장음표시 사용
321쪽
species, seu quasi species ignis, videlicet carbonem, flammam,& lucem. Igitur ab his lux non in priori, sed in posteriori sensu
accipitur. Theodoretus vero nomine substanti et per se cohaeretis nihil aliud significauit, qua tem solidam, siue ens verum,& reale.
An lux omnium astrorum, Sc uniuersim lux omnis, ciusdem sit speciei, nec ne.
Dissutatio in negatis impartem quaestionis.
v o o lux astrorum, saltem diuersis orbibus inhaeren- au. tium , non unius tantum speciei sit, probari potest. I rimo,quia lux consequitur naturam corporis lucida, ut nobilissimus eius actus. Quare cum aistra diuersorum orbium inter se specie dissideam , eodem pacto dii feret eorum lux. secundo, quia sedera interuentis,ac ministerio lucis alia multa effecta specie differentia in sublunari mundo edunt, quorum distinctio, causae distinctionein arguit. Tertio, quia lux SO- lis sua praesentia obterit, atque obscurat lamen stellarum ; adeo ut earum species visites ad nostrum aspectum non perueniant inde enim videtur esse, quod nobis interdiu no appacet at quae eiusdem speciei sunt non se ita impediunt,nec interturbant, sed potius mutuis itinant auxiliis, ut calor calori,ignis igni additus. D si NDE quod neque lux sublunaris eandem specificam na- uirituram in omnibus lucidis corporibus sortita sit , ostenditur ex diuerso modo collucendi 1, siquidem non ulla tam noctu, quam
interdiu fulgent, ut ignis: alia noctii tantum , ut quercus putridae, & cicindelae, seu nitedulae , quae noctu per aerem nunc alarum hiatu renident , nunc compressu obumbrantur. Praeterea
quaedam splendent alieno & aduentitio lumine,ut aer; quaedam proprio, & nativo, ut ignis. Posr Rrito quod saltem lux corporum beatorum diuersae s. si Pin. naturae sutura sit probatur. Primum , quia tribuitur ad eleuandum corpus ad supernaturalem si avum, nec est commensurata alicui corpori naturali, cum ex nullius principiis fluat, proindeque supra naturae vim est ,& alterius Ordinis. Secundo,quia n. repugnat idem corpus simul coloratum esse & lucidum nostrahae luce, siquidem color est extremitas in corpore termina- ι , io, ut docet Aristoteles in libro de Sensu,&sensili,capite tertio, at beatorum corpora & luce, & pulcherrimis, ac, vivacissimis
322쪽
3oo IN II. LIB. ARISTO T. DE COELO.
coloribus per si erunt: luce, quia una e quatuor eorum dori-P H d. bus est claritas; coloribus , quia pulchritudo, quae in beatis exim I a c. θ - nata erit, consiliit in apta membrorum compositione cum quadam colorum suauitate. Tert id, quia corpora gloriosa erunt translucida de diaphana, simulque videbuntur per probriam lucem; cum tamen nostrate luce nullum perspicuum ab se, sodaliena luce fulgeat,ut docet Aristot.2.de Anima, cap. 7. text. 8.
Proposis dubitatioris enodatio.
