De iure et officijs bellicis, et disciplina militari, libri 3

51쪽

ig DE IURE ET CPPI C. ttit verbis rogandum, sed cogendum armis esse recedere ab obsidione Mutinae, coloniae populi Rom. , & oppugnatione Bruti imperatoris, consulis cies Mati, δίciuis optimi. non enim cum Annibalerem elle,hoste reipub.,ad quem senatus olim legatos miserat, i a Sagunto recederet, sed cum cive. Neque interesse dicebat, Vtrum urbem Romana Antonius oppugnaret, an coloniam populi Rom. praesicii; causa collocatam. & alibi idem a 'IL ε . Cicero ad Plancum scribens R dicit, cuniro. Antonianis, a quibus Brutus Mutina: obsidebatur,pacem fieri non debere: vo i cans eos foedis imos latrones, qui ave armis positis pace petere deberent aut, si pugnantes eam postularent, victoria pacem, non pactione, pariendam esse-Praeterea clim a parte principis sint om

lata illa, quor ad iustum bellum sunt neces aria, nempe belli gerendi ius,& iusta belli causa; a parte vero rebellium, neq;

ἀ sica loro. Vt iuperius Ostedimus,neque iustaditores. D. de belli causa , cum nulla sit causa rebellan-

ut mox dicemus: sequitur bellum.

Iis. I. uod cum rebellibus princeps gerit, iu-oc 3. reci iam. Hissimum esse; ideoque iuri belli locum

d Glos esse contra rebelles, qui tanquam hostes occidi possunt , vel capti serui haberi ς,

Cur . m. Vnde etiam multo magis bona eorum

u7. praedae cedentd. effectus enim ex causis cola

52쪽

hollitatur . Quod ita verum puto, si cochi. D.

ausipiciis summi principis bellum D

tur: alioqui vero, quamuis defensio cui b si D. δε libet permissa fit, & quisque iurisdietio- ptio. nem tuam exercere possit, tamen iura belli non aliter locum habebunt, quam iis si auctoritate & nomine silmmi princi- infra de iure-pis Milum geratur h. alias enim bellum dici non potest. Bellum Vero quod re' minium. ιὰ belles gerunt, iniustissimum esse costat: piratis. D. de ideo que iure belli agere non possunt, de curam d. l. a

capti ab ipsis non nune ieruις. nam cet ' D d. te, tam sante causa,cessat effectus J, & nemo ex is c. cum c

dolo suo lucrari aut aliis nocere de sam'. deo bete. Non obstat quod Vlpianus respon- , 'a, diti, in ciuilibus dissensionibus ', qui in iuri patron. alterutram partem discessissent,vice ho- e l. dolum C stium non esse, eoru scilicet, inter quos Iura captiuitatis N poitlimmu Vigent; f in s. si 1 ideoque captos hinc inde non fieri ser- imenuam h

uos: & suod constitutionibus regni Hi-

spani. P, in ciuilibus d mentionibus cap- rta iubetur cum septuplo restitui C. Nam fit. a. par. 2.a habent, cam ciues inter sese h q. f. m ci-

haec locum dissentiunt & tumul tuatur; non autem: i , cum quid contra mateltatem .imperat j. qui deficiati machinatur, & in exitium reipub. con- D. 4ec ' htendunt . tunc enim hostium numero haberi incipiunt.Itaque Vlpianus Vsius liminiam. est Vocabulo partis. partes autem dici trans se mest Cicero λ cum scissa in duas partes repub. ciues inter se contendunt; qux tui Misi AB a etiam E Uul. u. βη,

