장음표시 사용
181쪽
mutuum, dicitur usurarius,periura & r
tiones supra allegatas. Quod videtur in. telligendum verum, stantibus terminis praedictis,qubd praestantia seu mutuum sit causa illius pluris. Puta, si consuetudo talis respondendi d e medietate prouenisset propter penuriam hominum eo,quia is tὸ in regione illa non est aliquod castrum, seu villa propinqua, vel deserta fuit propter guerram aut mortalitatem , idcis icr- renum ibi partim valebat eo, quia multum a longe veniebant coloni ex aliis castris longinquis ad colendum, quod non sine magno labore M periculo contingebat,maximEpςregrinando,& relinquedo ita longe a sua habitatione bona sua,& pro reponendis forta fructibus a longe. vel
propter periculum latronum,uel uacursus
hostisi. Quo casu, cum plus vuleae ponere
Colonus, quam dominus fundi, ratione praedicta conuenit, ut boni viri arbitriopi us percipiat . societura contrahuntur. cietas aurem. se l. s.curauem mecum coinu. si ino ueri M. fit cum M. f. quidam sagariam j prosec. ideo si mutuum est cauti, ut aequid iter percipiat,est usura. . Sed si contingat,qudd in regione illa, bi tanta erat penuria hominum, fiat castrum, vel villa, vel domini fundorum faciant domos amodo,quod est pax,ex quibus terrena propter maiorem commoditatem,&eorum bonitatem incipiunt plus valere,&effici utiliora, prout contingit in Campania, in qua optima sunt terrena,&nouiter fictum est castrum Spedali chbper Perusinos,tunc si habeas ibi podere,in quo forse fecit magnam expensam in domibus,pro habitatione rusticorum,dc Colonorum aedificandis, & fortὸ in bobus, quos colono ad partem lucri & damni sua pecunia facit, faciat pactum cum colono, ut respondeat de medietate fructuum. Licet alia, fucrit consuetum in regione illa responderi patrono & domino solum, de tertia parte sine illis commoditatibus, &illos sumptus, quantumcunq; ipsi Colono fecerit praestantiam seu mutuum, ut se liberaret aptimo patrono, vel aliis suis creditoribus , seu emeret instrumen ta fundi,
vel pro victu familiae, si illa praestantia seu
mutuum boni viri arbitrio non fuit causa, ut de maiori parte fructuum responderet, sed solum ut se Iiberaret, cum, si non habuisset praestan tiam,necesse haberet ut eciam sine ea eodem modo arbitrio boni viri, secundum partium intentionem responderet de medietate fiuctuum: ta.
men variavit a tertia, quae olim selue. batur ad medietatem, quae hodiὸ promittitur, quia conditio regionis &pode, ris est hodi rationibus praedictis,uel aliis
meliorata, cam conditiones & pretia rerum varientur extempore. argaranem. Lyr
cunt Doct. in La. de restin. vendi.-in capicum causim. O- in cap. tum dilecti. deem .svemdus. non videtur Usura, imb contractus
licitus. Et haec opinio videtur verior,&magis mitis ad conseruationem humanae secietatis. Sed alia sorte rigorosius dicerent contractum illicitum & usuratium, quod tamen remitto decisioni Thcologorum, ac sanctae Ecclesiae, cuius correctioni me
subiicio. Caveat tamen mutuans, ne dicat,qubd propter mutuum nihil plus percipit, & nihilominus in corde aliud geritissa forte laborator propter praestantia, de qua necessitatem habet, illud plus soluebat. Cogitationes enim hominum omnipotenti Deo occultari non possunt. emp. in Gurtarride tim&voluntas de propositum distinguunt maleficium. l. fra vulnerat-.
consueuit locari ad medietatem fructuu& tun C aut semper cum praestantiat, aut aliquando cum praestantia seu mutuo,si-
era vicina similia consueuerant dati si ne praestantia ad tertiam partem fructu u.& cum praestantia ad medictatem fructu um. Istud autem podere semper fuit con suetum dari cum praestantia ad medicta
tem fructuum, sine praestantia non consueuit dari.Et hoc casu cum cosuetudo regionis in dubio sit obseruadaec quodFxolis.