HU. N hac disceptatione potior, veriorque videtur sententia asserens omnem lucem , quae corporibu per vim naturae obuenit, ubique eiusdem cise speciei, quam tuetur D.Thomas in .dist. q. quaest. 2. art. q. de alij. Et si M. Alberi. a. pari. summae, in q. de lumine. Item AEgidius in 1. dist. is .in 1. principali,q. i. Richardus ibi. in i . principali quaest. .& Argentinas eadem distinctione, quaest. Confirmatio unica. art. i.coelestem lucem ab inseriori, specie distinguant. Priamum igitur quod omnis lux coelestis in eandem spem conueniat ex eo probatur, quia astra omnia, ut progressu patebit, esto non nihil ex se habeant Iuminis; reliquum tamen , sole mutuantur. Vel igitur lumen natiuum de astititium cuiusque sideris uniuntur in unam naturam singularem, vel non; sed manent in codiccreta ac distincta numero, specieque. Si datur primum, habetur propositum; si posterius, id ex eo coarguitur , quia lumen asciritium intendit natiuum; quae autem se intendunt,in unum singulare per se coeunt. Accedit, quod non est inducenda naturarum distinctio citra necessitatem , quae tamen necessitas in re subiecta minime apparet. Eodem argumento concludi potest, neque lumina coelestia a sublunaribus, neque sublunaria inter se specie disiungi; cum omnia sese mutuis incrementis augeant, neque ulla necessias naturae, inter ea diuersitatem conuincat. V AE R E s tamen, quandoquidem ab his naturae discrimensuitia limus, quo nam pacto inter se distinguantur lux primaria,& secundaria, tu Deia,radius, splendor. Res podemus ex D. Tho. in a. dist. a 3. quaest.unica, ait. 3.dc aliis,& si interdum hisce vocais . . . , bdi promiscuE Philosophi utantur; proprie tamen lucem abia primam. solute, de lucem primariam dici a perspectivis quae in suo fon-
Lux fecisu- te sue in subiecto proprio; secundariam, quae non ita se habet. Deinde interdum primariam vocari, quae per directum radium sunditur. Secundariam, quae latere extra radiorum incidentiam obliquὸ spargitur. Item lumen dici prout est in medio: radium prout a lucido corpore secundum rectam lineam procedit : splendole prout est lumen reflexum i corpore,ua quo recta porrigi
323쪽
CA P. VII. NOVAE S TIO IX. sci
porrigitur. Sed enim adhuc radius su so nominis significatu, diuidi consueuit in rectum , reflexum, fractum, ac refractum; diciturq; remis cum sine obstaculo a haminoso recti pergit : reflexus , cum in corpus opacum incurrit, eademque viait; se ipsum reciproca conuersione redit: fractus, cum S medio raro in densum se se colligit , ut cum ab aere desiliens in aquam traiiciture refractus, cum , medio denso in rarius dissultat. Pon Ro non asseruimus initio articuli omnem lucem esse eiusdem speciei, sed omnem, quae per vim naturae obuenit, quia de luce corporum gloriosorum maior dubitatio est,num a caeterorum corporum luce specie distinguatur; habetque utraque pars ς qualem sere probabili intem. Assirmativam sequitur Richardus in . dist. 49. art. . quςst. 6. M. Albertus de Algidius locis citatis; atque eam potissimum suadet prima ratio earii, quas in quinto argumento articuli superioris pro eius confirmatione attulimus; e terae enim minus sunt efficaces . Negatiuam appr0bat D. Thomas in . dist. - . quςst. 2. art. 4. ad i. Pro qua est in primis illud , quod hςe sententia videtur magis consentanea testimoniis secret paginet docentis Frpora gloriosa fore lucida ta- quam Solem. Item quia in corporibus gloriosis erunt colores eiusdem speciei cum nostris , etsi longe pulchriores ; nec enim facile est intelligere candorem alterius naturet & speciei. Quarect lux eiusdem crit rationis. '
Quo pacto argument se premi articuli re ondendum sit.
' I L v A M vs nunc argumenta initio propolita. Ad primum eorum, quς probare contendebant astro
flatu D xum luςςm differre specie inter se,respondemus,lu-
U cem non consequi naturam peculiarem cuiusque astri tanquam differentiam, aut proprietatem reciprocam illius ; sed tanquam accidens omnibus lucidis corporibus commune.
An secundum, esto ex luce proueniant in inferiori mundo effecta specie diuersa. Nam Sol illius interuentu calorem producit, quo leonem, murem, S ranam generat: haec tamen effecta non arguere distinctionem specificam in luce, quemadmo- iure r. dum nec in calore. Nimirum diuersitas specifica in accidenti- spe fca cc bus non ex ultimis effectis,quae utcumque attingunt, sed ex im- ''o mediatis actionibus peti debet, ut caloris ex calefactione, si igo- ρο '' iis ex frigefactione: alioqui etiam : calor, qui disponit ad genecationem hominis differret specie ab eo, qui ad generationem
A D tertium,lucem Solis non obscurare syderum lumen quasi Solui. 3.
