장음표시 사용
201쪽
SUpPLicis OBSECRATIONIS dcc. I 6 tulte, avendove I'intiero tenore qui per inserto : que volta sola , e per ι' etto premesso amplamente dero-g hi amo . Dato dat nostro Palaeteto sonolico di Monte Cavalis . auso di I . Settembre ITIS.CLEMENS PAPA XI. C A P. VII. Uιιi esse debeant paludum accolis, quo minus a noxiis effluviis Ddantur. CUM alias faJ demonstraverimus salubrem aerem , vicissim respiratione acceptum , remissumque, nostra fluida blande premere, miscere, dividere , subtiliora, levioraque reddere; unde vigor, & sanitas solidis etiam partibus accedit i insalubrem contra ex palustribus praesertim halitibus eadem liquida , atque inde totum hominem multifariam labefactare; locus nunc se aperit, ut prophylacticum ostendamus vitae regimen , quo quis prope lacunas, & stagna habitare coactus se se a pravis eorum exhalationibus utcumque tueri possit. Recte enim M. Varro fbJgraviora inquit, qua ex caeli, terraeque infatafritate oriuntur malasser no-sram diligentiam leviora fieri possunt. II. Mitto hic tutissimum illud praesidium, quod ab Hippocrate fcJ primum , subinde a Cornelio fdJ Celso , atque a Galeno feJ commendatum , jocosό
postmodum a Capi vaccio, aliisque traditum est iis, qui se a pestiferis malis ob coeli inclementiam tutari conservariquc cupiunt. Scilicet fugiendi statim locum, ubi pestilentia grassatur. Vocant autem recentiores ejusmodi remedium pilulas de tria
priori hujus lib. cap. a . Ut aer salubrIs,& insalubris a gant in corpus nostruma
lib. pr. cap. I. Tutissimum re medium est fuga.
202쪽
is6 DE Nox ris PALUDUM EFFLUUIIS bus, quippe ternis conflatas adverbiis cito , longὰ,
g f. 2, , , . torose, quVsand lenivit, atque perstrinxit carmines reors 1liu ρ - Vincentius Al Zarius a Cruce , VJ inquiens.
Iustu. 99. Cede cito, longinquus abi, ferusque reverte is Faltum M. Ho- III. Et quidem in censu locorum palustrium ce-
stilii , qui Sala- lebre est factum M. Hostilii, qui, cum Salapiam ad uestibEhi li' lacum sitam quatuor millia passiam ab eo loco Salapinos transulisset, cives illos annua pese liberavit. Mitto, inquam, haec ; nam in praesentia non alienigenas
adhortamur, quibus unicum est pharmacum aestate, atque autumno vel non venire in loca palustria, vel saltem in iis moras minime nectere , multoque minus somnum capere ι sed eos amice admonemus ,
qui aut indigenae, aut pro munere, ossicioque, quod gerunt, paludum sunt incolae , neque ab illis sine certo periculo vel miserioris ducendae vitae, vel incurrendi dedecoris , vel subtrahendae populo charitatis, possunt discedere ; Eousque sub gravi
etiam coelo per continentiam praesertim , abstinentiamque durare necessum est.
