De iure et officijs bellicis, et disciplina militari, libri 3

31쪽

PRAEFAT. DE IURE BELLI. edictum faec dis cernatur interdiu, no iste; ψaequo, iniquo loco; initiati imperatoris di, pugnent, & non signa, non ordines ser- ον uent, latrocinii modo caeca & fortuita, 'pro solenni & facra militia erit. Vt enim γγ

. in fidibus & cantu, ex distinctis sonis, δίdissimillimarum vocum moderatione, concors tamen cocentus eisicitur & con gruens: sic eX summis, oc medijs,& infimis interiectis ordinibus moderatum

ratione & disciplina exercitu squod de ciuitate dicebat Scipio , quem Cicero de republ. disputantem inducit) consensu dissimillimorum cocmere dicendum esto& quae harmonia a Musicis dicitur incantu, ea est in exercitu cocordia, aretis

simum & optimum diiciplinae militaris Vinculiani: quq certe sine iustitia esse non potest quae ad quamcunque rem gerendam est necelsaria; & cuius, ut ait Cicero, tanta vis est, ut nec illi quidem, qui maleficio & scelere passeuntur , possint sine ulla particula i ustitiae vivere .Et liququidem dixisse sufficiat, ut huius operis rationem redderemus;& ijs catisfacere' mus, qui iura belli, quibus reipub. fatus

cotinetur tanqua naturae &paci Euangelicae contraria, damnare sunt ausi.

32쪽

LIBRI PRIMI CAPIT A.

E ratione belli indicendi, alii scaerimoniis bessicis, qua antiquo iure fetiali proditae si cre. Cap.I. De bello tu ori or iuris belli causis. Cap.2. De duella,seu fila olari certamine. Cop. . De pignerati ingus cum vcibo represalus vocaIN p. De bella capti , iure poscimini: D lde bo Iei anda. De foederibus er in iocus.

De insidii, ct fraude bosili.

LIBRI. II. DS scii, bellicis. Cap. r.

e impera tore vel duce exercituL . Cap. 2.

Vnum, non plures,exercitui praefici debere, cum potestare libera e eundem : continuum e nec eum quem pri s ostenderis senominiaue asseceris. CAI3.3Tirum lenitate benevolentia, an vero seueritate oes titti plus presidet imperator. Cap. q. Temporum rationem pracipue in bello habenda. Cap. s. Contentio lentas de rebui bellicis deliberationes a modum noxias esse, prasertim ubi facto magis quam consilio opus cp. . Cap. 6. Dum res adhuc si unt integrae, ne minimum quidem regi metreipub de maiesate sua concedendum ege: errare eos qui arrogantiam ho mim, modolia oe patientia, et inci pose exi, timant. Cap.7. An pristi bellum domi excipere, an vero in bo sile agrum inferre. CAp. 8. in prae stet initio pressi magno clamo e ct cocitato cur is in hostes pergere, an veto loco manere, o hostium impe

tum excipere. Cap.9.

Non esse consilii inuicem infensos ciuilibu, di ensionibus hosses sola discordia fretum inuadere. Cap. Io. Necessitatem pugnandi magno sudio imponendam egemilitibu/, b stibus remittendam. Cap. II. In victoriapoli 'mum de pace cogitandum. Cap. 12. Devictis hostibiis, qua potissimum ratione perpet a pace qui ii obtinerip Pnt. Cap. I3.

LIBRI

33쪽

INDEX CAPI T V M. LIBRI

Dr risciplina militari.

De os io legati,iribuni, aliorum qui militibus praesiunt. Cap.2. De metatoribu , siue mensoribu . Cap.3. De militibus, qui militarepossunt. Cap. Desacramento militari. Cap. s. De misione. Cap. 6. De priuilegiis militum. . Cap.7. De iudiciis militaribus. Cap. S. De poenis militum. Cap. s. De contumacibu , o ducum dicto non parentibus, eosq; non protegentibu . Cap.IO. De emanseribu . . Cop. II. De desertoribus. CN.Ia.

De transfugis ct proditoribus. Cap.I3. De seditiosii. Cap. I . De iis qui in acie loco cedunt,aut victi si dedunt. Cap. 1s. De ii, qui arma alienant,vel amittunt. Cap. IK. De iis qui excubias deserui,vel minus recte 'sit. Cap. II. Deeo qui arcem, vel oppidum cuia prasidio impositus est. amittit, vel bosibus dedit. Cap.r8. De furtis aliis quibusdam delictis militatibu . p.r'. De prsmiis militi m. p. a.

34쪽

ET OFFICIIS BELLI

CIS, ET DISCIPLINA 'MIOTARI, LIBER PRIMUS.

