장음표시 사용
161쪽
is. ENCYCLOP. CHIRURG. RATIONAL. LIB.V.
qui assectus valde deturpant extimam nem pertinace produccntibus bortici ostratia vcsiem, simulque clam vitae insidias struunt. Nec in proprio de viunt corpore , sed de in alia impetunt, propagare gestientes virosum ichorem & disseminare am.
plius , adeoque , dc invisi sunt hi
assectus. Noctu graviores sunt, interdiu foediores , semper ingrata sunt symptomata . De quorum asse-kuum ac symptomatum ratione ordine tractaturi sumus , ut tyrones eos clare ac vere perspiciant intelligantque . Pauca ergo prius de Nomine, antequam ad realia accedamus , in usum Tyronum addere
libet, de Elmologia non soliciti,
de Synonvivia tantum dicemus , quod Scabies dicatur aliis psora de quidem a Graecis , Germanis, derSrἰnd dis S rahe. Scabies alia dicitur humida , seu serosa alia sicca seu pruriginosa. Omnis vero scabies est maligna & contagissa.
Scabies describi potest quod sit
obstructio tubulorum culaneorum, imprimis excretoriorum , in glandulis cutis miliaribus, cum capillarium vasorum lymphaticorum Obstructione, vel etiam disruptione a sale quodam fixo acido oborta. Lepra valde congener & amnis ast elus est cum Scabie, ita ut haec nil aliud sit, quam mitior Lepra , gradu enim tantum disserunt. Est Graeorum enim Scabies ad Leprana Graecorum quasi via, ut Lepra Graecorum ad Lepram Arabum leu Elephantia- sin , si nempe sal acrius , de abundantius, pluresque de profundiores afficiat glandulas , sicque morbus diuti iis protrahatur. Sic etiam squamul.e in Lepra generantur, quae In Scabie non conspiciuntur , ex qua fur suracea tantum decidunt recrementa. Dicitur de Lepra ab his squamulis quas . i. e. squamosa. I..pLepra Graecorum describi potest, G eorum quod sit obstructio scabiosa vel to- quid I tius corporis, vel certae alicujus partis, sicca, fur furacra, squamosa, vehementissime pruriginosa, a salinis Tari fixis coagulativis,in sanguine&succis praeexistentibus & ad glandulasculaneas delatas, ibidem obstructio-
Elephantias seu Dpra Arabtim non nisi gradu dissert, & una alia malignior est de vehementior , alia mitior de benignior est pro salis
acrimoniae gradu, a cudus cum humoribus miscella , & inde exorta textura cutis colorum istorum di. versitas petenda est, dc non a quatuor illis famosis humoribus, prout Veteres explicarunt, di juxta humo . rum varietatem more solito novat diderunt nomina , quae a sanguine
fuerit producta, Alopeciam, quae a pituita, Tyrcam, qua a bile, Leoninam, Sq ixa malencholia reliquis majorem Elephantiasin nominarunt. Juxta Recentiorum magis intelligibilium Principia describi potest Elephantia sis , quod sit obstructios biosa pertinax ac maligna , Cum de ludatione totius corporis, Cru
stis & tuberculis duris, maculis lividis de ulceribus , a late quodam fixo ac corrosi vo humori viscido ac terrestri implicato , de in cutis tubulis glanduIarum profundioribus
haerente eosque dilacerante, ortum trah2ns.
Impello aliis L chen volaticum , mentagra , aliis Herpes squamosus dicitur, pro quarum squamarum di versis , colore, crassitie, consistentia,l&c. de ulceris, cujus sunt recre menta, profundioris, vel superficialis varietate varie denominatus est
Impetigo , vel vitiligo , cujus species cste videntur Alphur, de
Leuce. Haec gravior cum altius descendat,& vel copiosiores albidio. resque producit squamulas , ) vel
tantum cutem obstructionibus vexando haerente in tubulis materia in squamas concretura θ maculas producit albidas , ipsas pilorum radices ag3rediens ; illic levior , gradu tantum minore disserens. Dicitur autem adesse Impetigo , quando ex una vel pluribus erosis producta pustula succus erodens circumquaque aequaliter vel minus, prout majorem minoremque invenit resistentiam , de hie vel illic perviae adsin:
162쪽
& latius usque serpens profert acer vos orbiculares , vel variisormes , ulcusculorum fundentium materiam, mox in squamas nonnihil albidas concrescentem . Describi ergo potest Impetigo , quod sit obstructio scabiosa cum tuberculis planioribus pustulosis sere magis proserpentibus, a sale fixo , acido , ac acri glandularum culanearum tubulos obstruente , oborta. Clim . hus de Leu-ee gradu tantum disserunt , facile corum descriptio dari potest . Duplex Impetiginis genus a Celso co nituitur, unum mitius , alterum serum . Impetigo mitior minimas cutis pustulas exasperat, de non tam cito lerpit, cum sera Impetigo celeriter ad vicina serpat,& pruritum vehementiorein habeat comitem. Pars a se- f. a. Affectus hi culanei idem agnoscunt Subiectum, de clim duplex Scholae constituant Subjectum , primarium se. & secundarium, Subjectum ergo Primarium, seu adaquatum dici potest totum corpus , ἰχpotissimum sanguis cum suis succis, qui sanguis cum perenni suo fluxu, de refluxu minima corporis alluat,
ex pervadat loca, & pressione adjuvet , non potest non labem suam ipsis affricare , eu particulas suas Duculentas in ipsis deponere glandulis culaneis, ac miliaribus dictis,N eorum vasculis excretoriis, non aliter ac in tubulis, ac canalibus artificialibus, liquoris, quem vehunt, recrementa quadam lateribus adhaerent, at Jam prout pars quaevis corporis vasis pluribus , de angustioribus , aut alias majori aliqua , ad impuritates has sanguinis remorandas eororum disposito ne pradita est , ita de iisdem suscipiendis, &hospitandis aptior existit .. Potissimam ergo sedem affectus hi figunt
in cute , ejusque membranis, Drae cipue vero in glandulis miliaribus, carum tubulis , & vasculis excretoriis cum capillaribus vasis lymphaticis . Quoci vero Scabies in membranosis locis mastis hospitari s leat , ratio haec est , quod scilicet membranae poros habeant constan--rcs, quibus st accommodaIc dit.
