장음표시 사용
111쪽
romtum auxilium ' Ita se omni tempore de populo Romano meritos esse ut paene in Conspectu exercitus nostri
agri vastari, liberi in Servitutem abduci oppida expugnari non debuerint
7 e Haedui and theo ne obora as Caesarsor heir Eodem tempore Ambarri, necesSarii et consanguinei Haeduorum, Caesarem certiJrem faciunt sese, depopulatis agris, non facile ab oppidis vim hostium prohibere. Item Allobroges, qui trans Rhodanum icos Possessionesque habebant, fuga se ad Caesarem recipiunt et demonstrant sibi praeter agri solum nihil esse reliqui. Quibus rebus adduc iotus Caesar non exspectandum sibi statuit, dum omnibus fomtuni Sociorum consumptis, in Santonos Helvetii pervenirent.
Three cantoris of the Helvetii reos the Sabne12. Flumen est Arar, quod per fines Haeduorum et Sequanorum in Rhodanum influit, incredibili lenitate ita ut oculis, in utram partem fluat, iudicari non possit. Id Helvetii is ratibus ac lintribus iunctis transibant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helvetiosi flumen traduxisse, quartam fere partem citra flumen Ararim reliquam esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus
e castri profectus, ad eam partem pervenit quae nondum oflumen tranSierat. Caesar auacis and des mos Me norini,ho Aad nos fur sed
Eos impeditos et inopinantes adgressus magnam artem eorum concidit; reliqui sese fugae mandarunt atque in proeximas silvas abdiderunt. Is pagus appellabatur Tigurinus; nam omnis civitas Helvetia in quattuor pago divisa est as
112쪽
And Mus a nos a formem Hur aemu de asHic pagus unus, Cum domo exisset patrum nostrorum memoria L. Cassium consulem inter ecerat et eius exercitum sub iugum miserat. Ita sive casu sive consilio deorum immortalium, quae pars civitatis Helvetiae insignem calamitas ter popul Romano intulerat, ea Princep poenas persolvit. Qua in re Caesar non solum publicas sed etiam privatas iniurias ultus est; quod eius soceri L. isonis avum, L. Pisonem legatum, Tigurini eodem proelio, quo CaSSium,
interfecerunt. Caesar mones Me Mδne and receives, Hereditis embaso
io 13. Hoc proelio facto, reliquas copias elvetiorum utc6nsequi posset, pontem in Arari faciendum curat atque ita exercitum traducit. Helvetii repentino eius adventu commoti, cum id quod ipsi diebus viginti aegerrime confecerant, ut flumen transirent, illum uno die fecisse intelleis gerent, legatos ad eum mittunt; cuius legationis Divico princeps fuit, qui bello Cassiano dux Helvetiorum fuerat.
Is ita cum Caesare egit 'Si pacem populus Romanus cum Helvetiis faciet, in an partem ibunt atque ibi erunt
Helvetii, ubi eos tu, Caesar, Constitueris atque esse volueriS; et si bello persequi perSeverabis, reminiscere et Veteris incommodi populi Romani et pristinae virtutis Helvetiorum. Quod improviso unum pagum adortus es, cum ei qui flumen transierant suis auxilium ferre non possent, noli ob eam rem aut tuae magnopere virtuti tribuere, aut nos despicere nos
Passages marhed Wit a star have been changed fro indirect to direct diaco se For in indirect form se PP. IMAE.
113쪽
lia a patribus maiJribusque nostris didicimus ut magis virtute contendamus quam dolo aut insidiis nitamur. Qua re noli committere ut is locus ubi constitimus ex calamitate populi Romani et internecione exercitu nJmen capiat aut
memoriam prodat. V Caesar inera conditions osseane hicis orioideriines
14. His Caesar ita respondit: ' 'Eo mihi minus dubitationis datur, quod eas res quas legati Helvetii Commemora-Verunt memoria teneo, atque eo graVius fero, quo minus merito
populi Romani acciderunt; qui si alicuius iniuriae sibi c6nscius fuisset, non fuit dissicile cavere; sed eo deceptus io
est, quod neque commiSSum a Se intellegebat qua re timeret, neque Sine causa timendum Putabat. Quod si veteris contumeliae oblivisci Volo, num etiam recentium iniuriarum, quod me invito iter per provinciam per Vim temptaStis, quod Haedu6s, quod Ambarros, quod Allobroge . VeXaStiS, IS memoriam deponere possum t ' Quod vestra victJria tam insolenter gloriamini, quodque tam diu vos impune iniurias tulisse admiramini, eodem emtinet. Consuerunt enim di immortales, quo gravius homines ex commutatidne rerum doleant, qud Pro Scelere eorum oulcisci volunt, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem Concedere.' Cum ea ita sint, tamen si obsides a vobis mihi dabuntur, ut ea quae pollicemini Js facturos intellegam, et si Haeduis de iniuriis quas ipsis sociisque AEdrum intulistis, item si asAllobrogibus satisfacietis, vobiscum pacem faciam. Divico respondit Ita Helvetii a maioribus suis instituti sunt uti obsides accipere, non dare, consuerint; eiu rei populus Romanus est testis. Hoc responso dato discessit.
