C. Iulii Caesaris Commentarii. Quae in hac habeantur editione, sequens pagina demonstrabit

201쪽

emi.

iis DE BELLO GALLicorum ad arbitriam,iudiciumj summa omnium rerume morum p redeat . Ids eius rei causa antiquitia instituistinuidetur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxi, H egeret. Suos enim opprimi quisque, er circumuoin non patitur,nes, aliter si faciat,uilam interfluos has tautoritatem. Haec eadem ratio est in si ma totius Gilista: namque omnes ciuitates in duas partes diuise sunt. vin Caesar in Galliam uerit,alterius factionis principes ierant inducasterius Sequani. Ii cum per se minus Meriret, ubi si a toritu antiquitus erat in Heduis,magnis eorum erant clientela: Germanos, atque Ariovia

stum mi adiunxerant, eos, ad y mam iacturis,pou

bricitionibus' perduxerant . Praelijs uero compluribus factis secundis, atque omni nobilitate induorim interrifcta, tantum potentia antec erant, ut magnam par tem clientiam ab Heduis ad se traducerent, obfides, a his principum Alios acciperentier publice iurare co rent,nihilse contra Sequanos confiij inituros, Cr pirat sinitimi vi per uim occupatam posiderent, salis totius principatu obtinerent. insa nec inte adadustus Diuitiacus,auxili petedieausi Romam ad Senaaltum profectus,i cta re redierat.Aductu caesaris facta commutatione rerum , dibus Heduis redditis, vetoribus clientelis restitutk ouis per caesarem compar iis,qu)d ij ; qui ρ ad eorum amicitiam aggregaverati, meliore conditione, atque Imperio aequiorest uti vaeabant.Reliquis retas eorum, gratia, dignioreb optascata, Sequani principatum dimiserant. In eorum lom

202쪽

vicitias nullo modo cum Heduis coniungi poterant, se Rhemis in clientelam dicabant. Hos illi diligenter tutabantur, ita Cr nouam, er repente collectam autorieristem tenebant . Eo tum statu res erat, ut lon, priscis Ipes haberentur Heduit secundum locum dimeatis Rhea nil obtinerent . In omni Gallia eorum hominum, qui imaliquo sunt numero, atque honore, genera sent duo. N m plebs pene feruorum habetur loco, quae per se nihil mina Gati audet, er nulli adhibetur consilio . Plerique cum aut aere alieno, aut magnitudine tributorum, aut iniuria poteratiorum premuntur, sessem seruitutem sicam nobilibM. In bos eadem omnia sunt iura, quae dominis is seruos. Sed de his duobus generibus alterum est Druidum,alte. Dou i rum Equitum . Illi rebus diuinis intersunt, sacri a publica, ac priuata procurant, religiones interpremtur. Adbos magnus adolescentium numerus disciplinae ea sa concurrit, magnos si sunt apud eos bonore. Nam 'ede omnibus controuer js publicis, priuatis, constru

tuunt ,σβ quod est admisum facinus, si eades factus

de haereditate, de finibus controuersia est, ijdem diascernunt, praemia,poenari; constituunt. Si quis aut priauatus, aut populus eorum decr' non stetit, sacrifils

interdicunt . me poena apud eos est grausima . misbinita est interdictum, numero impiorum, ac scri rurarum habentur,ab iis omnes decedunt, aditu eorum, sermonem, delugiunt, ne quid ex contagione incomis modi accipiant, nes ijs petentibus ius redditur,nes boanos A ad communicatur . His σμ:em omnibus Druidibra

203쪽

tis DE BELLO GALLI copraeestram, qui summam inter eos habet autoricitem. Hoc mortuo, siquis ex reliquis excessit dignitate, succedit: at si sunt plures pares, suffragio Druidum ad

legitur, nonnunquam etiam de principatu armis conicitis cmutra dunt cii certo anni tempore in finibu3 csnutym, qua regio totiuι Gallia media habetur, confidunt in loco corisecrator huc omnes undis qui controuersκε habent, coriu exuunt, eorumque iudiciis, decretis, parent. Diseiplinam Britannia reperta, atque inde in Galliam traflata e laexistimatur. Et nunc qui diligentius eam rem cognosceα

reuolunt , plerunis illis discendi causa proficiscuntur.

