De noxiis paludum effluviis, eorumque remediis. Libri duo. Auctore Jo. Maria Lancisio ab intimo cubiculo, & archiatro sanctissimi patris Clementis 11. pont. max

181쪽

RATIONUM QUAE dcc. Iqs Haud ullus enim terrae cultus intelligi potest, nisi arefactum sit palustre solum , eversaeque prius fuerint sylvae, quae desides aquas antea cohibebant. Atque ego ipse cum primis excidi pervelim lucos

Romae vicinos , qui aut inertium aquarum stagna continerent, aut salubres ventos eo versus interci

derent . Neque enim in hac causa sylvae ipse spectandae sunt; sed poti ssimum regionum situs , locorum ingenia, ventorum cursus, ac natura conjunctim veniunt consideranda , atque instituta harum omnium rerum comparatione de sylvarum postremo utilitate vel noxa judicandum est. In hanc igitur sententiam Sanctissimi illius Pontificii Decreti verba accipienda censeor nimirum cum excoli humus non possit, lamis ac paludibus intercisa, nisi ad ficia citatem redacta fuerit; neque id consequi ullo pacto valeamus, si arbores ac virgulta, vel aquas remorentur, vel serenis , salubribusque ventis obsistant , solisque radios intercipiant; excidenda , utique haec omnia sunt arborum , ac fruticum septa , ad siccandam soli uliginem , terramque aratro subactam frugibus conserendam ; quemadmodum in opere de Adventitiis Romani coeli qualitatibus demonstravi . Immo vero affirmarem quod nonnullis procul dubio insolens inusitatumque videbitur ) universam Serminetae sylvae , quae Pomptinis paludibus objicitur, excisionem nequaquam noxiam futuram ; modo hujusmodi eversio ad paludes penitus exiccandas conferre posset . Uerum quia latius olim manasse aquas incenso illic nemore , correptisque igne radiciis bus, subrutaque humo proximam paludem effusam in illius locum, omnia limo obduxisse comperio, cujus rei consilium , infelicemque exitur De Nox.Paluce Mib. I. T accu-

NemorIs euiusdaincendio paludes latius effusae sunt

182쪽

pag. m. 2 FI. Dux ipse Caietanus totius syl- exeisioni non assentitur. Nihil obstat quo. minlis certis in Ioeis, & per par tes saltus cada.

1 6 CONFUTATIO accurate persequitur Pater VlΚircherus, nunquam ego adduci potero, ut sylvam illam undique patiar

excindi cum depressiorem ejus regionis parte in v rear , inducta eluvione, vastatum iri. U. Neque sane in ea disputatione tempus , atque operam frustra consumendam exissimo: quando ne ipse quidem sylvarum Dominus in cam sententiam discessurus est, qui Cisternae ineolarum , commodi ac salutis rationem,servata lucorum parte, ducendam putat; neque suorum oppidorum perniciem in quaestum conferendam . Id tantum in contentionem venit, quales & qua parte interlucationes fieri debeant; quae neque aeris salubritati, neque publicis Apostolici 2Erarii rationibus adversentur

VI. Quod ad primum quidem attinet alterum

enim non est officii mei,cuin ejusmodi rei Curatoribus negotium illud incumbat haud inficior,Cisternae,ac Serminetae sylva collucari posse,atque debere; non tantum quod vastissima sit latissmeque porrecta, clim haud exigua adjacentium olim camporum, ac vicorum pars, proserpentibus quoquoversus fruticibus ac virgultis , sylvestrem naturam induerit; tum quod solum magnam partem siccum , ac duratum sit, aliique ad latera saltus ad nati prioribus veluti munimento esse possint: Uerum etiam propterea quod pene quotidie potestas fit ex iisdem lucis ligna caedendi ad naves, domosque aedificandas, ac nuper quidem parum abfuit, quin in Melitensium Equitum gratiam ingens arborum copia caederetur. Quapropter nihil quidquam obstare video, qu minus hoc tempore nobilissimo Duci major atque amplior facultas tribuatur; elim & priores succisiones haudquaquam male vertisse videamus. Duo

tamen. Di moti by

183쪽

RATIONUM QIJ E &c. IqT tamen solerter atque accurate dispicienda superis sunt: primum quidem quanta arborum vis, alterum

