장음표시 사용
341쪽
deprehenduntur, quo fit, ut aeternum in res com ptibiles agere, dr astet dena uicissim scilicet eo modo, quo res aeterna pati potest9 nullum esse pe
nitus uideatur inconueniens e quemadmodum aeter
na corruptibiles effectus, dum agunt in corruptib ista, producere posse, prorsus rationi consentaneum arbitramur : Ariktotelem prauerea tertio coeli dicentem, aeternarum causarum aeternos sectus fore necessariΘdic interpretamur : ut de causarum
aeternarum essediis, non quibuslibet, sed de propriis tantum intelligat. Caetersm quoi aiunt efficiens quoslibet, stu primariumsit,sive inserumentum Osecundaris, femper esse perfectius passo. equide istud uel ultro libenter admisserim ,si quidem esciens quodvis suapte natura quantibet ignobile, quotiens agit in nobilius, si cum eo quantunuis nobili oscit cet in quod agit, conferatur, eatenus eode perpetudnobilius fuerit, quatenus agit in illud, idq; siue tanquam agens primarium operetur, uel ut instrumentum': quod instrumentum siilicet, quanuis sit qui dam imperfectius agente principali, tamen ut comparatur cum passo, quoniam attingit essectum prin
342쪽
cap. XXIIII. . LIUD Ratiocinium aduersarij commini- o sicuntur , idq; di 'citimum dicentes : Si passuus intelledius di foris accederet, ac nobi aper sperationem conne teretur, est in nο- bis intelligendi principiumo quare nec propria natura diceremur intelligere, non fecus , quam δε m tus localis initium in nobis haud esset: quo casu miniis naturI moueri diceremur, quod uel apertὸ colligi pote II ex libris P sicarum auscultationum.
sanὸ bifariam hi te obtesto feri satis potest, primo
quod licet inteste flus polybilis deforis accedat,utpote immortalis: ac per consequens huiusce corporis naturalis mini species ese queat,nihilominus ins uic organico corpori, principium intrinsecum intelligendio non adituum, quidem Quado constet illud esse rationalem potentiam deforis accedentem a sed passivum ,quo modo primo cosi scriptum relisuta
fuerrora rnempe coelum ipsum quanquam ab extrinseco motore circunducitur, ab ad sente uideliaeet intelligentiarnihilosecius idem corium corpus naturale fuerit, o eodem motu circulari fecundum naturam cietur: quia licet perpetui motus sui circula
ris illius, activum in se principium Quod est intelligentia P minime possedeat: attamen mitium motus
eius e passuum in propr3s cur ita dixerimo gestar
343쪽
asceribus includit: cuius uirtute, ct corpus naturale, di moueri fecundum naturam, optimo iure dicitur. Ita de organico atq; omnium temperatissimo fingere liceat hominis corpore, scilicet illud idem ad intelligendum, aptum miris modis atq; propensum esse,modo motor extrinsecus baud desit, qui uisetute sua, corporis aptitudinem ad actum aliquanda deducat: quae quidem aptitudo, siue ad intelligenda propensio, uel praeparatio Quomodocunq; adpe les nihil refert 9 mea quidem sententia , passuum intelligendi fuerit initium. Secundo respondere t erat, intelle tum quantunuis incorrutibilem.esse corporis speciem. quavis enim Pbilosophus restetur 1 ecies rerum corruptibilium elisi, deduciue de potentia c quod pasm diei utet .materiae r nihilominus
haud negat, ab incorruptibili specie nonnunquam formari posse,persciq; materiam equando qmotum iIlut duodecimo Methaph ces tacite uideatur u bis indicasse, neq; tamen uspiam obiectum diluisse deprehendatur radeo materiam a s eciebus scilicet corruptibilibus formari, no es perpetuo uerum,sed ut in pluribus ita euenjre consueuit, quando rationaturalis dictet, si non demon nrariue , saltem probabiliter: nempe feri posse, ut species quaepiam intelligentiarum incorruptibilium imperfecitissmara ob id corruptibilibus simi ima substantiis e scilicetcquod abunde supra didiu en9 in accidentibus cum
incorruptibili, tum corruptibili naturar commund-bus
344쪽
, bus t organico naturali corpori, uidet set omniam
corruptibi. tum perfectissimo, quippe quia in confinio eIt incorruptibilis atq; corruptibilis naturα ,
quemadmodum ct ipsa creditur eis rationalis falciiliai fieri potest inquam, ut species isthaec incorruptibilium imbecilima, ratione militudinis uelut amore capta , secundum naturam organico corp0ri,
qualibet corruptibili copuletur,immscearse ipsem: scilicet quatenus id speciei licet incorruptibili, dein illud idem informet atq. purficiat: idq; ut summum rerum opificem, superioresue sequatur oe imitetur intelligentias, quae praeter id, quod intelligisnt atq; contemplantur ecorporeas insuper sphaeras instincta quodam naturaestae circunducunt. adeo passivum hunc intellectum quenli , corpus proprium pro arbitrio mouere propria natura, uelut sphaeram eius propriam; se non demon Aratione, dialectica saltem ratione con scimus, atq; colligimus, cui quidem sententiae , uel eruditi plures cui sanctus Thomas9 ultro subsi ribunt. DVOD E CI MA RATIO. Cap. XXV.
