장음표시 사용
151쪽
nario, & tunc praesemitur illicitum commercium semper, tauocaturali, ut dicit Gloc in d. f. item ex facto. Nam aliquis cotractus iudicatur usurarius ratione cer.'ti, de non iudicatur Murarius ratione in certi.de v .c iuganti.Herbasest M.is iaseo quod incipu. In Dei nomine strumento D inter 'nolisum , Altinam, o Fortunarum ubi ex praedictis consuluit, dictum contractumno praesumi usurarium. idem tenuit Albericus, ut refert Hostien. insumma deus f. ning cse.vers aviae spe risulam pertino Arecipientem in dum. qui dixit,quod Albericus dixit,quod de rigore iuris, &ex vi pacti de natura contractus approbati Sc liciti, talis incietas est licita. Nam pro maiori parte Mercatores Iu crantur, & iura ad ea, quae frequentius accid unt, adaptantur.F-ί Nam adea. Nec moueat te, quod periculum pecuniae ad recipientem insolidum perti.
net,& non totum lucrum. Nam contractus ex conuentione legem accipiunt Aerisi. in I. I. g.siconuenias . de re . ra.comre Iin . adi φαιι is seruus strucm.f.βω-iscem . de contrarin. emp. f υ 9 ---ta. Et ad hanc opinionem Alberici firmandam possiant multa adduci, pi imo In-μ.prosec. g. de Ho. Secund6, quia in aliis contractibus vadet pactum praeter naturam contractus, ut damnum spectet ad suseipientem, vi in commodato & similibus,secundum to Cal.&Pet.de Perusio me. .de Uinis omino. m d. ver. quia iri. --3.qui finaliter concluduntsecundum ipsum Host. quodqusuis talis societas secundum Αbericum, non iure secietatis,
sed vi pacti licita possit dici: tamen non est
omnino aequu. ideo in iudicio animς consulerem, quod si is, qui pecuniam recipit, casu fortuito ipsam amitteret, is qui dedit remittat,secundum Hostien. ibi.Mihi trumen salua veriori determinatione videtur dicendum , qubd aut ille, qui sibi cauit, q4δd damnum esset alterius, plus contulit in societate pecuniae, vel alterius rei, & tale pactum valeat, nec sapiat Vsbranata non fuerint. 6 r. cta .rasor. ibi ita demum valebit .s tanti si opera, quantil'mnum est In . eadem f. is Ha. ibi , pra 'quinandam hominum ara neris se ea ope- .iae serietare, τι eo; --μ melini coMLaisne is scierauia tui. - securarem --- is e. fpro μα Societas enim sum. mametationeina bere debet, cam instar
Ergo ex quo apponendo tale pactum, quod damtium ut alterius, dicitur plus percipere, iri fainapartem. . deconi M. emp. Is deseruum rasi veniator. 9 οὐ ut conueniens est, ex quo plus secietatuconferebat; Meriisse paGm validum ex iuris rigore,& simul aequitate iudicati debeat,ut dictis iuribus.Et hoc casu intelligatur Bal. in dicto consilio. vel responde,quod terminiBaId. lues,
quando unus sectorum suscepit in sepe taculu certi casus fortuiti, &uc damnum non erat ex toto alterius, sed solum ra. tione illius casus fortuitu. umen
Aut non constabat, quδd ille, qui in
prouidit, ut damnum esset alterius,&l in Crum commune, poneret in secietate ali.
quid plus,vel pecuniae, vel alterius rei,qu' alter, sed erat dubium,quia forte alter eo. nebat in secietateoperam,& ipsepone 'pecuniam,& ille qui ponebat pecuniam. sibi prouidit, ut damnum essetalterius lucrum commune, & sic quod capitale suum sit siduum, & tunc de rigore iuris videtur dicendum, quod tale pactum vali dum sit, redo. desiis. veris . oc loquatur Albericus. Quod tamensrmiter no' assedi , iudicio sanctae Ecclesiae me iubiiciens : de aequitate tamen fauore animae, si ille, qui dedit pecuniam, scit quod plus non posuit in secietate.'uam alter icet hoc non appareat, contulandum est ei, quod si pecunia perierit casu fortuito, qua dedit remittat, de loquatur Hosti. lo Cal.& Pe. de Perusio. Cogitationes enim hominum omnipotenti DEo occultari
iam dicendum esset, si ille qui posuit pecuniam cauit sibi, ut capitale situm ectesiduum.
Dubitatur an plus in .eietate posuerit, quam alter, quia forte alter pon. bat operam. ' Nam in dubiis tution duest eligenda. Misso a. e. -- ου. de homeleritis ecleric excommunica. e. ugud. Aut
constabat, quὁd ille qui sibi prouidicquod damnum esset alterius, & sic qui M
capitale suum esset tauum , non
152쪽
bat plus in societate neque pecuniae, ne que alterius rei, sed squaliter ambo ponebant, puta,quia unus ponebat centum,&alter hini liter ponebat centum,& tunc ex ruo tale pactum, in quo socius sibi proui-it, quia capitale suum esset firmum, est
contra naturam societatis non valeat, ut
voluit Glos. notabilis in LI aeris . sister
verbo inocinan.prosoc. de ρ No. e. I.6ω.L-υprecaris. Et hoc modo intelligaturGlo. L .f.I. c., que. ubi traditur regula,quod quando capitale e Maluum,ibi contractus dicitur usurarius. Quam opanioncm tan, quam tutiorem fauore animae tenendam arbitror,quae caeteris rebus prςserenda est. csancimus. C. desurosan. Eccses id enim prodest totum mundum lucrari, si anima detrimentum patiaturue Simonia.c. H- ἀλ-.