scilius possunt particule rigidae, unde facilius in ipsis herere quoque
debent. Quare etiam Helmontis e recte Subjectum Scabiei solam pellem
constituit , exclusis omnibus visceribus, eu Hepate . Clini enim Scabiem contraxin t ex Chirotheca Scabie infecta , & per rei teratas Purg tiones adeo macilentus, raucus , dc lassus evasisset, ut vix stare potu
rit, de nihilominus Scabies permanserit, Scabiem non ex vitiosis, biliosis , de adustis humoribus , aut ex Intemperie Hepatis, sed solo contactu Chirothecae sibi molestam fuisse optime judicavit. Reliqui affectus etiam cutem pro subjecto agnoscunt, in istis vero glandit Iae profundiores obstruuntur, ac assiciuntur; cutis enim nihil aliud est , quam contextus quidam reti formis, qui construitur ex innumeris flamentis vasorum sanguiferorum , nervorum , tendi numque mira arte invicem implicatis , per avorum spatia vacua ordine parallelo emergunt ductus quidam excretorii a Stenone Primi im observati , a glandulis subjacentibus orti , de papillae quaedam
pyramidales a nervis prodeuntes ,
quς a molli lympha ex ductibus illis exudante perrctim rigantur, Nin cuticulam tutelae ergo superjacentem per tenues fibras protenduntur. Has cum Celeberrimo Malpghio , illarum Inventore , pro immedia tota tus organo agnoscimus . Anim a avertendum adhuc , quod praeter Jam recensita in Cute ,Zmirabili rete, ope microscopia. detegantur pori duplicis generis maiorer aliis, qui plerique pilos sibi inscrtos sustinent, ec minores, quae spatia ab aliis rei,
f. y. Incipientis Scabiei signa sunt , si percipitur pruritus vehemens, qui quasi prodromus Scabiei est , item celectatio in scalpendo bdolor vero post confricationem, cutis , & cuticulς corrugatio . Prinsentis jam signa visui sese offerunt,
de cognoscuntur cx miserrimo aegri
statu , de molossissimis cruciatibus, praesertim noctu, dum aego in lecto incalescunt, ec sementatio majur
163쪽
i s s ENCYCLOP. CHIRURG. RATIONAL. LIB. V.
excitatur . Cutis asperatur , inte dum prurit, roditurque . Pustulae aliquando majores, aliquando minores , modo sicciores, modo humidiores sunt, aliae quasi confluentes . Pustulis ruptis & apertis fiunt ulcuscula, quae sanie & ichore tu cuatis obdurescunt in crustulas ,
quibus tegitur, squamosas, & sc bendo furni iacea iecedunt ι detu sitio vero cutis minor est , ac in eprae speciebus, cum in his crustae squamaeque longe sint majores, &exulceratio longe profundior , de maligniore utplurimum infantes ac pueri Scabie inficiuntur , nec
adulti atque senes ab ipsa tuti
Diatno. Lepra Graecorum pruritum habet a Lura . inseparabilem , & tantus hic est , ut etiam aegri vehementissime scalpendo nulla modo juventur , sed potius omnis generis ulcera de phleg-
monas accersat, quod cutem exasperet , 5e subjectarn ei carnem multo quam in Scabie prosundius depascatur, quia profundiores assiciuntur glandulae , dc materia est hic acrior, quam in Scabie , unde dc squamulas producit , quales in Scabie haud generantur; dicitur &Lepra ab his squamulis , quia cutis in cortices quasi squamasque resolvatur.
