장음표시 사용
301쪽
stituto temporis spatio secundum hanc regulam nou uenit prohibenda ,sed perinde est,atq; ii in medio temporis id esset actu. Caeterum quod interpres in testamentis atq: contractibus f euscue refert,& hoc idem Pyrrhus aliquot locis alimere nititur, puta. l. l .F. quando dies legari codit.l. quibus diebus isside conditio & demon: ra.Lin.Tdc co quod certo loco.& l .properandii. C. de iudiciis. Non dubitamus quin huiusmodi tempus auctario carean sed ad praesentem locum non facit qui eius solum moner. ubi sex de duobut mentibus statuit,& non uel de die,uel alio tepore,uti in adductis locisSed hoc aduertendum est, regulam no Locus de coni stram in mensibus continuis seu communibus obtinere, caetera nais mensi sit utiles sint menses, hoe est qui ex uilibus diebus constare debet. accipitur. xxx .dierum spatium singuli non excedunt,uti Alexand.collisit,
α Philippus ex conte Ilo sequitur.
Vi uetante praetore secit, hic aduersus edictu fecisse propriὸ dicitur.
EDICTA magistramum sunt iussa, autore Plura hO, Myaac
ritas penes praetorem esse coepisset, tanta eius magistratus potestas emi rsit, ut alii neq; iiis condem,neq; conditum abrogare ta- eultas esset : sed ut ostenderet singulatem tibi autoritatem esse,
ius quod proponebat Edicti nomine quasi a magistratu profi
ctum appellatiit,in cuius honorem & honorarium Fenestellar est uocatnm,nisi Pomponio Laeto eo in libriam de magistratibiis a se scribere qui, malit. Cicero in vi. Epistolamna ad Atticum:Breue autem edictum est, propter hanc meam Alici quod duobus generibus edicendum putaui quorum unum est prouinciale, in quo inest de rationibus ciuitatu ide aere ali cno, de usura, de tyn, graphis,in eodem omnia de publicanis. Alterum, quod sine cd cho satis commode transfigi non potest, de haereditatum possesesionibus, de bonis possiciendis, magistris faciundis, uendendisq; ex edicto,& postulari,& ficti sol ci. Tertium de reliquo ii redicundo.α papV reliqui. Deinde clim rerum summa penes Augustos atq; Caesares es se imm de set & ipsi quidquid scripto communiter fieri iussissent, edictuin ,, tris erepitu. erat:quemadmodiim Claudius Caesar apud suetonium, dicitur
302쪽
meditatus edictum quo ueniatn daret esinatum,crepitumq; Uerlatris iaeconuiuio emittendi, cum periclitatum quendam prae pudore ex continetia reperisset. Idem inter alia,quae in censura n tabilia fecit,uno die x x .edicta proposuit,inter quae duo, Morii altero nihil aeque tacere ad uiperae morsum admonebat atq; t xi arboris succutit . altero, ut uberi uinearum proactu bene dolia picarentur, partim quia uinum in picatis doliis melius consera retur,partim quia picem uino admittam prodesse comperta ha -- μμ it -- buit.Vnde & picati uini, quod ατι or ei dicitur,ingens ut litas existit,sic enim apud Dioscoridem est in ν, ωεsPυ ς ire -
κ3 in foet, πόν . Quod de Plin. libro xxiij.capite primo propoimitatus: Hoc genus uini inquit excalefacit, concoquit, pia sat: pectori, uentri utile: item utilitarum dolori, si sine febre sint. Picatum uinum celebre fuisse Martialis. xiij. Epigrammatum indicat his uerbis: Haec de vitifera uenisse picata Vienna Ne dubites misit Romulus ipse mihi. Respiciens sane ad id uinum quod picatum natura proscri apud Viennam. Plin. xiiij.cap. .lam inuenta uitis per se in uino picem. resipiens,Viennensem agrum nobilitans. uersus edi Ad rem quod pertinet, quia imptino non est aduersus edi- λι- qui facit. ctum fecisse, ne anxius sis qua ratione aduersus edidia quid fiat, ut poenae sit locus, respondet Vlpianus, etiam eum qui contra quam praetor uctuit fecit,aduersus edictum secisse, ut no solum is qui in perpetuum edictu peccauit,sit puniendus, rum etiam qui uetante praetore iacit.Vterque enim maiestatem iudicis contemnit,quod tam longe a uiro ciuili abesse debet, quam quod
longi iume: sic praetor parentem,patronum, patronam Me an ius uocare uetat,& contra id facientem aureorum quinquaginta tu dicium pollicetur. l.si libertus. l.in eum .st.de in ius uocari. Eadem poena est eius qui album praetoris perpetuae iurisdietionis gratia expositum dolo malo corruperit, abstulerit, aut id fieri mandauerit. l. si quis id quod . Ede iurisdict. omnium iudic. V de & qui petit ab eo, ex quo peti receptus arbiter uetuit, contra arbitri tentetiam id fieri dicitur, & poenae iuxta compromissum
locus erit.l.aduersus.Tde receptis arbit.