114쪽
15. ostero die castra ex eo loco movent. Idem facit tam Sar, equitatumque omnem ad numerum quattuor milium, quem ex omni provincia et Haeduis atque eorum socii coactum habebat, praemittit qui videant quas in partes hostes iter faciant. Qui cupidius novissimum agmen insecuti, alieno loco cum equitatu Helvetiorum proelium committunt; et pauci de nostris
cadunt. The Helvetii maremnorari an Caesar DHows
Quo proelio sublati Helvetii, quod quingentis equitibus
tantam multitudinem equitum propulerant, audacius SubSiSIouere non numquam et novisSimo agmine proelio noStros laceSSere coeperunt. Caesar Suo a Proelio Continebat, C
satis habebat in praesentia hostem rapinis populationibusque prohibere. Ita dies circiter quindecim iter fecerunt uti inter novissimum hostium agmen et nostrum primum non ampliuSis quinis aut seni milibus paSSuum interesset. The meduini Io furnish the r in hicis Memfromis, 16. Interim cotidie Caesar Haeduos frumentum quod essent publice polliciti flagitare. Nam propter frigora, non modo frumenta in agris matura non erant, sed ne abuti quidem sati magna Copia suppetebat; eo autem frumento a quod flumine Arari navibus subvexerat propterea minus uti poterat, quod iter ab Arari Helvetii averterant, a quibus discedere nolebat. Diem ex die ducere Haedui: Conferri,
comportari, deSSe dicere. Caesar is embarmasserandishruid the Meduan cisis
Ubi se diutius duci intellexit et diem instare quo dieas frumentum militibus metiri oporteret, convocati eorum Primcipibus, quorum magnam copiam in castris habebat, se in
115쪽
his Diviciaco et Lisco, qui summo magistratui praeerat, quem vergobretum appellant Haedui, qui creatur annuus et vitae
necisque in suos habet poteStatem, - graViter OS CCuint, quod, Cum neque emi neque e agri Sum Posset, tam necessario tempore, tam propinquis hostibus, ab eis non sublevetur praeSertim cum magna ex parte eorum Precibus adductus bellum susceperit, multo etiam gravius, quod Sit destitutus, queritur. fiscus L s the Mame on a factio opposeae to the Romans 17. Tum demum Liscus, oratione Caesaris adductus, quod antea tacuerat Proponit: V Sunt non nuli quorum auctori Iotas apud plebem plurimum Valeat, qui privatim Plus POSSint quam ipsi magistratus. Mi seditiosa atque improba oratione
multitudinem deterrent ne frumentum conferant quod bendi: Fraestare, si iam principatum Galliae obtinere non poS- sint, Gallorum quam Romanorum imperia perferre neque Is dubitare quin, si Helvetios superaverint Romani, una cum
reliqua Gallia Haeduis libertatem sint erepturi in eisdem
Vestra consilia quaeque in Castris geruntur hostibus enuntiantur: hi a me coerceri non possunt Quin etiam, quod necessario rem coactus tibi nuntiavi, intellego quanto id cum opericulo fecerim, et ob eam causam, quam diu pomi tacui. in privat he dista es the fomer and ambition V Dumnorix, Me leader of this faction18. Caesar hac oratione Lisci Dumnorigem, Diviciaci fratrem, designari sentiebat; sed, quod pluribus praesentibus eas res iactari nJlebat, celeriter concilium dimittit, Liscum retinet. Quaerit ex solo ea quae in conventu dixerat asDicit liberius atque audaciuS.