Nunc ad verae Elephantiasis seu Leprae Arabum Diagnosin pergamus, in qua eo accuratius verrarinos decet, quo m is interest, accuratum judicium ferri de suspectis
In hominum consortio aut tolerandis, aut inde excludendis,
Incipientis hujus assectus signa
utplurimum sunt ab initio obscura de aliis morbis communia , cum veluti anguis sub herba lateat, ni - . hilominus tamen aliquatenus illam produnt lassitudo , Ac segnities spor
tanea totius corporis, mentis igna
via, supiditas cum summa in s innum proclivitate , eiusque tamen frequente interruptione . Insomnia metus & tristitiae plena, de sepe in . cubo vexantur aegri , aliisque ais
ctibus soporosis di sic quoque lepro- cum 2mnambulonem novimus , invenerem alii proclives sunt, ut i P. sis aliquando priapi simus ac satyriasis accidat, respiratio est dissicilis ac tarda , exspiratio gravis ac scelida , pulsus parvus , tardus de saepe inaequalis , sitis intensa , appetitus debito minor. Alvo sit pramodum astricta laborant insecti, urinae aliquando jumentorum Iotiis similes , cutis crassior , durior ac asperior redditur , color facies , de
totius corporis lividus apparet'. Flatuum ac ructuum copia , a vItiosa nempe digestione alimenta in substantiam viscidam ac tenacem mutante, quae saepe ope fermenti resoluta , dum amplius spatium requirunt , nec per poros obstructos exitum habent , data porta per superiorem & inferiorem gutturem
Increscentis huius affectus atrocissimi, & quasi d latebris suis prodeuntis signa diagnostica multo jam manifestiora sunt , de quasi par tete victoriae vexilla in iacie primum,
ceu cute tenuillima donata, & a ri Digido poros quosvis constringenti, de fuliginum aliorumque recrementorum exclusionem impedienti maxime exposita, apparcnt . Quantum enim transprratio per poros cutis impedita sanitati noceat, testantur abunde monumenta Me dicorum, nisi enim a sanguine e irent varia corpuscula , quae a rem comprimendo materiam iubes- Iem eo ceterminarent , ut locum
ab ipsis derelictum occuparet , f ret , ut sanguis sussicientisnullat
nus donaretur agitatione , ut aeris.
gravitati resisteret. Insensilem ergo transpirationem in singulis corporis nostri partibus perfici quis negabit y Imo si ca quae exhalantur, de cvaporant , oculis percipi possent, foret, ut corpora nostra nube semper circumdata apparerent et
cum Celeberrimo ergo Sanctoris , Medicinae Staticae Auctore confirmamus , copiosiorem materiam aeorpore nostro excerni per insensi-lam transpirationem , quam per urinas Ec secessias , de ex octo alimentorum libris, quas quotidie quis
164쪽
quisusurpabit , quinq; Per porosa vo- Iaturas. Oritur autem secundum nonnullos in Elephantiast , in partibus inferioribus mollibus. & spongiosis
narium primo lenticula, quae cretiendo in tumorem insignem, ac desorme nares attollentem exsurgit, unde pinnae narium dilatatae, patulae, simae &1alebrosae redduntur, parte vero superiori ab his ipsis tumoribus coarctatus nasus respirationi obest,&-ispnoeam causatur; si nulla deinde tusercula ex rubro sublivida , indolentia , & quae loco moveri possunt, in facie etiam, Donte praesertim , Ac genis exsurgunt, parresque omnes faciei scede intumescunt eum maculis crebris vivido. nigricantibus interspersis , quae a sanguine ob tuberum illorum praesentiam in motu suo impedito & stagnante oriuntur . Frons crasscscit, de corrugatur, supercilia prae tuberositate deorsum pendent, palpebrae tumidae,& inversae conspiciuntur , malae crassescunt, ac intum scunt, labia pretumida prominent, mentum craste1cit , aurium pinnς in ambitu rotundiores, de Contractiores apparent, auricula vero tumidior , de parotides circumjaccntes in insignem tumorem elatae imspiciuntur. Aspectus torvus est , Oculi ex flavo rubent, pellicula sive unguis adnascitur oculis de saevisum tollit, oculi saepe in or-m agi videmur, capilli, & pili
de pluunt . Tuberculae quoque gra
nulosa flavescentia , vel sublivida in lingua depressa, & in palato ac
faucibus spectantur, qualesgrandIO-
res non raro in porcas cernuntur,
deglutitio impedita est, voxque rauca, ut nae raninae item temporum ,
di aliarum corporis partium , prae
Irimis inferiorum os acclivem, de isti ciliorem sanguinis crassi , a QMidi per illas motum tumentes,nigricantes , de varicantes sanguine illo propria visciditate , ac ac ditate admista stagnante, apparent . Tubercula per totam capitis pilo-uain partem , per collum , artus , de totum corpu& reliquum dispe
guntur , de in brachiis cubitum :manuumque .summitatem , in pedibus vero semora , de genua potis mina occupant , idque prope articulos , qui copiosis glandulis gaudent . Adest insuper sce-da cutis , in artubus imprimis cxtremis , de capite piloso , Scabrities , de inςqualitas erustis quibusdam , de squamis albis quandoque sublividis, inde aliquando depluentibus , di cutis aliquando dehiscit
in plantis, & disitis pedum, succedit tandem partium corporis consumptio , unde ossa, scapulae praesertim alarum instar prominent. In vigore morbi constituti aegri e