Non t obstat d. g. coiris d. f. deict.quia in dictis iuribus ille, qui ponebat operam, sibi prouidit, quod damnum esset alterius, lucru vero commune, ponebat ope
tam de industriam suam in societate , quaeranti erat,quanti damnum est, τι paret mael. st nonserem .ibu tanti sis opera, quantic minuum ML ut in d. s. de Ho. i bi: qisias perandam hominum ita piniosa eu opera ,-Et ideo capitale illius qui sibi prouidix,q, da mnum esset alterius, lucrum vero commune, non erit saluum. Nam si suus consocius, qui posuerat pecuniam, sustinebat damnum pecuniarium, iste qui prouidit vigore statuti pacti sustinebat damnum amissarum opcrarum, quod tantum erat, quantum damnum pecuniarium alterius, ut patet ibi, si tanti sit opera, quanti & da uinum est. Et sic expresie patet in dictis iuribus, quod capitale non erat saluum, vel in dictis iuribus ille qui sibi prouidebat,ex dicto pacto plus ponebat in societate, quam alter, ut patet in/g ita coirLibi,ple- tunque enim tanta est industria secij, ut plus societati conferat, quam pecunia. dei'.ibi,quia saepe quorundam hominum ita pretiosa est opera. &c. Conuenies ergbcst,quod plus percipiat, quam alter, ut L cietatem .inys prosoc. prout plus debebat percipere vigore dicti pacti,ut supra probatum est. Non obstat f. item ex Disso quia ibi solum in ea se lucra prouisum
fuerat: erat enim Mercator, cui fortuna erat semper prospcra. Damni autem nulla fuit facta mentio quia minime fuit dictum , quod capitale si saluum, vel quδd
damnum alter sustineat. Tunc ergὁ cum casus obmissius remaneat in dispositione iuris communis. t icum rium OL mainde condZobti . causam. LFextraneus. & de iure commisi sit, ut anter socios sicut lucrum, ita damnum communν esse oporteat. -d. g. Eam fatalia. es d. f. quidam sagariam. in An. ubi casus. Motio inter istos socios, licet damni nulla esset facta mentio, si tamen damnum esset, communicabitur pro ea parte, pro qua communicabatur lucrum. Insti. yr M. f.t deve Ium.
ubi casus. Et hoc modo sorte posset intelligi a. f. iremexfacto. quod est monti tenendum. Ex quo no. qtiod si fiat pactum de a. liqua parte lucri praestanda, idem pactum videtur factum in damno, secunduit, Rosee. m luestissi.m rubr. quasncipit, aliquisocietatem. m f. nunquid amissa 'cora. min.& AZo. insumams. C. Ling.mscinate. o d. g.t M. Cum contrariorum eadem si natura. δεών. 3. L .-idem trems Balae in est IC.prosec. in 3. q. in veri tu dic, quod quato nus est commune lucrum, eatenus est commune damnum,& non aliter. Ex prae
dictis ergo patet, quod in dictis iuribus
non erat iactum pactum , quod capitale unius foret saluum. Si qui tamen vellent renere opin .contrariam,qubd praedictus contractus non sit improbatus, consulo eis, quod abstineant a talibus contra ctibus, & si nolunt abstinere saltem aequitatis ratione iudicio animae, quae caeteris rebus est praeserenda .et Iael ancin m. saec. sequendum est consilium Host. in d. g. ama M. ver. . qhod F peruulum eP in mora. & Io. Cal. & Per. de Perusio. in d. e. .de quo supra dictum fuit. &c. in VAEST IO ILCapitale si duntaxat s nita societate saluum reperiatur inter eos socios, quorum unus posuit operam; alter vero pecuniam,an istius sit
153쪽
Petr. de V bald. 1 C. Tractat.
Lucri plin accipis quiplinponit in societare.
Socius qui posuis secantam in societate sub
certo annorum numero,an et deperdita te
tuorum Vnus ponebat operam, de alter pecuniam,post longa tempora, de multis sudoribus praecedentibus, non inueni
tur, nisi capitale saluum, an debeat esse praecipuum eius qui ipsum posuit Exprae. dictis patet decisio, quia si opera correspondisset inter usurio pecuniae, ut in dubio praesumitur,tunc capitale est illius qui ipsum posuit. Quare enim deberet hab e-re socius meus pecuniam meam, & si tu dicis, quia ponit operam' Respondeo, quod pretium operae intelligatur corre. spondere interusurio pecuniae, non ipsi
sotii. Vnde si unus ponit commoditatem Ο-perq,alter ponit commoditatem pecuniς, non autem proprietatem. Finge te nisu, quod unus ponat in societate decem millia , nulla potest esse proportio, nisi de c6-
modo operae, ad commodum pecuniae, non ad ipsam totalem sortem. Praeterea
istud est expressum, quando ex una parte ponitur species, pura pecus, ex alia opera pastoris, quod solum commoda & damna
obuenientia sint communia, non aurem ipsum pecus. ut cum duobus. coeunda.
