장음표시 사용
301쪽
Brassea 67. prae caereris alendis vermibus peropportuno abundat succo ; unde in principio radicis, seu in ea caulis pamre, quae parum a superficie seli elevatur, vel sub im occultatur; copiosae Gallae A, diveris figurae erumpunt, quae a primordiis
minimae sunt ; & tandem in cerasorum formam, & magnitudinem frequenter eκcre unt. Saepissime plurium Gallarum conglomeratio excitatur ; unde monstruosa succedit forma. In singulis tumoribus vermis insignis B alitur, qui facto foramine, seras erumpit. In leguminibus, & consimilibus plantis appendices, Gallarum speciem referentes, pastina obviae fiunt; in quibus, cum hucusque frequenter vermes, & ipsbrum continuatam ab ovo animalium generationem, ob tenellam ipsarum compagem observare non licuerit; ideo non asseveranter pro Gallis deser, bam : cum tamen probabiliter eas tales esse censeam. In Ruta capraria s68. crassor radicis cylindrus A, hinc inde ultra radiculas, Gallas L sui generis oblongas, & subrotundas, parumque depres Ias emittit, quae varia constant forma. Hae α-terius corticis utriculis componuntur, quibus radix mcitatur. Intus varia conditur substantia, utriculis coercita. In novellis enim tumoribus roseum refert colorem contentus succus; &aliqualem sapit Eliditatem. In grandioribus tamen, lacerata exteriori, corticalique portione, ichor erumpit; & interdum vermes occurrunt. A radiculis C pariter eaedem Gallae Qlicet minores, pendent, quae parem sortiuntur structuram. Fabarum radices 69.) minores promunt, quasi ramulos, qui in radiculas Elvuntur. Ab his igitur pendent Gallae A, utriculis subalbis exterius excitatae. Harum interiora tenent utriculorum ordines, viridem reserentes colorem, per longum statuti. Interdum per ratas vidi hasce Gallas; & adhuc dubito, an a condito interitis verme, an ab exteriori animalculo, ingressum tentante.
Cicerum 7o.) quoque radiκ A, Gallis B, diversas habet,
tibus species, hnc inde ornatur, quae interius subvirides sunt; nec in ipsis vermiculos vidi: In Velia pariter monstruosam reperii Gallam C; quae divertis appendicibus dirata, tuberosa
reddebatur. Placuit interea erumpentes adhuc Gallas lustrare. In radice itaque Fabae 71. vegetantis, hiante cortice A, Galla B
promitur; sensimque in longum extenditur. Plures frequen
302쪽
ter pullulant simul congestae C, disrupto corticis involucro, quod circa crescentes tumores labio D attollitur ; unde Gallarum exortus a penitiori cortice, ligneum cylindrum ambiente, contingit.
In expositis Gallis, reliquisque exaratis morbosis tumoribus varias foveri muscas hucusque indicavimus. Et quoniam ipsi. rum structura elegans est, multumque lucis affert pro eruenda germana Gallarum productione, insectorumque ibidem cubantium; ideo circa ipsarum nonnullas partes immorandum duxi.
Mustam 7 a.) igitur, quae a quercinis Gallis Augusti mensi
prognatis erumpit, delineavi, prout etiam nudis oculis occurrisi Caput habet A,a quo articulatae enascuntur antennae. Thorax
sex pedibus B armatur; qui stylis, & unguibus muniuntur. Alae quoque quatuor C inaequalis magnitudinis adstant. Succedit abdomen D, quod diversis cartilagineis corporibus, quasi loricatum corpus, componitur. Ut autem facilius pateat ipsius compages, varios seorsim delineavi situs. Nectitur thoraci in B , & cartilagineis lamellis F constat; quae gracilitate, & luciditate specularem lapidem aemulantur. Et quoniam animalis arbitrio contorquetur Venter; cum interdum gracilior, & brevior reddatur, mox tumidior ; & ut condita exerantur, Coagmentatae partes non perpetuam servant compagem, & situm; ideo cartilagineae lamellae F non explent continuatum circulum ; sed in G suum sortiuntur finem: & r tractae sese invicem obseurant, & tegunt. Harum eXtremitas pilis ornatur : ipsarumque color subvitellinus extat. Reliquum ventris gibbosa pariter constat cartilagine H, quae glabra quadam munitur appendice I: haec subjecta tegitur terebra, cujus condens vagina Κ parum erumpit, non longe abano. Dum exeritur itaque eXarata terebra, mutatur abdominis situs; & cartilagineum corpus Is soras rapitur, curUM taque olim terebra L erectior redditur, & custodientis jam vaginae extremitas Κ eminet. Qua ratione autem contingat; ruditer adumbrare tentavi. Dum igitur terebra L evaginatur, ventris segmenta, seu lamellae versus dorsum M retrahuntur, & obscurantur: soras vero altera extremitate extrahuntur ; & ita circulare corpus N subjectum, cujus extremitate conditur terebra, manifestari incipit: & sic terebrae situs horizontalis et sicitur. Separatum circulare corpus V membrana
