De iure et officijs bellicis, et disciplina militari, libri 3

71쪽

33 DE IURE ET OFFIC. BELLUa aut η. 73. Apostolus * planissime expressit, curri ait: Reddite omnibus debita; cui tribu tum, tributum;cui vectigal,vectigal;cui timorem,timorem cui honorem, honorem . Ex stiperioribus quoque colligeret, t3.D. pro licet, quod quae hactenus de iustis belli sy causis dicta sunt,magis ad equum & bo-

mptu. l. ris effectus referri debent. cum eniim mihil. D. de summis tantisin principibus, qui supe-

riorem non habent, belli gerendi ius sit,

diu . D. de his de aequitate causae disceptare non con ovisi mira Mehit. hinc certo modo iustum' po- χο bi isti. . xςxi dici bellum, etsi non ex iusta causa' infictas . geratur. iusti enim variae sunt significa cap. io. tiones: Vt annotauit Budaeus h. neque

mun GitDi iesi aliquario etiam plenitudinem quan- μή.D. iore dam significat. quo sensu dicuntur iustae ' . . . nuptiae ς, iustum matrimonium 4, iusta

c. s' iusta personalitem instituendi

darittito .ies iustus filius g,iusta liberi sit: eoque sen- rat. s. su iustum proelium dixit Liuius . simili- Λ, V ter iustunt bςllum dicitur, quod publiceli Cirὸ . ;is legitimeque heritur ab ijs, qui bellige- Topic. t.D.fixandi ius habent. Itaque Vlpitanus x: Nostς , inquit,sunt, quibus publice po-D., cta pulli. Roman bellum decreuit, vel ipsiqvj .man u. populo Romano: ceteri vero latrunculi, , h. pr*done. appellantur . Et Pompo-T ME r iis . niuil: Hostes,dicit, sunt, qui nobis, autil. h le . D.4ι quibus publice nos bellum decrevimus:

72쪽

. LIBER PRIMVs. 3;eeteri Vero latrones aut praedones sunt . unde hoc bello, licet non ex iusta causa

milii; quae hostibus coueniunt, locu ha libita 1. 'rebunt.quod ex eo satis probatur, quod bl re cum Romani no nisi iustis ex causis bρl-':lum mouerent,quod iure reclalIdilige ' niiciu princiter cautum erat δ: tamen hostes eorum, d l. cymalo

qui iustam bolli causam habere non potuerunt,quq utrinque iusta esse nolὶ p - λ, liminium. test, capta hoc bello etiam iure Roma- . iratu Lnorum tibi acquirebant, & captos inseruitutem redigebant h. idq- verum est, Qiamsi liquido constaret de iniquitate e Ful I hostili. quod PauIus I. C. satis indicatς, μ' cinnaix:Naturali aequitate itidictum ei - α se, ut qui per iniuriam ab eXtraneis deti- Anchis Dnobatur, is ubi in fines suos redijsset. pri- regul pecc-t funum ius suum reciperet: iure scilicet ii pitliminis. JEX quibus apparet, captum Aratinis, in Lab hostibus etia ex iniusta causa bellum pii alat .

gerentibus, fieri seruum . nam, alio iiii Pnon ellet opus lictionibus postumii j:Rfain l. cta sicut nec opus est, cima quis a latroni- ctoi p*μlos. bus captus fuit, cum non fuerit seruus d si Dis

Sumciditaniae, quod ad estectus iuris, & Aubist ita, ut iura belli locum habeant, attinet,bel- de twejuraritum geri G iis, qui hostium num ro ῖ ρ ego