Eius est actionem denegare,qui potest de dare. AC T
303쪽
ACTIONEM non dicimus illum corporis quasi sermonem, cui Demosthenes in diccudo primas,secundas & tertias Partes tribuit, oratori cum primis necessaria:sed magis ius illud, quod cui debetur in iudicio persequendi. Antiquitus aute inhuiusmodi quaestionibus autore Fabio uersabantur, an hinc, an cum Loc an cum hac legesen hoc tempore agere liceat quas sormulae singularum actionum consequebantur, ut pro re mouente, Hanc ego rem ex iure Quiritum meam esse aio. Res autem quae soli est,sic uendicabatur, Ager qui Seianus dicitur,meus est, eum No ex iure meum esse aio. Ibi ego te ex iure manu conseditum uoco: id est,ad conserendam manum in rem de qua agitur Teuoto : ut latius est apud Gellium libro xx.capite ix.ad carmen Ennianum.Vnde & rei uendicatione nostri retinuerunt. Quam actionem praetor dabat, si eam negotio respondentem cogno- instet.Eamq; sic praescriptis uerborum sermulis primo a pontifice, deinde a praetore impetrabant, qui declarare solebant, quae cuiq; negotio a io foret coaptanda: donec Constantinus Imp. formulas illas perinde atque syllabarum aucnpatione insidia lex radicitus amputauit. Unde factum est quJd impetratae actionis hodie nullum sit desiderium, sed hoc tantum obseruamus si aptain rei & proposito negotio competentem eam esse constet. l.ij.*.omnium tamen. T de orig.iuris.l.j.dc l. ij. C. de sermulis ct impetra. sublatis.
Et quamuis impetrare actiones certis uerboru strophis non sit opus, tamen hoc permansisse uideri potest,quod nemo ad aregendum permittitur,nisi eius primum copia per iudicem ad hoc competentem,impetrata, cuius iudicium est quod oblato libello uel alias causa propter quam experiundum sit exposita aduec rius in ius uocatur, usqueadeo, prima iudiciariae functionis pars cum citatione, quasi iam decreta sit actio, ordiri multis dicitur. Is igitur dat aAionem, qui permittit agendi copiam uel id persequendi in iudicio quod cui debetur, quod nemo facere pol statem habet, nisi qui dicundi iuris autoritatem obtinet in eum cui negotium ine uere contendimim. Qua de caiisa ad hoc regula proderit, ut cognoscamus siquando denegata actione, uel ut uulgo dicimus, iustitia, reumtiel ad iudicem minus competentem euocare, uel impetrata clarigatione quas repraesalias nostri uocant ad id quod Uebet compellere fas sit. Verbi gratia: Pamphilus ex mutuo x .mihi debet, quem cum apud suum iudicc propterea conuenire decreuissem, citatio 3or Mid.