345쪽
tiplicationem corporum. Omnino sequeretur eos intellectus, esse numero infinitos, ac sceae immorales intelligentiae forent infinitae, cum eorum qu que corpora per succcssuam generationem ins-nita esse constet. si liceret hoc loco semel aduersorius eludere, uel tantisper subterfugere, diceremhi: utiq; possibilem quenais intellectum , ab interitu corporis extemplo corpus aliud ingredi formareqac sic rationalium animarum quodam circuitu d terminatum numerum, superesse posse, formandis corruptibilibus hominum corporibus, quantiber per succesuam generationem infinitis. Verumenisu ro magis a ratione aliena inhaec opinio uideatur quam ut ab eruditis impi', nedum piis admitti uesaudiri debeat. Caeterum huius obiecti solida confuseratio, quum suo quodam iure uolumen pene requi-ν it integrum, in aliud tempus eandem idcirco uel
toni adscribitur confutatio, nempe quod homo nil aliud si,quam ipsa rationalis
LA T O testatur hominem nil aliud esse qua
ipsam rationalem facultatem, quam opini nem summae uir eruditionis mul ac pietatis ,
346쪽
Hiero mus Savonarota Ferrariensis, in opere cui titulus est triuphus Crucis, libro pri. capite decimo quarto,ualidissimis rationibus refellit atq; convellit, quaru primam habet: Si homo totvr esset anima rationalis sequeretur hominem haud essesensibilem,l ac per conseques nec animalepraeterea sequeretur,l quod a corpore semota sablaici e rationali potentia, corpus ipsim permaneret nihilofectus,ac prius: quando mobile ne latum unguem Quod dici soler immutari uariariq; cosueuerit:scilicet quo ad substantiam, semoto sublatoq, eiusdem extrinsico mstore: atq; ita consequitur, humanum corpus haud uiuere per animam intellictivam, nec bominem pariter ex animae rationalis, corporisue copula conflaris quemadmodum nec ultu aliud mobile gigni dic eur, quotiens ei motor adnectitur eatq; ita homo nusquam generatur,supposito Od Plato nequaquam te inficiasὰ quod anima rationalis si incorruptibilis. ad c sequetur hanc enuntiationem essefalsam uidelicet, quod homo generet hominem dacis in humanogenere neq; pater fuerit quisquam, nec filius. uerumenimuerὰ crediderim Platonem nuncupasserationalem potentiam, hominem integrumenon quod non putarit omnino, corpus esse portione hominis ,
347쪽
Ethicorum decimo. satis euidenter colligere liceat , cuius uerba sic habent dSi igitur mens cum homi, ne comparata dium κm quiddam est, uita quos, menti consentanea, diuina sit necesse est, se cum hu, mana conferatur. Neq; uero nos oportet huma-
na sapere acsentire cui quidam monent9 cum se, mus homines:neq; mortalia cum mortales,sed nos, ipsos Quo ad feri pol βὰ a mortalitate uindica, re, atq; omnia facere, ut ei nUriparti, quae in , nobis es optima, conuenienter uiuamus. Nam, eis mole parua est, pote flate ramen o honoris, gradu, longe omnibus antecellit : Atq; pars ho, esse quit; uideatur,siquidem id, quod principatu, obtinet, etiam melius se Absurdum igitur De- , rit,s non suam sed alienem uitam expetat γ β, quatur. Praeterea quod ante a nobis uictum en, , etiam huic loco conueniet. Nam quod cuiusq: pro, prium est natura, idem oe optimum cuiq: est ci, iucundissimur ergo ct homini optima ea uita eIL, quae mmati comιrnjenter traducitur, s quidem, haer pars homo est maxime. Haec igitur uita crbeatissima, haec ille . Ad hunc eundem secum Aristoteles idem octauo Methopb ces loquutus est, inquiens: Qui dicit hominem, dicit scrimam hominis.