116쪽
OMers su ora Me claros os Discus Eadem secreto ab aliis quaerit reperit esse vera Ipse est Dumnorix, Summa audacia, magna apud Plebem propter liberalitatem gratia, cupidus rerum noVarum. Complure anno portoria reliquaque omnia Haeduorum vectigalia parvos pretio redempta habet, propterea quod illo licente contra liceri audet nemo. His rebus et suam rem familiarem auxit et facultates ad largiendum magna ComparaVit; magnum numerum equitatus Sud sumptu Semper alit et circum se habet, neque solum domi sed etiam apud finitimas civitatesio largiter potest atque huius potentiae causa matrem in Biturigibus homini illic nobilissim ac potentissimo Conlocavit, ipse ex Helvetiis uxJrem habet, Sororem ex matre et Pr pinquas suas nuptum in alias civitates conlocavit. The declare Mariumnorix favors the Helvetii V Favet et cupit Helvetiis propter eam adfinitatem, ditis etiam Suo nomine Caesarem et Romanos, quod eorum adventu potentia eius deminuta et Diviciacus frater in antiquum locum gratiae atque honoris est restitutus. Si quid accidit Romanis, Summam in Spem per Helvetios regni obtinendi venit imperi populi Romani non modo de regno, Seda etiam de ea quam habet gratia desperat. Casar discoverae tria Dumnorix naused the meat of the
Reperiebat etiam in quaerendo Caesar, quod proelium
equeStre adversum Pauci ante diebus esset factum, initium eius fugae factum a Dumnorige atque eius equitibUS, - nam equitatui, quem auxili Caesar Haedui miserant, Dumnorixas praeerat; eorum fuga reliquum Sse equitatum perterritum.
117쪽
citare froos of theum Merro Dumnorix Caesar MAH MMoul desinetisfled, but oes nos mis4 so ossenae Diviciacus1s. Quibus rebus cognitis, cum ad has suspiciones certis- Simae res accederent, - quod Per fines Sequanorum Helv tios traduxisset, quod obsides inter eo dandos curasset, quod ea omnia non modo iniussu suo et civitatis sed etiam inscientibus ipsis fecisset, quod a magistratu aeduorum RCCuSaretur, - Sati eSSe cauSae arbitrabatur qua re in eum aut ipse animadverteret aut civitatem animadvertere iuberet. His omnibus rebus unum repugnabat, quod Diviciaci fratris summum in populum Romanum Studium, summam in se voluntatem, egregiam fidem, iustitiam, temperantiam cog- Ionoverat: nam ne eius supplicio Diviciaci animum offenderet
verebatur. - summons Diviciacus, Ares adstor Ais brother', maeon
Itaque Prius quam quicquam Conaretur, Diviciacum ad sevocari iubet, et cotidianis interpretibus remotis per C. Valerium Procillum, principem Galliae provinciae, familiarem is suum, cui Summam omnium rerum fidem habebat, cum eo conloquitur; simul commonefacit quae ipso praesente in concilio Gallorum de Dumnorige sint dicta et ostendit quae Separatim quisque de eo apud se dixerit petit atque hortatur ut sine eius offensione animi et ipse de eo, causa ocognita, Statuat vel civitatem statuere iubeat. 20. Diviciacus, multis cum laCrimis Caesarem complexus, obsecrare coepit ne quid gravius in fratrem statueret Scio,' inquit, ' haec esse Vera, ne quimum ex emptu quam ego doloris Capit, propterea quod, cum ego gratia plurimum domi asatque in reliqua Gallia, ille minimum propter adulescentiam
118쪽
POSSet, Per me crevit; quibus opibus ac nervis non solum ad minuendam gratiam sed paene ad perniciem meam utitur; ego tamen et amore fraterno et existimatione Volgi commoveor. Quod si quid ei abs te gravius acciderit, Cum ego hunc locum amicitiae apud te teneo, nemo existimabit non mea Voluntate factum qua ex re totius Galliae animi a
Dumnorix seu meae bustas closia mascheae
Haec cum pluribus verbis flens a Caesare peteret, Caesar eius dextram prendit consolatus rogat finem orandi faciat; Io tanti eius apud se gratiam esse ostendit uti et rei publicae iniuriam et suum dolorem eius voluntati ac precibus Con- donet. Dumnorigem ad Se vocat, fratrem adhibet; quae in eo reprehendat, ostendit; quae ipse intellegat, quae civitas queratur, proponit; monet ut in reliquum tempus omnes Is suspiciones vitet praeterita se Diviciaco fratri condonare dicit. Dumnorigi custodes ponit, ut quae agat, quibuscum
loquatur, Scire OSSit. Caesar prepares for baugesI. Eodem die ab exploratoribus certior factus hostes s
monte consedisse milia pasSuum ab ipsius castris octo, qualisa esset natura montis et qualici circuitu ascensus, qui cognoScerent misit. Renuntiatum est facilem esse. De tertia vigilia T. Labienum, legatum pro praetore, cum duabus legionibus et eis ducibus qui iter cogn6verant, summum iugum montis ascendere iubet; quid sui consili sit, ostendit. Ipse de quarta as vigilia, eodem itinere quo hostes ierant, ad eos contendit, equitatumque omnem ante se mittit. . Considius, qui rei militaris peritissimus habebatur et in exercitu L. Sullae et postea in M. Crassi fuerat, cum exploratoribus praemittitur.