304쪽
citatio denegatur: ad aliud igitur tribunal mihi properandum
uenit,uel quod maioris est a xoritatis, uel ecclesiasticu , id quod hactenus ferme usu receptum est, sed priuiquam id facere detur, necessum est exanclare,si iudex is qui compei cs sit, & in rem dicundi iuris autoritatem habeat actionem denegauerit,cum is ctionem denegare dicatur, qui pol sit & dare, ut sic aliud tribunal fatigem. F si in c.ex tenore, & glossa. in c. licct. super uerbo,
uacante imperio. de soro compet. de xxiij. q. v.administratero.
Colligit Hostien .in de soro competenti. Proinde qui debitorem suum apud iudice ordinarium coim
nenire satagit, ct propicr potentiam eius, aut aliam causam d negatur actio, quia ius suum apud competcntem Iudicem requi, fuit iuxta Auten.ut disti .iudices.coll. vij. Si de manda. princ. g. sit tibi quoque.coll. iij. ne prorsus dcstituatur, atque ab eo trire quod iacmini expositum est,relinquatur,& principe quo maior alia; non est,impetrare poterit, ut & ui de prchensionis iure in
V reprafa- gistratum urgere,& quod sibi debetur consequi liceat, idq; claim
harum. satione aut repraes aliis eatenus solum concessis, quatenus alter sub earum praetextu non gravetur. Est uidere in c. .dc iniuriis. in v.disseritio Andr. in c.non debet. de regulis tur .an Mercu.&Bartol. in egregio tractatu repraes aliarima. Praeter hoc quod huiusmodi iudex qui actioncm iniuste denegauit. etiam syndic tus o io perstringi mutuariq; potesttapud Paridem Puteanum in c. quidam .de syndicatu. Ex quibus constat non posse quem alterius iudicis opem implorare, neque ad aliquam uim confugere nisi iustitia denegata: quod tunc credimus factum,si isd negauerit actionem, qui pol it & dare, hoc est, qui in reum cuiustorum sequi ratio iuris monet legitimam iurisdictionem ha- Laeli te bet. Nam si per alium iudicem minus idoneum actio mihi de tens dicitur se negetur, non possiim con lucri de iustitia parum administrata, ctionem desie- quo casu nec fori prorogatio, nec repraesaliarum subsidium, neegare. syndici censura inueniet locum, ciun is non intelligatur acti nem denegare, qui eam dare non possit, quasi de hoe casu habitus priuatione sit prior,ut in i nemo qui codemnare.& Laactum
Habes quam pauci locum bactenus sint asseeuti,quem alii inuisi ine- liune alii in illum sensum torquere non erubuerunt quorumla pila, men ineptias multis peras angis antecellit deliramctum illud in terpretis,a quo nec Pyrrhus abstinet,quado denegare actionem per senteatiam absolutoriamidare uero, per sententiam codemiratorui ,
305쪽
ria clam, π es επω , cxponit, perinde atque excidisset, iudicein post latam sententiam in re,quae controuersa fuit, nullum Oissicium retinere, cum id actioni deleruiat, que iam omnino expirauit. Eatenus ut nec impensas post iudicium sententia terminatum decernere autoritatem habeat, tantum abest,ut per sententiam definitivam actionem, quae amplius exerceri non ua
lat, uel dare, uel denegare possit.l. terminato. C. de fructibus &Iitium cxpensis.& l. properandum. I. sin autem alterutra. C. de iudiciis,& tractatur in l.j . C. de re iudica.
NEmo de domo sua inuitus extrahi debet.
