C. Iulii Caesaris Commentarii. Quae in hac habeantur editione, sequens pagina demonstrabit

151쪽

s DE BELLO GALLI coci ir ad utros partem pontis firmo praesidio relicto

umbri, in fines Sicambrorum contendit. Interm a compluribus eiulcitibus ad ea legati ueniunt,quibus pac , ut' amia citiam petentibus, liberaliter rhondit, obsides p ad se adduci iubet. Sicambri ex eo tempore, quo pons instititui coeptin est,fuga comparari, hortantibus ijs, quos ex Tenchtheris, atq; Vsipetibus apud se habebant, finibiis suis excesserant.sua, omnia exportauerant,s 4 in solis tudinem, ac stluM abdiderant. caesar paucos dies in eriri finibus moratus, omnibus *icis, aedis ijsq; incensis frum ntis, succeios, se in fines Vbiorim recepit: ais imi his auxiliis suum pollicitus, si a sueuis premeremur, haec ab ijs cognouit. Sueuos postqvim per explorat res pontem feri .comperiisent , more suo concilio habiato, nuntios ira omnes partes dimictile, uti de oppidis do migrarent: liberos,uxores,sua, omnia in oluas depo,

nerent: atque omnes, qui arma strer possent, νη- in locum conuenirent , hunc esse delectum medium fere reis gionum earum, quas sueui obtinerent, hic Romano tanta uentu expectare,atq; ibi decertare constituisse. dubi Caesar comperit, omnibus his rebus conjctis, qua,

τι- rerum causa exercitum traducere constituerat , ut Germanis metum inqceret, ut Sicambros ulcisceretur, ut Vbios obsidione liberaret, diebus omnino x v i ii . tram

' Rheni onsumptis, satis er ud laudem, er ad utilit tem perfictum arbitratus, se in Galliam recepit, ponte rescidit. Exigua parte aestutis relictu caesar, is in his locis quod omnis Gallia ad septetrionem vergit mat crae sunt Demes, cinitam Britannia prosiclci contendit,

152쪽

LIBER O I Lqubdomibus De Gallicis bellis, hostibus nostris inde

sub ministrata auxilia Mntelligebat , recti tempus anni ad bellum gerendum deficeret, tamen magno sibi usui iret arbitrabatur, si modo insul vi adisti, er genus homianua perstexisset, loca, portus,adiim cognouisset, quae

omnia lite Gallis erant nicognita. Neque enim temere

praeter mercatores adit ad illos q*isquam, neque iis ipsis

quicquam praeter oram marit am, atque eas regiones,

quae sunt contra Galliam, notum estiatas conuocatis ad se undis mercatoribus,neque quata esset in uis magnia ludo, neque quae,aut quantae nationes incolerent, neque , quem usum belli haberent, aut quibus institutis uterιnatur, neque qui essent ad maiorum nauum multitudinem idonei portus, reperire poterat. Ad haec cognoscenda priusquam periculum faceret, idoneum esse arbitratus, C.Volusenum cun naui longa poemittit. Hun madot, ut C. Volasmis exploratis omuibas rebus, ad se quam primum reuerta, tur pse cum omnibus copijs in Morinos proficiscit-r, Morini quod inde erat brevisimus in Bricinniam traiectu3. Hue naues undis ex fultimis regionibus, er quam superiore aestate ad veneticum bc ι rccrat clusio iubct conuerunire. Interim consilio eius cognito, Cr per mercatores perlato ad Britannos, a compluribu3 eius insulta ciuicitiabus ad em legati ueniunt, qui pol liceantur ob des daare,ais imperio populi Ro.obteinpreare. Quibus audiatis liberaliter po t. itus, horrituss, ut in ea sentetia perumanerent,eos domum remisit. Et cum hia una comi ,

quem ipse Atrcbatibus superatis,regem ibi constituerat, cr uictatem, G coli sim probabat, cr quem sibi i