vero , qua ratione evertenda sit. VII. Interea cum memoriam respicio praeteriti Ea res mereato

temporis summa cum moderatione contractum nu- tum arbitrio m N

per cum mercatoribus hoc negotium ex tabulis ipsis pq mittetn-

intelligor ac longe majorem in Excellentissimo Duce animi modestiam , abstinentiamque perspicio, qui nunquam privata commoda publicae incolumitati praevertenda existimavit. Sed quoniam exteris

mercatoribus securis committenda est, imperaro animo meo non possum, quin modo lepidissimam , Lepida fabula de celeberrimamque securis fabulam commemorem i ωςur sin*man quae, cum olim manubrio destituta,in sylva moerens jaceret, suamque inopiam conquereretur, Vix dum sibi commodato manubrio ab arbore quadam , eam primum, aqua beneficium acceperat, ac dein dosylvam omnem funditus solo aequavit. Maximopere igitur curandum erit , ne praeter spem atque opinionem nostram concessae sibi facultatis fines egrediantur mercatores , si eorum arbitrio res permit

VlII. Quod ad primum autem spectat, interio- Interiora Sylvaera Sylvae segmenta vulgo quarti in ipso nempe μ'

meditullio impune prosterni posse videntur; modo tamen quot annis a peritis hominibus designentur, quae prius , quae posterius tuto caedi valeant; neque humus abradatur, excisoque a radicibus trunco eonvellatur; abstinendum tamen ferrum a frugiferi thbole, te arboribus, atque ab iis, quae brevi caudice ad mo- li4 ridis'. 'dicam a terra altitudinem in ramos divaricantur vulgo crucis aut coronae instar dicuntur. Temperandum pariter 1 novellis , quae in succisarum locum subolescentes earum jacturam celeriter redintegraturae sunt. T a XIX. Ni-

184쪽

Arborum val- XIX. Nihil autem aeque necessarium duco, aclum certo quo seu loricae ex arboribus lunata specie ab tum Pomptinis ortente , per merIdiem ad occidentem 1olem paludibus objς productae mentionem rursum injicere., ejusquectum essς dςbς ς' neeessitatem utilitatemque etiam atque etiam de monstrare . Et vero in novi contractus tabulis excipiuntur quidem ejusmodi arbores valli more dispositae ; sed quae Pomptinis duntaxat paludibus , Euro notisque ventis ex adverso Neptuni, ac Lanuvii oppidorum objiciantur . At ne ullum quidei verbum de Austri , atque Africi pernicialium pariter ventorum impetu prohibendo, qui trium lacuum , maritimaeque orae exhalationes non Velitras sollim, sed ad finitima quoque circum oppida compellunt . Quapropter ad hanc etiam regionem pernecessirium judicarim munitionem oppositam relinquere , cujus latitudo duo saltem passuum millia expleat. Quae quidem latitudo certis in locis angustior fieri poterit, ubi scilicet aliae Sylvae praetendantur, iisdem regionibus propugnaculo futurae . Dumi tutela, M XX. Id vero diligenter animadvertatis, haud albiuta pro vallo quid quain ad septi , munimentique rationem s. ἡ 'l' μ' - pertinere partem illam Sylvhstrium dumorum, i non ingentibus, crassioribusque arboribus conlitam , veluti quercubus, ilicibus , fagis , aliisque ejus generis ; sed prunis, pyris, ac juniperis , caeterisque virgultis , ac fruticibus, qui, cum humiles natura sint, neque ad eam , quam causa postulat, altitudinem assurgant, nihil quidquam emolumenti afferre poterunt; neque eo pacto propositum obtinebimus . , 3 ή

.modo albo- XXI. Quod superest autem de collueandi ratio-rς succidendae, ne paueis expediam . Et quidem satius est, opinor, ac tutius designata quotannis luci segmenta succi-

185쪽

RATIONUM QUAE S c. Iq9dere; neque novem post annis iterum ab interitu renatas arbores excindi velim . Porro hic admonere non est necesse, novellas praesertim , quaeque brevi caudice a stirpibus eductae in ramos effunduntur, in contractus tabulis exceptas a belluarum insidiis ac injuriis summa ope servandas , atque tuendas . Ita

enim certissima spes superest futurae sobolis sylvaeque propediem , revirescentibus undique arboribbus, reparandae. .