hibent tubercula )am dicta, de totam cutem nigrescentem . Tumo res tandem excavantur in foeda ulcera , quae cutem prosunde penetrant, lata sunt, ac serpentia , labrisque callosis, de praetumidis predita , & sanguinem , si eontrecten mr , facile profundentia ι nullum
tamen sensum , quod mirandum , haec ulcera hasent', non mimis autubercula ista , etiamsi acus ad magnam profunditatem adigatur, aut aqua fervens a mundatur, non tamen iratur pars, quod certum indicium est gangraenae illae occupantis, aut fibrarum nervearum parti& materia
viseida adeo in farinarum, & ab aci do succo ita arrosarum, ut spiritibus animalibus sensus primarii Auctoribus nullum amplius cum patribus liberum commercium , quod in tota cute quandoq; obtinet. In dicti xulcusculis, & vermiculi observatimere, non secus , ac in gangraena, quia instar Iupi rapacis omnia membra dilacerat, ac devorat, hinc bestia illa saevit in ipsa ossa , re decidunt saepe manuum, & pedum digiti, imo nasus, & genitalia , radices
quoq; unguium digitorum arroduniatur, funduntur, ac dilacerantur, odoremq; tetrum , ac cadaverosum spirant: Febris auoque adest hectica. Perspectis nis, restat ut ex illis
eruamus certa , de pathognomonica signa , quibus nixus firmum aliquid Medicus iudex insectorum pro nuntiare possit: sed si rem accurata perpendo , ex ingenti hoc numero
165쪽
vis aliqua pauca sunt , quibus in sis, seu Leprae Causam veteres de Elω- a mnino sidendum sit, nisi plurima ducunt a crasso, viscoso , ac atrasisA 3ii alia signa concurrant , de seque, bile redundante sanguine, &pitui-sio. Saotia esse possunt. ta multa salsa, ac acida . Causee- riasis ,s.MI. Nodosae , granulosae, tubero- nim externae Usis sunt otania illa, Lur .
sae , de sublividae protuberantiae in quae sanguinem Atrabitarem &.Me- facie, lingua , artubus , de quan- lancholicum gignunt, de inde vi-doque reliquis in partibus molles, tiosam nutritionein causare possunt:
de indolentes. ut Caro porcina , communicatio
2. Ulcera profunda, callosa, ac setia saniet , dc spiritus elephantiaci . da , acum sine perceptione doloris Apprehendi autem hac assectione
7. Horrenda, & terribilis ista s ciei deformitas superius descripta.
viros magis , quam foeminas discunt, atque inter illos magis, qui crassum , dc viscosum , ac atra bile 4. Quando omnia , de quidem refertum sanguinem habent, re qui generosa Medicamenta frustra ad- abundant pituita falsa , M.acida ,
libentur. item qui victu crasto, de aegre con-
Alii addunt, elephantiacos noctu coctili utuntur, & qui in otio de- toto corporis sabitu splendere, quod gunt; non miniis vero iis, de qui tamen falsissimum esse hactenus observavimuS. multis exercitiis inordinate utuntur, de per hoc sensuinem inspi Diis, i yia in Impet g ne mitiora observan- sant: itemque ii, qui cibos assidueia, tur signa, Dumma tantum conspi- in ventre corrumpunt: quod verocitur cutis asperitas cum multa pru- regioncm attinet: huius mali indu-rigine, squamis, de furfuribus, &, ctricem, esse a Junt illam regionem si albae simul appareant macule, si- quae valde calida, tum que vehe-mulque squamulae albidae deci Jant, mentcr frigida est: de altera qui-α si quoque altilis descendat , & dem ob id, quod sanguinem adaς
prosiindiores assciat glandulas. Di- set: altera, quod frigore suo eun-citur de Laura, quae simul pilorum dem congelet , dc perii ratiohes radices aggrcditur . Alphus vero prohibeat, ac insitum calorem suf- cognominatur , quando cutis est tacet. aspera , 3c albo colore in superfi- Iepram Graecorum itidem GaDH-Lepra G acie tingitur. Assectus enim hi, ceu ci ex melancholico succo , de retia rumia jam superius diximus, gradu tam uua Cacochymia enasci contem Ium disserunt. Gunt, ubi vero serosi , tenues , de θη-ρ - 6 4 Galenisi ea am Scabiei ex- acres humores aliis crassis succis προ ρ plicantes, dividunt ipsam in humiis admixti , ad cutim , tanquam ad 'ς diorem, & seclarem . Humidiorem commune emunctorium a Partibus enim generari volunt a sanguine internis rejiciuntur, , i. e. cum admixtione phlegmatis falsi .. Impetigines, generari dicunt, quae- Sicciorem: vero fieri a sanguine bi- que brevi in Scabiem , ac Lepram ii fl.ius commixto . Utplurimum transire statuunt. Remote omnia Scabiem excitari per contagium sta- conferre dicunt, quae humores pontuunt, nec non a cibis salsis,. ni- sunt reddere acriores, quibus ac-mis calidis, Zc aromatibus acutis, cedit cutis constipatio a frigore. de amaris . Tenuiora enim aiunt Alphum Veteres deducunt a pi- hi IIuidem excrcmenta in sudores ab- tuita alba, quia color cutis in hacumta , ita cutem egrediuntur: ve- specie albus est, sere subasper, derum crassiora, atque idcirco dissi- non continuus, ut quaedam quasi. cilem exitum invenientia , dicunt guttae dispersae esse videantur, inibi in cute subsistere , dc ita pau- terdum etiam latius, & cum qui-latim discuti : de hinc prurigines, busdam intermissionibus serpit. Me- de scabiosos deducunt assectus. lan colore ab hoc disterre dicunt, . Eleph nilasis , Leontias, Sat ia' quia niger est , de umbrae si mi lis . . , Leu
166쪽
CAP. IX. DS SCABIE, LEPRA, Cc.
