장음표시 사용
201쪽
firmasset, tandem concludit: it cis tutio infra, che Idas a quem sudio m da ingegno grande, e non odidinario. Erasmus etiam scribens ad Ioannem Coletum i coepisse se asserebat & Hebraicas litteras ab tingere, peregrinitate tamen sermonis deterritum destitisse. Quod idem di multos candidatos cohibet, ne disciplinam hanc laudabiliter adeo susceptam persequantur. Nec porro is sum, qui aliquam non requbri industriam, & solertiam in addiscenda hac lingua
existimem. Laboribus enim Cuncta nobis venduntur bona juxta Xenophontis effatum, quodque praeclarum eit, idem quoque eit arduum, si Tullio .credimus et . Et magis demum condecet, ut praeclare olim ad Damasum scribebat Hieronymus , ob meriIatem laborare paulisper, re peregrino aurem accommodaΥe se moni, quam de aliena lingua Mam ferre sententiam. Tanta tamen non est dissicultas, animique defatig tio , ut absterreri propterea debeamus. Quod claris, simorum virorum, qui experti sunt, testimonio coin
probari potest. Tandem, inquit Walton 3 , s
linguae tantae dignitatis , perfectionis, elegantior, ut, . litatis, etiam addiscendi facilitatem addamus, quid amplius, do rari potest Ita Guarinus in Praefatione ad 1uam Grammaticam Hebraeo-Chald. ) ex eius huius linguae facilitate nos ad eam adhortatur: eo maiori s
ti in Lib. Epistolar. X. cap. VIII. Σὶ De Amicit. , & 3. Tusc. App. Bibl. Proleg. III. F. 28. vi Parte L H. Praec
202쪽
I92dio ad linguae huius cognitionem adipiscendam ferri debetis, quod sit omnium facillima. Immo plures editis pec
liaribus Dissertationibus de huius linguat facilitate egere ' , ut Lehmannus ci), Gudius ca), Schuti
aliique adhuc memorati sive a Christoph. Wollio in Bibliot. Ηeb. 6 , sive a Ioli. Simonis in sua Introduct. Grammatico-Critica in ling. Heb. . Si sane tempus exiguum, quo quisque Heb. ling.
sibi comparare facile potest, si eius naturam, & in legibus analogiam, si exiguam vocabulorum, ac radicum copiam, si subsidia optima, & plurima, quae hoc tempore extant, si demum puerorum , senum , & foeminarum etiam in ea profectus, quis facillimam eam non fateatur ' Quod ad tempus attinet, talis es haec lingua, ait Naitonus 8), ut haud dec, metri temporis, re laboris postulet, quam Latina, vel Graeca, ut tradunt eius insegniores Magisri; si quis enim menses aliquor in eam impendat menses, non annos , sic Eventus ) facile bonos progressus in ea faciet. Sixtinus autem Amama apud Valto num bimestrem, vel trimestrem industriam sufficere afferebat, ut m
203쪽
dioeriter quispiam hanc linguam addisceret. Neque
enim, ut eius facilitatem evincamus, inconsidera . to eorum testimonio egemus, qui longe minus te
potis spatium institutioni circumscribunt. Qua quam singularia in viris singularis quoque ingenii, ac facultatis exempla non desunt ; nam Picus Comes Mirandulanus in Epistola ad Marsilium Ficinum asserit se unius tantum mensis spatio ita Hebraicas litteras didicisse, ut Hebraicam Epistolam citra erratum dictare potuerit. De Origene vero testatur Hieronymus i) universam Graeciam in illo mir tam esse, quod in paucis, non dicam, mensbus, sed diebus ita Hebraeae linguae vicisset docuitates, ut in discendis, canendi ue Psalmis cum marre contenderet. Quod non est adeo, Cur in ingeniosissimis praecipue viris miremur; qui perperam propterea in exemplum a
nobis traherentur. Vehementer potius miror nomnullos extare , qui Commode Hebraicam linguam intra vigintiquatuor horas , . aut mirabile ditaui etiam intra horam unam addisci posse definiant. Ex quibus est recentior Grammaticus Velinaver SoC. Jesu in Hora Hebraica ca): Horam unam, inquit, lector senevole, si mihi spondes, viam tibi ostendam usque
adeo brevem, ut divinorum librorum parteS omno, utique
ope lexici, sed sine alio mansro , sine labore alio viso, sine temporis dispendio ullo per te ipse interpretari tibi,
204쪽
I9 ali τε poss. Et quod mirabilius est, interpretetur optimo, & felici successu, quin Vel Hebraica ve
ha pronunciare cognOV erit: .ego vero , inquis , ne pronuntiandi quidem modum Iam peregrinum intra tinius horae intervallum didicero. Ab sentior hoc tibi, lector; sed tantum non peto. Sine pronuntiandi nolisia intelliges immen omnia , ct euhcabis . O mirandum doctorem lSed interim valde Vereor, ne hanc brevem adeo