324쪽
3OL IN II. LIB. AXIS T. DE COELO.
illud perimat, ut quidam aiunt, aut traiectionem specierum ad oculu intercipiat; sed quia lege naturae fit , ut maius sensibile, si
nimiru excedat, impediat mariis. Sic enim in tabulis piistis,cum nimio spledore offundutur, nec imaginets, nec colores distinguimus; sed lucem tantum,saltem' clare,videmus. Sic cum vehemes sonus aures implet, nihil praeterea,saltem distincte audimus. Impediri vero imiam sensibile a maloii non est aliud, quam maius sensibile ob sui excellentiam ita sciasiam occupare,ut aliarum rerum sensionem aut non elicia C, ut elacaat ita obscurε,&tenuiter, ut eas ab aliis non in tornoscat. Cum igitur lux Solis supra nostra rn horizoiuem fiasa, comparatione luminis syderum tam longe distantium sit sentibile malu ac nimium excedens: ob id sydora, nobis interdiu non videntur. Vnde si oculus in prosun ptiis in M., do sit puteo, atque aer apertus purusque, die media; astra Vide- eap. t . ata
bit; quia nimirum aspectus non perstringitur luce Solis, quin Exui potius ili umbra quae in altitudine putei est quas noxὶ colligit, si μ' si
via lique visum eoque firmiorem reddit. A D aliud argumentum ex diuerso collucendi modo inferiorum corporum dicendum, non colligi ex eo essentiale lucis dic
crimen, sed accidentarium duntaxat. o D attinet ad rationes, quibus ostendebatnr lucem cor
porum gloriosoru ab omni alia luce specie distingui; si quis ne- '
gatiua partem tueri volet, iespondear ad primam, lucem corpOrum gloriosoru in secundum suam speciem no esse supra naturae vim, cum alia ciusdem speciei ex ordine iacuis a teque naturae in aliis corporibus v. g. in astris rei criatur. Praeterea eiusmodi lucem ex vi & proprietate su speciei commensuratam elle aliquibus corporibus naturalibus , ut eisdem astris ab eo ruinque sorma dimanare : ac proinde secundum suam speciem de ellentiam non elle ordinis supernaturalis , quam uas supra naturae facultatem tribuenda sit humanis corporibus , ingenio sito terrenis Consula D. crassisque. ut una cum caeteris Eotibus , & ornamentii concur- rat ad ea perficienda, de illustranda, pto ut beatissimi illius status conditio, de dignitas nostulat. Itaque fatendum cst lucem corporum gloriosi ruin fore supernaturalem quoad modum , quo producetur; sed negandum fore supernaturalem quoad sua naturam de speciem : quemadmoducia facultas videndi caeco cu nitus collata qualitas eli ordiuis naturalis,esto Per supernaturalem actionem ossiciatur. A n secundam dicendum non re pygnare idem corpus & lu-eidum & coloratum ei se, ut patet in nitedulis, de quercu putri diu Sane vero locet in his, aliisque eiusnac di lux & color non nisi alternatim videanetur, si quidem cum hic apparet,illa occultaturcii in illa ni tot, hro absconditur: in corporibus tamen gloriosis ali .i ratio erit, 'nia ytrymque eam temperationcm fortae tur, ut Leutrum a ciuisu uritiai si impedi: feto quo minus ambo siti . li consp&-
325쪽
conspiciantur tam in extrema superficie, quam introrsum. Addelicet in plerisque, non via uersim tamen in omnibus4corporibus, - . t quae apud nos sunt , repugnare, videri simul perspici ut tem lu-λό in . L. centem Jc colorem , Ut patet in vitro concolorato & smaragdo ari. 3 o. in quibus lux de color simul videntur. A o tertiam concedendum est cum D.Thoma in .distincti squae ih. 2.art. . quaest. 1 .ad L .Paludano ibidem, quaest. s. art. 2 conclu.i.& 3. Argentinate. dist. 9. quaest. .art. i.Alensi s.part. q. 2 a. memb. 2. art. I .& aliis corpora gloriosa sore simul de transparetia& propria luce conspicua: quia quamuis id naturae secultate, saltem ordinarie,non cotingat. diuina tame virtute fieri potest.