Leucen vero Alpho habere aliquid stantia liquorque simul nascantur simile di eunt, sed magis albida est,& altius descendit, in eaque pili albi , di lanugini similes sunt.
Leticen , sive Husistinem albam a pituita lenta , ac plutinosa in summa cute impacta Galeniri oboriri sibi persuadent, quia iis , quae pituitam evellunt, curari solet. Hinc
Leucen dicunt transmutationem cutis ad colorem albidiorem, a viscosa, ac glutinosa orientem pituita. Vitiliginum generationem ejusdem cum Leuce speciei esse scribunt, verum illas ad profundum usque cor Pus mutare , ut etiam pili similes enascantur. Vitiligines vero in cutis superficie consistere ajunt , praetcr- quam, quod etiam ipse moram trahentes, ad profundum usque procedunt, ut etiam pilos albos producrant proptet subjeetum humorem. Nam ex pituitoso humore a bas , nigras vero Vitiligines ab atrabitare feri haud dubitant.
g. s. Paracelsus Stabiem proce
dere ait ex sale liquoris , quod in
. spumam transmutatur , aut in locustis exsiccatur , di supzr cutem non aliter , quam sal super urticam extrinsecus adhaeret. Non secus illud, Scabiei nempe, et prurituum, in extremitates erumpit ex liquore varias in cuspides , prout in urtica videtur. Altera via, inquit Author, progreditur ex sanguine sal, & rodit cutem, carnem ac ossa prorsum una cum venis, ligamentis, nervis,
juncturis, Sc. Scabiei plures spocles juxta salis di yersitates deletabit.
Scabiei originem etiam provenire cruoribus resolutis haud dubitat , quibus accessisse ait alumen minc. rate scissum, a quo etiam pruritum, Sapharum, & furfurum deducit. Lepram Graecorum a sale arsenici
simili , vel a sale vitrioli piumosi
deducit. Elephanti in ex turmorrhoidalium liquoribus menstrui produci ait, vel nutrimenti descendentibus ad locustas membrurum .hQuam libet Elephantiasin serpere ait in modum Naphiae, solum vero eo di Diare ab hac illaai, quod ejus su
Si ex menstruis , vel tamorrhoidalibus morbus iste processerit, sa-vam aquam; si ex liquoribus , rubicundam prosuere perhibet . Omnis enim Lepra juxta Ipsum frigidior
existit natura axq; praepinguior , ne-iue fieri ξotest, ut unquam cum Me icaminibus conci lietur. Plures quoque Leprae species Author constituit, Leoninam videlicet, Elephantiam, Alopeciam , Thyram , Mor-ham , & Undimiam , quas Oinnes ad eandem medendi rationem redigit. Impetiginem, Aiphum , & Leucen Paraeelseus oriri contendit ex cru --tribus resolutis, quibuς accessit alumen minerale scissum, & pro varie. tale salis peccantis, vel Impetiginem, vel Alphum, vel Leucen produci existimat. f. 6. Juxta Helmontium Scabie is moniti pellis inficitur , ut cutis nequeat a- eprario dalimentum depuratum in propriam c/Mosca verteroe alimoniam , sed in 1alsum bui. ichorem traducat, qui est pruriti ui& urticalis salis , hinc Helmonitur existimat , quod omnis Scabies non intrinseca petat remedia , scd soli imtopica , quae sunt enecando pruritivo sali, adfert in se ipso cxperie tiammum enim Scabiem contraxi si set ex Chirotheca Scab: e insecta , &per reiteratas purgationes adco macilentus, raucus, & lassus evasisset, ut vix stare potuisset, nihilominus Scabies permansit, hinc concludit, contra Galenicorum sententiam,non ex vitiosis bilios s, de adustis humo .rilms, neque ex Intemperie Hepatis,
sed ex solo Clii rothecς contactu Scabiem productam fuisse. Impossibila enim Ipsi videtur , quomodo Scabies ex contactu contracta . qua drantis horae spatio ante intemperiem Hepatis induci posset ab imtem perte , ut sic, enectus esset ante causa in potius ergo ab acido latice tanquam fermento , de semine inpelle existente causam Scabiei proximam deducit. Et ut breviori circino Comprehendam omnia , cauta
Scabiei ad mentem Helmontii est vitium, & contagium pellis viru
167쪽
ico ENCYCLOP. CHIRURG. R ATIONAL. LIB. V.