addiscendae huius linguae viam ipsis ignavis probare queat, quibus se solum scripsisse ingenue fatetur: ego iis loquor, qui labori parcere desderant. Et ipsi enim ridiculum tantum praeceptorem habebunt. Non horum diximus testimonio nos egere; ni dissiciles adhuc eae litterae dicendae sint, in quibus diligenti iis
navata paucorum mensium opera non Contemnendos
tamen progressus effecisse visi sibi sunt eruditi mo
Iam vero si Heb. linguae naturam, & adfectiones Perpendimus, Quis eam, ut Guarini Verbis utar, &demostratione i , quod sit docilis, merito conqueratur ' Longe paucioribus anomaliis, quam alia pleraque idiomata, laborar; ρο quoe in ea reperiuntur, illa maiorem sui partem regulis ad analogiam facile revocantur. In illa non varianIur nominum casus. Verba, s variam temporum insexionem attendas, desituuntur modis: septemplex eorum sectendorum ratio, quae inexpertos terrere solet, re facilior , brelior est, quam vel unica latini verbi act,
205쪽
va, avt passiva coniugatis. Vocum in oratione series in- sitrarum a natura sequitur ut plurimum ordinem; neque illae, ut in Graeca, o Latina lingua seri solet , fere traiiciuntur. Denique in uno meleri Les. continentur vocabula omnia, quae supersunt, pura puta Hebraica. Ex
quo si, ut qui mensum aliquot laborem hoc in sudio impenderit , is haud mediocrem Hebraei codicis adepturus stintelligentiam. Quod idem de lingua Hebraea, quam barbaram Graecorum more appellat, agnovit , &prodidit Amelius Graecus scriptor Plotini discipulus:
bara vocatur , mullam quidem e basem, multam vero brevitatem , re ambiguitatis in sermone minus particeps fuit , re minus varietatis , re copiae dictionum. Dc ex bguo autem Hebraicarum dictionum, &. radicum numero audi R. Peripoth Daran Ephodaeum vulgo
Et id, quod demonserat brevitatem nostram in lingua Hebraica es, quod ris iuvenies omnium radicum dictionum, nominum, re verborum, re dictionum sensus, quanIum ex iis hodie apud nos reperitur, non ascendere earum num
si in Apud Nicol. Caussita. Lib. XV. De El . Sacra, & Hum. P. yFI. α). Cap. VII. sub fin. sol. 3 o. p. a. MS. Taurinis
206쪽
rum ad duo millia , nec ascendere numerum verborum ex illis ad mille, re Iercenta. Et quod ad omnes Hebraicas voces, quae reperiuntur, attinet, Leusdenius, numeratis etiam Chaldaicis, tantum S642. Computavit , cum Contra lingua Graeca ultra vocabula BOOOo. complectatur ; Arabica vero adhuc multo
plura ita ut obiiciente CoZri maiorem prae Hebraica Arabicae amplitudinem, ex hac illam commendare Olim non potuerit R. Iehuda Levita i . Ad haec si subsidiorum copia accedat, quae nostris hisce temporibus summo litterarum bono non tam multa, quam optima reperiuntur, quis adhuC dubitare audeat, quin nostra hac tempestate facilis,
omnino haec lingua evaseriti Tot jam nobis praesto sunt Grammatici, & lexicographi, & Philologi Ηebraei , ut ceteros, qui linguas Orientales illustrarunt, facile numerare queas, qui autem in eruenda Hebraicae linguae natura, & proprietatibus laboraverint, nullomodo valeas. Hodiernos quidem longa producta Auctorum serie, qui de Hebraicis litteris scripserant, suo jam tempore confutabat comm. Lancelloti ita eos alloquens a ): VoleIe toccare con mano, chegsi Ingegni HVgidi sono altra cosa, cbe non erano imetorno a questa difficilis ima arte ancora i Fccovi come uncatalogo degi' Ingegni, che la se ero benissimo, e l' infe- gnarono abbondantemente a Ioro coetanei, ed a poseri permeeteto delis sa e ponendo sedelmente, ed in latino l' in
207쪽
scristione delle loro opere. Nicolo Clenardo Tabulae in
Gramm. Hebraeam ere. Verum Vix centesimam eorum partem attingit, qui nostris hisce litteris lucem attulerunt. Consule de Hebraicarum institutionum,& lexicorum, quae innumeris auctoribus, & locis, .& temporibus prodiere, copia Richard. Simon. in
Historia Critica V. T. I ), Pseifferum in Praef. ad Method Heb., Auctorem Anon. Examinis Dan-etii Litteratoris et), Christian. Stokium in Praef. ad Clavem Linguae Sanctae, Le-Longium in Biblioth ca Sacra 3), Christophor. Wolfium tum in Historia Lexicorum Hebraicorum, tum vero in B