73쪽

S DE IURE ET OFFIC. BELU tra receptam interpretum sententiam; quae si ad iustam belli causam referatu, .cequissima est. cum enim hostes contra

iij sibi sint,contraria iura necesse est habeant : & una eademque belli causa hinc inde iusta esse non potest. Ceterum citin pecuniam ' neruum belli esse plerique

existiment quo spectat illud T. Quintis Flaminij, qui Philippomeni Achaeorum

praetori, multis equitibus ac grauis armaturae militibus instructo,pecuniae au- tem inopi,illudens, manus eum dicebat habere & crura, sed ventre carere: nam

a plat. laa- α corporis eo habitu praetor erat popho. quaeri solet,cuius impensis ' bellum ge-3 xi debeat, utrum principis, an populi, Et quidem si princeps reditus regales habeat a ciuibus assignatos, certe ipsius principis impensis bellum geri debere

h An L iis l. plerique existimanth. quoa maximam

sums. per illa rationem habet. omnes enim omnino

si ' principatus,regna,irnperia ob publicam

is Miso i o. ipsorum ciuium Utilitatem, non ob eos imp dia, rum qui reipub. praestuat commoda, inibi MylasD- ducta esse, communi frequentissimaque talia, a Philosophorum & Legumlatorum sen- me.Bald. ct tentia proditum est. Itaque Ciceroς:CI' i't ηI Omnino, inquit, qui reipubl. praesunt, aphisti Ihr duo Platonis praecepta teneant. Vnum, se sciliis. i. Vt Vtilitate ciuium sic tueantur,Vt quic- , quid agant,ad eam referant,obliti com- smodorum seorum. altorum , It totum γγ

74쪽

LiBER P R I M v s. ree corpus reipubl. curent , ne cum partem .e aliquam tuentus, reliquas deserant. vice enim tutelainc procuratio reipub.ad votilitatem eorum qui comissi sunt, non

c. ad eorum quibus commissa est, gerenda est. Quam sententiam late proiequitur Ferdinand. Vazq.-Si vero princeps idoneos reditus no habet, totius regni im- pensis bellum geri debeth. Neque hic bBald. Misi certus tributi modus praescribi potest. προ ' nam Vt Cleobulus belli dux, sociis Athniensium in bello cotra Philippum cer-tra Adeo est. tam tributi summam definiri postulan- tibus respondit, bellum finiri non potest ς.& huc facit,quod ex sentetiatonis in republ. bene constituta debet V 'esse dosii industria, aerarium opuletum, tenues res priuatae: qui corruptissimis moribus vitium contrarium posuit,publice egestatem, priuatim opulentiam. unde luxu & desidia ciuitas facile cor rumpitur, ut ex Sallustio refert & probat D.August. 4 Meminisse .lamen de- d de elui Dei bentixincipes , modestissimi illius re- b I mp. ι sponsi Tiberis Caesaris, qui thesaurariis onerandas tributo prouincias dicenti- bus respodit, boni pastoris esse, tondere pecus, & non deglubere. Memorabilis 38 quoque est Traiani ' sententia: qui correptus ab uxore Popeia Plotina, quod calumniis sitorum procuratorum prouincia diuerar utar, detestari coepit im-

75쪽

, DL iv RE ET 'FFIG. BξLL. probas exactiones,& inngiat usus esis militudine , fistum appellans lienem.

sicut enim, crescente in corporibus nostris liene, artus reliqui tabescunt: ita , ny A. . Mnxe principiε fico , marcescunt ce' 1. tera re ub membra, & grauiter egro b Aret.in . tant'. EX superioribus deducitur,ciuem proudis δἰ in noli teneri propxiis sumptibus princi

senis i. ἡ rem ad bellum sequi: se d iispendium illi

munia. i. a principe Vel repub. constitui desern h. per i ii tex D Si tamen maXima Vrgeat necessitaS,Vt

citata poῖς pro defensione regis, vel reipubl.,

M .C .m Omnes tenentur ad hoc b*llum concu*cfluet. ιο g--rere, cuiuscunque s us veὶconditionis

Usbὸiis L . .siit; g quibusque poenis ex constitutio ptio,. nibu gni Hispaniae assiciuntur , quie Aeni hoc belltim detrectauerint . Quo sp*ytita9 β ' ctat,quod more Gallorii ',inidum bel- et obfllo Gall. s. lorum erat ZIInatum coclirum indicere,e Argumento quo legς communi omnes puberes a i suo vici mati conuenire consueuerant: .c qui