lentum proprium , non vero Jecoris Principio scilicet interno spontaneo, sive externo , fomite contagioso aliunde haustum , & transplantatum in contactust. corpori S ,
lintei, vel suppellectilis insectae , inpelle tangentis concepto. Lora. Leprae Causam quod attinet, He
montius dicit, Leprae insensibilitatem subjective esse in habitu carnis , eL sective in quodam veneno , quod
est cruentum anodunum glaciale propemodum morti scans, & AD cheum inficiens , & stetida contagio in regione sudorisera commanicabile; noc venenum, juxta Ipsum incipit ab extra, ubi sentiunt internos dolores , & externum frigus &Calorem , hinc venenum hoc foris sedem habere contendit, quoniam spiritui sensui vo confermentatum ab innato calore seris protruditur, atq;. aliqua ex parte frigori respondet, licet non in qualitate prima elemen- tali; alio titulo est glaciale & mortificat per modum gangraenae , v rum duntaxat partem , quam ulcere
signat. Imo nec etiam inde se procul dilatat confestim , quia est ex veneno glaciali constringente insensibilitatis Auctore . Lepra ergo juxta Ipsum , venenum habet an dynum non quidem soporativum , sed glaciale propemodum , mortificans cum insectione spiritus sensitivi, ideoque potenter contagiosum. praecipue in regione fervida, ac su- . dorifera. INUPON In Impetigine pruritivum sermentum in Pelle latere statuit, hinc petigines Llahenes pellis vitia esse ait a pruritivo iam dicto sermento oborta , quς si partem aliquam obsederint , pertinaciter eam ulceroso pruritu definiant. Alphi , Cum iuxta Helmontἰum latex plu-Leuces. ribus usibus destinentur & ossiciis, sequitur eundem etiam exorbitantem . totidem . dc plurium adhuc morborum causam fieri occasionalem, salsugineni nempe , acredinem , ac putridi commistiones ab interna
rum partium sordibus insectas sustipit, multasque ideo pellis excori tiones, Aiptam se. α Leucen excistant , prout & in pelle suas, atque varias prurigines producunt. Err re itaque Mnotas inscitia latius credit , quae hos desectus in Jecur insons reserunt, eiusque intemperiem incusanti nec advertunt, quod unica ovis totum gregem Scabie inis
stet, absque Jecoris labe ulla, quodque abstersiste manum linteo, quo Scabiosus est usus, Scabiem propaget citra Jecoris contagium, aut detectum ullum.
F. 7. Scabiem oriri contendit inrisii, mi Psor ex humore lymphico a- pinis daeido salino facto in gilandulis cu- eausasea.
taneis constanter residente. Sanguis biri. vero , e quo tvmpha depromitur, talem ac id salsam diathesin consequitur, vel ex alimentis uberiore sale refertis, 5c in ventriculo
non rite volatili satis, vel a spiritibus debita copia cruorem non i radiantibus, nec salem amplius coercentibus. Ruum eni in novus iste serosus latex e sanguine elicitus salibus turgescens ad glandulas cu-taneas , per quas Gras erumpere debet, pervenerit, cum liquore in illis jam contento sermentat', quia cum ipso facile nequaquam uniri potest, issi congener non existens, de post firmentationem in alienam
concrescunt materiam , quae ob crassitiem poros cutis , quos pervadere nequit , opplet , atque Obturat , & cutem in acuminatos tumores elevat, qui tum mole, tum
numero augescunt a sero perpetimadventante , & a sanguine in vasis suis a tumoribus istis compressis retento , & in cursu suo impedito . Fibrae autem nerveae in
andulis miliaribus disperse a sa-
inis particulis , quibus pori omnes sunt in farcti , vellicatae , i ordinatum spiritibus animalibus m tum conciliant, molestique pruritus sensum excitant. Ventriculi fermentum nonnun- C D l quam tantoperc depravatur , ut a- p . limenta ingesta'proterve concoquantur, & male digerantur, ipsorumque principia inter se conisa rite non expendantur , neque
explicentur . crassior ergo, rudisque
168쪽
que ex massa ista conficitur chylus , qui in sensu inem d latus , ab ipso nequaquam subigi assimilarique potest 3 sed suffocatis quasi spiritibus ipsius , ab illius
adventu , tardior in motu suo redditur . Particule saline , quς abundantes oc pler ue fixe aut minus volatiles omnibus alimentis insunt , erudς minimcque exaltate sanguini commixte, spissiorem eum circul..tionique minus habilem , di ad obstructiones in universis partibus , quas
perlustrat , proaucendis apti rem emciunt . Deprcssis autem
spiritibus , sulphureque in s metipso implicato , sal nullo amplius freno cohibitus sese in libertatem vend cat , & ceterorum principiorum Iugo excusso, - eorumque consortio privatus ad fluoris statum pervenit , fixuseque penitus evadit , atque coagulatur . Sanguis itaque spissior factus fixisque salibus resertus , passim in tenuioribus partium tubulis cespitat , crassasque ac coagulatas salium particulas relinquit ι quarum aggerie a novis perpetim advenientibus augescente, partium cutisque