blioth. Heb. 4 , Carpo vium, qui in Animadversionibus Philologicis a Wollio ommissos recensuit s),, Joh. denique Simonis in Introductione Grammatico-Critica in ling. Ηeb. 6 . Mirum sane, quot, & quanti viri publicae utilitati, ac commodo in hac re consuluerint , & quot noliris Votis, & quanta pro Heb. lingua subsidia accesserintl Sed quod fere adiumentum est, quod institutioni nostrae una Bura torsorum familia desiderandum reliquerit )l Nam
siὶ Lib. I. Cap. XXX. & XXXI. enumerat Grammaticos Hebri i) Sect. II. recensentur Gran ., & Lexic. 3 Sub fin. postrem. Edit. ia ibi. veluti Append. loco memor. subsidia LL.ΟΟ. M Vol. II. p. 6oo. M seqq. usq. ad p. 61 ., VOl. Iv. p. 2 a. seqq. enmmerat huius ling. Grammaticos; enum..vero Lexicogri Vol. II. p. 348.& seqq. usque ad p. 161., & VOL IV. p. 233. M'. ad 24 . 1 in Gramm. a molf ommissi recenset p. 47. & seqq. , Lexieogr. p. 3o. seqq. 6ὶ Sect. I. Cap. Iv. f. a . dc a 8. de Gramm. f. 19. & 3u. p. 6. seq. de Lexic. 7ὶ Ante Buxtors Philebraeis multa adhuc libror. praxipue subsidia de fu issa colligi potest ex Epist. a s. los. Scaligeri ad eundem Buxt. Quod mis
208쪽
non solum optimum, & accuratiorem huius linguae Grammaticum Thesaurum I , aut in Tironum gratiam Heb. Gram. Epitome et ab iis obtinub
mus, sed & Ρrosodiam Μetricam tum fusius, tum Vero accuratius multo , quam antea, pertractatam 3). Porro lexicon Hebraeo-Chaldaicum Biblicum edidit
Pater 4 , cui sub finem & Rabbinicum adiectum
est Eius autem Manuale Hebraicum, & Chalda, cum s) Basileae item lucem adspexit; ut nihil de Florilegio Hebraico, aut de lexico Talmudico-Rah-hinico Patris, & filii triginta annorum laboribus celebrato opere 6) dicam. Hebraicarum epistolarum
Corpus aliquod, quo ad exercitationem adiuvaretur Philebraea juventus, postulante Vehementer Scalige
ro in lucem Pater edidit ). Edidit & praeter Insib
tutionem epistolarem Hebraicam Tractatum de Ab-hreviaturis Hebraeorum, quo in legendis, interpretandisque Hebraicis scriptis, ubi eae Crebro Occuserunt , non adeo ad aquas haerere amplius Coge- . remur 8). Iam vero ut Hebraica scripta, eorum
209쪽
que auctores, & editionem dignosceremus, vulgavit
ti Rabbinicam Bibliothecam i). Quid adhuc post
tot praesidia peroptandum nobis supererati An ut Biblia Hebraica cum Targum , Maiora, & praec,puis Rabbinorum commentariis in nostri commodum, &' usum accuratissime ederet 8 An. ut eius studio Hebraicas sacri textus concordantias, & clavem insuper totius Μasorae haberemus ' In omnibus his votis nostris adfuit vir solertissimus a). Filius vero sequens & ipse Patris vestigia praeter multa, quae de huius linguae origine, & antiquitate, eius Conservatione, & propagatione, eius demum litterarum; punctorumque vocalium antiquitate disputavit 3 , optimas reliquit versiones nonnullarum Abarbanelis Di sertationum Α , Μoreli Nevochim visu Μaimo
Quot vero praeter Buxtorsios in illustranda hac lingua optime operam suam collocarunt i Quot innumeris modis unam Hebraicorum vocabulorum vim & naturam aperueruntὶ Erat ne haec ex locorum,
210쪽
qui in Hebraeo textu occurrunt, Collatione, aut ex Rabbinorum, & vetustiorum Hebraeorum seriptis repetenda i Id Reuchlinus omnium primus , di post
ipsum Pagninus, Μercerus , Ceollerius, Bertramus, Aquinas, Plantavitias , Cocceius , aliique plurimi praestiterunt. Sed si Cuipiam absonum forte id videmtur Rabbinorum expositionibus fidere, censeatque ex solis Bibliorum thesauris unice eruendum esse vocum significatum, in iIlius gratiam hoc perfecit Forsterus. Quemadmodum & eorum Votis, qui nomina propria ex plerisque lexicographis omissa exoptare videbantur, Marcus Μarinus adfuit in suam . mn Arca Noach. Si expetuntur vocum analy-1es, praesto est lexicon Hebraicum Henrici Opitii; si in singulas radices, & Voces V. T. Ohservationes Philologico-Theologicae, adest Eduardi Leighii Critica Sacra aut, si placet juxta Capitum, & ve suum Biblicorum seriem in Hebraica verba inquirere, Clavis Hebraei Codicis Ioachimi Langit. Quid
vero si Hebraicarum vocum significatio ex Graecorum interpretum translationibus sit illustranda i Id Bernardus de Monifaucon , & Guarinus in suis le-xicis, intenderunt. Quid si origines Hebraicae ex Arabicae penetralibus revocandae I Id prae ceteris Schul- tensius , & Clodius perfecerunt. Harmoniam Cum matre Hottingerus, Castellus, Gerhardus, Nicolai, aliique adhuc persequuti sunt; speciales vero vocum significationes a generalibus, proprias ab impropriis