f. pro sia. ut dicamus in societate positus
potius usus rei quam res ipsa, secundu Bal in La. Cerose. Si verbopera correspondet positioni quantitatis positae ex altera pat-te,S: sic sorti,tuc si in diuisione,quet fit,ponamus post longa tempora, & multis pericuIis ac sudoribus praecedentibus, non inuenitur, nisi capitale saluum,ex illa parte sortis,cui operς Correspondent,debent fieri duae partes,& una pars debet esse ii lius qui posuit operas, quae perditae sunt, alia illius qui posuit pecuniam , quia ex quo operae deperditae, non corresponde. bant toti sorti, sed parti , sicut ille qui posuit operam , si in illis operas quae parti sortis correspondcbant, fuit Tet lucrum, debuisset diuidere per medium Eodem modo ex quo sunt dcpcrditae, damnum non debet elle totum ilium, sed debet diuidi per medium. l. cum duobus. g. quidam Aa riam. in . & sic uterque participaret de illo damno, quod tunc participat quandol illam partem sortis, cui correspondebanti illae operae deperditali communicat, Vt ex praedictis patet. Quod tamen non videtur transire sine dubio,& pro clariori intelligentia rem exemplo subiiciamuS. Contraxi societatem cum quodam aurifice per octo annos duraturam, in Palipse ponebat operam & indus iam tu tam, ego verb pecuniam, nec ali rer con uentum est inter nos, quomodo lucrum ac damnum diuidi debeaet, nec consuetudo regionis, aut sociorum aliter apparet, quia tunc consuetudo regionis , ac sociorum esset seruanda. Nam inter aurifices debet eo casu seruari consuetu
so in . q. & inter socios consuetudo ἐbciorum. l. eteti uniuersorum . de pig. ac . quia quod i consuetum est fieri, tacite actum videtur. C. s.c stet aris d. f. qma δελι . si item quaeritum. f. qui immo.focan. Iste aurifex erat persona peritissima , industriosi, vigilans, ac summe sol ccita, ad
eo quod ubi alij Aurisces communitcrcon id euerunt lucrari. Io. pro cent nario anno quolibet,una Cum reliquo compensaro ste lucrabatur Lo. quolibet anno,co
rigit, quod in fine quinque annorum Cassi
omnia perierunt, adeo quod non reman serunt,nisi illa centum in societate per me posita,vel nihil remansit. Quaeritur modo si illa tum remanserunt,ac beantne eis praecipua mea,vel communicare debeam socio meo,d bp qua parte Et si nihil temansit,an damnum dictorum centu florenoni debeat esse meum , aut diuidi inter me&socium meu debeat,& qualiter, San ego
renear iterum ponere alia centum It perficiatur societas usque ad alios tres annos,secundum nostram conuentionem p Primo casu, quando sola centum remanserunt,
concludendum videtur,quod si casus prς- dictus non contigisset de xo. lucratis quo
libet anno, Io. attribuerentur operae &pecuniae mixtim, ut alis aura fices communiter consueuerunt lucrari reliqua Io. cxcolis operae & industriae, ac si id ori istius artificis, de quibus reliquis Io. oporae se .lum attributis , si ego fui ncm consecutus quinque, arbitrio boni viri conueniens est,ut si illa io attributa solum operisimi deperdita casu, quemadmodum, si non fuitIent depcrdita sitissem quinq; lu-
154쪽
cratus eodem modo,ex quo sunt deperdita quinq; reficiam socio meo.arg. d. g.q-damsagariam.issi in quo ubi lucrum,ibi da.mnu,& eius quod dicit Bal .m l. r. C. Osic.
in . q. ibi dum dicit, tu dic Q quatenus est
comune lucrum, eatenus est comune da.mnum e non alitor, & ii de illis io o. me positis in societate, debeam in fine praedi ctorum quinq;annorum 2s. reficere,si tan-itim fuissem ultra Io qeseet quolibet anno mixtim operae&pecuniς secund.aliorum consuetudincateributa lucratus, & si illa
quino; non fuissem lucratus, quasi reliquaio. g lo um excelst operae & industriae, ac sudori illius aurificis attribuebant', solumi cedant lucro eius, quasi diuisio debeat in .lter eos fieri ex quali rate portionis, ut L l
ex quo ille aurifex plus ponebat operae in
societate, quam ego ponerem pecuniς, habita dicta coli deratione plus de lucro percipere debeas. Pomadmodum si fuissent duo, & unus posuisset in societatem soli1m3icentum, dic alter ducenta; illetqui plus ponit in societate, pi' lucro percipere debet, τι di nonfuerim e urid. v n si intellectu m, de quo se pi a patet, ga opei ae pretium &st inratione re Cipiunt, & i Ila aestimatiore pretium loco pecuniς subrogat'Lcum duo. bus. G sim coeunda . noe. & fac habet perinde, ac si iste, si posuit operam,posuisset de petunia tantum, quantu fructabant iligo. perq. Modo euenit casus, Pomnia perimrunt,adeoq, non remanserunt in societate,nisi centu,utrum debeant esse prςcipua mea si in societate posui centum t & vides di cenisu, P sicut capitale meum retralia, alias vehabea, viae 3 siis coeunda. tum ga ex quo non su m lucratus at sid de religs Io. quo lum fuissent opera: dc excelsae industriae, ac sudori illius attributa,ita non est conueniens,quod damnum mei sentia capitalis. Contrarium in videtur dicendum, &vires Marius patefiat, ponamus exemplum. Ego posui in secietate centum, & aurifex illo opera. Societas debebat durare ex no stra conuentione annis octo,in fine quinq; annorum in cietate reperiebant'ducentat cetum de Capitali, 6 centum de lucro. Capitale erat meum, lucrum verb comu-ne,aequalitatem portionis considerando, ut supra casu omnia perierunt, & non remanserunt, nisi centu. Qvqro an magis dicantur periisse centum, quae consistebant in lucro meo praedicto,quam centum,quq lconsistebant in meo capitali, clim in v. troq; erat qualitas, nec magis signata erat
una, quim alia Certe videt quδd ratio reddi nequear, S ideδ,ut diuisio damni pr di
cti fiat aequalitate seruata, q inter socios seruanda est, & boni viri arbitrio, quod in se cietate plurimum seruatur, quinquaginta intelligatur periisse de lucro,5 de capitali. Verum quia ille, qui posuit centum, tunc esset in maiori damno, quam ille, qui posuit operam contra Omnem ςquitate,quare si fuisset lucrum, ex eo non percepi sici, nisi et s.considerando modo praedicto,&de damno ipse ponit quinquaginta de suo capitali,&as de lucro,quod est valde incon uentcs,& absurdum, quia quasi totum damnum esset illius, qui posuit pecuniam: &ideo diuisio debet fieri hoc modo, quia si fuisset luctu centum,de quo supra,c6sidc lmido modo prςdicto,ille qui posuit opera