Graeca uox est,significans aedificium inhabitan- vomu . di causa extructum. Homines enim quamprimum concilium &conuictu habere coepissent, alii fronde tecta faciebant, alii speluncas sub montibus estosas subibant nonnulli hirundinum niados & aedificationes carum imitantes de luto & uirgultis loca faciebant, quibus ab hymbribus & hybernis tempestatibus se tu rentur, deinde relictis casis, alii aliis meliores ut sunt imitabili, docibilim natura homines) aedificioru in effectus ostendebant, gedi a ueprimuinq; autore Vitruvio furcis crectis, de uirgultis interposi- primum extruti, luto, parietes texerunt: alii luteis glebis arefactis struebat pa- cilia.
rietes, materia eos iugumentantes, cumq; sic faciendo tritiores
manus ad aedificandu reddidissent,qui ex his stladiosiores fabros se esse profitebantur,ital e sera illa agrestiq; uita ad humanit
tem progresti,no amplius casas sed domos ex ligneis parietibus, aut lateritiis, aut e lapide structas, materiai & tegula tecta perficere coeperunt,quibus coniunctis ciuitates sunt conditae ad so- ciuitates c-ciam illam uitam tutiori ratione preagendam:& factum,ut non ditia solum civi tatum munitiones sanctae et sent, atque ab hominiurioisendiculis tutae unde de opida quasi ab ope, hoc est, auxilio
contra hostiles incursiones appellari,Modestinus scribit uerum- etiam singulae incolarii domus, quae ob id tutissimu cuis refugium inquit Caius atq; receptaculum esse debent,cuius multae ciuitates exemplo nobis sunt, ubi si quis ullo pacto uim cui in aedibax suis intulerit,modo ut statutis est cautum,modo ut moribus receptum , ultimo capitis supplicio fit obnoxius. Sed & in priuatis & ciuilibus causis, etiam ad magistratus iussum, nemo de domo sua extrahi debet, uerum legitimis modis
est euocandus: Veluti Plutius qui in ius uocatus en latitat, At se
306쪽
Mustratua repraesentare recusat petit actor quia magistratus contemnitur etiam neminem uti emansor ui per lictorem ex aedibus suis trahatur atque ita ii exit ahit. dicio sistatur,id quod fieri non debet, satis enim est quod in binorum eius possessionem mittitur.l. pleriq;.l.satisq; poenae.l.sed etsi . T. de in uis uoc. Sc l. cum proponas. C. de bon .aut ud.post Id quod in matres amilias Diualibus constitutionibus seuerius est sancitum, usqueadeo ut si quis matremfamilias deinceps ob debita in publicii protrahere ausit, citra ullam indulgentiam cypitis poena ueniat plectendus. l. l . C. te off.diuersi id. Et ne ex hac indulgentia quis impune sibi esse omnino existimet,si in ius uocatus emaneat, domiq; delitescat, nec interim Emanet u ae defendatur qui sic ius alicuius enanedo circunscribere audebat, Mesentiam debito quodammodo manifestato, creditorc omnium bonorum paeni. posessore ad exemplum edicti iure priori recipiebat, quae transeacto tempore ad iudicis arbitriu uendi atq; auctioni subiici sol bant.l. cum Proponas. C.de bonis aut. iud. post . & l.j. ff. quib.excau.in posseatur. Recetiori tamen & autetico iure si uocatus lotitet, iudex alias inducias cocedito,inter quas nisi repraesentet se secundum unam parte negotio examinato, quod delato iureiurando fieri consueuit actorem in rerum eius possessionem iuxta modum debiti ex primi, decreto immittet, quod si ante causae prosecutionem reuertatur, cui rei annum tempus sermo damus, ut actori damnum resarciat fidei tabremq; de lite prosequenda pr stet,res suas redhibere debet. In Auten. de exhib.reis 9.si uero semel.coll.v.&est in Auten.& qui iurat. C.de bon. an. iud. post Refert itaq; iurecosultus,que de domo sua non debere extra
' hi id quod nostri de omni habitaculo etia coducto intelliguli in l.lex Comelia. β. domu .fide iniur. cuiusmodi poterit etiam esse diuersor tu quod & ipsum bospite tutu habere debet, ali tes rae hospitali suo obliuisci quae omnia proced ut si in eo statu roIIospes in ilia Moyserio ut si
sit,ut actor quod suum est assequi possit. Quod si in hoc rem ra fiat,neq; dominus neq; hospes admodu erit tutus, sed quod repraestare no potest, corpore luat oportet, qui casus est, quod do bitor siue intus sit, siue extra domu prehendi ualet, & donec satisfecerit detineri tractatur in i si quis id quod. g.in seruos. εde iurisiuom.iud. per Bar.& Ang.in I. ait praetor.I.si debitore.ff. leus quae fiunt in fraude credit. Et Iasin l. pleris .fide in ius uoc. S xxx cv. VLPIANV s.