DE RATIONE BELLI IN-D ICEN DI, ALIIS QVE CAERIMO- , μι feciale. a G2egium ferialium; in ium fetialium. - Clarigatis.s Pater patratus. 6 7 3barenorum fides ν Verba iuris ferialis. 8 Iniussi populi foedus iniri non poterat ' ν Sp. Postumus hostibin deditus. o Deditionis formula. χι Mancinus Numantinis dedituri cleri non debeat, tam felices eis semper contigisse bellorum exitus: qu pe qui arma nuquam nisi iustis de causis sum-

n s bellicis, quae antiquo tute seculi eroditae fueriit.

CAPUT PRIMUM. OMA Nos belli, sicut& pacis, iura perpenso tW- dicio semper aestimasse, ex eorum historijs licet cognoscere: ita ut mirum vi

35쪽

initat. pserint, Vtaesert Dionys. Halicarnes . usque adeo ut cum legati Campanorum

quos Samnites aduerso praelio frege rant, & ad petedum Romae auxilium coegerant) in senati in introducti, multis verbis docuissent, quam utilis foret

Rom. rebus Campanae societatis accessio,petentes amicitiam in perpetuum,iri praesens auxilium;nihil tamen aliud impetrarunt a senatu, qui non temere se bellis alienis immiscere Volebat, quam ut legati mitterentur ad Samnites, precatum ne qua vis Capanis fieret . ad quae princeps legationis a Campanis mistus, quemadmodum in mandatis acceperat; Quandoquidem, inquit,nostra tueri adueritis vim atque iniuriam iusta vi non vultis, vestra certe defendetis. itaque populum Campanum, urbemiae Capuam, agros, diuina humanaque omniam vestram P. C.populique Rona. ditionem dedimus. quicquid deinde patiemur dedit iij vestri passuri. Tum in senatu iam fides agi visa, ut refert Lin . uius, b deditos non prodi, bellumque aduersus Samnites siusceptum est, quod sane iusto titulo Romani a Campanis iast nunquam vertissent. S imiliter prius quam tertium & vltimum bellum Punicii siusciperetur, diu multumque tanta res agitata est : atque intex M. Porcium catonem dc Scipionem Nasicam,

senatus

36쪽

L 1 AER PRIMV . . stiriatus principes quorum alter sapientissimus vir in ciuitate habebatur, alter optimus vir etiam a senatu iudicatus erat) varijs sententiis certatum. Cato suadebat ut bellum indiceretur Carthaginiensibus, qui exercitum specie contra Massanissam regem, reipsa contra Romanos, comparatum in sinibus habebant, Nasica contradicete,ex cuius sententia legatos mitti Carthaginem placuit, qui specularentur quid agerent, castigato eorum senatu, quod contra foedus exercitum & narrates materias haberet. Sed Gisgo Amilcaris filius,homo seditiosus, ita senatum bellum a uersus Romanos suadendo concitauit, ut legati Hga sibi consulere coacti sint. Cumque tunc Cato non diutius bellum differendum censeret, Nasica nondum

iustam sibi bellandi causam videri, Mnihil temere faciendum dicebat.sed Catonis sententia peruicit, & cum Carthaginiensibus, quod contra foedus naues naberent, & extra fines exercitum

eduxissent, quodque Massanisse socio arma intulissent, bellum gestum . Ac a belli quidem aequitas, ut inquit Cicet rodi mistissime' seciali populi Romani bc . si . . iure perscripta erat .ex quo intelligi potest, nullum bellum iuisse iustum, nisi

quod aut rebus repetitis gerer ur, aut cenunciatum ante esset, aut indictum.

A a quod

37쪽

D E IVR E ET OFFIC. sEL L. quod ius Ancus Martius Rex ab antu qua gente Aequicolis descripsit. a quo bellicae caerimoniae, ut non gererentui solum, sed tiam indicerentur bella ali quo ritu, eximium Romanis, uti Liuius, M.t. -xςstatur, iunt proditU licet alij hoc Numae Pompilio tribuant, a quo septima sacrarum legum parte collegium fecia b Dis filia lium ' institutum fuisse afferunt b. OD iHalica, . an- ficium ' vero secialium scutus summa et Pu- R semper apud Romanos fuit auctoritas)m summa erat:dare operam ne Romani

xlli foederatae ciuitati iniustum bellum inferret, & de bellis, foederibus, pactior nibus, & iniurijs,sociis aliisque conscem deratis getibus illatis, cognoscere . quod ii qua prior contra foederis conditiones aliquid commisisset, legatos mittere, MVerbis primum ius suum repetere, & res sibi dari clara voce poscere squae clari gatio ' dicta) his verbis: Iouem ego te- . item facto , u ego impie iniusteque illas res dedier populo. Romano mihique