XXII. Verum eum Excellentissimus Princeps Cajetanus recipiat se suis sumptibus a SuMMo Pori. TisicE sylvae redemptori facultatem impetraturum caesam materiem devehendi quacunque litoris Romani regione , haud quemquam vestrum fugit, Eminentissimi Patres, eidem Mercatori potestatem fieri quotcunque voluerit vias lato quidem , ac recto tramite muniendi, fossasque, uti libitum fuerit. per saltum excavandi, quo ligua facilius ad litoris oram deportentur. Quis autem non videt iisdem itineribus Austrinis ventis aditum patefieri, qua ad mediterranea oppida pervadant Quapropter non

abs re futurum puto, si & certus viarum numerus definiatur ; neque illae recta, sed per varios anfractus ad litora producantur, haud secus atque aggeres , ac fossie , quibus protecti urbium oppugnatores ad subruendas earum munitiones aggrediuntur ; ita ut in reductos viarum sinus allisa ventorumvis penitus refringatur. XXIII. Caeterlim, ut paucis rem absolvam, eo redit orationis meae summa. I. Ut in orbem ducta lorica ex procerioribus, crassioribusque arboribus relinquatur . II. Ut fines, ac termini, intra quos arbores quot annis caedere liceat, accurate

describantur; neque eos unquam fas sit mercatori-

viae aperiendae quibus ad mare materia deveha

tur a

Summa Consilii.

186쪽

rso Co NpUTATIObus loco movere . III. Ut, nisi prae sentibus Apostolici aerarii ministris, nε fiat excisio. IU. Ut a

teneris,ac frugiferis arboribus,ti ab iis, quas coronae instar vulgus appellat, abstineatur. V. Id agendum, ut necubi aque restagnent.VI.Ut corticum fragmen ea, frondes, ac quisquiliae omnes everrantur , nhputore suo ejus regionis coelum inficiant. VII. Denique ut obliquae, ac sinuosae viae ad mare sternan

tur .

XXIV. Haec autem consilia si rectε , atque accurath perficiantur, non sylvae plane excidium, sed

interlucationem quandam futuram, ac caesae materiae detrimentum brevi reparatum iri confidimus. Potissimum vero, quod rei caput est, sine ullo publieae salutis periculo nobilissimae hujus Familiae rationibus opportune consultum erit. ILLU-Disit jgoo by Cooste

187쪽

II IILLUSTRISSIMI PRAESULIS

De eodem Argumento

Dissertationis Amma.

Ndque vero Illustrissimi Viri Prosperi Lamia

bertini Consistorialis Aulae Advocati , ac Fidei Promotoris Consilium a nostro haud Sanctissimus Pa- abhorens, luculentissimamque scriptio-lς 'ς nem silentio duximus praetermittendam. Ille enim quirendae verita-1 SuMuo Ponrasica jussus sententiam suam mandare talis gratia scri, literis, haud quaquam ejusmodi Sylvam esse cae- bς ς juisit dendam, quatuor potissimum, nec plane contemnendis rationibus demonstravit, quas hic summatim attingere operae pretium me facturum censeo . Prima igitur ex Romani, ac Volsci coeli salubritate Quatuor pugnat repetitur, quae in haud dubium discrimen adduceis argumentis. rctur . Altera ex Apostolicae Camerae juribus, quibus damnum inferretur. Tertia ex privato itidem jure oppidanorum Cisternae , ac Serminetae. Quarta denique ex materiae , ac lignorum caritate indi

dem consecutura.

II. Ae primo quidem Vir doctissimus copiose , Εκ perieulo, in graviterque in eam sententiam disseruit, quae ne quod coeli tem- minimis quidem rebus, aut suspicionibus C li tem- esti Titieite. perationem violandam esse contendit, ita ut nihil te . prorsus admittendum sit, quod eandem labefactare possit, etiamsi nondum exploratum habeamus anneca rςs calamitosum sit exitum habitura. Hoc igitur pronunciatum conquisitis undique experimentiS,

188쪽

rs et D lssERTATIONIS auctoritatibusque clarissimorum hominum non

Medicinae solum, sed & Philosophiae studiis confir

mavit .