I in duabus actionibus alibi summa maior,alibi
307쪽
AD REG vos I V R I s. sopinfamia est, praeponenda est causa aestimationis: ubi autem aequiparanturiamosa iudicia, eui summam res disparem habeant,pro paribus accipiet
da sunt. A. M A XIMV M studium legislatori fuit, uti ea ordinarentur quae ad cocillandam renapublicam magis expedirent, quam ut iussoluerentur,cui non minimum ex eo accrevi quAd ignoscentiae quantumuis feri potest locum esse uoluit.Nam si in eo O si Hostatu res iit, quo uel nominis ignominiam incurrere, uel citra 'μi si se labem euadere quis posset, & in dubio causam illam ita finiisse V
accipimus,ut infamia absit,& nomen eius maneat illaesum, qua propter quod benignius est interpretamuri similiter cui ex dii bus causis debetur quarum altera certam summam, altera insonaram continet, ex ea indetur quis condemnatus quae summam habet .Sinaurein in absolutione uersemur,in id iudicium sent tiam conferri humanius est, quod sit famosum, nam utraq; - tione st. ut intcgrum coseruetur aestimationis nomen,&rei purblica sit habitura, qui non solum pseuatis rebus tractandis, -- metiam publicis negociis gerendis sint apri. Cuius intuitu,si proferatur sententia, per qua seius condem patas est ad restitutionem rei furto ablatae, Sc alter beneficio actionis surti alter uero codictione furtiua id factum conten- dit, quandoquidem acta rei ueritatem praesenon ferunt,in ambiguo eam sententiam spectamus, qua reus minimὶ notatur, quam Q. condictionem fiartium nemo ambigit. Codictione, o Gaios etenim quavis ex famosis causis pendeant,ignominia tamen nos in aspergunt .l.cessat. F. de actio. α oblig. & tractatur in I. si pro furc.&Lin re furtiva. T. de condict. furtiva. Refert Ioan. An nianus in c.qualiter & quado.extra de excusa. Sed de in aliis i diciis illud praeponimus quod famae aestimationem magis int gram relinquit, unde qui a tutela ut suspectias abire in iussus, se . . nisi causam in decreto iudex significauerit dolum malum uide H Molicet propter quem sit motus, saluam retinet fama, cum plures snt causis propter quas tutor uel curator a tutesa uel ei a re 'R μμ tu moveri possit, putas nitim rusticitas nertia,simplicitas, & id genus aliae quae tamen insaniem non reddunt.l tutor quoa s. qui ob animi segnitie. & l. hae enim causae is de suspectintito. uel curatorib.l. ii. g. ignominiae.ff. de iis qui not. G. & s. Ω- α spectus. Instit.de suspectauto. l curatoribus.
308쪽
Et quamuis comentatores iuris resulam ad absolutionem 7nqua exempla magis sint exposita, reierant,quasi ex duabus cati sis si quid debeatur,quarum altera summa maiorem,altera uer3 Solutis ex V ei am habear, in obscuro solutionein ex ea causa ta f intelligimux,quae nominis existimationem hoc infama,s DG minii, i inquae in hoc est praeponenda,lit ca semper causa ui deatur diluta,quae est grauior,cuiusmodi est causa etiam fam O l caeterum. l. si quid ex famosa.l. cum ex pluribus. f. de selu. & attingit Romanus coiit. xciiij .uasis his quae narrantur. uer.j. Tamen si legis sensum, ut est, considerare uelimus, apparet Vlpianum non de solutione tantum, cestante alterutrius causae demonstratione, respodere:sed de omnibus obligationibus, ex quibus altera summa,altera infamiam habet, eam siquidem ii telligimus finitam,quae nominis aestimatione minus obscurat.