IV. Laudamus itaque in primis , ut indigena,& euble .l, ob vel hospes , cinn procul ac longo a paludibus ire
servandum sit. prohibentur, salthm in eo aut oppido, aut Uilla, in qua degit, aedes mutet, vel in aedibus cubiculum ; unde de noxiis effluviis quam minimum teneatur haurire ; potissim trin vero caveat, nE janua illius domus, quam incolit, neve ejusdem concla
vis fenestrae recta palustrem sinum spectent. Amplissimum necessitatis, ae bonitatis hujusce praesidii argumentum olim nobis praebuit post Hippocratem M. Varro igJ qui, cum Corcyra esset exercitus, ac classis, o omnes domus repleta essent aegrotis, ac funeribus , immisso fenesris novis aquilone , ct obser Eiis pesilentibus , januaque permutata , cateraque ejus
203쪽
LIB. I. PAR. II. CAΡ. VII. Is 7 ejus generis diligentia suos comites ac familiam, ineolumes reduxit. Simile quid molitus fuit Empedocles cum patrios agros erilitate , ae pestilenita liberavit , obstructis montis Ducibus , peν quas aufer in eampos incidebat, ut narrat fbJ Plutarchus . Op. p. V. Sapientissimi autem hujus consilii ptae stantiam nos ipsi pluries experti sumus , amicisque nostris inculcavimus, cum Portuense, aut Ostiense li- 'tus valetudinis, vel relaxandi animi causa incolendum peterent ι videlicet ut abstinerent a somno in cubiculis ad Euro notum, vel ad Austrum conversis, sed diligenter aquilo ira rem plagam seligerent: cum
contra multos coeli tepore allectos, ex quo conclavia ad meridiem delegerint, capitis gravitate , atque etiam febribus laborasse deprehenderimus . Neque sane opus est longius rationes persequi, cur ino pactostra per directionem perpendicularem a paludibus in apertas domorum fores effluvia liberius ferantur; sunt enim eaedem per se notissimae, atque omnibus
exploratae, ut singillatim , & prolixe expendi non
debeant. Etenim quis non intelligit ex lacunarum centro effluvia celerius per lineam rectam , ac propterea majori copia fluere; quam per obliquam, in qua distrahuntur, ac debilitantur, quemadmodum fumus ex camino egrediens, qui quousque recta fertur, densus est, & oculos ferit, postquam vero obliquo itinere decurrerit, dispartitur per aura, dissipatur , ac resolvitur, ut non amplius sentiatur,
UI. Ad hoc praesidium accedit secundum de in- Seeundo sumeniscendendis intra domos nam de publicis ignibus da est domus re-
egimus superilis resinosis lignis, atque odoriseri ζόα ζἶihi,
baccis,quq aerem non solum densum, sed inquinatum & sulphure. 'quoque insectorum ovulis, paulatim dispellulit, at- . Olia tred by Corale
204쪽
168 DE Noxiis PALUDUM LIFLUVIIs . tenuant, & purgant. Inter lassitus vero antiquissimus est, qui ex sulphure paratur : legimus enim si IHomerum Medicinae non ignarum , inducentem Ulyssem, a quo jubetur anus ferre ignem ac sulphur ad purgandam domum , cadaverum putore inquinatam. Vivum vero sulphur cum pice ac saleskJ D NωυL decrepitato summis laudibus extollit fkJHelmoni. Pepis Hippoc. re- VII. Et quidem quae sit ipsius sulphuris vis ad Duhisa eXtinguenda insecta, quibus conclusus parietibus noli. aer inficitur, legantur experimenta apud f Le-slJ Tom. . epi euvvenhoeckium . Propterea non immerito ad sol-f ma B. Aue./ὸ Vendum corrigendumque acrem m J P. Salius Diversus, & Paul. nJ Zach. ex Lemnio, aliisque commendant pulverem pyrium, quo fit, ut tormenta bellica diluculo explosa aeria miasmata dissipare, ac discutere passim credantur. VIII. Tertium deindε in prophyIaxi salutar .ls.' P- ς' consilium erit , ut optimo quis, parcoque victu utatur. Nam vitium aeris raro agit nisi in corpora ad excipiendam Iabem jam parata: praeparant vero, a disponunt peccata potissim tim in cibo. Vitant econtrario communem coeli labem , qui euchymis , fCGβ-ν cap. ο- modicisque alimentis utuntur,ac propterea foJCelsus de pestilentiae observatione agens nOS admonet , cibum tunc modicum assumendum nὰ eruditatem moveat. Apertissima res est fp J Socratem propter summam temperantiam non lism omnia fere vitae sua tempora valetudine in ensa vixisse , verum , quod nostram ad rem maxime facit, se ἀ pestilentiae illius vaIlitate, quae in bello Peloponessaeo , in primis tuam Atheniensium Civitatem internecino genere morbi δε- populata fuit, immunem penitus persilisse , quod etiam memoratur ab fqJ a Iliano. Nobis etiam aliquot ante annos mirum quid accidit observa
205쪽
re XXX. circiter a Romana nobilitate qua Uiros , qua Mulieres, qui ad Tiberina ostia circa Kalendas Ianuarias rusticaturi secesserant, stante semel improviso , lavoque ex Libya vento tertianis febribus fuisse correptos , uno tantum excepto Equite Marcello Sacchetto Hierosolymitani ordinis ad Aulam Pontificiam oratore, qui cautus, & prudens cum sit, tantum cibi, & potionis solet adhibere ,
ut vires suas reficiat, non opprimat.