Ex summo iure, III. Deinde excidendi saltus facultatem penitus ac publico in ea abnegandam censet . ne quod summo Apostolicae Apostolieam Seia Camerae, &peculiari oppidanorum juri detrimendem. tum afferatur . Et vero quis ibit inficias, quin Apostolica Sedes , in Serminetam, ac Cisternam ci cumjectamque Sylvam jus suum retinere deis beat Quando haec Cajetanorum Familiae non gratiae , beneficiique causa a Summis Pontificibus data

sunt; sed pignoris loco cesserunt; eadem scilicet conditione, qua Sedes Apostolica a Ricli ardo εFrangi panis pristino posse re acceperat. Videlicet uti si quando ipse Richardus, aut alius quispiam

ex ejus haeredibus praesenti pecunia sexcentos aureos scutatos persolveret, aliquotque expensas in integrum restitueret Iacobello E Cajetanis , ejusve haeredibus, continuo haec, quae diximus oppida antiquo domino redderentur, ut liquido constat ex

Bonifacii IX. diplomate, quo primum ille Cajetanorum genti anno Christianae salutis I or . eadem addixit. Itaque cum Richardus ille sine ullo haerede decesserit, ejusque Iocum nunc Apostolica Sedes obtineat, ipsa hercle summum ius, potestatemque habet in dicta jam oppida. Quapropter nullo pacto eorundem bona, copiae, commoditatesque imminui, aut deteriora fieri debent; inter quae primas ferre videtur ea Sylva , quae in contentionem

venit.

IV. Verum quδd illa oppida eum finitimis praediis , agrisque ab Alexandro VI. proscripta , & Ca.jetanorum genti erepta, Apostolicae Camerae, media , ut ajunt, publicatione, fuerint addicta e postmodum

189쪽

SUMMA. Is 3 modum autem a Iulio II. ea re diligentius expensae idem familiae reddita fuerint i haud quidem inficiandum est, quin in iis rerum conversionibus caedem leges, conditionesque servatae sint, quibus primum Apostolicae Sedi tradita, ac deinde Iaco- bello e Cajetanis parta fuerunt. V. Obstat etiam, ut superitis indicatum est, Ex peeuliarie versioni Sylvae privatum jus, atque commodum oppidano um oppidanorum, suillos scilicet greges illic pascendi in 'qua plane concisa glandium opportunitaS , atque utilitas funditus tolleretur. VI. Quid Quod & publicis quoque totius E' lignoru ino Ecclesiasticae Ditionis commodis , rationibusquυ edem Flo interidamnosa saltus illius excisio futura est, ac ligno- uterentur. rum inopiam allatura . Eam enim ob causam saepenumero ab Eminentissimis Camerariis c dictum est,

ne quis in Latio sylvas everteret; quod si cui ejus modi fiat potestas a Principe , qui plane alteri denegari poterit, quibusve finibus istud exemplum

coerceri Athercules eo paulatim res adducenda foret, ut passim saltus omnes, ac luci, ut cuique commodum foret, tam in mediterraneis, quam in litore sternerentur: unde summa materiar penuria laboraremuS. VII. His itaque rationibus Vir Clarissimus non Ex duobus re- Iuris prudentie tantum,verum & Theolostica doctri- ςd illna praecellens, tuam tuetur lententiam , meque ta- cite, nec immerito forsitan reprehendit, inquiens communi omnium Medicorum consensu comprobatum esse , atque decretum , ut ex duobus remediis, quorum alterum certo juvare potest, alterum anceps, ac periculosum est, prius extra omnem

controversiam si deligendum , posteriore omnino neglecto; quamobrem cum tutius sit eam sylvam, De Nox. Palud. UR. Lib. I. U ut Dissiligod by Cooste

190쪽

is 4 DIsERTATIONIs SUMMA . ut sexe entis ab hine annis fuit, intactam relinquere , aequam dubitationem relinqui, cum ab hujus modi proposito ne latum quidem unguem discedendum sit InterIucandi vero tantum certis in locis facultatem dari posse arbitratur , quemadmodum hucusque impunh factum est. Eo igitur redit doctissimi Viri dissertatio , qua nos opellam hanc

nostram exornare, nedum confirmare voluimus.

VIII. Exhibetur hoc loco eadem ichnopraghia harum Sylvarum , persectiones suas divisa, quae a Defensoribus Excellentissimi Ducis allata fuit. EXI-