fuisset cosecutus de illis centu lucratis 7 1Videt. 2 3 . pro parte operς cor respondentis interusurio pecuniae positae ex altera par te,& quinquaginta pro residuo operarum excelletium, ac maximorum laborum ultra aliorum consuetudinem,& ille,qui postiit centum i in societate consequere ' de illis centum lucratis 21. Modo ex quo cxillis ducentis simul tanquam in unum cosideratis,videlicet ex II. illius,qui operam
posuit, & centum 27. illius, qui posuit pecuniam, sunt perdita casu, ccntum qum-quaginta cedunt damno illius, qui posuerat opera, qui in illo alias aceruo anno ha
bebat 71.& sic sibi remanent 2 s. ex illis psta alia quinquaginta cedunt damno illius qui pecuniam posuerat,&in aceruo habebat Ias. & sic restabant sibi 1 Et hoc mo do aequa erit illius perditi diuisio. Non obstat siquiasin coeunda. ibi ponebatur species in socictate, hic quantitas. Si autem omnia perierunt casu, adeo,
quod nihil remansit, tunc ille qui posui
operam, cui restabant in manu 23. illa ponit, & alte qui pecuniam posuerat, ponitalia as. & sic sunt quinquaginta. Ucrum, quia sunt deperdita centum,& sic ola, & pconsequens alia quinquaginta 2 s. debet contribuere ille qui operam ponebat Sas.ille posuit pecunia ,&sic ille qui posuit pecuniam debet refundi per alterum, qui opera posuerat i n as. Et hoc modo ille, cui debebanc' 1. si fuisset lucru, ex quo omnia sunt cocromata casu, illa γ s. perdidit, Λ il le cui debebatur ias. si fuisset lucrsi, simili rus m
155쪽
ter alia Ty. debet ponere .& quia ultra hoc deperdita erant pro communi causa alia quinquaginta, quae erant illius, qui habebat ras. Ille qui amiserat 7s. debet refundere illi alteri,qui habebat i 23. Et ista conlideratio videtur menti tenenda ,& Doch. non ita declarant, & videtur huic mate. riae conuenire, ut aequalitas seruetur, quae permaximὸ inter socios conuenit obseruarL l. verum. D. osc. Et haec de primo &secundo.
Tertio ' casu nunq uid ego cogar iterato ponere cetum, ex quo ante finem Icmporis casu omnia sunt concremata dicit GlossvrLr.C.ω. quod non, quia finita est
Item quia videtur actum solum deponendo semct,& non plurieS. D. ρrosea sese improsilia. . necfrur. secvn.
debet intelligi in dubio,in quo
dubio operae praesumunt ui ,allo non appa rente, corro spodere Hateriasurio pecunise ex altera parte positae, vel intelligitur aequalitate portionis, ut ille qui plus ponit in societate plus de lucro percipiat. Et hoc
arbitrio boni viri videtur couenire, quod in societate plurimum versatur. V ocim.
D. pro με. ibi dum dicit, ad boni viri arbitrium res redigenda est,& conueniens ess arbitrio boni viri, ut non uti in aequis partibus consoch simus: veluti, si plus alter operae, industriae,pecuniae ins cietate collaturus sit. I. qaud enim si rua. eod. v. ubi text.idem formaliter dici tali essii diceremus, quod opera semper solum
intelligeretur correspondere interusurio
pecuniae, adeo quod ille, qui posuit operam, haberet medietatem lucri,& ille,qui posuit pecuniam,haberet aliam medicra. tem Iucri, plurima sequerentur absurda,& esset contra naturam societatis.
Nam primo sequeretur, v si multo plu,
valet opera b industria,quam pecunia,vel ccontra, ille qui plus potaerer, no plus percipere contra dictatur,oc naturam secte. tatis,ut patet per Glois superius alleg. ind. Is nonfuerant. Secundo, sequeretur aliud absurdum, quδd si unus posuit in cietate solum I I. puta, in illo, qui cotraxit societatem cum barbitonsore, qui eget modica pecunia pro sua arte exercenda, &barbitonsor operam, dc lucrabatur 3o.in anno,quod ille rvi posuit pecuniam, conloqueretur me-ietatem lucri, & aliam medietatem consequeretur ille balbi tonsor,qubd esset absurdum, & contra omnem aequitatem Mnaturam societatis, quae summa debet habere aequitatem ad i. verum.Item aliud ,&forte maius sequeretur absurdum, quod si sex essent Mercatores,aut alij artifices,qui simul contraherent societatem, & Vnus
poneret mille in secietate, & alij operam, quod unusquisl pro aequali portione haberet, &sic iste, qui posuit mille,non haberet, nisi sextam parie, quia debet aequa liter diuidere clim illis,qui posuerant operam, hoc est,quilibet pro virili, quod esset absurdum, quia cum plus multo posuerit in societate, qui posuit mille, quam unus sociorum , qui posuit operam , multo plus debet percipere, qui posuit pecuniam, Ut lucrum suae positioni correspondens per cipiat vidi Ais iuribus. Vel si diceremus quod ille, qui posuit pecuniam, aequalitei
diuidit cum illis, qui potuerunt opcram hoc est, omnes illi quinque ferant unam partem aucti ratione operae, quarum Vna Opere reputetur,&ille qui posuit pecunia alteram, posset maius sequi absurdum. Pone quod esset una ars, quae cum modica
pecunia fieret,quia principaliter consistebat in opere, modo unus posuit in secietate 2 O. quae pro dicta opera & arte sufficiebant,& quinq; operam, ut posset in barbitonsoribus contingere , essetne conueniens, qudd ille qui posuit in secietate solum 1 o. media lucri ferret,& reliqui, quorum sunt quinqHqui posuerant opera,quae plus potest valere media opera unius solius,quam interularium dictae pecuniq.non ferant nisi aliam medietatem lucri certe non .Imo, ut ex se pater, esset iniquissim v, de contra dicta iura & naturam societatis, quae summa debet continere aequitatem,
Et ideo praedicta distinetio, qua feci, videtur auri oc aequitati conuenire, ut liue si contracta secietas, in qua unus vel plurei ponunt operam,&alter pecuniam, no apparente alia consuetudine regionis, seu ipsorum sociorum inter eos partes lucti de damni fiant aequaIes aequalitate portionis, ut ille qui plus posuit operae, industriae vel pecuniae, plus arbitrio boni viri consequatur, quod in cietate semper versatur, ut in dictis iuribus licet in dubio aliter no arparente portiones inter eos debeant fieri aequales, qualitate qualitatis. Et hoc modo in-
156쪽
Contractus usurarius an sit, si dominus locet colono partiario boues, ut sibi propter eos det dece minas grani singulis annis,ultra eorum boum
crum acquirere psit. a Mutuando eris pecuniamsub ea codisione,
an quis facias contractum inarium. y Praecedentia declaransquemia.