Druides 4bello esse conflueuerunt , nes tributa una cum reliquis pendunt: militis uacationem, omnium i reis rin halent immunitatem, tantis excitati praemijs, ersuastonte multi in disciplinam conueniunt, Cr a proripisquis, parentibus, mittuntur. Magnum ibi numera mnersuum ediscere dicuntur. Itaque nonnula annos uicerinos in disciplima permanent: nes fas esse existimant ealiteris mandare,cum in reliquissere rebus, publicis, prisuatisque rationibus Graecis literis utantur ad mihi duata, bra de eaos instituisse uidentur, quod neque in uulgi disciplimam efferri uelint, nes eos, qui discunt,siteris com

mos minus memoriae sti sere: quod stre pleris accidit,

ut praefidio literarum ouentiam in perdiscendo,ac merimoriam remittant. In primis hoc uolunt persuadere,v n ' interire animas, sed ab alijs post mortem tranfre qa .

alios, atque hoc maxime ad uirtutem excitari putantumctis, mortis neglicto. Multa praeterea desederibus, atque eois rin motu: de mandi, ac terraruri magmtudine, de rem.

204쪽

LIBER VI. 33snantra: de Deorum immortalium ut, ac potestate disturuit, inuentuti tradunt. Alterum genrus est equistum. li. cum est usus,atque aliquod benim incidit, quod ante coris aduentum fere quotannis acciderebat, uti aut ipsi iniuris infirrent, aut illatas propulsa, rent, omnes in bello uersantur, atque eorum ut quisque

o genere, copijs, amplisimus, ita plurimos circum se

ambactos,clientesque habet. Hanc unam gratiam, pote tum, nou runt. Nutio est omnium Gallorum admos hibui dia i

di dedita religionibus: atque ob ean ausam, qui suntas tigrauioribus morbis , qui in praeliis, periculi buersantur,aut pro uictimis homines immolant,aulse immolaturos uouent,administris, ad ea sacrificia Druidi, bus Muntur, quod pro vita hominis, nisi uita hominis reddatur , non posse Deorum immortalium numen purucari ambitrantur, pullices eiusdem generis habent instiaturi sacrificia. Al immani magnitudinesimulachra haesbent,quorum contexta uti inibus membra uiuis hominitibus complent, quibus succeios circumuenti flamma ex minantur hon es. Supplicia eorum, qui in furto, aut latrocinio, aut aliqua noxia sint compraebcnsi, gratiora Dijs immortalibus esse arbitrantur. Sed cum eius genearis copia defici etiam ad innocentiam supplicia descen,

dum. Deum maxime N ercurium colunt: huius sunt plu, DO G ilpriirma ymulachra. Hunc omnium maeniorem artium να Mercurius. runt: hunc viarum,atque minerum ducem: hunc ad qu sus pecuniae, mircaturas habere ira maximam arbia trantur. Post hunc Apollinem, er Martem, er Iouem, Plier Mineruam . De hin eandem stre, quam aliqμα genates

205쪽

i DE BELLO GALLI col tes habent opinionem, Apollinem morbos depellem

Mineruam operum, atque artificiorum initia tradere: Iouem imperim coelestium tenere et Martem bella reis gere. Huic,cum praelio dimicare constituerunt,ea,quaeis bello ceperunt,plenuis deMouent,quae superauerint, animalia capta immolant, reliquvij res in unum locum conast tmultis ira e tutibus harum rerum extructos cua

mulos locis consecratis consticari liceri neque saepe a ridi sit neglecta qui1biam religione, aut capta apud se occultare, aut posita tollere auderet: grauisimum, eisippB--cruciatu constitutum est. Gadi se z V omnes ab Dite patre prognatos praedicant: id, ab Druidibus proditum dicunt . ἰOb eam causam spatia

mis temporis,non numero dierum, sed noctu finiunt: Cr dies natales, er mensium, er annorum initia se obis seruant,ut noctem disssubsequatur. In reliquis uitae inis

stitutis boe fere ab reliquis disjrrunt, quod suos liberos, nisi cum adoleuerint,ut munus militiae sinistre posint, palm ad se adire non patiuntur, filium, in puerili re

' te publico in conlectu patris affere turpe ducunt. ri quant/s pecunias ab uxoribus dotis nomine accepearunt. mut ex suis bonis aestimatione facta cum dotibus communicant: huius omnis pecuniae coniunctm ratio habetur ructuss seruantur: uter eorum uita superarit, ad eum pars utriusque cum fractibus superiorum temporum peruenit. Viri in uxores , cuti in liberos,uitae, necisque habent potestatem. Et cum paterfamilia, itaristriore loco natus de Uit,eius propinqui conueniunt, Er

206쪽

igni, atque omnibus tormentis excruciatus interficiunt.