Meub, T L QN nouissimus conuenisset, in con spectu multitudinis omnibus cruciatimam 'eri W- bus affectus necabatur vasallus quo- η ' δ' que seudatarius tenetur dominum suunt1fud. ami . an bello ivlto,etiam propriis iumptibu', Ludovic. Rom. iuuat eς. Sed an dana ', in quae quis belli oi causa fortὸ incidit,resarciri debeat,quae' LLO ID. potest. Et certe, si quis pro defensione ad S.C. Treb. reipub. sine stipenitio ad bellum tuerit, videtur damnii ilid ex hac cavisa illatum

deinci. pendium

76쪽

s LIBER PRIMUS. M pendium meretur, non refunduntur damna bello accepta nisi quod ex con- a

stitutionibus regni Hispaluae ex dari

forte facta istiusmodi damna re farciri δὲ acti soleanth. Et quidem ad iniustum bel- b Reg.L .iit. Ium vocatus, neque ad stipendia, neque ad damna resarcienda actionem habet. nam ex causa turpi nulla datur actio.ς

Duellam quarς prohibitum iaci sicut, Duellum ex causa lase fama illicitum. Duelli usus antiquissimus in Hispa- Θ

Duellum fuit in usu apud quosdam po

pulos. Consuetudo duelli non valet. Consuetudo duelli aliena a Graecorum Romanorum institutis. Duellum cum hoste licitum. v

Dauid singulari pugna prostrauit Go

liath. ' ρ Singulare certamen magni momenti in bello. r o Duello no unquam belli suis imp

tus.

i r Se pugna noratiorum cum Curiati's. ia 'Non esse tutum belli euentum duello re-

CAP.

77쪽

DE IvRE ET OFFIC. BEL L. CAP. TERTIUM.

D Velli usum videtestabilem, & fa

bricate diabolo induetiam,sumno ratione sacri canones,& cocilia Patrum, variis censuris & poenis, tam in eos qui decertant,quam eos quoru auctoritate,& consilio,atque etiam praesentia istius modi certamina ineuntur , statutis ex terminandum & abolendum esse cenae.-ηρ - suerunt R.quod scilicet' hoc genere cer- xtaminis ordo iudiciorum.& laetu omnis

depurg ul. auctoritas,quae aGIones constituit,qui-

σ iis. de cier. bus unicuique ius suum in iudicio pro-

risis et Iiis isequi licςt,peruertatur: de iniquum sit, vi quis auctoritate propria sibi ius di-h Lexstat. D. cat h. ideo enim latae iunt Ieses,& creati νο met- magi stratus, ut licitu ab illicito discere ima, nai t,& ius suum cuique tribuant ς.tum. ii l ct iuri etiam quod hac decertandi ratione ips iustitia violetur.nam qua plurimi, quo'rum causa iure & qquitate optima erat, stolidissimi deorum Martis arbitrio pu-d si igniscam gnantes occubuere β. praeterea quod risui. depM Deus tentari non debeat: quod fit,cum ad manifestatione veritatis, Ut plerun'e it mis/- que fit, duellum initur p. denique cum machiam. . homicidiu diuino & humano iure pro- Σ1 - hibeatur, duellum, per quod plerunque ad homicidium deuenitur, esse proni- bitum etiam dicendum est. cum enim

aliquid prohibetur, prohibitum etiam

78쪽

a tur φ. Sunt tame qui existimet,ex causa a A g-re

laesae famae hoc genus pugnae iniri posse: V qQuia,inquiunt,crudelis est, qui negligit m

famam suam b. fama enim comodo prae-b Bald insita ferenda estς, & vitae aequiparatur d. sed F tp' eorum sententiam non probo. idcirco mi ita enim,ut inquit Imperator ς,iudiciorum fen. rt.lam

vigor, iurisque publici tutela est in medio constituta, ne quisquam sibi ipsi per- Vt sta mittere valeat ultionem. & non potest liiij .idici honoris sui prodigus,vel negligens,