pori ab illis opplentur ac distenduntur, & in tumorem elevantur. Quum enim salium istorum superficies spiculis horrida existat, partium , in quibus continentur, reX-turam destruunt , earumque fibras dissecant , atque cutem in squamulas discindunt . Succus nervosus quum a vitio isto immunis non persistat, fibrarum ne mearum Canales , Per quos circulatur , in sinibus obstruit, spirituumque influxum in partes exteriores impedit , earumque sensum obtusiorem reddit. ca a Imis negat Impet ginem pro-3 .riginti. duci ab humore mere Culaneo , vel contagio , vel a quavis aliadausa depravato . Asserit vero in cruoris massa nonnunquam ob sa
Iis fixi fluorem passi abundantiam
quasdam fieri concretiones acidola linas , quae quum nec, edomari , ncc comminui aut alteri possinu , Tomur II. sanguinique innatantes cum ipso circulentur , ad cutim compulsae ejus poris inhaerent, quos opplent, de in tumorem elevant , atque insuperficie pustulas producunt. Saninguinis enim crasi penitus vitiata existente, & sale in ipso imperium obtinente , novae fiunt indesinenter salinae concretiones , quae pri rum vestigia prementes ad corporis habitum perveniunt, usi ipsis aduniuntur , & pustularum in s perficie prominentium aggerum a d augent. Spiritibus a sale hoc pacto in cruoris massa pra pollente prorsus depressis , sulphurisque inflammatione dc exaltatione praepeditis , illius coagulationes indies augescunt , & materia tartarea in sanguine uberius prosignitur, quae Perpetua circulationis lege per arterias versus cutem delata, priamarum pustularum molem adau- et , novasque in superscie pro-ucit . Sed si sangu ineus latex totus quasi tartareus evadat , in omnibus sanguiseris vasis in corporis habitu dispersis tartareas istas concretiones relinquet, ex quorum stupenda illa coacervatione in immentula exsurget pustularum agge ries , universeque superscies squamosa seu leprosa incrustatione o
ducetur e de tum humor culaneus vitiati istius liquoris contagio cor ruptus , cum ipso associabitur , morboque vehementiori atque pertinaciori essiciendo auxiliares manus conseret.
Dum cutis 3c cuticulae pori li- beri de adaperti persistunt, humo .reSque excrementitii ad glandulas miliares, per quas foras prorumpant, appellentes,debita fluiditate gaudent, cutis laevis ac polita , & concolor permanet. Quum vero mitis ille humor in glandulis cuia is hospitans, interdum nimis exhauriatur, aut vitiosus fiat, vel cutis cuticulaeve textura densior evadat, earumque poritum a prava victus ratione , tum aduriori labore , aut vehementiori frigore constringatur r humor sero sus, qui per cutis foramina, conti nua evaporatione seras eliminari
169쪽
debet , prae dita via in cutis poris retinetur , oc coacervatur , elusque aggestio a nouo indesinenter adveniente accrescit. Quum enim in Poris cutis non adsit sufficiens iis omnibus serosis particulis continendis spatium , nec pateat ipsis exitus ob densiorem cuticulam , e poris cutis erumpentes sub cuticula expanduntur , dc cuti suppositae applicantur , illiusque colorem immutant : nigro siquidem cam tingunt colore , sit Sulphura quaedam crassiora de adusta admixta habeant, albo vero si liquor lymphicus purusci putus fuerit , humor autem serosus per poros exhalari solitus sale , sed volatiliori naturaliter tur
get ; sed si vitietur , fixior fit , &acorem quendam contrahit , sali que ejus spicula paulo crassiora atque duriora evadunt, Qui cutis cuticulaque poros tum sibi angustiores reperiens, in illis haeret , & remoratur ι sed quum illius aculei illis infixi remaneant , forisque Pro mineant, cutis asperitas contingit. Si vero cuticula densior fuerit, Particulae se rosae sale utut volatili im-' praegnatae, ea in pervadere nequeunt,
oe sub illa remorari coguntur , sed
quum ad evaporationem continuo
tendant, spicula sua cuticulae poris inferius paulo apertioribus infigunt, quae ad exteriorem superficiem pervenientia , eam asperam dc inaequalem reddunt.
c.. . Liquor serosus e sanguine peri ..., / glandulas culaneas secretus , de per' cutis poros foras emanans , sale volatili turget, de indole sua mitis est de olcosus : cutis itaque benigno il- Io humore irrorata aequabilis tersaque permanet, & quamdiu per poros suos liberum exitum ei praebet, Cuticul.rque pori satis patuli illius
evaporationem non impediunt, nullum contingit cuti ab ipso detrimentum . Sed quum corrumpi pos-st liquor ipse, pororumque cutis ac
cuticulae , uti de earum texturae dispositio immutari possit , variis de- foedationibus imprimis Leuces, plurisusque aliis affectibus obnoxia fit cutis; abundantiores autem in humore seroso existinaes salinae parti culae spissiorem eam faciunt , de ad evaporationem ineptiorem , ille vero crassioribus pollens particulis in cutis poris remanere cogitur , de in iis stagnare, sed quum perenni fiu-xu novae prioribus adjiciantur hae ab illis e poris , quos occupabant,
extruduntur , dc versus cuticulam propelluntur, quam tum ob propriam molem, tum ob eam densiorem permeare non valentes , in subjectam cutem dccidunt , & super caeterna ejus superficie expanduntur , cujus
innatum colorem pervertunt . Salia enim in sero diluta aculeos suos in majoribus cutis poris, per quos exeunt pili, infigunt, earumque ra dices erodunt de destruunt, ac illorum delapsum inferunt, sicque Leucen constituunt.