Funerasunt pro cultu Gallorum ma nifica. er sumptuosa, omnias, qua uiuis cordi fuisse arbitrantur, in ignem instrunt,etiam animalia, de paulo supra banc meambrium serui, Cr clientes, quos ab ijs dilectos Ue conaia stu it,ia iis luneribus conjectis una cremabantur. maciuitates commodius suam Rempublicam administrare existimantur, habent legibus sancitum,s quis quid de Rep.a finitimis rumore, aut fama aceeperit, uti ad mario ratum destra ne ue cum quo alio communicet, quod me homines temerarios, atq; imperitos fass rumoriabus terreri, G ad facinus impelli, er de si mis rebus Uliam capere copitum est. Magistratus, quae uisa sunt,occultant: quas esse ex usu iudicauerint, multituis dini prodant. De Rep.ns per concilium loqui non eo ceditur . Germani multum ab hae eonsuetudine diffisrunt: nam nes Druides habent, qui rebus diuinis praeasnt, nes sacrificijs student . Deoram numero eos solos

ducunt,quos cernunt, er quorum opibus aperte iuuaris tur , Solam, er vulcanum,er Lunam: reliquos ne fama Dii Graniano quidem acceperunt. Viri omnis in uenationibus, atque

in studijs rei millinis confistit: ab paruulis duritiae, ac labori student. a, diutifime impuberes permanserat,

maximam inter suos erunt laudem. Hoe Eli staturam, ali hoc uires, neruos, confirmari putant. Intra annum

uero uigesimum seminae notitiam habuisse, in turpifrumis habent rebu3: cuius rei nullas occulmis, quod erpromisisse si fluminibus perigantur, er pedom, Wi ti

207쪽

paruis rhenonum tegumentis utuntur, magna corporis parte nuda. Agriculturae non student, maiors pars inctum eoru in lacte, em caseo, ercarne consiliit: nes quisis quam agri modum certum,aut fineis proprios habet: sed . magii tiratus ac princeps in annos singulos gentibus, corignationibust hominum, qui una coierunt, quantum e ciuer quo loco uisum est, attribuunt agri. atq; anno pN, alio transire cogunt. Eius rei multas agerunt causas, ne idua eonsuetudi, ne capti, studium belligerendi agri. Itura eo utent: ne lator fineis parare studeant. poatentiores. humiliores posse ionibus expellant: ne ac tarat ius ad frigor atque aestus uitandos aedificent: ne qua orifur pecuniae cupiditas,qua ex re factiones, dissensi ners nasi untur:ut animi aequitate plebe contineant, cum μή qiss opes cum potentifimis aequaeri uideat. ciuitatistilus maxima laus est, quam latifimis circum se uastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium uirtutis extimmant, expulsos agris fuit os cedere, nes quenquam prope se audere consistere.Simul hoc se fore tutiores a bstratur,repentinis incursionis timore sublato. cum betatim ciuitas aut illam defendit, aut infert, magistratus qui ei bello praefint, ut uitae,necis, habeant potestatem, diliguntur . In pace nu dus communis est magistratus,sed principes regioni , ais pagorum uiter suos im dicunt,

cotrouersi si minuunt. Latrocinia nullam habent inserimam,quae extra fines cuims ciuitatissut,atin ea irae

tutis exercendae,ae desidiae minuendae causa feri praediacant.Ais ubi quis ex principibus iis eoncilio se dint duiscem pre,quisequiuesnt,profiteantur,consurgunt i,qui

208쪽

cuti non sunt, in desertorum,ac proditorum numero di cuntur: omniumque rerum ijς postea fides derogatur. Io, si ites uiolare sis non putant, qui qMas de causa ad eos uenerunt, ab imiuria prohibent, sanctost habent: ijs Ois 'mnium domici patent,uictvij comunicatur . Aessit alea tempus, ekm Germanos Galli uirtute seperarent, πultro bella inserent, ae propter hominu multitudinem, agri, inopiam trans Rhenum colonias mitterent. Itaque ea, quae fertili a sunt Germanis loca circum Her M. erasiniam Idiluam quam Eratostheni, eπ quibusdam Graecis sylva. fama notam esse iιideo, quam illi Orciniam appellant Olcinis. μ go Tectosages occuparunt,ais ibi essederunt. Qi os

gens ad hoc tempus bis sedibus se c5tinetasu mmmi bais .