153쪽

es DE BELLO GALLico fietem espe arbitrabatur, erum, autorim in his regio nibus magni habebatur,mittit . Huic imperat, quo possst,adeat ciuirites, hortetur , ut populi Rom. fidem si

quantur, se, celeriter eo uenturum nuntiet. Volusenus perspectis regionibus, quantum ei facultatis dari potuit, qui naui egredi, ac se barbaris committere non audere

subnto die ad Caesarem reuertitur: quae t ibi perspexi is

te renuntiat. Dam in his locis caesar nauium paranda, rura causa moratur, ex magna parte Morinorum legati ad eum uenerunt, qui se desuperioris temporis consilio excusarent, quod homines barbari, er nosae consuetuta dinis imperit bellum populo Rom fecissent. Ses e qualinperas et,facturos pollicentur. Haec sibi satis opportu, ne Caesar accidise arbitratus, quod neque post tergura

hostem relinquere uolebat, neque belligerendi propter auri tempus facultatem ribebat, nes has tantularum reis minorum rin occupationes Britanniae anteponendus iudieabat, . magnum his numerum obsidium imperat. Qisibus adduis ctis,eos in fidem recepit. Navibus circiter L x x X. oneu rijs coactis, contractisque, quot satis esse ad duas legi nes transportandas existimabat, quicquid praeterea naurium longarum habebat,quxstori, legatis,prae icths distribuit . Huc accedebant x v iar. onerarii naues, quae ex eo loco millibus paguum octo, uento tenebantur, quommmm eundem portum peruenire possent. Has equiti, bus distribuit. Reliquum exercitum α. Titurio Sabino, er L. Aurunculeio Cottae legatis in Menapio atque is eos pagos Morinorum, ab quibus ad eum legati non uetanerant, ducendum dcdit. P. Sulpitiam RV- lcgatum

154쪽

L i B E R in L. cum eo praesidio,quod satis esse arbitrabatur . portu te,

nerei v. constitutis rebuε nactius idoneam ad nata Caesar in landum tempestatem, tertia fere uigiliaboluit: equiistes in ulteriorem portum congredi, er naues conicenadere,ac se sequi iusit: ab quibws cum paulo tardius esset

admini iratum, ine hora circiter diei quarta , cum priamis nauibus Britanniam attigit, atque ibi in omnibns cotisibus expostas hostium copias armatM consterit. Gaius loci haec erat natura, atque ita montibus angustis in re continebatur , uti ex locis superioribus in lutu/ tili odigi posset. Hunc ad egrediendum nequaquam idocineum arbitratus locam, dum reliquis naues ι o conueniarent, ad horam nonam in anchorri expectauit. Interm

legatis, tribunis, militum conuocatis, er quae ex Voluasmo cognouislset, er qui feri uel t,ostendit: monast ut rei militaris ratio,maxime , ut res maris ima polluatirent,ut quam celerem, atq; in iubilem motum haberetigd nutum, er ad tempu3 omnes res ab his administraarentur. His dii nisu er uentum, er aestum uno temporure nactus secundrum, dato fgno, ex sublatis anchoris, circiter millia passuu octo ab eo loco progressius, cpcruto,ac plano littore nasses constituit . At bulburi conssio Romanorum cognito, praemisso equiratu, er essedariis, qgo pleruns genere in praeliis uti conbucucrunt, reliquiscopi Is subsecuti, nostros nauibun egredi prohibibant. Erat ob has causas summa didicultas, quod naues proapter magnitudinem, ni i in alto constitui non poterant. Hilitibu4 au: em, ignoin locis, mpeditis manibus, in

155쪽

DE BELLO GALLI couibus desiliendum, er in Auctibus consistendum,

hostibus erat pugilandum,cum illi aut ex arido,aut pa laum in aquam progresi, omnibws membris expediti, notificiis locis audacter tela con cerent,er equos μὴ afactos incitarent. Qisibus rebus nostri perterriti, uti huiusomnino generis pugnae imperiti,non omnes eademati crime,ac studio, quo in pedestribus uti praelijs consue, uerant,utebantur. mod ubi caesar animaduertit, naues langa quar- σθecies erat barbaris statior, ermotus ad usem expeditistipaesulum remoueri ab oner riis nauibus,Cr remis imitari, er ad latin apertum Mastium constitui,atque inde undi ,tormentis,sagittis,h stes propessi , ac submoueri iusit: qui res maino iniri nostris luit. N i ernarium jura, Tremorum insatu, σ inustato genere tormcntorum premoti barbari constiterunt,ac paulum modo pedem retulerunt . At norastris militibus cunctantissius, maxime propter altitudianem maris, qui decimis legionis aquilam serebui, contra status Deo ut ea res legioni feliciter eueniret, Deserite, inqui milites iuultis,aquilam,atque hostibus prodite: ego certe muri Reip.ais imperatori osticium praestit ro. Hocci magna uoce dixisset, se ex naui proiecit, in hosteis aquilam ferre coepit. m nostri cohortati inter se,ne tantum dedecus admitteretur,uniuersi exori defitiersit. Hos item alij exprimis proximis nauibusci conspexisset,subsecuti,hostibus appropinquarunt. Pua gnatu est ab utriss acriter. Nostri tamen, quod nes ora

