serit. Altera, quia minimum aeris minime resistit, facillime ' attenuatur, facillime ignescit. Secundi quaesiti cansa cst maior, vel minor habilitas ad attetendum aerem. Et in quibusdam ipsorum lapidum cum igni symbolum, seu proportio. Quam iasi lapidibus tandum, sed lignis etiam quibusdam inesse constat, de quibus ita scripsit Plinius lib. i 6. Histor. Nat .c. C. Exploratoria hoc visus in castris, pastoriimque reperit, quoniam ad excude dum ignem non semper lapidis occasio est. Teritur ergo lignum ligno, ignemque concipit attritu ,excipiente materia aridi fomitis, hangi,vel soliorum facillime conceptum. Sed nihil hedera praestantius, quae teratur; lauro, quae terat. Probatur de vitis sylvestris, alia, quam labrusca, & ipsa hederae modo arborem scandens. Ad tertium dubium respondemus id ed scintillam decussi lapidis deorsum tendere, quia atterentis impetu in aridum so mitem dirigitur. Quem admodum & cerasorum nuclei,digitoru expressione,eb vergunt, quo truduntur. Accedit quod eiusmodi ignis non est purus &syncerus , sed terrea permistus concretione , de aliquando etiam particula defricti lapidis: non tamen semper , ut patet in glande tormentaria, e qua nihil diciditur,& tamen ignescit. P o R R d in huiusce controuersiae examinatione haud nos latuit, Durandum in a. dist. i s. quaest. 3.& alios quosdam, praesertim ὸ recensoribus Philosophis , cxistimare calorem motu editum
oriri a calore virtuali inhaerente corporibus, quae fricatur. Verum haec nobis sententia non placuit: tum quia nostra communis cst,& firmiori videtur innixa sundamento, tum quia haec citra necessitatem in omnibus pene corporibus , tam mixtis, quam si inplicibus, quae sub Lunae orbe continentur, virtualem illum calorem constituit, cum omnia sere eorpora, etiam aqua cvim stela scit& solidatur, aliquid caloris affrictu excitent. Tametsi non negemus quaedam corpora virtualem calorem continere, quae motu quasi excitata calefaciunt.
339쪽
ELi v M est, ut argumentis initio propositis occurramus. Priora duo, quae probant motum non esse formaliter calefactionem, concludunt id, quod in primo pronuntiato asseruimus. Ad primum vetd eorum, quae stradebant nullo pacto ex motu calorem obuenire sdicendum imprimis quietem non esse verum de positiuum ens, quod possit veta cauila efficiens alicuius rei esse, de quibus oppostis effatum Aristotelis proprie intelligi debet: eo tamen pacto, quo quies rationem causae obtinere valet, utcumque causam esse stigoris , quatenus est priuatio inotus , qui calorem suscitat. Quod autem itonnunquam per quietem in animantibus calor fouetur, cx eo est, quia si c declinatur alius,atque alius occursus,& attactus frigidorum corporum,ut explicat Aristoteles in problem .sect. 8.problem. I x. Item quia sic vitatur dispendium spirituum,in quibus calor insidet. Vt enim spirituum e recessii corporis euocatio exteriora membra calefacit: ita eorum in vicina corpora defluxus calore membra destituit.
A n id , quod de speculis, de his quae ad Solem immota sunt,
obiicitur, dicendum Solis radios non momento, sed tempore calorem gignere: ac tunc impensus, calcfacere , cum in ea parte, quam fetiunt, immorantur, & ab eadem in se ipsos reciprocant, geminanturque , ut supra diximus, quae reciprocatio non ita fit, cum res huc illuc diuagatur. Quo patet 1 quiete non per se calorem inuehi,sed prout res quiescens causae calefacienti magis obnoxia redditur. S I M I L I T E R ad ea, quae probabant motu frigiditatem induci, dicendum id, non per se, sed ex accidente euenire. Non enim aer aestiuo tepore flabellis ventilatus ideo nos refrigerat, quia ex motu per se frigus oritur: sed quia aer, qui nos ambiebat, nostro contactu concalefactus, discutitur, atque aliorsum auertitur, eique alius frigidior succedit. Quod & in respirat inne, quae cordis ventilatio quaedam est, accidit. S E D cur, inquies, in balneo contrarium euenit, siquidem ingressi, aqua postmodum calidiorem sentiunt,si moueatui 3 Nimi. rum quia aqua balnei calidior, quam nostrum corpus,est, ac dum calefacit aliquantulum ab eo refrigeratur: ideoque noua aqua corpori applicata, acrius urit: at circulastis aer minus calidus est,& i nobis calefit: unde si ventilatione a nolito semoueatur corpore, alius non calefactus accedit, qui proinde frigidior sentitur, ut Aphrodisaeus I .lib. problem. l. I io.& II I .ed ille sit. A D H V C tamen quaeres cur aer angusti oris motu dissiatus sit frigidus: idemque diducto ore emissus, calidus sit. Respondetur,quia ore angusto acrem, qui nos foris ambit: lato vero acrem
uo pacto toammatibm calor quieto foueatur. Cur immora ad Solem magis calescat: Dubium. solui. Dubiu II. Solui.
340쪽
;rs IN II. LIB. ARIs T. DE COELO.
intus a pulmone calefactum ex uiuamus.Aqua autem calida, propterea susci; deque mota facilius refrigeratur, qui dispescitur, &calidum vapore exhalat,ad vicini aeris frigiditati patefit. Deniq; ignis nimia ventilationccxtinguitur, quia insta minima distis mtur, & diuellitur: vel quia ultra, qua serre queat,ab aere Digest
C Ap ITIS VIII. Explanatio. De motu et ' autem. Agiarum. greditur alteram quaestionem ad stellas pertinentem , docet l, illas non moueri per se, sed circii uehi motu suorum orbium, quod tribus rationibus concludit , quarum primaliaec est. videmus stellas,& coelum perpetua
lui. Vel igitur hoc ac-eidit stella eiusq; orbe quiescetibus,vel utroque motu in subeunte, vel altero eoru quiescente, altero moro: neque cnim naodus alius excogitari .potest. h Ambo situr. Excludit primum inebrum,hrobatq; fieri no pol te, ut stella & orbis simul quicscant: hoc enim sensui manifeste
repugnat, cum videamus coelum de stellas
quotidie ab Oitu ad occasum sirculiolui: nisi quis decipiat cum
Nicetas. Niceta Syracusio , &Heraclides. Heraclide Potico atq;