Num astra de suo luceant, vel potius
Statuitur vera sententia, eademque aliquot argumentis oppugnatur. . VNT qui putent quidquid luminis singulae stellae habent a totum c Sole haurire; quod item Anaximander, Antiphon,& Cleomedes de Luna pronu-tiarunt. Alii, e quotum numero sunt Avicenna de Macrobius solam Lunam Sole mutuari luce credunt; reliqua veco astra de suo collucere. Statuenda tamen est l.AP. G. haec a sertio, quiin communior Astrologurum cosensus approbat. Tam stellae fixae, quam planetae lumen a Sole mutuant utiliata aien ut aliquid ex se lucis possideant. Pstion huius assertionis pars ita suadetur. Luna accipit lu- Sblim tumen a Sole, ergo Sc reliqua astra. Probatur antecedens, primum ' ex Lunae deliquio,quod non est aliud, quam luminis,quod alias a sole accipit, priuatio.Secundo, quia Luna pro vario ad Sole as- pectu varie illu str tur , ac diuersas indui figuras cresces semper, aut senescens, modo curuata in cornua,modo ς qua proport:one diuisa,modo orbe pleno. Videlicet ubi cogressum cu Sole ini jt, Varia Lis inde corniculata: tum ad septimum usq; diem augescens medio δε- . orbe secta colpicitur: di inde paulatim in rotundum circinatur, ac decimo quarto die,cum ex diametro Soli opposita est, recepto quoquo uersum spledore, plena fit:inde senesces decremetu init, ac tandem ad erustem vices redit. Nimiru quia prout hac,aut illa, ma: Ori,aut minori sui parte accomodate ad hauriendum lumen, Soli respondqt , ita ab eo illustratur. Vnde luce clarius est . . . ' Lunam
326쪽
so IN II. LIB. ARISTOT DE COELO.
- L Lunam a Sole lumen accipere. Quod Apuleius in libro de Deo Socratis,ita sere expressit, Luna Solis aemula, Oftis decus m corniculata situ diuidua,si pertumida,scupli siti, varia linium face, quantolonius abit a Sole tanto larPus illuminata, pari incremento itineris, ct laminis mensem suis actibim ac paribus dispendi s extimat. I RAETEREA confirmatur eadem assertio,quia planetae quo soli propinquiores sunt; eo, caeteris paribus, magis lucent; ni- Cur soliis mirum quia magis a Sole illuminantur ut in Marte , & Venere me bopu - apertum est. Accedit quod ob id etiam videtur Sol in medio planetarum collocat us,ut inde tam superioribus, qui in inserio- .. . '' ribus astris lumen commode impertiat. Vnde ab Heraclito sons lucis,& ab Astrologis planetarum cor appellatur. Pos TE Rion vero eiusdem assertionis pars ea ratione osteditur,quia Phoebe , quae maxime videri pollet tota a Phoebo nitere, aliquid innatae ac propriae lucis vela icat, ut in eius eclypsi constat: tunc enim non nihil in ea lucis deprehenditur ; cum etiam tunc rubeat, quod non esset, nisi aliquid in se luminis
i.Obiectiq- Sho contra si perius dicta opponet aliquis.si praeter Lunam alij Planetae & sydera inerrantia proprium lumen a Sole caperent, omnia etiam lucis & sacierum vicissitudines subirent, vii Luna, quod non ita est. Deinde sequeretur Saturnum, Iouem de Martem interuentu terrae defici interdia lumine ; itemque posse Solem a Mercurio & Venere occultari; si enim hi planetae ex se lumen non habent , cum ossint inter Solem & nostrum aspectum directo poni, utique Solem nobis. abscondent;
s. PRAETEREA, quod Luno nihil ex se luminis habeat ; probatur, quia si quid haberet, quale est illud, quod in eclypsi videtur, cur in novilunio, vel etiam dum corniculata est, non appareret eiusmodi lumen secundum eam partem , quae auersa est i , Sole,& ad nos spectat 3 Denique quod Luna non recipiat a sole lumen probabit aliquis ex eo, quia oportet in plenilunio totam aequabiliter lucere, quod tamen non ita est, ut constat ex macu la, quae in ea apparet .