QVaero; erat ' contracta societas inter
dominum & colonum partiarium, viccum duoAgpin coeunda. . prosec. modo dominus locauit boues,cum pacto,quod sibi propter illos boves daret O. minas grani quolibet anno,vltragdaret sine bobus, an ille contractus sit usurarius,quid dicendu Dici potest, se aut sunt operae boum, re licitus est contractus. Nam boues deterio. rarent &pericula domini sunt.d. beat. D. inmae Lanfessi. secus si staret periculo eius, cui locati sunt: nam & tunc tractus illicitus erit. Et ita tenuit Anto. de But. & Io. Cal. in Le. .He. d. elisque. I . quaest. I .de qua materia vide plene in sequenti partet principali.q. 2 6.1. I Sed i nunquid contractus, si D. mutuauit pecunia colono, ut ei de maiori parte fructuu respondeat, dicac usurarius dicendum est quod sic. arg.eius, dicit Ioa. Cal. in de .. in. de illo, qui mutuat pecuniam Ti tio, ut vadat ad molendinu vel furnsi, vel intret scholas suas, alitino mutuatur. Vide quod not. Doct. in I. rogasti. g. si ibi Τ cera. t. & si ex hoc recipit commodum vel utilitatem,quaeresiit pecunia aestimari, est viatarius, & tmtur ad resti. tutionem, & non de mercede, quam dat sibi Titius pro labore, quam etiam daret aliter. Sed de utilitate,quam habet alius, puta, quia ex hoc molendinum, vel furnii, vel scholae habent maiore concursim
personarum,&est maioris iam s.lsta n. be.
ne potant pecunia aestimari, videt. tantu, quantum sibi reputat, vel reputare debet illud commodum vel honorem propter hoc, quδd Titius ivit ad molendinum,uel fumum,vel intrauit scholas suas,quae non fecisset,si pecunias non mutuassct.Sed est sebtiliter aduertendum, cui debeat fieri huiusmodi institutio: illi enim,cui praestat seruitium no , quia ex hoc sibi nihil periit, nec praestitit domino molendini aliquam
utilitatem ex illo mutuo,quam alteri non
praestitisset etiam sine mutuo: non igiclocupletatur ex hoc. Hoc ergo casu puto, quod restitutio pauperibus sit facienda, qui semper succedunt, ex quo fioda est restitutio,& non constat cui debeat fieri.
ae c/. Primo in casu de eo,qui colono mutuauit pecuniam,vi maiores fructus perciperet, puta, quia consueuerant coloni in
illis partibus respondere de tertia parte fruinium, iste aute colonus propter mutuum sibi factum respondet de medietate, illud plus quod abest colono, propter
dictum mutuum ipsi restituendum puto ut . eum m. De qua maletia vide infra insequenti parte in a dc 26.q. secundo casia, quando contracta est societas,& deportionib. fiendis nihil nominatim est couentum,aut unus ponit pecuniam tantum,& alius operam tantum,aut uteri; operam,& Vterque pecuniam, aut Vnus mixtim pecuniam & opera, alter operam seldm, aut econtra, unus pecuniam tantum, alter mixtim pecuniam & opera
aut uterj mixtim pecuniam & operam. Primo se,quando unus ponit pecuniam
tantum, alter operam tantum, &tunc in
dubio intelligit', quod venient aequis portionibus, nisi aliter actum sit,secundu Bal. in L r. C.profici seucasinini nonfuerint.in prisc.eoniuncto g.rstram.v-intellectum d pro M. Nam ibi unus ponebat pecuniam,alteri operam , ut paret ibi: plerunque enim tanta
est industria, ut plus facietati conferar, quam pecunia, & partes societatis benenebant, ut patet ibi in princip. ibi, aequas eas esse constat. Et hoc modo intelligit eam Bald.in I. r. C. Osee. 6c intestim aequas aequalitate quantitatis, ut quilitat habe. at dimidiam. Et hoc potest deprehendi ex princ illius tox. iuncto ver.sequenti,ibi. Si vero placuerit, ut quis duas partes,&c.
vhi quomodo praedicti socij nolunt diuidere aequaliter, sed unus vult pciperema
157쪽
iorem portionem, quam alter,necesse habent verbis exprimere, ut patet in Aver.si vero abier.quiseariatur. - . Sequentia ' enim declarant praeceden. tia. quemadmodum. D. a LAqiELIUD.eosis. s.capite aurem. se Instit. de rerum aeui. g. DemAPH.Lmhzde coniungenaeum emam.bber.Sed
intelligendo aequas qualitate proporriOnis secundum alium intellectum, de quo supra patet in tertia parte principali, dic ut supra dictum est, quando est conuentum, ut unus damnum ferat, lucrum verbii t commune, maxime in I.q. & id videtur aequius,Vt patet. Si autem Vterq; operam,vel uterq3 pe cuniam, vel unus mixtim pecuniam &operam, alter operam tantum, vel econtra unus pecuniam tantum, alter miXtim pecuniam & operam, vel uterq; mixtim pecuniam & operam, & tunc damna & lucra aequalia sunt, si aliud non sit actum, &in. tellige ςqualia aequalitate proportionis, id est,quotitatis,no ςqualitate qualitatis: verbi gratia,Vnus ponit duas partes, alter te tiam. Nam in lucro & damno quilibet debet habere partem correspondentem ei, quod posuit in societate, si de hoc nihil aliud est expressum, quasi inter eos hoc tacito actum intelligatur, ut qui plus aeris &periculi sustinet, plus emolumenti expC.