IX. Porro qui affatim, & multo facilius cibos Quo pacto lar
mali succi comedunt, duplici ratione ex circumfu- glor, aut pravus se morbido aere certam pernicem; dubiam vero . ς0 P0
qui parce, ac salubriter vivunt, sibi comparant: primum sane quod illi cruditates in primis viis perpetuo gerentes , paratam semper escam habent ad . alendos vermes, quorum majorem copiam ingerunt, fovent, ac nutriunt qui magis edunt: Deinde vero quod helluones, cum habeant vasa, fluidis tumentia , minorem libertatem permittunt itui, ac reditui sanguinis, & lymphae per universum corpus , atque idcirco, facile fit, ut ex levissima quavis causa in ipsis augeatur renixus sensilibus , atque insensilibus secretionibus: quinimo ut inhibeatur excursus puri etiam aetheris ex atmosph gra per pulmones in sanguinem , & per cranii foramina ad cerebrum subterfugientis; - X. Ad alimentorum quoque usum referuntur condimenta quaedam acidula, & subaustera, cuiuS--Σillia
modi sunt succi, & conservae malorum granatorum, tis. cydoniorum, aurantiorum , citri, atque Oxalidis; quae interdum cibis admixta plurimum valent tum ad compescendum , temperandumque morbidum
206쪽
1 o DE Noxiis PALUDUM EppLUvIIs tempore concipiunt, atque indε ad figenda et tissime alioquin a primis viis per galaxiam fugitiva, maligna corpuscula, quae clim sint urinosa, &cadaverica ab acido-volatilibus blande cicurata praecipitantur cum iacibus; tum etiam ad leviter constri n-genda lacteorum praesertim vasorum orificia, ne infestas particulas ocyus admittant , atque excipiant, quam per ipsam sermentorum vim cum alia mentis probe mixtae infringantur, ut par est ac levigentur. Qua de re non desunt Auctores, quiso Gh.sis i. qJAvicennae opinioni adhaerentes acetum quoque laudant in praeservatione a peste; quod tanaen nos in Villicis, ac Messoribus aquae admixtum; viris autem Urbanis aromatibus castigatum commendamus, cujus formulam tradit prae caeteris opportunissimam rJ Loco eis. pag. AlZarius a s J Cruce .ao a. XI. Reterimus quoque ad Praecepta alimento-NOR 'si p. '' v rum studium sumendi semper priusquam quis domo jejuno sIoniacho, egrediatur, sumendi, inquam, aliquid, quo stomadi qua de causa. chus roborari, & aeris inquinamento obniti possit.