s. UMM.1dea bile M.Lu istinionis. g. - defun. instra. iste videscensendus usurarius, quia mutuum vides causa illius pluris, videt. a tertia parte fructuum v 'sad medietatem,rationibus iam dictis. Et hoc intelligo in dubio, nisi forte concumrerent aliae bonitates ει meliorationes in isto podere, in quod aliis. Et maxime te nenda est haec opinio, quia tutior pro anima.cap. ---.destost. Si verb consuetudo
in ista regione non erat, imb erat consormis cum iure communi,quia podera con sueuerunt dati ad medietatem fructuum, prout de iure ,est tamen cum praestantia
182쪽
seu mutuo , quia consuetudo est in regio diuum esset debita domino ratione suaene, quod semper colonis fiat praestantia proprietatis, quae parum fructi sera crat
seu mutuum,& ipsi respondent de medie- colono aure duae partes,ergo propter m ii late fructuum, alias non reperirentur cΟ- tuum percipit illud plus. Igitur usurarius
loni,qui in regione illa colerct praedia, Vel in illo pluri est censendus. Non obstat 9si est consuetudo mixta, aliqui sine praestan- incoramda. ubi medictas fructuum debeturtia dant ad medietatem,&aliqui cum prς domino ratione proprietatis, & alia me-
stantia, vel aliqui ad tertiam partem sine dietas colonoratione culturae, quia id est praestantia,& aliqui Cum praestantia, &ali- verum in dubio, alio non apparente , quia
qui sine ad medietatem. in dubio praesumuntur partes aequales, sPrimo casia, quando omnia podera co- quando medietas datur domino ratione sucu crunt dari ad medietatem fructuum suae proprietatis, & alia modietas colono cum praestantia seu mutuo; aut id obuenit ratione culturae, sed alio apparente, Ut in ex defectu fundi, quia foriccst macer, &casu praedicto non stamus, tunc conicctu. parum fructifera, aut ex defectu loci, quiarq, quia incertis,non certis locus est conicforte situs est in aliquo loco, in quo gen cturis. l. continuus. g. O m de verbor. ob
tes armorum q0asi continud damnifillas. cant propter transitum quem faciunt , aut
id prouenit ex penuria hominum, quae nil operam,& alius pecupiam, ut in dubio
est in illa regiones aut id prouenit prO- partes lucri aequalitor dividantur, hoc cst,
pter paupertatem rusticorum & colono. quod ille,qui ponit operam,percipiat me
rum, qui communiter sunt pauperes prodietatem lucri, ille qui ponit pecunia in Mpter magnas exactiones, aut id proueniti iam medietatem,ut is nonfuerint. 1 pro c. extra istos casus, puta, solum ratione con- tamen quando constaret, quod unus posuetudinis, quia colonus dicit, istud poneret plus altero, puta, ille qui ponc bat odore consueuit data Cum praestantia, zgopera, qui solus nauigabat, lus peregrina similiter volo praestantiam Cita dicuntabatur, picula similitcr solus subcat, v t par iij in rcgione illa. Primo casu, qn id obu res stat aequales, prout est natura societa
tis instar scateinitatis habeat. l. verum. . 'am. Similiter e conuerso, si ille, qui pcinc
sic. & hanc habuat naturam, ut partes lu-bat pecunia, forte plus merebacde lucrocri fiant aeqv. ales aequalitatessportioni S, ut ratione forte magnae quantitatis pecunis tui reuerint . prosic. &alias conuentio quam ponebat in societite, quam ille quidi Cercior contra naturam societatis, ut ibi ponebat operam, plus d c lucro percipere Gloll.& n hac societate propter sterilita- debet, ut partes sint aequales aequalitate plera & infertilitatem ipsius Poderis labo- portionis, ut e sic debent, viael si jucris r.