Eorum, quaeproxime obiecta sunt, dilutio D primum horum dicendum est nullum odiis supra Solem pati desectum luminis interiectu terrae, quia non eo pertingit terrae umbra, sed in mucronem sensim attenuata in medio consumitur: Item verb nullam eoru subire vicissitudinem facierum,
ac luminum, quia lumen ii sole vibratum semper illa persecte illustrati.
327쪽
CAP. VII. Q V AEs TI O IV. 3 os
illustrat; cum ad id nihil impedimenti interuenire queat ; at in Luna non ita res habet, quia pro diuersitate aspectus S: distatiae
nunc magis, nunc minus ex parte inferiori, qua nos spectat, Soli patet; atque ita prout magis, vel minus illus iratur, ita lumen &figuram mutat. Similiter quod ad inseriores planetas attinet, node preliedItur in illis ea luminis mutatio, quae in Luna, propterea quod nunquam ita Soli opponuntur , quin omnino ab ipso irradientur. Vel saltem ea luminis varietas, quam subeunt, ita exigua est,ut a nobis notari no possit. Alij id reserunt ad horum planetarum varietatem, ob qua undique solari lumine penetr tur, quod nobis minus placet, quia sit pcruta essent, non reflecte, rent ad nos lumen. Ad alteram eiusdem argumenti partem dicedum, licet Venus inter Solem & nostrum aspccium nonnunquainterliciatur,no polle tamen obtegere, nisi centesma Solis partem, quia ut Geometrae demonstrant, circulus visualis Solis ad circulum visualem Veneris proportionem habet centupla. Quo fit ut eiusmodi eclypsis vix deprehendatur. Quod a sortiori asere dum erit de Mercurio, cuius circulus visualis longe minor est qua Veneris. Adde etia cum lux natiua Mercuri j,& Veneris uberior sit, qui tu Lunae , non ita eos obscurate portionem illam Solis, sed apparere sub eo,ut partes lucidas. Resert tamen Scaliger exercitatio no72. in Cardanum visum fuisse aliquando Met-curium in corpore Solari quasi maculam quandam. A D aliud argumentum, quod probate nitebatur Lunam ex se
nihil habere luminis, dicendum , lumen Lunae quod in eclypsi
videtur,nec in novilunio, nec postea apparere secundum ea partem, quae est auersa a Sole,& nos respicit, quia interdiu pars non illuminata a Sole , esto aliquid habeat lucis , nimio Solis splendore obscuratur sicuti de reliquae stellae: nocturno vero tempore partes non illuminatae superantur atque obteguntur illum ianatarum fulgore. Quo etiam pacto eadem Luna cum nimis splendet, vicinas stellas occulit. Adde interdum etiam reliquam
partem Lunae videri quasi pallidam. Eni et fortasse qui hoc loco interroget in quo nam statu Luna a Deo creata sit, utrumne plena, an non. Item cum Luna sit omni u stellarum minima , uno Mercurio excepto cur diuinae literae i. Gene appellent Solem & Lunam duo luminaria magna. Priori dubitationi qnam luculenter pertractat D. Augu. lib. a. de M. At . i. i. Gene ad litte .cap. I s. Iustinus Mart. in q.Orthod. quaest. 6o. Be-
ν sum irae. da in lib. de ratione temporum, occurrit D.Tho m. i. part .qu. C.
Ii. qi s. '- art. 2. cum Beda loco citato probabile videri creata suisse Lunam in plenilunio, quod in hoc statu summam obtineat persectione, in qua illam creati coueniebat, sicuti & arbores cum fructibus,& animalia suis omnibus mstris viribusque absoluta. Aliis pia cet creatam fuisse in novilunio, quia cum menses cursu suo definiat, conueniens erat ut a prima Luna atque adeo a noui lanic
328쪽
; os IN II. LIB. ARISTO T. DE COELo.
primi mensis exordia ducerentur. Quod secus haberet, si Luna creata suisset in plenilunio , cum is dies non si ei primus. Nec dedecebat creare Deum Lunam imperfectam ob hanc causam, cum paulo post suo loco & tempore esset perficienda. Posteriori dubitationi respondet D.Thomas, quaest citata,art. i.Lynam dici luminare magnum non mole, sed efficientia, Aquia praeter Solem terram magis illuminet.
Tertia. Explicatio vera sentintia.
Explicatur vltimum argumentum e disseritur de Lunae macula.