303쪽
excitatum, speciem galeae exhibet: concavum est; & ovarium, reliquaque continet viscera. Per longum cristata quaedam appendix o excurrit, quae parum hians, Veluti vagina, terebram condit ; unde in altera eXtremitate separatae geminae partes Pobliquantur, & flectuntur : hisque terebrae apex custoditur, pilisque condecoratur. Ab opposita autem galeati corporis parte V terebrae radi X ortum habet. Haec tribus constat cor
poribus ; latiori scilicet basi si , & geminis stylis, hinc inde
adjacentibus: hic vero divulsis, ut pateant. Radix multiplices promit appendices, quae parum eminentes, varias delineant areas R; reliqui vero styli in arcum S curvati, iisdem hae-ι rent, & ibidem ab invicem parum diducuntur: mox uniti, siu-t pra basim excurrunt. 1erebrae substantia ossea est, vel saltem cartilaginea; melleumque refert colorem: curvatur, &tensa manet animalis arbitrio, & recurvo apice munitur. Mus carum terebra, cum ob sui exiguitatem, & simplicitatem, non
ita pateat; aliarum consimilium eget luce, vel saltem analogiae in Cicadis 73. insignis magnitudinis terebra eXtat, quam olim pro pene, ita deceptus, delimavi. Hujus structura mbram Naturae sagacitatem patefacit. Haec horizontaliter locata supra ventrem excurrit, & apice, ipsius extremum attingit. Inter geminas cartilagines A locatur, intra quas loco movetur, hisque custoditur. Hae extremitate B in semicirculum quasi curvantur, & reflexa basi C, firmantur: iisdem sexibile appenditur vaginae caput D, quo terebrae apeX custoditur. Alia insuper cartilaginea corpora E terebrae radicem muniunt, eidemque ligamentis, & osseis processibus adnectuntur. Terebra F de more tribus coagmentatur partibus; quae unitae, ari' gulare caput G efformant; & in basi H diductae, radicem statuunt. Ut autem mira hujus organi structura pateat, seorsim partes lustrandae veniunt: & prir ω basilare corpus I, quod totius terebrae fulcimentum est, occurrit. Hoc itaque ossea,
dentium instar, substantia compa via m basi & in lateribus L striatum est : canaliculis enim, & quasi sulcis M, & interpositis quibusdam, parum astagentibus, particulis oblique,& pene spiraliter ductis, distinguitur. In basi K exaratae striae
superius ductae patent; sensim vero per latera productae obstinrantur. Reliquae terebrae partes, eadem ossea substantia excitatae, basilari corpori haerent; ipsique, quasi per harmoniam unitae, ante, & retro loco moventur, excurrentibus elatis par-
304쪽
tibus O, canaliculos, & sulculos P; unde in bas musculi locanatur, & in plimbus terebris dive forum insectorum curvatur radix excurrentium geminarum partium ; ut immota basi expositae partes loco moveri possint. Quaelibet pars mobilis angulari capitulo et constat, quod gemina quasi particula coagmentatur : Nam in luperiori parte levis, & sublutei coloris portio R occurrit; a lateribus autem mirabilis, quasi lima S, observatur, in acutum desinens. Eminent enim veluti dentes diveris figurae, quibus plantarum, & similium fragmenta teruntur : Qui Versus apicem sese exerunt, angulares sunt; reliqui vero T, lata acie pollent, quae lineam varie curvatam delineat. Quare satius fortasse nomine limae insignienda esset. Quodiam tamen Insecta hac media, attritis plantarum frustulis, fora mina excitant; ideo quasi terebra dicetur. EXaratarum partium motus patet evidenter, non tantum diductis, & digitis Varie motis geminis partibus supra basilare corpus; sed vivente etiam animali praecipue Gallarum musca celer ipsarum motus deprehenditur, qui in extremo apice manifestatur, dum laterales partes ultra basilare corpus varie producuntur, & rein