dines seruare,neque sirmiter in stere, n:s fgna subs qui poterant, atque alius alis in naui, quibuscuhs signis

occure

156쪽

2. I B E R IIII. occurrerat, an Datim 'opere perturbabantis. Hostes uero, notis omnibus vadis, ubiax littore aliquos singulares ex lini egredientes constexerrat , inciruis aequis,impiastos adoriebatur. Plures paucos circunsistea Bantis abut evertori uersos tela con ciebant. ago cum unimaduertisset caesar, schaphas longarum nauiu , itemspeculatoria nastigia militibus copleri iugit: QT quos laborantes conspexerat, iis subsidius mittea εα Nostirismul in arido constiterunt, suis omnibu3cona secutis,in hostes impetum licerunt, atque eos in Agara dςderunt,neque longius prosequi potuerunt, quod equi, Britam in

ira cur tenere, atque insulam capere non potuerunt.

Hoc unum ad pristinam fortunam caesari defuit. Hostes p sio superavit, simul atque se ex Aga receperunt, staritim ad castrem legatos de pace miserunt, ob des datus deditio,

i, qui, imperasset, sese facturos pollicitisum . Unacti bis lagatis connus Atrebas uenit, quem supra dem astraueri, a caesare in Britannii prim v. Hunc ille enaa ui egressum cum ad eos imperatoris mandata perferret, comprehenderant,ars in uincula coniecerant. Tum favcio, alio remiserunt, . iis petenda pace eius rei cutipam in multitudinem coiecerunt, er propter imprude tiam, ut ignosceretur, petiuerunt. Gesar questus,quod multro si continentem legatis misis pacem a se pratissent, bessi Ine eausa intulissent, ignoscere imprudentiae discit, ob des, imperauit: quorum illi partem statim dederunt: partem ex longinquioribus locis acceris , paucis put diebus sese daturos dixerunt. Inter ca suos remigrare in agros iusserunt, principes, ut

157쪽

DE BELLO GALLI codique conuenere: er se ei tes suo castri cori eris

d. runt . Ha rebus pace prisci,post diem quartu, quam in Britaniam ventini, naues xv Di. de quibus supra' demonstratum est, qua equitessi tulerant, exsuperiori portu leni uento soluerunt. Qis cum appropinquarent Britanniae, er in castris uiderentur, tanta tepestas subit coorta est,ut nulla earum cursum tenere posset . Sed alio eodem,unde erant prolictae, restrentur: aliae ad instri rem p.rte insula, qus est propius solis occasum, magno sui cum periculo dei cerctur. Qisae tame anchoris iactis, i eum ' iubim complerentur , necessario aduersa nocte imalium proκectae,continentem petiuerunt. Eadem nocta

accidit, ut esset luna plena: quae maritimos aestuam iamos in Oceano ellicere consueuit. Nostrisq; id eruincognitum. Ια uno tempore ex longas naues, quibui caesar exercitum transsportandum curauerat, qua in aridum subdiserat, Uin complebat: er onerarios, quae ad asschoras erant deligatae , tempestas a lucta . bat . ullo nostris facultas aut administrandi, a. auxiliandi dabatur. compluribus navibus fractis, reis

. mentis amfri, ga mul/ndum inutiles, magna id quod necesse erat accidere totius excrcitns perturbatio facta est. Neq*e enim naues erant alia, quibus repor tari possent: er omniέ deerant, quae ad refciendas eo' us sunt, er quod omni με constabat, Dema re in Gallia oportere, frumcntum bii in locis in Demem prouissum non erat. Qi ibin rcbM cressitis, principes Britorini qui postpr sim sedi 44 ω, quae t berat Caesar ficienda

158쪽

secunda conueneratu, inter se collocuti,cum er equites,Crn Mes,er frumentum Romanis deesse intelligerent,m paucitatem militum ex castror exiguitate cognouscerent:qMe hoc erant etiam angustior quod fine tapta dimentis cor legiones transportauerat,optimum factuso x un rebellione facta,stumento, comeatu, no- Rinedio μstros prohibere, et rem in Deme produeere: quod bis s. '' peratis,aut reditu interclos,nemine postea belli instrendi causa in Britannia transiturum comebant. Itas rura suco ratione facta,paulatim ex castris discedere, ac sιos clari ex agris deducere coeperunt . At Gesar , etsi is nondum eorum confitia cognouerat, tamen er ex eurnatu nauium suarum, erex eo, qubd obsides dare .ntermia