Gracilibus potius frustulum panis assati cum vino optimo; subpinguibus vero tantillum aceti theriacalis cum buccea similiter panis , sunt qui cum Galeno rusticis magis probant allium: illud ceristissimum est unumquemque sibi Medicum esse oporistere ; ita ut modo parum theriacae , modo allium ,
modo vinum , modo poscam rosaceam pro temporum ratione accipiat. Uno verbo vitandum omni
no est , ne quis vacuo stomacho in publicum pros sJ 6. Epid. fee7. deat . Nam cum jeIunium , sive ut fiJ Hippocra-3 tes', omnis extenuatio eutim laxet, & vasa post
somnum propter sequutam majorem perspirationem necessario tam foris quam intus plus solito hient a Duili su by Corale
207쪽
L13. I. PAR. II. CAp. VII. IT Ihient, atque dehiscant , aptiora sunt hare per id
temporis ad prava imbibenda, quae in aere fluitant,
corpora. Quare consultissimum erit jentaculum sumere vel antequam fenestrae aperiantur . Hic tamen pro coronide tertii hujus consilii animadvertere debemus nos etiam experimentis confirmatum
habere in locis damnati aeris aequὰ cavendum esse ἀcrapula, atque ab inedia.
XII. Quarto ad antevertendas castrenses fe--de potu. bres ex nocentibus paludum halitibus maximum ν 44beli'. quoque est auxilium qualitas, quantitas, & modus potionum , quibus accolae uti debent. Nam, quod spectat ad qualitatem, certh vinum opportunius est aqua , praesertim annuum, defaecatum, austerum , &subtile r stomacho enim gratissimum est , cardiacum,& vermibus hostile . Quod si pro hominis temperamento diluendum sit, aqua advehatur ex locis minime coeno sis ; haec nanque latices ferunt non tantum impuros, sed insectis quoque contemeratos . Mensura autem hauriendi potus longe minor convenit habitantibus proph paludes quam procul . Nam aer stagnis , lacunisque circumfusus aqueis particulis magis redundat, quam apricus subtilis, ac ventilatus. Quare mihi quidem persuasum est homines minus commode ferre largum potum, ubi aer multum aquae permixtum habet, atque unde non levem fluidi, haud compressitis copiam haurire possunt i Quod tandem attinet ad modum, certissimum est potiones non calidas , non tepidas, sed actu frigidas, ac nive per aestatem rigentes ad praecavendum iis conducere, qui paludum , atque humentium litorum sunt habitatores . Nam , praeter
quam quod i J Rasis, Iannitius , Ficinus, Nicol.
Frigidae poti innes praeseruntur.
208쪽
IbbJ De esculenti facult. seeJ Lib.q. de recuaria cap. I. Aliae rationes eiusdem effecti
zJ Castro , aliique multi frigidas ex glacie , aut nive potiones ad hunc finem commendant; refert aaJ Plem pius , pos usum nivis vino refrigerando inventum tarius quam flebat pestilentiam Sicilia regnum invadere e quod confirmari ait a Balthassar Pisanello fbbJ qui tradit , diligenti observatione exploratum esse in Urbe Messana quot annis mille numero pauciores quam ante usum nivis interire. Idemque
probat ex Ludovico Nonnio ΓωJHispanorum exemplo, quos febribus malignis miniis tentari scr ibit, ob frigus nivati potus, quo factum esse ait, ut Hispani Medici doctismi Valles usae Mercatus, usum ni ti potus civibus suis pro utili ct jucundo persuadeant. Sed non opus est aliunde rationes repetere, cum diuturno experimento nobis constet in regionibus impuri, ac pene lethi feri aeris, praecipue secundum Tyrrheni maris litus, nullum securius ad tutandos incolas ab epide micis febribus inventum esse remedium ipso nivis usu ; cujus profecto even. rus causam,cum olim studiose persequuti fuissemus, non aliam vero similiorem comperimus, quam quod glacies , & nix contactu , & permixtione rigido-nitrosarum suarum partium , principia hauriendorum liquidorum , atque etiam acris , qui eadem liquida inter deglutiendum comitatur , in eum nexum, pO. sitionem, ac temperiem redigit, cuiusmodi sunt aeris , potionumque particulae decursu totius hyemis etiam apud ipsas regiones infamis, & damnati aeris , in quibus propterea per id temporis ab hominibus impunE solent hauriri. XIII. Quid Z Qubd nitro si sales in nive redundantes , non tantam possunt invertere, ac figere 3