qui suam suorumve iniuriam auctori-3 tate iudicis persequitur. Porro constat 'hoc genus pugnae, tam ad ostetationem l. iota cau- virtutis, quam ad cotrouersias decidendas,antiquissimum fuisse, praesertim in ris bis. Hispania. nam cum Scipio Carthagine αδεμα novam, ad vota soluenda Gis, munus'; , gladiatorum, quod mortis causa patris patruique parauerat, rediisset,spectacu- lit,inquitLiuius f, fuit no ex eo genere sin. t. M hominum, ex quo lanistis comparare,, mos est, seruoru Gelectu, ac libertorum, qui venalem sanguinem habent : voluntaria omnis & gratuita opera pugnan 'M tium fuit. na alii missi a regulis sunt, adis iecimen insitae genti virtutis ostentan-

dum: alij, ipsi pro sessi se pugnaturos in

gratiam ducis: alios aemulatio ad certa - men,Vt prouocarent, prouocatiq; haudi, abnuerςnt, trarit quid a quas disceptan do

79쪽

do controuersias finire nequiuerant,aut asnoluerant,pacti inter se,ut victorem res insequeretur, ferro decreuerunt. nec ob- asscuri generis homines, sed clari illustres- isque Corbis & Orsua, patrueles iratres, de principatu ciuitatis, qua Iben Vocat, iambigentes, ferro se decertaturos pro- fessi sunt. Corbis maior qtate erat. Or- suet pater princeps proxime fuerat, a fra- ire maiore post mortem eius principatu is accepto. cum Verbis Scipio disceptare di, vellet, ac sedare iras, negatum id ambo is dicere communibus cognatis, nec alium is deorum hominumve, quam Martem, se a iudicem habituros: robore maior, m nor flore aetatis ferox. mortem in certa- is mine,quam alter alterius imperio subij - isceretur,praeoptantes. Cum ab tanta ra- rabie dirimi nequirent,insigne spectaculii in exercitui praebuere , documentumlae αγquantum cupiditas imperij malum inter ,, mortales esset. Maior usu armorum, & astu,facile stolidas vires minoris supera-uit. Hactenus Liuius .Et hec ovide decertandi ratio ',etia posterioribus tem- poribus,ad lites dirimendas, certis casi

bus & legibus apud Hi spanos quamuis

. a m lib. s. eandem iniquissimam scirent permisiarim re fuit b. Apud Longobardos quoque mo-hia, rari. V ribus receptum fuit, Vt quoties coram

iudice defectus quispiam esset, aliquidque ad plenam intentionis fidem iudici

80쪽

controuersia definiretur . Constituit & a lassi se . Fredericus i Enobarbus imperator, ut aliquindo duello res decideretur h. ti Σὸρ. g. a Longobardorum Iegibus Gallorum tis. de consuetudo multum dissidet, ut liquet in eoinni egibus, quas Salicas Vocant, tenend. si& exstat apud eos quoque haec Philippi q-hominem, constitutio: Si quis occulti criminis cata σ se.

pitalisque reus Iat, atque ita de eo con-

stet,vi quae staoni scibi ci possit,condem nari non possit, is,arbitratu accusatoris, duello experiatur . cuius constitutionis meminit Ioann. Faber ς: eamque referte in rem Guido Papxd: qui adducit quoque &interpretatur aliam quandam constitu tionem imperialem de modo duelli, dilui in qua ratione indici debeatς. Solet quoq; si9 haec consuetudo duelli admodum fre- equens este in Italia, praesertim pro con 'seruatione honoris i. Vnde multi hanc D scansi rem anX tractauerunt. Vtpote quibus de causis duellum inire liceat: Vter pro' C re i. inuocatoris vel prouocati vices sustineata repetit. Lad- qui ad duellum admittantur: quado de- N I di, D.

trecini duellum posisit: quando optio' o C, f

nem , quem Vulgo campionem Vocant, lii .es refrea dare concessum sit: de ele mone armoru es loci: de iuramento calumniae a pugnantibus praestado: & sic de ceteris con- 'trouersiis, quae in hoc genere pugnae in- cidere solent. Non ignorauerunt tamen