prout eam intclligit Bal. dum dicit, aequa
ues, instrumen a,& alia quae ponit colo irratciportionis. Et idem puro in lucun
nus,exigunt meliorem partem, quam me- doca tu, quando ex defectu loci, qui situs dictatem fructiau,quia eo casu propter maust, ubi gentes armoru consueuerunt tias
gnas expensas & labores culturae,atrenta ire dc damnificare, quia ratione periculi &sterilitate & infertilitate illius regionis, sa damni saepe contingentis minus dicit' poue poderis,multo plus ponit colonus, qua nere in societate quam ille qui ponit ope-
dom. poderis. Igic maiorem parte fructuram & industria suam,semen& expensam,
um debeat percipere, ut parrcs sint aequa- prout est colonus, quia ex quo habebat
les, & si recipit parem portioncm fructu- potestatem cundi ad alia loca tutiora, ubium,prout est consuetunt seu conuentum, non ponebat operam suam in periculo,
in casu praedicto illius pluris dicitur esseverisimiliter no transtulit se ad colendum
causa praestantia seu mutuum. Et sic mu- in loco pcriculoso, & ubi erat in periculo
tuum est causa, quod ubi alias sinc mutuo perdendi totam expensam & operam Q. attenta sterilitate seu macritudine terraeam 38. mensium, quibus durat cultura dein regione illa, S: magna expensa, ac labo- cura, ut dicit Bart. mi. dmonios olofanair.
tibus colonorum, ut partes cssent aequales ubi dicit, quod annus culturae&curae cst
aequalitate,pportionis, tu tertia pars frulongior, nisi propter mutuum sibi factum,
183쪽
sine quo forte non poterat colonus face. re. Et sic mutuum est causa, quM licet colonus plus ponat in societate, quam dominus, qui posuit fundum stantem in poriculo, nihilominus non plus percipiat Contra naturam societatis,ut supra. Ergo
ex mutuo illud plusquam domino debeatur, quod arbitrio boni viri percipit,quod in societate semperversatur. L Ucuratem
mecum coieris. V cietatem me meri . l. in
arbitrio boni viri plus merebatur colonus de portione fruauum, quamHominus,
quod in casu praedicto ratione praedicti periculi in dubio videtur praesumendum, quia ubi periculum, ibi Iucrum. C. def-tis. l. manfestissimi. L cium duobus. g. quidam sagarram. in . Τρυμ. & non plus percipiat, sed aequaliter cum domino fundi illud minus propter mutuum sibi factum
videtur percipere. Merit 3 illicitus cotractus esset in dubio cosendus, nisi aliter arbitrio boni viri,ut supra, probaretur. Non obstat, quod sicut colonus ponit in periculo experiam & operam, ita & dominus inter usurium, & partem suam fructuum fundi. Ergo aequaliter diuiduiebeant fructus ratione aequalitatis periculi, ut d I. f. quidam Aariam. quia dominus, ex quo habebat fundum in loco periculose, ratione praedicta non poterat euitare periculum, secus in colono, qui poterat se transferre ad colodum in tuto loco, ni si propter mutuum sibi factum, quod fati causa huius. Et sic ipse bene poterat euitare perica l umttamen illud mutuum fuit causa, posuerit se in periculo illo, & etiam quia Omnis minima res est magna rusticis, non
sic ciuibus & diuitibus, ut in simili dicit Glossi in I. illicitas. g. ne Iouis. de Hispraesi. Vbi 'dicit Glossi uod porcus est oculus ru istici. Merito non iudicentura pari indicto
Tertio casu, quando id obuenit, quod dominus sundi facit praestantiam colono seu mutuum,quod idem est propter pecunia hominum , i etat in regione illa, & ex aliis partibus non poterant trahi homines,
nisi cum praestantia. Et sic id non obuenit ex defectu fundi, siue poderis,quod parum
fructuaret, nec ex desectu loci, ubi posituerat podere, quia locus esset periculosus, sed sollim propter penuriam hominum, quia sorse castrum, quod erat in regione
illa, tuerat deitructum vel propter mutaras praeteritas in regione illa habitantes se transtulerant ad alia loca, vel propter magnam penuriam, vel propter nimias
Nunc autem cessante guerra, ex quo sunt in aliis partibus allocati , nolunt amplius redire, vel ex magna mortalitate ho. mines defecerunt, & tunc si arbitrio boni viri,quod semper in secietate versatur, ut supra, podere erat bonum,adeo quod merito medietatem fructuum dominus ratione proprietatis debet percipere, dc aliam medietatem colonus, quod in dubio