53쪽

Q. DE IURE ET Cppi . sit L , δε ι D etiam factiones dictitur a Caesare . bel-GMn. lib. c. tum Vero, quod Antonius inserret reipub., non partiti certamen, sed defectioianem a populo Romano, vocari debere. b In Catil. . Hinc quoq; Cicero h distentit a Caesare, cpii propter legem Semproniam, quae iiiiiiiiii populi de capite ciuis Rom. iv - . dicari xetabat, non cessebat mortis poenam irrogandam Cethego & Lentulo, Catilinariae coniurationis sociis, ad quae docet Cicero legem Semproniam, qua: ' de ciuibus Romanis costituta est,ad eos, ut essent reipub. hostes, qui certe ciues es e nullo modo possent, non pertinere. Sic certe bello cum Latinisi Campanis,

Fidenatibus, Hernicis, Aequis, Hetrus cis, alijsque populi Romani socijs, quos subditos, non participes imperii, fuisse

e lib. r. setis costat ex Liuio , Appian .d & Dio-: O nyc. Hal. , deficietibus & rebellantibus, e . 3. O . legimus Victos omnia hostilia passos fuisse,&. capta pracdq cessis se, atq captos instruitute redactos: imo multo duritis cum ijs actum fuisse, quam cum aliis hostibus. censebant enim maxime ita rebellantes in officio poste contineri, si id actum esset, ne possent rebellare . quaditi enim malis relinqueretur malefaciendi facultas, adfore & voluntate. Atque ita Capua, qu per deditione populi Rom. stia lib. 7. facta fuerati, cum ad Poenos defecisset,cXpugnata a Romanis lxx. pondo iuri & ar

54쪽

i ii

diunii

et auri

α argenti tria millia ex praeda ad quae- sores delata sunt lxX. principes senatus interfecti: trecenti ferme nobiles Cam- pani in carcerςm conditi, varijs casibus anterierunt: multitudo alia Campanorum Venundatarager omnis & tecta publica populi Romani facta sitiat Sinai liter cum Fidenatibus, quae erat colonia populi Romani, rebellantibus actum b. Enna quoque, in Sicilia,ut superius diximus, quae praesidio Romanorum tς-nebatur, cum ad desectionem spectaret, cum magna caede ciuium direpta fuitς. eodem modo, postquam Gallia in pro uinciam es set redacta,cum Gallis rebellibus actum fui e passim inuenias apud 7 Caeserem. Porro in dissensionibus' c vilibus non inutilis futura videtur lex Soloi,s: quae, interes as antiquissimas, Athenis axibus ligneis incisa erat: qua ςauit, Vt qui exorta seditione populari,& scissa in duas partes ciuitate, neutri se diunxi et,hic domo,patria, fortuniso; careret, exul ςxtorrisq; esset. Quod MPhavorinus Philosophus inter fratres quoq; & amicos dissidentes fieri opor-.tere censuit: ut utriusque partis amici, si ad concordiam componendam parum auctoritatis habuerint, lx in alter in alteram partem discedat, & hac ratione viam sibi ad utriusque concordiam muri

Ut4. Equidem hanc lege hisce nostris

55쪽

ri DE IvRE ET OFFIC. BgLL. temporibus utilissimam fore censeo, ad hoc,ut exorta aliqua factione malorum, protinus omnes boni communibus xivibus eos opprimant, neque se Una cum

repub.opprimi patiatum ut, proh dolor, cum magno reipub. Christianae detrimento, & huius Belgij euersione,passim fieri videmus .dum enim boni nimia sua modestia & patientia malis conatibus seditiosorum ciuium concededo, se pacem habituros confidunt, durissimul

sibi seruitutis iugum iiiijciunt: quod

postea frustra excutere conatur.& fit,Vt 'cum bonorum iacturam aut vitae periculum pro repub. adire recusant, neces sario cum repub. pereant. Omne enim

malum nascens,Vt inquit Cic.,facile opprimit ur; inueteratum, sit plerumque robustius. Neque etiam ' semper tutis- i simum erit, quod plerique arbitrantur, non interponere se bello, sed spectatore belli, fortunarumque alienarum, euentum sine 'llo discrimine rerum suarum operiri: quod legati Antiochi & i tolorum, qui Romanos Graecia expellera

conabatur, Achaeis amicis Romanorum . persuadere nitebantur, petentes ut saltem neutri parti se adiungerent. nam ad ea T. Quintius Proconsul, nihil tam alienum a rebus Achaeorum esse ostendit:

quippe sue gratia, siue dignitate, prae' a V . se miran vici oris suturos'. Ariusnus PQ