Nec sat fuit Naturae tam miro artificio terebram, seu limam condidisse; sed inflicto vulnere, vel excitato soramine infundendum exinde liquorem intra terebram condidit: quare fracta per transversum muscarum terebra frequentissime, vivente animali, guttae aliquot diaphani humoris effvunt, intra
basilare corpus contenti. In Apibus, reliqui'; consimilibus 7 J terebra, seu aculeus, a galeato corpore Λ Gortus, tribus pariter partibus componitur ; hic separatis, & disiunctis, ut facilius pateant. Basilare igitur corpus B osseum, gibbosa,& perampla donatur cavitate C, quae δiaphano turget humo'
re ; qui versus apicem eructatus, sub guttarum D specie erumpit, & tractu temporis concrestit. Ex hucusque tristituta indagine patet, e rarus quarumdam plantarum tumores, reliquasque *deratas partes, Muscas, &diversa lia sectorum genera fovere, & alere, donec emancipata viam sibi faciant. Plura enim Insecta sua edunt Ois, Omnisere auctivo succo destituta; quorum aliqua cortice priVantur iita ut mollis primaeva partium compages occurrat, sub specie quasi vermis. Ut igitur inclusum animal debitam acquirat partium manifestationem, & soliditatem ,' uterum, vel saltem
305쪽
De Vultis. ipsius vicariam opem exigit, quam in plantis sagax Insectorum
Natura perquirit: Quare eX diversa OUorum, contentorumque animalium indigentia a Parentibus Mustis varie diversis plantarum partibus ora committuntur, Vel deponuntur; quae enim robusto cortice muniuntur, & alimoniam una cum animali claudunt, quacumque arborum parte, etiam tabefacta, π- portune custodiuntur ; unde in pluribus fruticibus, & arboribus, praecipue in Ulmo, & Virga sanguinea etiam arida) o-Vorum congeriem turmatim locatorum haerentem vidi; a quorum duro, & per rato cortice contenta olim eruperant animalia. Quae vero molliora sunt, in seliis ipsis deponuntur: vel si copiosius exigant humidum, majorem e tutelam, intra
gemmae tenellum corpus; intra surculos, flores, amentum, peri carpium, semina, lignum, radices, & singulas fere vegetantium partes conduntur ope terebrae, qua Gallarum mutae prae caeteris pollent. Hoc indicant exaratarum Gallarum series, & ordo, delineataeque terebrae conformatio : Huius namque radix ovario nectitur; ita ut dispersa per multiplices tubas ova per communem ductum, quasi per uterum, seu vaginam, foras a basi terebrae propellantur. His coniecturis sensuum fidem addere liceat. Semel prope Junii finem vidi mus- cain, qualem superius delineavi, insidentem quercinae gemmae, adhuc germinanti: haerebat etenim soliolo stabili ab apice libantis gemmae erumpenti; & convulse in arcum corpore, terebram evaginabat, ipsamque tensam immittebat; & tumefacto ventre circa terebrae radicem tumorem excitabat, quem
interpolatis vicibus remittebat. In folio igitur, avulsa musta, minima, & diaphana reperii ejecta ova, simillima iis, quae adhuc in tubis supererant. Non licuit iterum idem admirari spectaculum, quamvis inclusas diu servaverim in vitreo vasemustas, quibus tenellas gemmas, surcul6sque exhibueram: longo namque tempore absque cibo ViXere, e ectis postremo ovis, quae contabuerunt. Nec novum est Naturae hujuisodi terebrae ministerio in operibus insectorum uti. In cicadis, tam sis minis, quam mastulis, ab ima facie quasi mentum, oblonga quaedain pendet vagina, quae in geminas hiat partes, pilis cinoperta : hac inquam terebra, tribus osseis, vel cartilagineis stylis compaginata custoditur, quae eandem omnino cum delineata muscarum terebra Organi Zationem sertitur. Exaratistyli ad libitum tenduntur, & curvantur: quare probabile est,
306쪽
hujusmodi tenellas leviter vulnerando plantas humorem exhaurire ; ut insectis pallim familiare est. Tam ferax itaque mus carum familia e Gallis erumpentium, sic dictante Natura, terebrae, seu duplicis limae usu vulnerat, & persedit molles plantarum partes; ita ut eX diversa ipsarum natura, & compage
variae pariter emergant morbosae eXCresCentiae, & tumores. Ex infuso namque liquore, a terebrae eXtremo emente, qui sum me activus, & fermentativus est, nova in tenellis vegetantibus particulis excitatur sermentatio, seu intestinus motus; ita ut appellens nutritivus succus, & in transversalibus recollectus ii