praesumendum est,ut consonet iuri. e. cum
Meri . de confiniuis cap. causim fua.de re fieri . Et tunc licet mutuum esset Causa, quod ille colonus veniret ad colendum in illa regione illud poderet tamen non est causa immediata fructuum ipsum mutuum, sed podere,ex quo percipiuntur fructus, quia fructus percipiuntur ex fundo,
udae 2.3 in coeun . non ex mur .Et sic non est censendus contractus illicitus, nec sincietas inaequalis, imb aequalis est secundum naturam societatis, in qua debent fieri partes aequales, ut supra, & consonat iuri ista aequalitas, viae goiis coeunda. imbsi aliqua inaequalitas ellet, potius deberet censeri ex parte domini mutuantis, qui plus videbatur ponere in icietate,
quam colonus, per mutuum tamen non
plus debet percipere, quia ex mutuo nil debet consequi,iuxta illud. mutuum dantes, nihil inde sperantes.
Ad ' hoc etiam facit, quia licet quis redimatius suum pecunia seu mutuo: non tamen dici cur usura, quasi ex mutuo aliquid consequatur, quia unicuique licetius suum redimere,ut dicit Glosme.I. de usuris.
Quarto casu, quando id prouenit propter paupertatem rusticorum, qui forte
non habent, unde emant boves&' alia instrumenta, vel non habenn, unde Vivanr, vel habuerunt mutusi a primo Patrono, gnon vult dare eis licentiam, ritu restituant sibi mutuum suum .Et sic no euenit ex defectu poderis,quia erat bonum,nec ex defectu loci, quia non crat situm in loco periculose , & verisimiliter damnificabili,
sed ex paupertate rusticorum. Et tunc idem dicendum est, quod in casu praecedenti isdem rationibus,maximε quia hoc est conforme iuri communi, ut dict. F.sim
184쪽
idem & quinto casu,quando ratione corinum, quia in his casibus ex mutuo prouesuetudinis, quia cosueuerunt fieri praesta nil lucrum. Nam multitudo scholarium tiae in regione illa no ratione desectus, seu causata ex mutuo est causa honoris & e paupertatis terreni, quia erat bonum, nec molumenti Ialari j cosiliorum & similium, loci,quia situ erat in bono loco , sed solum& mutuum est fatium causa habendi illud ratione consuetudinis regionis propter lucrum, & idem in moledinario & fornarationes dictas in tertio de quarto casu,arrio, Cum nec molendinum,nec furnus pa-bitrio tamen boni viri semper saluo, quia; riant fructus. Et ex praedictis videtur forte ut pluries dixi, in huiusmodi secietati- posse dici, quod si I octor mutuat pecubus semper arbitrium boni viri principaniam scholaribus non gratia honoris e- litor est considerandum &attendendum molumenti, sed tantummodb; ut euiset in diuisione, & in emolumentis,lucris seu verecundiam,quia soric habebat concur- fluctibus parciendis , ut patet in aect. leg. rentem valde solicitum,S semper vacabat sis istatem. cum estis concordantii per al- practicis scholarium, adcoqubd mutuans non poterat aliter conseruare honorem
Non ' obstat, quod quicquid accedit
suum, & euitare magnam verecundiam, sol ti usura est,quia hoc Verum,quado muni si mutuaret scholarib. pecuniam, tunc tu ucsset causa lucrs, & sic lucru proueni-ctim ex mutuo consequitur commodum, rei ex mutuo. In casu aut nostro mutuo nonec honorem,sed tantummodbeuirat ve- est ca lucri,sed euitationis damni, esset. n. recundiam, non videtur eo casu censen
in damno dominus, si fundum suum steridus usu rarius. Et ita vidctur Doctores delem relinqueret. Ne ergo patiatur hoc dabere limitari inice. iis. Sicut in simili dici. inmitia,licet illi mutuum facere, quia pomus de illo, qui redimit pecunia ius suum, test quis redimere ius suum, ut euitet da- ut non censeatur usurarius, cum suum,mnum, etiam pecuniam dando, vel alias non alienum consequatur,dicit GlO.is d.c.concedendo,ur per Glociniae c.de ety.nquia I.ub m. Quod tamen relinquo iudicanui dicit ibi Glos suum tantam recipit,nondum sacris Theologis, & sanctae Ecclesiae, alienum: fructus enim debet essepars fun- cui me subiicio. di l fractin. f. de reι venae. Et sic, lacullan.