rint. secundum alium intellectum, quem ei dat Nicol .de Mat. lnd.LI. C.eod. Qui intellectus licet non applaudat literae. d. nonfuerint. quae alium recipit intellectum, ut supra patet: tamen est verissimus in se,& not. secundum Bald. Od. II. ubi etiam
dicit, quδd si opera&industria unius valdὸ excedat operam & industriam alterius, puta, si solus nauiget, solus subeat pericula,solus stet fixus ad apothecam,& similia, plus percipere debet arbitrio Iudicis relinquendo, ac si hoc esset expresse actum. D pro .l nociet.mecum.Gqusdenim,quod est not. & verissimum, quia ad partes s cietatis faciendas attendenda est opera &industria personarum, ut qui de induitcia& opera plus ponit,plus de fructibus percipiar. viae sectet. mecum. orae quidemm. Quod i facit pro rusticis simul habitanatibus, ut qui plus de industria de opera ponit,plus defrum b. percipiat. Et ideo consuluit Bart. in q. de facto inter Cinciaretium&Vanutium fratres, qui simul habitabant, & quosdam boues communes habebant,& d. Cinciarellus habebat duos filios,qui laborabant cum dict. bobus quasdam polsessiones aliorum, & ex eis prod. laboricio medietatem fructuum percepe
Modo quaeritur,quomodo fructus pretdicti veniant diuidendi inter eos Ad istam quaestionem oportet primδ videti& considerari, quod isti fructus triplici ratione debeantur. Primo ratione operarum exhibitarum a pei sonis praedictorum. Secundo ratione operarum exhibita. rum a dictis bobus. Tertio ratione expensarum factarum, scit. insemine,messoribus & aliis oportu
Cum ergo de diuisione dictorum fructuum tractetur, hoc erit opus, ut prius detrahatur de dictis fructibus omnis impensa facta ab eis. I. si in ex senis. indvnm. prosoc. licet Bart. nihil alleget,&: sic si impeia facta fuit pro aequalia dict. Cinciaretio & Vanutio, ita communiter pro aequali portione reuertatur. Nullus enim casus est,in quo talis deductio non fiat. l. funduου qui dotis.1nprincip. amaeres. De residuis fructibus debet detrahi, quod tangeret pro portionibus boum. Et sicut bo. ues sunt aequalibus portionibus communes, ita illud communicetur. Nam illud, quod quaerit rcs communis, quaerit dominis pro ea pDrtione, qua domini sunt. I. comunissemus.in .f.de aequiloss. De residuis
fructibus debet fieri diuisio in capita, scit. ut quilibet dictorum fratrum, & fili j dicti Cincia relli totum habeant seu participet. Cum enim dicta pars fructuum cedat pro operibus ipsorum, illud quod quis lucratur ex opera sua,debet habere prςcipuum, ut m l. c.m duobus. f. item Papi.sinterfures. f. prosoc. verba sunt Bart. in ae consit quod incipis, Cinciarestus. Aduertedum est, quod quandoq, duo fratres mutuo praestare habent praedium commune: item acceperunt quaedam praedia ad laboricium,S v-nus eorum habet duos filios, qui similiter laborant i r do tam de fructib. reis communis, quam laboricij multa acquisive runt, quaeritur qualiter debeat fieri diuisio inter eos , cum postea veniant ad diui. sionem Respondeo considerandum est, aut loquimur de fructibus rei communisi aut de fructibus rei conductae. Primo casu
158쪽
aulloquit ius medietatis fructu- l tinet ad dominum ipsorum.Si autem nonum, quae debes respectia proprietatis sun-lpertinet ad ipsum, quia sibi vult saluare
di, de illa diuidatur solitiministips, duos fratres, quae sunt proprietarij illius rei, ut dict. I. cum duo in I. s incoram aut de alia dimidia quae pro iure laboricij percipitur pro cultura & cura, & illa diuidit
inter omnes quatuor, quia societas em. stius naturae, ut diuidat lucrum operarum in capita,non in stirpes. Secundo casu idem dico, quδd diuiditur in capitamo in stirpes', secundum Bald. in L r. c. prosec. quia societas respicit capi raeorum, qui Ο- pura ponunt in secietate. Praesupponendo ergb quod omnes fini in hoc actu operarib, cuilibet debetur portio. Nec enim de. bct obesse istis duobus filiis , quod iiij sentinam ex suis laborib. sibi quaerere pos
m. men hic est aduertendum, quia si laboricium fuit factum eum bobus communibus duorum fratrum, Batt. suluit pomtionem pro bobus ipsis fratribus, quorum erant boves, debere attribui, ut supra paret. Sed Bal.Dr d. L I. Cluscis me. I.de bene sic rarmis τμ.stud dicit,quod si sunt socia omnium, quae acquirunt cum per nati labore,opera boum videtur accedere personali labori, & sic infert, quod pro ipsis bobus non detrahatur portio : tametsibi dicat, qubd aliquando consulendo adhaesit opi Bart. magistri sui, tanquam suus discipulus.