56쪽

tia ER PRIMVς que praetor Achaeorum, cum Romani primum eorum amicitiam eΣpeterent,

dc Philippus salte ne armis interessent, Pollularet, oratione ad suos habita ontendit, Romanos aut socios habendos, ' aut hostes;mediam ' viam nullam esse : qtu, ut Pontius Samius dicebat, neque

amicos parat,neque inimicos tollit. Ita- qui Portius Cato, furnmus vir, Popeio&Caesare inter se contendentibus, quauit a factionum auctoribus multis in re- bis causia reipubl. dissentiret,& neutrius in latem plane probaret tamen, bello ierario, non sibi quiescendum existimatii, sed eas partes secutus est, quae plus remitatis habere videretur, Bruto etiamd hortante, cui prudenter respondet: λmmum, Brute refas ciuiha bella fatemur: Ed ytio fata vocant, virtus secura sequetur. Metera, quae carmine prosequitur Lucatus . Sed haec deliberatio,xtrius par- b libro Cte aequiores sint, in democratia vel ari-stCratia, scis o imperio, quod pluribus

conmune est, admitti potest, in monarchi vero, optimus dc prudentissimus et o quique principis ', apud quem summa imprii est, auctoritatem sequetur,cotra sed iosos & turbulentos ciues & sub concssit di quique est communis om' sit. tri

57쪽

DE IVRE ZT OPPI C. BELI 'a A.ih n. ritum parens ', & cui diuina lege obenes vir qMρ dire iubemur ; eum, non secus ac pa- ρη- - φ triarni defendere & tueri quilibet debit.bpaol. aἀ Ex quidem, Ut inquit Cicero, nulla tu taavom. is. 'causa Videri potest a uersus iatriam et arma capiendi S Plato nefas este duxit, vi uti contra patrem vel matre,omniini

vero maXime contra patriam. Nulla aitem tanta iiii pietas, nullum tantum sine is86l.L lUS, 'uod sit parricidio vindicandumς ic .a Parricida vero patriae vocat Cicero Ai-tonium quod reipub. bellum inferret: cuius certe salus praeferri debet saluid L minime patris 4. Rempub.voco ': in quo sancto ra

ae).de rem,on, nomen patriae contineri dixit Coanificius ς: non solum ipsum, quod ab D. D. de iust. surdum esset, nam omne solii viro fori -- patria est; sed, t Cicero interpretatu, ιι V coetum ciuium iuris consensu & rtit talis communione sociatum. Q ao spe sin bella Pun. Ehat quod Censorinus apud Appianun 1egatis Carthaginiensium resipondit: ι vitatem Carthaginiensium, quam Rimani promiserant liberam fore, non muris & aedificijs conssiere: quae deleqvellent. Factionem vero optimatum Scseditionem, di conspirationem popili, remp. dici non posse, idem Cicero a rit. iniustus enim populus, quem tyrn