B ἰὰ semisse Sinaurem duae illae actiones aeque habeantur famosae,ut aliis k imo ha- quando propter unu delictum plures sunt expositae , propterea τ', quod poenae dispare summa habeant, non dii crimulatur, qvafi illa grauior haec uero mitior sit habenda, sed pro paribus in dubio recipititur. Quemadmodii qui res alienas rapit,quia improbior fure est,praeter hoc quod propria auione de ui bonorii rhptorii a praetore introducta e: us delicii nomine teneatur,etiam rapinis etiam furti arcusari potest. Cumq; utiq; iudicium sit famosum, licet fuset Me - disparem fiunma habeant,na in ut bonoru raptorum quadrupla poena est,ita ut in eo etiam persecutio sit,& pcena tripla comprehendat,sed in furto manifesto totu quadruplia est poena qu6 ad irrogata infamiam non refert,sive ut bonoru raptorii, cx i riclictione praetoris quis sit cond: natus, siue furti iudicio, siue etia lege Iulia de ui priuata, quam di ipsani in hoc delicti gen re poste instaurari prudentus uolunt.Est in l. .g. qui furti . ff. de bis qui not.in D l. si uendidero. s.cu raptor. n. de turi. . I.& l .ij. Tui bono. rapto. Id quod in Institutionibus quoq; est repetitia, de ui bonorum raptoria Glos. in l. s.st de priua delict. quam soquitur Cyo. in rub.C. de priua. delict. ad d ucta .l. infame .ssi duri l. iudic.& Bar.ini. si quis ex domo. ff.de furtis.
Bicunq; causae cognitio est, ibi praetor deῖ
deratur. - . C A V S A M inter alia signiscata rem dicimus quae comtrouersa habetur.Eam aliter nominia vi l causa .c de transact.&l. litis
309쪽
& Uitis nomen .s . de uerb. signifi. sic disicriminant, quod causa ante litem cotestatam,tis uero post rectius appelleturiunde plus Ζὶ sit cedere caliis, quam liti ut cum nullii remedium supersit amplius eam resuscitadi. aua inuis habeantur qui causam in crim natibus solum dici uelint; uti est causa Clodiana, Miloniana, quam impensissime tutatus est Cicero, cui & causam sustinere non semel usurpatur, pro eo quod est criminis insimulari: sic ad Atticum lib. x ii l.Nunc uero cum de Magio costet, non ne fa-ror eius omnem causam sustinet Graecis mi in bis ' dieitur. c Mere. Hinc causam dicit, qui inter reos receptus se defendit. Plin. lita . v I I .cap. x x v I i. de Catone primo Porciae gentis qui optimus orator, optimus Imperator, & optimus Senator fuiste dicitur, se scribit: Itaq; sit propriu Catonis quater & quadragesios cansam dixisse,nec quenqua saepius postulatu,& semper absoluta.