Sed puto dicendum, quM quemad. filius , quando cum pecunia partis & opera sua aliquid lucratur, pars lucri attribuitur pecuniae & pars alia opei ς fit I adeo quod dicitur aduentitium fili). ut habetur/n Leu
ex quo fibj lucrufaciunt cum bob. patris, eorum opera pars lucri ali ta bulcbobus, α pars operae filiorum. Pret terea de hoc videturcasus in L 7--.g si uvis uni . Τρυμ. ubi si est impensum ab uno sociorum utiliter de ipsius proprio,illud cum inter. esse suo repetere potuit, sed interest ipse rum statrum, quorum erant boves, quia si ophtar boum fuissent locatae, ipsis fructi Ment, ut L cum duob. f. quis e sc stiiranenti ve σαν Orosc. Sed quanta debeat esse portio, quae probobus attribuitur; arbitrio Iudicis r lin- liquendum puto. Et haec credo vera quan . tuo periculum &d hi ut in boum perivatorem bou, tunc puto,v Non debeat r i cipere fructus pro bobus, quia esset usura
arg. eius quod not. Ioan .cald. ωὰ e. D.deI Si aurem periculum boum est commune, ut quia occasione communis labo. ricij deteriorati sunt, & sic occasione Q. cietatis. l. Fcium qu . in eo. s.ficiis. cum resisteret.cum LMum pro sic.l crum etiam commune esse debet. l. cum duobus. g. quidams garia m. in . prosci manifestissimi.*sedcum in secunda. Coae de furi tunc pro quota parte lucrum debet esse commune. Et sequbdquota parte diuidi debeat inter sectos, quia coueniens videtur, istum, qui posuit boues, aliquid plus pro eis debere respe
ni viri relinquendum arbitror, quod maxime in iudicio societatis versatur. ἱ seriet. contrahantur. φ secutas. o I sciet rem mecῶ. Acquirinum rosmSociet ait enim summa ratio est,ut ille,qui plus ponit in societate,plus de lucro percipiat, ut din. Esnon fuerim. d. g secutas. saecquid. enim. Ergo qui ultra operam posuit boues, aliquid plus debet percipe ede lucro, quam ille, qui posuit operam selum.
ST IO . I . Animalia sub certo pretio alicui elocata, ideteriorentur, ad quem spectet damnum QV AERO, quid si boves sunt deterio
rati,vel in totum perierunt Dic quod periculum & damnum eorum dominum sequatur,nisi aliter conuenerit.
in incip. ct in s. Item Celseu tractar. prosec ubi enim lucrum, ibi periculum me debet,ut in iuribus supra allegatis. Sed lucrum boum in dubio est domini eorum: ergo &periculu. Quod intellige, nisi culpa alterius ex sectis contingeret, quia tunc periculum multur culpabile rum duobus. f. qu Eam sigarium. ivn. ρυμ via casus. Vel nisi boves essent positi in secietate, quia tunc ratione secietatis commune esset periculum. De quo infra in s quenti parte principali in a . & as
159쪽
Filiis impuberibus finitis sedit, num
merces Varro quid si filij fiatὰ erant impube
cres,an aliquid pro eoru operibus recipere debeantidiccdum est, quod sic, quia etiam impuberum aliquae operae esse pocsunt. l. caeterum. dere menaei.D .desiis. cause. lusi sit infans. f. de in seruorum.lsis.f. si minor. Quatos autem fruitus pro eorum operibus percipere debeant, cum no possint latum laborare,sicut maiores,arbitrio Iudicis est relinquendum, ut qui plus de opere ponit, plus de lucro percipiat,ut is socierauem mecum. l. qviden ἄρ se. In dubio tamen videtur, qudd confundau-tur cum expensis in illis, qui aliquid operantur,ut sunt rustici. Facit quod dicitHal. in i remo. e negorges.
RUAE ST 1O ULSocius qui partim operam suam ponit in secietatem, & partim eam auteri elocando lucratur, an istud licrum cum aliis sociis sit commutanicandum
V AE R o quid si unus ex illis fratribus,
unus ex filiis fratrum non posuit operam totam, sed partem, puta, quia ex parte temporis stetit simul in laborandu,& pro alia parte locauit operas sitas, puta, locauit se in ciuitate cum aliquo cive,&alij remanserunt domiad laborandum,dicq:abd ille, qui locauit operas suas, si est fili famil. lucrum quod ipse facit, dicitur
C. de bon. qua li.quod intellige verummisi ipse filius non reddita ratione ipsum lucruconsueuerit ponere in communi pro lis boticio, vel alia communi causa ad ipsum laboricium. Puaerant rustici,qui racb habent pecuniam , ut dicit Bald. m c assem. Coc. egebant pecuniis pro melioribus, vepro indumentis, vel pro instrumentis laboricij,& ideo unus ipsorum locabat opineas suas,ut posset lapsere necessitati labo. cich; alij vero in laboricio operam totamyonebant: tunc enim credo, quod lucruiliorum,quod iactum fuit ob causam prῆ-lictam di necessitatem Iabotich p6situm
in communi,non sit eorum praecipuum,
sed tunc partem fructuum ferat, ac si continuo in labolicio laborassent. Quod. n. operibus deficiebat, supplebat pecunia, ideo si operam maissent ad diuisionem ructuum venire debent.urgum. ιθλιαμ mecum1 uis.&quando ex coniecturis apparere potest ,'quod iste filius cineras uas locabat, non v tiueraretur pro se, sed causa supplendi necessitati laborich. tan quam societas esserinter eos, quod ex variis circumstantiis hinc inde Iudex poterit arbitrari. Si vero est secter,aut inter eos non erat contracta societas lucri & quae-bas,vLιcotri. Uocvel omnium bonorum, vias.*.cumspecialiseneo.tis. Ec tunc lucrum, quod fecit,est suum.ί duobus.*.cumduo. cum veniunt ad diuisionem fluctuum laborich,prout quisque posuit opera
totam, Vel partem, tenus conferat m-
ortionabiliter de fiuctib. viae LMocietasem mecum ae Lqindenim.& voluit Bal in quadam Apostrinael nonfuerint.*. r. Nam labor di pecunia diuisionem recipiut. l. Seio. in inc Eaeo. u. Si autem inter fratres esset contra societas lucri dc quaestus, put quia quilibet quicquid ex opera & industria qu fiebat,non reddita ratione comunscatat,quo casii ex reciprocis actibus tacite lucri &quaestus intellis contracta secietas. ut dimam fuit supra in z. parte princ. vel erat contracta secietas omnium bonorum, de tunc si quaestus de lucrum, et, ex opera cuius. descendit,communicari debet inter ipsos fratres socios, ut ceriri.ia se prosic.si omnium bonorum omnia Vn. decun y prouenientia communicanc, vid*.cumsterialum. Est etiam aduertendum,
quod supra prox. membro dictum est, detilio, qui locauit operas suas, ut suppleretne uitatibus laborich magis animo diuidendi fructus, quiun quisendi sibi lisurum, t supra patet. .