num vocat, non potest rempub. conti tuere. Nam,ut modo diximus, qui io-

sili animo aduersus rumpub, vel pr)ci-

58쪽

pem est animatus, cum natura sit c , voluntate fit hostis, diciturq; perduel lis *: quo nomine hostes appellari so-a in Lili. D. lenth. Et quidem haec duo, princeps &Mit respub.,ita connexa sunt & copulata, illius hostis nemo esse possit, quin etiam D. de me risit huius, & e conuerso . Pro patria verb Q. moxi, & ei nos totos dedere, & in ea no-ς - - vG .stra omnia ponere, & quasi nos conse Harq debemus,ut inquit Cicero 4: &, idem ait, laudandus est,qui mortem op-μφ' petit pro repub.,quique docet chariorem esse patriam nobia, quam nosmQxipso Omnia itaque quae ginaus, non ad nostram utilitatem & commodum, sed ad patriae & principis salutem conserre debemus. quo nomine Demarathus Laced monius, Aristides, Phocion&Themistocles Athonienses , Tarquinius Col- , latinus, Camillus & Rutilius Romani, maximam laude meruerunt: qui omnes iniurias a patria illatas, aequissimo anim . s. ino tulerunt, & nullam vindicta,quamuis non dees et facultas, moliti sunt.quin Themistocles, sumpto Veneno, mori maluit, quam Pelsarum regi, a quo magnis honoribus &praemijs erat aflictus, operam suam ad bellum patriae, licet ingratae,inserea; in praestare. & Camillusi vir optimus, dc de patria optime meri tus, in exilium actus, patriae in extremo

periculo, immemor iniuriae, opem tulit,

59쪽

ας DE IURE ET OFFIC. BEL L. eamque, hostibus expulsis, restauram Inobe ientiae autem subditorum, bellio in principem, grauissimum crimen habetur,& haeresi comparatur*: & itiobediens dicitur infidelis h. inomodo. enim, inquit D Hieronymus, fidelis esse YUserit in substantia Dei, qui carnali domino fidem adhibere non potuitς ς ideoque ob quantumuis grauia onera a rege subditis imposita non licet rebe lare . nam melius est omnia mala pati, Quam malo consentire i. & quamuis o-Πlperiore impositum iit difficile, nilauom in tamen serengum es , & pia

deuotione tolerandum', propter bonum obedientiae. generale enim patrii societatis humanae, obtemperare re-Q Quare quamuis Roboam, AIccessor Salomonis, nollet vel

minimum Israelitis, de iugoedurissim ipsis imposito rex Salomone, minuere; sed diceret,quod graui iligo a patre imposito , grauius superadderet; ideoque' Cr ά tribtLIuda:

cissent regem S non tamen ex eo eXtrailpam fuerui. nam indignatus est Dominus omni semini I sirael, & demoliuit eos,& dedit eos in direptionem, donec Aoliceret eos a facie sua: quia scilicet ab unitate dissipati,alterum ubi rege coi similiter quamuis Nabu .

60쪽

LIBER P RI M Vs. α chodonoser reae esset infidelis, & plurima mala faceret R,& statua suam auream a Hier. 3 adorari praeciperet, & eos, sui non adorassent, mitti in sornace ignis ardentish; b Dari l.3. .di, tamen dixit ei Daniel: Tu reX regu es,&α, Dominus cocti regnu Sc fortitudinem dc io, imperium dedit tibi ς. dc Dominus pere Daην, Prophetam Hieremia ait: Dedi omnes di, terras istas in manu Nabuchodonosoro, regis Babylonis,serui mei:insuper& be-

, stias agri dedi illi:& seruient illi omnes dii gentes,& filio eius, & filio filij eius,do-aa nec Veniat tempus terr eius,&ipsitis:&α, seruient ei getes multi ,& reges magni'. d Hier. V.

Et Propheta Baruch: Orate, inquit,pro,, vita Nabuchodonosor resis, & pro vita ,, Balthazaris filii eius, ut sint dies eorum, sicut dies caeli super terra v. & Ezechiele Baruct citi Propheta grauiter inuehitur in Sedechiam regem Iudae, accusans eius perfidiam & rebellionem cotra regem situm Nabuchodonosor L. Sed & David rex panae.1ε. iHebraeoru diuina auctoritate designatus, tamen Saulem qui per legem diui Dam regno erat priuatus regnantem, Sc illi insensum, semper est honore regio , ' i , prosecutus: & clim posset eunde, in ip e - luncam,in qua latebat, ingressiim,solum

paruo negotio obtruncare, noluit, negans se extesserum manum ita christum

Domini g. iussit quoque David occidi g t illum qui nuntiabat se occidisso Saulem,