O s TvLAT ultimum argumentum, ut de Lunae macula dicamus. Conspicuum est apparere in Luna maculam quandam referςntem formam siue hominis, ut sibi quidam estigiant; sive,ut Albertus ait,leonis cau- Iusserit.
dam verius ortum, caput versus occasum habentis. Caeterum antiqua. L Lquidnam istiusmodi macula sit , quaeve eius causa diuersae sunt philosophorum sententiς, quas commemorat Plutarch. lib. 3 de Placitis,cap. 3 o. Philo ludaeus in lib.de Soniis, D. Tlao.& Auen-ro is hoc loco comm. 9. igidius lib. 2. Hexamer. cap. 3 s. aliique nonnulli. Sunt qui putent nihil tale re ipsa in Luna dati & inani specie hallucinari aspectu: verum hi non satisfaciunt. Si enim
in visu ea deceptio contingeret, emendaretur aliquando hic error sublata interdum occasione. Praeterea explicent quaenam deceptionis causa iit, vel eam se dicant libere excogitas Ge. Plinius cap. 9. lib. r. Natur. hillo. credit eam maculam contrahi ex sordibus una cum humore a Luna raptis. Secutus est enim eoru sententiam, seu fabulam potius, qui sidera humore terreno pasci crediderunt, quasi vero coelestia corpora pastu nutritione indigeant , aut aquae terraeve halitus usque ad cauum Lunae per interiectum ignis elementiam peruadere possent, quin ab co co- festim absumerentur. Alij putant praedictam maculam esse imagines montium , vallium, ac nemorum, quae in lunari globo e pressae ad nos quasi e speculo renectuntur. Horum opinio ex eo refellitur, quia cum terrae tractus non ubique eandem sui specie Lunae offerant, sequeretur Lunae maculam non eadem efiigie ubique terrarum videri, quod tamen secus accidit. Sciendu igitur Lunam no aequali densitate prς ditam esse, sed quas da habere partes densores , alias minus densas: illai autem magis lucere, has minus : si quidem compertum est; caeteris paribus,cum opacum inaequalem habens densitatem a luminoso illulitatur, plus luminis eiaculari,ac reflectere partes,deliores qua minus densas, quia hae lucem ebibunt, illae reddunt. Igitur Lunae macula non est aliud , quam partes Lunae rariores, ae proinde minus luciam ita AEgidius lib. r.Hexa. cap. 3 s. Richar. in a. dist. iq. o. vlt.Si quis
autem percontetur quaobrem naturae auctor Deus hanc varietatem
329쪽
talem Lunae indiderit. Respodemus eius rei causam sui se, quia cum Luna insectoribus corporibus, in qui bis maxime deformitas &obscuritas dominatus, vicina sit; congruum fuit, ut hac
in re cum eis conueniret,essicique velut coelum terrestre, de ter-Tu. Plato,d xa coelestis,ut Platonici aiunt. Degenerant enim paulatim supe- Luna ritat
-κi . riora in inferiora sciui & Inseriora quo magis ascendunt, ed in terre- melioris naturae conditionem proficiunt. Vnde est illud D. Dio-'' ' nysj .capit. de Divin. nom. supremum infinai attingit infimum supremi. Aduerte M. Alber. de Quatuor cooeuis. quaest. .art. 2 r. .& quosdam alios putasse Lunae maculam non este partes rario- res, sed densiores, quod illae plusquam hae imbibant luminis. At non ita est,licet enim partes rariores plus imbibat, ae faciliorem traiectum praebeant, minus tamen reflectunt atque adeo minus reis cent, ut in caeteris partibus coeli rarioribus conspicitur. V AERAT postremo aliquis quo pacto Lunae macula apud eos,qui epicyclos poniit, semper videatur, cum necesse sit Luna verti in suo epicyclo,scque maculam cotinenter mutare situm, ae quod supra est videri insta,& contra. Huic dissicultati respondent epicyclorum assertores Lunam no solum habere motu,quo ab epicyclo fertur, sed &ipsam quoq; cieri proprio motu opposito et,quo epicyclus voluitur:. ita ut quatum opicyclias in unam partem macula inclinat, tantii Luna illam restituat in contraria: eoq; fieri ut semoereode stu & co simili figura macula videatur. Ex dictis patet solutio argumenti, cuius causa haec disseruimus.