bet iustitiae, O bellice laudis opinionem. Minc quod in eadem inopia, egestate, patientias Germani permanent,

eodevictu, er cultu corporis ut turi Gallis aute pro-pmquitas, Cr transimarianarum rerum notitia multi ad

copiam, ait usus largitur: paulatim assuefacti siuperari. multi j uicti praelijs, ne se quidem itii cum illis ui tute

eoparant. Huius Heronis olux,quae supri demostrari Heserniae his latitudo nouem dierum iter expedito putet: non enim v uritudo, aliter finiri potest, neque mensuras itinerum nouerum. oritur ab Helvetiorum , cr Nemetum π Rauracorum

finibus,recta, fluminis Danubij regione pertinet ad frines Dacoru .er Anartium: bidine se flectit linistrorsis di uersis a flumine regionibus, mulαrum, gentium fines propter magnitudinem attingit.Nes quisquam est huius

Germa

209쪽

t 4. DE BELLO GALLI co Gemmis , qui statu adise , cu audi'e ad initim e

hiuae dicat, cum dierum iter L κ. processerit, aut q- misco oriatur, acceperit . Multa in ea genera strarum nais

sci constat, quae reliquis in locis visi non sint: ex qiribus quae maxime distri ant ab caeteris,er memoris prodenda Bos Hercy- uideantur, haec sunt. Est bos cerui figura, mirus a media ' fronte inter aures unum cornu existit ex Um, meti ldirectum his, quae nobis noes sunt, cornibus: ab eius summo sculpama, ramis late diffunduntur: eadem est=cima, maris, natura, eadem forma, magnituri

AR cornuum. sunt item, quae appellantur Alces. Η

rum est consimilis capris figura, er uarietos pedium, sed ma udi ne paulo antecedunt, mutilae, sunt corrinibus, er crura sine nodis, articullas habet i, neque quietis causa procumbunt, neque, I quo astu iacinu. de concideris, erigere sese,' aut subleuare posui.Hu sunt

arbores pro cubilibusad eas se applicant,atque in pauolim modo recti natae quietem capiunt: quarum ex vestia gliscum est animadversm 4 uenatoribus,qub se rcciapere cosueueriint,omnes eo Deo aut a radicibus subruut, aut abscidunt arbores tantium, ut pumma species earum Itintium relinquatur: huc eam se consuetudi ne reclinariuerint, infrinas arbores pondere a ligunt, ars una ipse Uri, concidunt. Tertium estgenus eorum, qui uri appetan tur: is sunt magnitudine paulo infra Elephantosqbecie,' er colare,o Rura αvri: magna vis est eorum, Cr mogna uelocitas:nes homini, nequestrae, quam constex runt,parcunt: bos studiose 'ueis captos lintersciut. Hoc se labore durant adolescentesias hoc genere uenationis

210쪽

exere et requi plurimos ex bis huerficerm relatis laupublicum cornibus, Me snt testimonio, mum strant laudem. sed assuescere ad homines, er massuefieri, ne paruuli quidem excepti posunt. plitudo cornuum, πβρου, er species mustim a nos tirorim boum cornibuis dieri . me studiose conquisiti ab labris argento circa. . clladunt , atq; in ampliflimis epulis pro poculis utuntur. Caesar postquam per Ubios exploratores comperit. Sueuos sese in oluas recepisse, inopiam stinenti ueriatusquὸ ut supra demonstrauimus, minime omnes Gera mani agricultura student, constituit non progredi lottamus, sed ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret,

vis ut eorum auxilia tardaretireducto exercitu,partent ultimam pontis, quae ripM Vbiorum contingebat hi lonis gitudinem pedum ducentorum rescindit, vis in extrea 4 mo ponte turrim tabulatorum quatuor constituit, praea, sidium, cohortium duodecim potis tuendi causa ponit, 'magnis, eum locum munitionibus'mat . Ei loco,praeis sidio, α volcatiu Tullum aiolescentem praeficit: ipse

eum maturescerestumeta inciperen ad bellum Ambi

rigis pro eam per Ardociniam blaam, quae est totius : g

Galliae maxima,cts ab ripis Rheni, finibust Treuir rum ad Nervios pertinet, miribust amplius quingentis in longitudinem patet,Lminutium Bolium cum omni equiritu praemittit,siquid celeritate itineris, ais opporaturit te tem oris proficere poset, monet, ut igneis fierint castris prohibeat, ne qra eius aduentus procul signia sicutio fit, sese conum subseqai dicit. Basliu ,ut misperatW s,facit,celeriter,contra omnium opinionem a constao