triculis peregrini aura inspiratus fermentari incipiat, & turgere; ut frequenter in nobis, & sanguineis quibusdam persectis animalibus, ex apum inflicto vulnere, & subinde infuso ichore experimur. Novus itaque humorum motus turgendo, transversalium utriculorum probabiliter seriem auget. Conjecturam hanc firmant crebri tumores in foliis eXaratarum plantarum eracitati, qui ex multiplicatis transversalium utriculorum ordiniabus, i piorumque adaucta magnitudine assurgunt; cum frequenter fibrosi fasciculi, & tracheae, vel breviores fiant, vel saltem a naturali forma deturbentur. Hi licet contatam rei,
neant formam, & longitudinem; ubi tamen interius vermis, vel musca conditur, lignea portione in ovalem extuberant sormam ; elongatis, & adauctis transversalibus utriculis ligni, &medullae foventis animal. Detineati pariter tumores in summiis Quercus, adhuc vegetantibus, eXtra erumpentes, solasque
muscas foventes, transiuersalium utriculorum succo contenti,
ferinam turgentiam eX assulis ichore, & ovis indicant: unde probabile est, immutato nutritii succi motu, communicataque nova fermentatione, plerumque Viam inverti; & laterat quasi germinationem, & celerem vegetationem eXcitari; quae quanto ex affuse sermentativo terebrae succo, & eX energia r cipientis varii plantarum succi potentior est; tanto insigniores excitat appendices, & eruptiones morbosas, quarum Varias species percurrimus. In pluribus rudis tumor appenditur solo transversalium utriculorum augmento. In aliis, silccedente vegetatione ex inclinatis, & curvatis fistulosis tubulis, totus fere humor in transversales appendices exoneratur; & ita sub- rotundum conglobatur corpus, diversas Gallarum species efformans: Unde frequenter destinatus alimentitius humor, qui in
surculum extendi debebat; in latum productus, in Gallas de,
307쪽
cipit, Sc motum: unde, erosione facta, reliquum alimenti secum rapit ; & ita ad latera etiam defluendo, dc concrescendo, morbolos tumores excitat. Quid simile in nobis experimur, ubi ex acidis humoribus, salsis commixtiis, non tantum internum excitatum patimur servorem; sed lacerata partium continentium compage, n is laboramus tumoribus, qui nulla cineresti figura, in morbosas excrescentias luxurianti Exaratam
turgentiam non parum juvat halitus, qui ex depositis ovis non raro effat: Quercus namque solia non ea tantum parte, qua se icitur ovo vel vermiculo, amisso proprio virore, sensimae seunt, & se uenter convulse distorquentur, sed tanta vis est & empyreuma exhalans s ut non selum proximum, Vitis praecipue solium, convulsum, tabidumque reddatur, sed&suNculus, cui apyenditur, totus contabescat & convellatur. Hoc tamen non ita perpetuum est in Natura, ut non raro ova ab insectis conclusa nullum sui vestigium exigant subcrescente tinmore, vel partium atrophia: memini enim in Populi surculo casu disini oblongum reperiisse conditum ovum candida
testa circumdatum. Hoc horizontaliter locabatur, & extremitate inter ligneas fibras custodiebatur, altero autem fine parum exsiccato extremum corticis contingebat. Alia insuper ova probabiliter conduntur intra Varias plantarum parte quae nullum sui documentum exhibent, cum integra plantarum vita adhuc manuteneatur. Tam varius est Naturae genius &insectorum exigentia, ut sicut plures scelus & ova extraneo egent, non istum vegetantium incubam, sed transudante ichore, qui auctionem & manifestationem perficit, ita quaedam se-la tutela contenta, humorem aversentur, & intra siccum condantur, unde in aridis lignis, in testaceis, & in marmoribus ipsis occultantur & foventur. Conditativa inter surculos, gemmas, & corticem, non Om-ο μ, nu
308쪽
s De Gallis,nia animal promunt; in Gallis enim licet copiosa intrudantu
unum tamen vel alterum intra eandem concavitatem vegetat, reliqua tabe consumpta obliterantur: augentur autem subeunte
plantarum ictore cutis seu conicis porulos, & tandem paten tem oris viam.Erunt itaque Gallae & reliqui plantarum tumores morbo. recrescentiae vi depositi ovi a turbata plantarum compage, & vitiato humorum motu excitatae, quibus inclusa ova di animalcula, velut in utero, foventur & augentur, donee manifestatis, firmatisque propriis partibus, quasi exoriantur nolvam eXOptantia auram.