Nos causam accipimus tam ciuilem,quam criminalem, etiaquae ante litem contestatam mouetur, qua indicta ne quis condemnetur,recte iudex omnem lapidem mouere debet,quo causam priusquim pronuntiet plane sibi cognitam, & perinde atq; digitos suos compertam Eabeat:& hoc in quod ad D
pertinet,qua causae suae quisq; adest, defensiones & reliqua ne sotii adminisula allegando,ut sic cum Plauto ipso causificetur,& nemo pronuntiare de re debet,nisi utriusq; partis iure pere gnito , iuxta sapientis illud, με τε AAsy AD adu, πρ)ὶμ - , Muny arao r. Porro cdm non sit hominis ea senitari quae intus siti atq; in corde delitescunt,necessum est prius adducantur negata probentur, ut sic praesentibus,quom interest controuersiam fieri causae habeatur cognitio,& sententia no ad opinionem, qua
sibi qui': effingere poterit, sed ex eo ouod iustitia eius causae, deductis meritis ut ita loquar: iudex sibi perspecta habet, maturius proferaturi eum hoc officii non fiat ab homine priuato, 'unt m ηοsedeo qui publicam functionem gerit,& iustitiae est minister.l. fp p cipita
quinquaginta. Tde probat. l. illicitas. de l. Gracchus. C. ad i g. Gm Iul.de adult.& xxiij. quaest. iiii.c.qui peccat. In omnibus igiturquae non statim apparent,indagine factaeognitio est habenda ne si ad alterius duntaxat desiderium aliquid decernatur, alteri iniuria fiat: qua in re iudex ne temere quid agat, aut praeceps in sentetiam seratur asses ru officio uti
poterit, qui in cognitionibus postulationibus, libellis, edictix, decretis,& epistolis ei adeste debet, Sc partibus suis sungi.apud φυλμη . Pauluin I. .sside officio assessorii. Sive igitur sit in causa resti-u 2 tutionis
310쪽
tutionis siue rescripti,siue quavis alia,praeiudiciu alterim prae se serete,incassum uel statuit, uel pronutiat iudex, nisi causa qua-
tu satis est cognita. l. mnes. V. de in integru restit. l. in causae. F. de minoribus. c.ij .extra de rescrip. c. pro ut. de dolo & cotu. te. pastoralis. 9 uerum .dere iudi.&l. ij.C.desen .ex breui. recitan.
Habes in quibus,& quaobrem ut de causa fiat notio sit opus, quod tum alio indiget adminiculo, eius quippe cui inter disceptates de iure suo unicuiq; quod sati est reddere sit autorita . Naut si quis ius dicere uelit,lege est prohibitu alias uterq: superior russim necessi foret. Vcru propterea causa: fit cognitio, propterea de iure inter iis se . litigantes disceptatur, uterq; pede magis figere,& iusto pro pior esse c6tendit: in qua lucta iudice opus est qui litigiu dirimat,& cognito negotio secundu legis scriptu aut consuetudine moribus inducta,inter p artes quod iuris est statuat, quem ob id hoc est bipertiente,& μ. ικὸμ quasi medituri u aut iuris conciliatorem atq; a Platone legis custodiam appellari alibi
nos scribere memini. Quare Miudicia distrahendarum contro uersiarum gratia reperta,Cicero pro A.Cecinna testatur. io' Atm hic est quem Paulus Prietore uocat, appellatione apud Latinos ualde usurpata. Porro cum finitimis bellis Cossi auocarentur,neq; esset qui in urbe ius redderet,Praetor creatus est, pencs quem omnis tam publici quam priuati iuris potestas, cui &nouit ius condere,& uetera abrogare Liuio teste, facultas esset:
de quo in antiquis Roma . libris apud Cicer.in iij. de legibus ita scriptu est: Iuris disceptator qui priuata iudicet, iudicari ire iubeat,Praetor est iuris ciuilis custos esto, huic potestati parcio,cuotcunq; senatus creaverit, populus ue iusserit, tot sunto. Vnde factu quod is qui dicendi iuris autoritate habet, praetor etia Auia ης Si dici possiti cui ut plus esset maiestatis, insignia prae se ferre cc
tu . pit antiquitus, fasces sella curulem, trabeam, lictores, caeterosq; nuiusmodi apparatus sunt qui eburneum sceptria, galeria,euagla natumq: ensem, alii bacillii rectum, alii alia insignia prae se habent, quibus no modis rectam iudicii atq; inculpatam ratione, uerumetiam maiestatem quandam designare uolunt. Quare &rMιον reuo caecum utrisq; luminibus orbatum praetor a postulando reperuis M. lit,quod insignia magistratus de uidere & reuereri non possit.l. . g. casum. ff. de postulando. Ex quibus a pilaret.quorsum attinet causae cognitio, qua non facit pro officioqui temere.' indagine non habita, ausi pr secus I s. nuntiare.Tum ut regulae scopum habeas, ibicuq; causae est cognitio