'ant, Pleia,quod accidit,susticabatur. Itas ad omneis eum subsedia comparabat. Nam er stumetum ex agris in castra quotidie conferebat, er , quaegrauisime ali tactae erant naues, earum materia, atque aere ad reliquas reficiendus utebatur, er qua ad OK res erant vi , ex

continenti comportati iubebat . itaque cum id summo studio a militibus admotararetur, duodecim nauibus fis,reliquis ut nauigari commode positi, scit. Dumeageruntur, legione ex consuetudine una stumentat m a quae appessabatur septima, neque uda ad id tenta pus belli sustitione interposita, cum pars homi num in

agris remaneret,pars etiam in castra urntitaret, hi, qκi pro portis castrorum in statione erant, Caesari renunistiarunt, puluerem maiorem, quam consuetudo strret in

ea parte uider quam in partem legio iter stri ei. Caesar,

ad quod erat dic tas, aliquid nouia Bariaris initum consi

159쪽

DE BELLO GALLI coconsevij,cobortes,quae in stationibus erant,secum irip rtim proscis i duas ex reliquis in stationem Aucede, ire,reliquas armari, er comm se subsequi i it. Cu p .lo longius a castris procesister er suos ab hostibus promi,atque aegre sustinere, er conserta legione ex omnibus partibus tela coni ci an aduertit. quod omni ex realiquis partibus dcmeso βι ento,una pars erat reliqua, susticati hostes huc nosi ros esse uenturos,noctu in saluis delituerat. Tum distersos depositis armis, in metedo oci

patos subito adorti,paucis interfectis, reliquos hi cera Putrae genua tis ordinibus perturbauerant, mul equitatu, ais esseda cireudederat. Genus hoc est exessedis pugn prim)pcro eis partes perequitant, ex tela con ciunt,atque ipso terrore equori , Crstrepitu rotarunt ordinis plerans perturbit: cr cum se inter equitum iurmas insinuauere,

er ex essHis de lium, cr pedites praeliantur. Aurigae term paulum e praelio excedunt,ais ita se collocant, ut piissi a multitudine hostia premantur, expeditum ad suos

receptum habeant. Ita mobilitate equita, labilitatem peraditum in praeliis pro ant,ac tantum Uu quotidiano , Crexercitatione essicini,sit in declivi, ac praecipiti loco inculatos equos sustinere,er breui moderari,ac flectere, Crper temonem percurrere, er in iugo in stere, er inde sem currus citifime recipere consuluerint. Quibus rebus, perturbatis nostris nouitate pugnae, tepore opportum Ramo caesar auxilium tulit. Nans eius aduentu hostes conis stiterunt. Nostri ex timore se receperunt. Quo facto ad lacessiendum hostem,er committedhm praelium, alitanum; ubi tempu4 arbitratus, suo be loco cotinuit, bre,

uitem

160쪽

LIBER I II Lui tempore latermiβo, in castra legiones reduxit. Dionbuec geruntar, nostris omnibus occupatis, qui erant in agris reliqui, disceserunt. secutae sunt cotinuos complua res dies tempestates, quae er nosos in castris continearent, er hoste a pugna prohiberet. Interim Barbari numtios in omneu parter dimiserunt, paucitatems nostrorumilitum suis praedicauerunt . Et quanti praedae faciendae, atq; in perpetuum sui liberandi facult s daretur, si R metrior castris expulsent, demostrauerui. His dubis eraleriter magna multitudine peditatus, equiritMj coacta, ad east a uenerunt: Caesar, etsi idem quod superioribus diebus acciderat. ore uidi bat, ut si flent hostes pulli,etalericite periculum effugerent,rime nactus equites circiis ter xx x. quos Comius Atrebas,de quo ante dictum est, Britan- secum transporriuerat,legiones macie pro castris conis stituit. Commisso praelio, diutius nostrorum militum mispctum hostes ferre non potuerunt, ac terga uerterunt. quos tanto spatio secuti, quantum cursu, ex uiribus ripiscere potuerunt coplures ex bis occiderunt: deinde omnibus longe ales aedificijs in his. se in castra receperunt. Eodem die legati ab hostibus mi', ad Caesarem de pace

venerunt. His Caesarn erram obsidum,quem antea maeperauerat, duplicauit,eoss in continentem adduci infit,

mis nauiga'ionem subeundam non existimabat, ipse idoaneam tempestate nactus, paulo post medium no diem nais es sioluit. insae omnes incolumes ad continentem peruerinerunt. Ex his onerariae duae eosdem portus, quos reliqua