209쪽
illas aeris mole culas, ex quibus castrenses febres nascuntur , sed , quod pluris est , coarctare quoque solent, &constringere poros , & immissaria ce phagi, asperae arteriae, & ventriculi; unde maliis gnis corpusculis, quae cum potu, cibo, & aere ingurgitata , subito in sanguinem , praecordia, & cerebrum subterfugerent, vel nullus vel saltem minor , quam illarum perimeter exigit, aditus pateat. s. Vitandiri est Neque alia certe ratione quosdam ventriculi imbe-cillitate affectos refrigeratis nive aquis feliciter a Galeno curatos fuisse legimus , quam quia stomaehus urinosis salibus, igneisque particulis quandoque obsidetur , eique nihil melius, quam frigidus
potus, fluidorum igniculos concentrando, in solidorum fibras constringendo medetur . Ualet etiam nivis usus quia ovulorum cicatriculas aestu vigente ita comprimere, ac coarctare potest, ut vitales motus in iisdem inchoari prohibeat; nam hyems vermium ortui obnititur . XIV. Quintum crit consilium devitando nocturno, atque antelucano aεre : Etenim cum alias docuerimus noxia effluvia in ea atmosphaerae parte, quae nos circumdat, copiosiora natare abeuntibus solis radiis , quibus cum verberantur , quaquaversum solent dispertiri; proinde eadem magis compacta, majorique etiam agmine intra nostrum corpus, ctim sol nondum exortus, vel praecipitatus est, de scendunt, ac penetrant. Qui vero publicas ob causas noctu iter facere coguntur, nares , frontem , &aures foveant spiritu vini camphorato, admixto aceto rosaceo, quinimo tabaci foliis, dentibus co tritis, vel per fumum exceptis sputum moveant;
nam impedimento sunt acris contagio , quominus ab
210쪽
Annibalis in sor- ab ore ad caput, infernaque viscera prolabatur. Ce- Au h.' P lebre exemplum , quod ab Annibale manavit adsuti aere. posteros. Nam cum strenuus hic dux, licet non aestivo , sed verno duntaxat tempore paludes incoluisset, nocturno tamen humore , paluserique corti gravante caput, O quia medendi locus, nec tempus erat
s dd J Dcco . 3. altero oculo captus fuit, ut narrat f J Livius . Hoc loco juvat animadvertere fugiendum quoque esse
magnum corporis motum , quippe quo acr uberius undequaque per poros tubulosque a nobis excipitur. Etenim cum propter gymnasticam, venati O-nem , agrorumque operas violentius cum fluida , tum solida in nobis agitentur, multa extruduntur. corpora , quae, ubi sanguis, spiritusque resederint, sub vacuos poros,carnes,& vasa relinquunt: quo fit, ut ambiens aer tam per auctam respirationem,quam per cutim facilius,& copiosius ingeratur,cuque illo major quoque effluviorum malignorum vis cerebrum, ac praecordia petat. Audiendus hac in re Maia seeJUe not. hom, gnus Hippocrates: ubi rectam daturus prophyla-xcos methodum iis, qui a male affecto acre populares morbos timent, Providendum , inquit: ut quam
paucissimus aeris in xus in corpus ingrediatur, O ut ille irae quam peregrinissimus nimirum ab non inquinato loco exsat . Factum proindὰ legimus f 6.Dἰ .fect 7- apud eundem tan Coum, ut in quadam aeris constitutione Mulieres non militer ut υiri a tus afficta
fuerint, quod non ut viri Θ domibus prodierint. 6. Abstinendum XV. Septimum praesidium ad declinandum pu-a deglutiend/ia torem acris maximum est, quanquam sit pure negativum , sedula videlicet abstinentia a deglutienda saliva , praesertim cum prope palustria loca versamur. Etenim cum acrium miasma majorem par-