348쪽
lHOC eo lam libro supra sustulimus e medio
rationes, qui probari poterat unitas intellectus, quam Averroes una cum Graecis aliquot interpretibus inuexit. nunc quod omisimus eo locosue per incuriam seu quod nimia tunc m9le rerum obrueremi r, demoliendum est, atq; radicitus euellendum: scilices monstruosum istud figmentum, idq; non rationibus dialectit is ,sed ratiocinio cui mihi quidem uidetur9 demonstrativo, uidelicet eius generis, quod demonstratio causae, seu propter quid nuncupari solet, binc sampto instio r Operam subiecti cuiusuis propriorum tae communibus enim quod minime scientiam pariant, non es, quod dἴ- ηuiramus9 quaedam ita sunt propria, ut etiam sint ei de subiecit, a quo professe mur, praecipuaeuerbi gratia, calefacere proprium opus ignis fuerit, ct praecipuum. itidem ratiocinari propria es hominis sanctio ct praecipua. risibilitas uero non ita es quidem hominis H esse creditur operatio . ut eiusdem
349쪽
ulm a subiectis diuelli, siepararis e tantisper hana possunt, quin una cum ipsis, ipsa quoq; tandesubi
cla corruant, atq; corrumpantur e nihilo lectus ea-rim opera per imaginationem abstrahi queant a subiectis, quorum opera dignosiuntur esse propria, idue subiectis penitus illaesis . Atqui subiectorum functiones cum propriae, tum primaris, non mousecundum rem Quod dio soleo uertim etiam secadum ratione ullatenus a sublestis, quorum esse propriae deprehenduntur operationes , abscindi fecerintvhe nequeunt: exempli gratia, ut donemus e me dio subluia risibilitate, statim hominem interire , ita gere liceat hominem cutita loquarJ irrisibilem, qui tamen adhuc homost, ac prius e adeo per im ginationem submoueri risibilitatem ab homine, sciucerseruata nihilo ecius ejusdem hominis specie, nemo plane distetur Uerumenimuero nemini prosesus fingere, imaginariue liceat hominem, e medio oblata Ouae ecies eiusdem esse credituro ration litate,seu ad ratiocinandum aptitudine. His itaq; suppositis, argumentor hunc in modum: Aptitudo ad funditonem ededam subjecti cuiusuis propriam atq: primariam, est inseparabilis, ct fecudum rem, O secundum imaginationem a subie Icto proprio: si potentia ratiocinandi cIl aptitudo, ad prodi cendam operationem propiam hominis atq; praecipuam: Ergo potentia ratiocinandi en inseparabitis ab homine, ciuersecundum rem, tum etiam feci dum
350쪽
dum isaginationem. hoc argumentum sane fuerit demonstratio propter quid, quando per propriam causam, quae tot aptitudo ad producendam operationem propriam et plane cognitionem sectus ignoti naturaliter; nempe quod secundum rem, o se-σundum imaginationem inseparabilis sit ratiocinandi potentia, largiatur. atqui si daretur semel unus
in omnibus Quod illis uno intellectus,qui minime sit hominis species , sed tantum adsRat nobis ,
haudsiecus ac mobili motor: omnino liceret homine
imaginari,sieclusio penitus eos em intellectu, seclusaue prorsus eiusdem ad istentia. Quam ob rem quua nobis homo conbderari possit abunde cum sua forma Oiuesecundum Averroem cogitatrix est facultasPsiecluso quantibet unici communis illius intellectusfauore, me quo prorsus homo nequit intelligere : sequitur profecto uelimus nolimus, hominem concipi pol separaris per intelligentiam, ab aptitudine ad ratiocinandum, quod haud dubie propriueiusdem hominis opus en ac praecipuum:- id eri nequit, quando demonstratio superius adducta, penitus oppositum concluserit, atq; collegerit; ergo monstruosum est unitatis intellectus inuentu .