exposco, tunc patriae con Dotem nun- equam sinas esse. Quod si aedignaretur

sacere postulata,renunciata prius socie-

tate Si amicitia sit qua forte erat) post

' , c triginta demum dies, qui sol cnes .ere,

bellum indicere, captaq;, & hostili mo- do devastata, belli iure repetere. Fecia libus certe prohibentibus, aut non probantibus, neque ςonsuli, neque senatui,

neque

38쪽

L1BER PRIMVs. neque populo,arma in hostes sumere Ii s cebat. Maxi nus ' vero erat inter fecta les, quem Patrem patratum appellabat is autem erat, qui Eberos haberet, Vitio. 'adhuc patre suo g, que secialis, verbenaea piari in caput & frontem cingens, indicedi bel-Mn li, aut percutiendi foederis, principem. faciebat. Caeterum sciendum est, nos,

fuisse necesse, ipsi regi, cum quo sorte belligerandum erat, bellum indici, sed fatis erat, ad pretiidium aliquod non

clare. Vt feciales consulti, primum c mi Philippo, & iterum cum Antiocho bel lum indicendum esset,decreuere. Bello autem legitime indicto, sublatis coni mercijs, militi arma capere, & copias ςogere licebat, ad hostes ducere, excursiones facere, praedas agere, fines pollulari, eosque serro igniq deuastare, Di

menta succidere, aedificia incendere,at 6 que omniae hostiliter agere.Tybarenos' tamen adeo iustos fuiste memoriae pro- . . ditum est, Vt non prilis cum hoste congrederentur, quam diem, locum, & de certadi horam, ex fide per iaciales hosti denunciarent. quod de a veteribus illis Romanis nonnunquam factum fuisse legimus. Formulam vero & ritum belli indicedi antiquissimum refert L. iuius b. b DFeciales itaque, si qui illatam cotra foe-

. dus iniuria querebantur, causam eorum Dion. Halia

cognoscebant,& coperto crimine, sen-ς ' -

39쪽

ὸ DE IURE ET OFFIC BE L. tes comprehensos laesis dedebant. iudiccabant item de legatorum iniur qui iure gentium sancti fuere : atque ita,si ,

quouis populo aut natione violati so-rent, ut hi qui iura gentium temere violassent, dederentur, per seciales caueba-a la ι vlt.D. tur. idq; etiam iure nostro cautum est . in k ii i abalit quoque operam feciales, Ut seruarentur coditiones foederis; pacem iaciebant;& si parum legitime facta videbatur,irritam reddebant. Non aliter tamen foedera cum socijs aut liostibus sancire, aut pactiones concipere pote-τ nt,quam si costulis aut pret oris auctoritate, intercedente S.C. iussuq; populi, permissum seret. denique si quid imperatores xel duces contra iurisiuradi re- iligionem peccassent, seciales cognosce bant, atque expiabant. Verba ' autem r. auris secialis haec erant: Belli, pacis, ste- derum, induciarum,oratorum, feciales hoc iudices simiob. Et quidem auctores foe- ής VS si' Mi , min is rite per ipsos seciales hostibus dedebatur, ut hac ratione, populus religione solueretur. Iniussu ve- gro populi,& citra Senatus auctoritate,

nihil sanciri poterat, quod populum teneret, & sine fecialibus, caerimoniaque alia solemni, foedus fieri non poterato Vnde T. Veturius & Sp. Postumius conss.' quia, cum male pugnatum apud scaudiu esset, legionibus Romanis sub iugum

40쪽

Ll3 ER PRm Vs iugum missis, pacem cum Samnitibuς iussu populi senatusque fecerant, Vlia iam T. Numicio & Aemilio Trib. pleb. quod eoru quoq; auctoritate pax Caudina facta erat, dediti simi hosti bus, ut pax Samnitum repudiaretur. at que huius deditionis ipse Postumius,q ii dedebatur, suasor 6c auctor fuit β. aziu M. GCuius verba, ut refert Liuius, haec fue- rut: Dedamur per seciales, nudi vincti- que, exoluamus religione. populum, si qua obligauimus ne quid diuini huma nive obstet, suo minus histum pium que de integro ineatur bellum. Deditionis vero per feciales faetie formula, o hac fuit': inadoquidem hice homines, iniussit populi Romani, Quiritum foedus ictum iri spoponderunt, atque ob eam

rem noxam noctiqrund: Obi eam rem,

quo populus Romanus scelere impiq sit solutus, hosce homines Vobis dedo. . Si ii militer multis annis post C. Mancinu Numantinis, quibuscum iniussu populi& citra senatus auctoritat*n Reaus secerat, deditus est.. b Ciceros .

i Conseruanda iura belli. a Duo genera decertandi.

a Bella suscipiendi, ut in pace vivat