g. 8. olvtur Gabiem ferans , L Iuxta Si pram , Immistinem , Arphum cir vium c Leucen gradu tantum inter se di a Seserre ait, hic de non multum juxta biei, Le- ipsum horum affectuum causae disserunt. Causam enim Scabiei , I . Prae aliorumque curaneorum affe--θctuum esse humorem acrem dicit, simulque glutinolum,& poti stimum
acrimoniam acidam esse causam reputat , humores ctiam istos acres acidosque in corporis superficie ha rere vult aliquando propter pituitam glutinosam ipsis admistant, aliquando propter aliquod in Diaeta vitium patratum . Cutis enim rabedinem dc apertionem Ipse abacta mordaci, & ad salsedinem muriaticam tendente humore deducit,
qui simul tenax existit , & hine facile concrescit de accrescit vestimentis , indusiis , aliisque linteis parti affectς proximis. Existimat igitur Author , in Lepra ac re maxime viscidum glutinosumque in corpore praeexiliens ad corporis superfidiem cum circulante sanguine propulsum ibidem fi-sti. Et cum duo sint acria ab A thore primum inventa , salsum se. lixivum , de acidum , sine pro diversitate hujus acris dc reliqui glutinis modo Lepram , modo Impellinem , modo AIphum , modo Leucen obor,
170쪽
oboriri contendit. Cateriim haerere dieit illos humores acres aculosque in corporis superficie aliquando propter pituitam glutinosam ipsis admistam . Notat quoque idem Author humorem acrem ex lasa cute partes vicinas , quibus qIutinositate sua adhaerct facile inficere , ac similiter assuere , quo nomine serpere solent hi affectus ; quin ratione eadem vitium hoc contagiosum
reddi comprobat, dum iste humor
alios attingit , ac praecipue in lantes de pueri, quorum humores pituitosiores , quam in adultis , facilius iuxta Ipsum, simili assiciuntur corruptione, illamque servant, hinc Scabiem, Leeram , Impeti sinem a 'liaque utplurimum contagiosa pronunciat , quia alios contactu suo inficiunt , adhaerente se. humoris aeris & plus vel inimis glutinosii parte alterius cuti, quam penetrat, oe allabentis sanguinis sani partem
corrumpit , atque in cute permanens, diuturnum cepe malum parere posse contendit ..
g. p. Cartesiani etiam hic in pristina sua persistunt opinione , statuuntque Scabiem ab obstructione oriri tubulorum cutis , quod iisdem succi inhaereant spissi de viscidi a particulis quibusdam cuspidatis de taliter figuratis, ut certis quibusdam tubulis pedum . manuum, aliorumve corporis artuum inhaereant , quorum cavitati superficies eorum correrpondeant , in motu
impediti . Eae enim particulae cum pro diversita figurarum Sc tenui talis vel crassitiei diversos constituant acidorum gradus, Vario quoque modo alios succos, quibus immiscentur, in motu impediunt, de fibras tubulorum , per quos fluere solent, assiciunt. Quippe cum plures ejusmodi particulae visci do humori inhaereant , quae cuspidatae &acuatae non tantum utrinque , sed etiam tenujores sunt, celerius quidem .,.sed non ita vesiementer ab aethere pertranseunte commoventur quam si pluribus gaudeant mucronibus , at majorem etiam habeant molem L etenim Priores. Ita agitataea visciditate non adeo dissiculter seiunguntur, de plures per rant fibras , vertim subtiliores tam magna non efformant foramina , n-
de parve solummodo in cuticula cxcitantur pullulς , que facile a
riuntur, de paucum est indunt pus scrassiores autem ex multis conssan tes aciebus ab ethere , cujuS m tui aliquantum resistunt , vehementius agitatς , fibras plures in uno quodam districtu senilis dirumpunt , ut chylus etiam ex cavitatibus suis effundatur , qt .r cu ticulam Qramen istud obtegentem distendat, S pustulas madores cum ambiente quadam inflammatione en tarmet . Dilaceratis etiam d. de
structis ab acidis illis succis glandulis, cum ductibus suis lympha effluit , de partes humectat , quς Scabiei species vulso hunt Ida dicis tur . Apertis vero pustulis , si acutς illς particuis , sive succi acidi, chylum inficientes vicinassem per sibras non it, odo cutancas, sed subjacentes etiam musculares er dant de devastent, scabies redditur ulcerosa . Ex esu vero fructuum horariorum in corpore ejusmodi succos coacervari norunt, cium qui in corpore existunt ab iis facile incras lentur. Propagari frequent iis morbum hunc per contagium aliis etiam concedunt , quandoquidem spicula cum succis corruptis es fluentes per attactum , sudorem aut linteaminum usum aliis facile communicentur , que pori S cutis inhqrentes tubulorum obstruetionem , 5c succorum Curaneorum corruptionem. spe citius intro ducand.
Majori succorum viscidorum C pie , dc particularum angularium de rigidarum , sive acido. salsarum iisdem in rentium adscribunt Le-
prae causam , quatenus ad unum Pene omnes totius corporis tubuli& glandule ab iis obstruuntur, Ac salis acidi glandulis culaneis sirmius inherent ,. atque aculeis suis fibras culaneas pungendo pruritum excitant, ad quem sedandum quando cutis scalpitur, ea jam arrosa fa-