309쪽
ri cusque Gallatum tumores, in multiplicibus plantarum
partibus Muscatum, & conmilium Insectorum conaragio erumpentes, lustravimus. Quoniam tamen alimentum non perpetuo debitos excurrit rubulos; sed interdum aberrana do, in Tumores figitur, vel in monstruosis excrescit Brinas; ideo circa has aliquantulum immorabimur. In Prani radicibus frequentes excitantur strumosi Tumores,& tori; it1 ut radicis, & caudicis vegetatio in hos quasi desi nat. 9 absumatur. Inaequali & varie si constant mim , crastoque ambiuntur cortice, In quo in nes tartarei tophi o, servantur, quibus ligneae fistulae curvantur. Inter hos pariter erumpentes, a ligno radiculae coercentur: ita ut ipsarum progressus impediarur. Lignearum fistularum, & tracheatum productio ex impedita, vitiataque eruptione; tortuosa, &morbosa redditui ; ut vorticem aemuletur. In subiecto quo que ligno fistulae, & tracheae in orbem duelae, Sc in spiram quandoque contortae, tumorum congeriem efformant; in qui bus transversalium utriculorum ordines prae reliquis turgent. In Pomorum pariter & Droram radicibus . consistities passim occurrunt tumores; tenella etenim radix delineatae craLiitici A, sensim protuberat; ita ut oblongum, crassumque immorem B producat, qui exterius iusto inficitur colore, & cotticis exigua tubercula C emittit: ab hoc pariter molles radicular D erumpunt. Gracile it iterum, & primaevam servans tenuitatem Ε, novas promit radices F; 3c denuo turgendo, inovale G extuberat corpus, a quo ulterior radicis progressus HeXtenditur. Horum rumonim cortex crassus valde est, fibris ligneis, & utriculorum copia congestus: intus erassa coercetur lignea portio, cuius exteriores praecipue fibrae, & rtaeheae non omnes rectae fiunt; sed ipsarum pleraeque in spiram eo torquem rur, δέ horizontaliter circumducuntur. In
310쪽
32 De viris Plantarum Tumoribus In Vitis trunco passim tumores, & tori Gallarum taciem reserentes, excitantur. Ab hujus lateribus fibrosi lasciculi
contorquentur, & conglobantur; circa quos copiosius core stus succus a finditur; unde coloni trunci hujus partem terra cooperiunt, ut a tumoribus radices facilius prosiliant. Frequentes Occurrunt in arboribus tumores constricto, &coercito tenello lurculo. Ita miramur in Opis & nano 6.)cujus ramus A cingente Vitis capreolo B, arcte constringitur; unde superior portio in insignem tumorem C extuberati In hoc secto exteritii ambiens cortex D utriculorum horizontalibus fasciis E contextus, impense turget: contentum pariter lignum F fistulis excitatum, circa medullam G tumet: in situ vero H, ubi ab urgente capreolo coercetur; angustius est: hujus autem tumoris causas inserius eXponemus.
Osacanthae pariter surculi tenelli 77. non raro oblongo
tentantur tumore A, qui turgente circa fgnum hinc inde sit, stantia, excitatur. Ab hoc interdum novae quasi appendices B promuntur, quae in spinas C acuminantur. Ab exteriori tumoris superficie eminent laciniatae membranae, in speciem hiantium florum D contextae, quae elegans efiiciunt spectaculum. Ab umbilico exaratorum florum erumpit pulvis rub, ginosi coloris. Sectus hujusmodi tumor dilatatam ligri mportionem E exhibet, quae medullae ordinibus F per longum ductis, repletur. Enerius crassus inunditur cortex, utriculis G contextus: in hoc membra si quasi tubuli H condumtur, ligneam portionem E interdum per antes: horumque situs a medulla ad peripheriam, quasi horizontalis est. Tenui constant tubulosa membrana, quae obtuso fine I interius; o posita vero extremitate laciniatur, quasi flos in solia x Totus tubulus farinaceo pulVere repletur; qui in imo candidus est; non longh autem ab hiatu, aeruginosus est. Fa morbosam constitutionem frequenter in Oxyacanthae talis, & saepissime in Vite alba deprehendi; quibus propria deformatur
species. In exaratis autem tumoribus & tubulosis corporibus, hucusque nec ova, nec vermes conditos observavi. In Drtica consimiles excrescentiar, primo vere familiares
sunt; variasque ipsius partes Vitiant: frequentius tamen seliorum pedicus, & ipsorum continuata substantia in morbosum eΗcrescit tumorem, a quo delineati superius quasi flosculi em,nent, luteumque pulverem tantum fundunt. In