Vtrum lux cssiciat calorem, nec Iac.
Videri .int nultim ut non omnem lucem Gilorem es cere.
Vo D lux calorem nequaquam producat Videtur Primuinare. possie Ostodi, primu quia cum omnis causa si prior effectu, est et lux calore prior atque adeo calor non esset qualitas prima, contra commune placitu Philosophorum constituentium quatuor qualitates primas calorem, frigus, humorem siccitatem. S E c v N D o, Si lux est et caussa effectiva caloris , sequere Fur 2 A g m. corpora quanto sunt lucidiora tanto plus calefacere ; liquidem ex maiori perfectione causae naturalis maior effectus praestantia arguitur: at quod multo secus res habeat inde constat, quia Iuppiter, Venus, &Luna sunt claritani Planetae ; I tamen non ita J idi. magnam calefaciendi vim obtinent, sicuti alia minora astra, ut, c exempli gratia,Sirius,qui calore,exustioneque infamis habetur.
330쪽
3o8 IN II. LIB. ARISTO T. DE COELO.
I TtM, Si lumini ines et facultas calefaciendi,inesset quoque facultas exsiccandi, cum calor e vaporando exsiccare soleat ; at quod lumini ea facultas non insit, probatur, quia Luna in plenilunio cum plus habet luminis , solet humores ciere, non autem exiccare; unde est, quod ij, qui distillationibus laborant, laedi se tunc , Luna sentiunt. DEiNDE, quod saltem non omnis lux calorem gignat,inde suadetur quia quaedam astra habent potestatem res rigerandi; ut Saturnus. Quare si eadem calefacerent, sequeretur idem corpus ab eis calorem & stigiditatem accipere: quandoquidem causae coelestes non dispertiunt suos influxus in alia , atque alia subiecta, sed eos pariter ad unam eandύmque partem dirigunt. PRAETEREA, idem ostendi potest in multis aliis, quae cum luce praedita sint, nullum ab eis calorem oriri sentimus Ilusino di sunt complures gemmae, quercus putridae, squaminae piscium, cicindelae, S animalium quorundam oculi.
De latas prae fantia, ct excellantia. V i A lux ap ud Theologos, Philosophosque illustri
bus en conatis pasiam celebratur , b re erit ex iis quaedam hoc loco subiicere ; praesertim cum eorum ex- Η plicatio ad propositani quaestionem illustrandam non parum debeat conducere. E s T igitur primam lucis encomtum , quod inter qualitates sensui obnoxias nulla ad mundi decorem & ornatum aptior sit quandoquidem in sera superaque omnia quasi aureae cuiusdam vestis splendore circumfundit;& ubique distinctionem ac vVietatem rerum commonstrat, atq; in mixtis corporibus , alioqui absconditam, multiplicium colorum picturam suae praesenti ni- . to te ostendit. Vnde Hugo de S. Victore, a rei pulchriuι luce, quacum in si colorem no habeat, omnium tamen rerum colores ipsa quodamο- do colorat' Itaque absq; luce iacent cuncta veluti situ & squalore Obsita, per eam vero omni u pulchritudo cofestim apparet. Quo pertinet illud ex . lib. Esdrς, cap. s. Tunc dixisti de thesauris tuis proferri lunae luminosum, quo appareret opus tuli. Videlicet ut D Ambro. D. Ambro. lib. i. Hexam. cap. s. ait; queadmodum is, qui domum construere vult, primum explorat unde ei lumen insundat,eaque prima est gratia, quae si dest, tota tenebris horret domus : ita duin hoc praeclarum mundi aedificium Deus conderet, nequaqua pals is est diu illi tenebras incubare, sed dixit & facta est lux. SECvNDvM en comitam est, quod lucis ministerio existit dierum & noctium vicissitudo, quae ad distinguenda tempora labori ,& quieti idonea, cic ad rerum, per successionem frigorista caloris, incolamitatem, conseruatio mimque,& item ad communis Non est bie
diae liberie canomeri, sua tamen habet. auckntatim Terrui tu lib. ile Passio. c.a.