dus erat suus, ita etiam fructus. Postquam
.iutem l unt separati, colonus habet me.
dictarem pro cultura & Cura, ut dict. g. siis
coeunda. dominus aliam medietat cratiostorem socios lucrum, Occarione a ne clominu sui & sic illam medietatem recipit ut suam, quia erat pars rei suae. Item
pro vcxatione redimenda licet aliquid
dare. ι. nisi essem de abensu. quodnot. Dan.
iri c crescunt in casibus praedictis, sed exr Lucrum occasione Mimalium inter domini; tiindo oriuntur ; qui fundus erat domini, o pallarem acquissumaequature eis δώ-ideb conuenit, quod fluctus pro parte unidendum,s pastin reiν omissietatem pro dotanni, & pro parte coloni ratione curae
emptione animal exristi domino μοι
do mutuum esset causa, qubd maior pars a Damnum regulatura lucro , olucrum adu- fructuum restitueretur domino, quo con
veniret arbitrio boni viti,quia tunc in illo j AE'maris inscierare non perfacis em-
excessu esset lucrum proueniens ex muptionem,ut in contrisi .σ-.Io. turi, ideo usura,ut supta. Interpretam La Fosc. '
Etl eodem modo responde ad ea, quae 1 Periculum in socierare ex nasura interse- habentur etyuru.quando Doctor
mutuat pecuniam scholaribus, ut intrent fi Periculum rei postquam inscietatem'sit. scholas, vel fornarius illis,qui habent co- eis i iin societas iri quere panem, ut secum coquant, vel mo. f uer psius inficietatem no i commulendinarius,ut veniant ad suum molendi. nu quoad dominiam.
185쪽
Pet r. cle v bal cl. 1 C. Tractat.
I Socutas instar fatemiratissummam aequiaraum debet continere.
Lucrum quas-aecisur,quo ex opera defiendis. II Damnum commune ea domino spastori si animalia moriantur casifortuito,scussi morte naturali, quo casia damnumsectar
Ia Impense necessiria extraordinarie animali. um cause a pastore scisiatulare adhibitae issi a domino quoad medusinem resum
ου Lueri pisu percipit , qui μή in secietate po
QUAERO, quidam dedit vaccas pascendas iure societatis aestimatas viginii florenos, quaeritur quomodo lucrum diuidi debeat inter dominum dantem diei vaccas pascendas, & colonum seu pastorem,qui iure secietatis pascebat Et l videtur, quod ex quo aestimatio facit emptio. nem pro medietate, ut dicit Bart.mffletu
tholomaeus de Sal .m dict. g. re videndum.& Paul. de Castr. in dict. g. damnassatia. de illa medietare, quae est Rastoris, nullum lucrum sentiat dominus, quia de re aliena non debet commodam restorta C, cum ex ea nullum subeat peraculum, nec aliquas operas, & laborem imponit de pecunia, ad quam ille pastor tenetur m mus, quia esset usura, cum sit quoddam capitale illud pretium, quod non recipit dum nutionem, imustat firmum, nece it positum in societate, sed obligatus est pastor ad soluendum, id eb non debet ex eo aliquid consequi, alias esset usura, cum quicquid accedit sorti, usura est. Nec etiam potest aliquid peti ex ea, tanquam pastor sit in mora sbluendi pretium, per L curabit. C. de ad .em . quia ex quo videtur tacite Conuentum inter dominum 5c pastorc,ut pretium non 'luat,quousque durat societas,illa dilatio disitur facta ad commodum debitoris,&in eius commodum debet interpretari qui hoc annost de verbon oblet. Igitur non dicitur interim esse in mora, metito rati ne morae nihil soluat, α sic non habet locum hoc casu l. cuinabit.: Patet ergo, qubd de medietalepraedicta domino nihil debetur. De alia autem
medietate,quae ibi remansit intcgrum,fiuctum non recipit, quia ipse ponit dictam' medietatem,& colonus seu pastor operas, Iaborem, & victum videtur societas in illa medietate, quae domino remansit,in qua dom. ponit animalia, pastor seu colonus operam & victu. Quo Casu lucrum c6- munitet diuiditur inter eos. L cum duobus.