119쪽
rare errori Considius prementi Me action22. Prima luce, cum summu mon a Labieno teneretur,
ipse ab hostium castris non longius mille et quingentis passibus abesset, neque, ut OStea ex captiVi comperit, aut ipsius adventus aut Labieni cognitus esset, Considius equo admisso ad eum accurrit dicit montem quem a Labieno occupari voluerit ab hostibus teneri id se a Gallicis armis atque insignibus cognoriSSe.
Caesar sua copia in proximum collem subducit, aciem instruit. Labienus, ut erat ei praeceptum a Caesare ne Proelium committeret, nisi ipsius copiae prope hostium Castra IoVisae essent, ut undique uno tempore in hostes impetus fieret, monte occupato nostros exspectabat proelioque abstinebat. ulto denique die per exploratore CaeSar Cominuit et montem a suis teneri et Helvetio castra movisse et Considium, timore perterritum, quod non Vidisset pro Viso Issibi renuntiasse. Eo die, quo Consuerat intervallo, hoStes sequitur et milia passuum tria ab eorum caStri castra Ponit. Caesar mareses Ioma, Bibracu. TZe Helvetii ΛΕ-23. Postridie eius diei, quod omnino biduum supererat cum exercitui frumentum metiri oporteret, et quod a Bibracte, oppido Haeduorum longe maxim et Copiosissimo, o non amplius milibus passuum duodeviginti aberat, rei frumentariae prospiciendum existimavit itaque iter ab Helvetiis avertit ac Bibracte ire contendit. Ea res per fugitivos L. Aemili, decurionis equitum Gallorum, hostibus nuntiatur. Melvetii, seu quod timore per asterrimi Romanos discedere a se existimarent, eo magiSquod pridie, superioribus locis occupatis, Proelium non Commisissent, sive eo, quod re frumentaria intercludi posse
120쪽
c6nfiderent, commutato consilio ruique citinere converso nostr6s a novissimo agmine insequi ac laceSSere coeperunt. M sides sme me for hau 24. Postquam id animum advenit, copias suas Caesar in proximum Collem subducit equitatumque qui sustineret hostium impetum misit. Ipse interim in colle medio triplicem aciem instruxit legionum quattuor eteranarum; Sed in summo iugo duas legiones, quas in Gallia citeriore proxime conscripserat, et omnia auxilia conlocari sarcinas in unum locum conferri et eum ab his qui in superiore acie Io constiterant muniri iussit. Helvetii, cum omnibus Suis carris secuti, impedimenta in unum locum contulerunt; ipsi Gn- fertissima acie, reiecto noStro equitatu, Phalange facta, Subprimam nostram aciem SucCeSSerunt.
e batile herins25. Caesar primum suo, deinde omnium ex ConSPectu Is remoti equiS, ut aequato omnium periculo spem fugae tolleret, cohortatus suo proelium Commisit. ilites, e loco
superiore pilis missis, facile hostium Phalangem perfregerunLEa disiecta gladiis destrictis in eos impetum fecerunt. Gallis magn6 ad pugnam erat impediment6, quod Pluribu eorum
a scutis uno ictu pilorum transfixis et conligatis, cum ferrum se inflexisset, neque evellere neque sinistra impedita satis commode Pugnare Poterant, multi ut diu iactato bracchio, praeoptarent scutum manu emittere et nud6 cor re Pugnare. The Hel si refreat, bur albTandem volneribus defessi et pedem referre, et, quodas mons aberat circiter mille pasmum eo Se recipere CoePerunt.