Frater secius habens plures liberos quam alij stures, an in diuisone de beat fieri consideratio ali
Voo quid si unus ex illis fratribus ha oorplures filios,quam ali),an in diusione, de t fieri consideratio alime'
160쪽
l i o ru m perceptor u m, si impensa fit omni-l bus de communi t Dic quδd si aliqua op l ra percipiebat ab istis filiis pueris, maximel quae ciset plene digna alimentis,aliqua re
si auratio alimentorum perceptorum fieri non debet, sed si ab eis non percipieba tur aliqua notabilis opera, tunc ben Epoς set repeti saltem a patre pupillorum, se- cu::dum Bal. C.deneg.ges. De quo latius dicetur in ε. parte prin. su 2 .q RUAESTIO VIII.
unus sociorum habens uxorem,quq eae suo labore vel arte lucrum facit,
quomodo istud sit diuidendum 3
QUAE Ro;quid si aliqui ex illis fratribus
vel filiis fratrum habebant uxores, quae lucrum fecerunt ex illis laboribus,an lucrum debeat esse commune, si earum dotcs posuerunt in communi, quod vide. tur, quia VXOrsenetur operari in domo eius,a quo recepitatur enta,ut est Glos in I. simi patronme deve. Lb. ergo ex quo a co- in uni alimenta percipiebat,in communi,qiaicquid ac grit,ex quacunq;Opera acquurat, ponere ciebot. Et istud videtur else demente Bart.m L Gaio Seio.in . deabm. scu.leg. qui dicit, quod mulier debet facere omnia in domo heredum, aq ui bus perci pit alimenta non iure legati. Et idem videtur esse de mente Ang. tal. I. zde lega r. Vbi
dicit, quod ubi quis debet alimenta perci pere no iure legati, sed ex alio capite, tunc omnia opera possibilia ad utilitatem domini disicisDIron.f. de ventib. Et idem videtur velle A ng.r,l. .u. αν eo. ubi diciti quod onmia opera mulieris cedant lucto mariti, a quo dcbet alimenta percipere Idem videntur tenere Canorustae in c. cuminos de Iesam. Scd videtur, quδd obsequialia seruitia in domo eius, a quo recipiunt alimenta, dcbeant operari secundum qualitatem personarum. Sunretiam Cuaedam operae parte aestimationis, quas similiter debet operari ..erg. L rn rebus. 3 comnust. .depe. f. ocmM. si cum rem. g. Dolemi eiusmo. Caeteriim si mulier ta ceret aliquam artem, vel mercantiam,vel es et chirurgica,vel obstetrix,quq quidem non sunt operar domo isticae, S fami Lares, id quod acquirit ex istis operibus, non acquirit ei a quo recipit alimenta. Et: stud videtur esse de mente Bal.m I Suxorem. C.decond inseri. dum quςrit, an mulicr in domo viri operari teneatur,a quo recipit alimenta,&facit prςdictam distinctionem,quam
ras fabriles vel artificiales.quas exercebas, non poterat praestare obse gales,quas mulieres secundum qualitatem personarum praestare consueuerunt, is tunc pars praedicti lucri communicari debeat arbitrio boni viri, debet enim compensare parte lucri cum illi retentis.a P.Lfiquua liber . f. sed si W.ῶ bb.gn.or caeterum.=de rei ven. posuisset enim operas obsequiales ad utilitatem eius, a quo percipiebat alimenta, quas operas ponere non potuit propter fabriles de artificiales, ut supra patet, de Opere pretium &aestimationem recipiunt,vid. l. cum duobus. g.sin coeunda. Plus etiam
videtur dicendum, quod si praedicti erant
rustici & uxor unius ex eis exercebat opera rusticalia, sicut masculus, ut interdum faciunt rusticae mulieres, quae ligoni Tant, arant, & metunt, & alia ruiticalia exercent,quod ista mulier debeat de fructibus perceptis pro operibus suis deducerc. argeius, quod dictu fuit supra in s. parte principali in s. q. Non obstat, quόd ipsa percipit alimenta de comuni,quia&abj masculi similiter alimenta percrpiunt de communi. NeC obst.q uod debet operati in domo eius,a quo recipit alimenta,quia Videtur intelligendum de operibus obsequialibus,per id quod dicit Bal. Et hςc puto vera et tamen videtur, quod consuetudo seruet contrariu, quia mulieres nihil de pori ione fructuum percipiunt, S praedict. tene menti, quia sunt quotidiana, & Doct.
non tangunt. Tertio casu,qn contrahitur societas proportionum,quas unus ex contrahentibus,vel tertius constituit,& intolligitur quod portiones fiscieratas arbitrio boni viri fiant,ut non utiq; ex aequis parribus socij simus, veluti si alter plus operae vel industriae. vel pecuniae ii, societato collaturus sit. l. cietatem mecun . l.6GIMes roserit ud enim conueniens esse potestooni viri arbitrio, ut non utique ex aequis partibus socia simus. tquidenim. prosoc.
R VAE S T I O IT. Lucrum inter fratres socios,eor. m nepotes acquisitum, num diuidatur in capita, vel in