g. si in coeundast. pro se . sis non fuerint.
eodem tit. Merito fructum quartae partis dictarum vaccarum dominus percipiet, non autem medietatem, & sic pastor habebit tres partes luCri,vHelic.duas partes ratione medietatis, quam videtur emisse propter aestimationem, ut supra, & sic ratione domin j sui, & unam partem, & sic medietatem alterius medietatis, ratione operarum &victus. Dominus autem solum habebit quartam ratione domin hiiii, quod sibi remansit in illa medietate. Hoc videtur sentire quidam in arctissima conscientia costituti. Verum quia hoc iuri non conuenit, & est contrarium societati humanae, qua mundus conteruatur,
quia si hoc esset, nullus reperiret', qui vellet animalia dare in soccitam, quia quasitorum lucrum esset pastoris, domini aut cminima pars, & quasi totus mundus, qui obseruat, ut medietas lucri sit domini, alia medietas sit pastoris,damnaretur, tan quam usuram, seu illicitum lucrum exercens, quod non est dicendum, cum iura iudicio meo communi consuetudini prς dictae conueniant, di ut puto conscientia non repugnant, saluo tamen iudicio fac rorum heologorum, & sanctae Ecclesiae, cui me semper subiicio, & cum hac protestatione loquor. Ideo pro veriori coci Aone dicendum videtur, quod dominus, qui posuit d. vaccas aestinistas viginti floren . in societate pastori s u colono debet habere medieratem mictuum, di cO.lonus seu pastoral ammedietatem , utcst casus in aeccum duoltu g.Fin coeunda.
istud 'etiam probatur per regulam, qua disponit', qudd lucrum regula a damno,& damnum a lucro. Et ideis ea parte,qua quis sentit damnum,pro ea rata dubet se n. tire lucrum .Lcum δεοὶ - g quida gariam. Un. ρυμ l .manmisimi. Coaede fartis. Sed dominus sentiret damnum de dictis
vaccis, si casu fortuito peritent, vel in aliquo modo deteriorarentur communiter, & sic aequaliter cum colono seu pastore. Leum duobus. g.damnastaba. omae'. m
186쪽
aequaliterpartitur uamnum, ita & aequaliter conuenit, ut partistiir lucrum, esias sequeretur secundum aliam opinionem,
quod sicut pro quarta parte dominus debet sen tire lucru ita & pro quartaparte deberet sentire damnum, & sic dom. quarta partem damni sentiret, colonus aute tres partes damni ratione aestimationis iactae de dictis vaccis, quod est contra casum dicti damna fatalia, ibi: dum dicit text. L
Irmnio ι imendis perirer, com me damnum HI, nihildois incia acciderise ψ, wae malum cinacceperit. Ecce,qubd ibi est ca sus. quod damnum erat commune, ergo 3e lucrum debet esse commune ratione
praedisti Tertio probatu &alia ratiotie. Nam si
aestimatio faceret emptionem pro medim rate secundum aliam opin. sequeretur, pro ea medietate, quam colonus seu pastor intelligitur emisse; dominus non do beat aliquod damnum sentire, tum quia res perit domino.ι quaseram tu. Gripig.H. tum quia ex ea pat te secundum aliam opinionem nullum sentit lucrum, ex alia autem medietate , quae rem an sit domino, quae intelligitur posita in secietate colono seu pastori,dominus, sicut habet meditetatem lucri ratione dominij, ita & deberet habere medietatem damni,&colonus pastor ratione curae & victus, sicut habet me. dietatem lucri, ita & medietatem damni deberet sustinere. Et hoc non possit negari si te alia opinione contraria . qubdesset Contra casum dicti f. damna fatalia, ut supra,& contra casum d. g. quidam saga
riam, ubi si naufragio εd perierit,daisnsi
ambo sentient, ideoque actione pro socio damni partem dimidiam agnoscere deberet,&c. Nam sicut lucrum,ita&damnum commune esse oportet, quod non culpa secij contingit. Quarta ratio est, quia si medietas intelligeretur vendita colono seu pastori ex dicta aestimatione, & per consequens effecta in domino ipsius coloni, non autem posita in secietate, pro damno ipsius medietatis dato culpa coloni seu pastoris, no competeret actio pro socio domino ponenti vaccas aestimatas, quia rei suae quilibet est moderator εἴ arbiter. l. in rem-- data. C. mandati. & in re propria culpa est culpanda, non autem punienda. f. Aut mauriflconstante. quod esset contra casum
dicti f. damna fatalia, ibi. sproscis erit LM. ii modbsecietatis contriuendae data
sunt, quamuis aestimata, utinae S. qindam feta iam. Non ' obstat,quod aestimatio facit emptionem, quia id verum in contractibus, quorum natura est, ut res ex toto fiat alterins,ut sentit Bal. ἐπί I. C. se. sint a flendaperara nD. e ct. quod non est in casu nostro,alias sequeretur,ut dixi,qubddictae medietatis damnum esset coloni,&medietatis alterius medietatis, quae dicitur stare in secietate, quod est falsim, &contra dicta iura,volentia damnum communiter partiri; & sic aequaliter, licet sunt data aestimata,vtest casus in d. f.damna fatalia. AEstimatio ergo ratione subiectae materiae intelligitur facta, ut sciatur valor rei positae in societate, ut possit sciri, an dicta antimalia crescant vel decrescant, &per consequens, an sit lucrum vel damnum , aliti difficili mum esset hoc scire, non habita aestimatione a principio. Non ' obstat L adf.prosci ubi dominium rei positae in societate transit in secium,& sic contractus icietatis est de contractibus, in quibus dominium transfertur, quia ille textus loquitur in societate omnium bonorum, in qua dominiu transfertur,quia omnia sunt communia,S non
cadit in ea illa dubitatio, quo modo fiat diuisio , quae cadit in alia societate, cum Omnia aequaliter undecunque,& qualiter cunque quaesita dividantur. Non ' bbstati qua ortuitis. C. depign. a I. scir. de commo. in quibus pater, quod periculum debet esse domini, quia id verum in aliis contractibus, quam ui contractu societatis, quia in eo periculum ex sua natura est commune, ut dict. g. dam ita fatalia. Et ratio est, quia omne periculum contingens ratione secicratis sine culpa soci , non considerato, cuius sit res dummodb octasione secietatis debet communiter diuidi. l. eum duis. 3.quida gariam est q-exsociis. Pro omni tamen dubitatione tollenda cautius esset conuenire seu declarare, quod aestimatio fiebat, ut possit fieri uxior rei positae in secietate, non autem ut iaciat emptionem, nec ex hoc maius damnum incurrit dominus ponens in societate rem aestimatam, ea aestimatione, quae
187쪽
non facit emptionem, quamuis res quae ε' periit, sit sua, quia ' ex quo periit, postquat politae it in societate,dici xur perirC occa-lsione societatis, ideo conuenit, quod damnum sit commune, ut f. qxistim saga-rram se Lisii quodquis. 6 item Gl . eo. MI. Non obstat, si dicacquod si dominus senltit damnum solius medictatis sui Capita.llas, & alterius medietatis colonus seu pa- stor. Ex hoc sequitur. quod suum capitane pro medietate lit saluum: ergo ex eo, quod est saluum, nihil debet lucrari, alias te iset usura.quicquid accedit sorti, si tuo ca-
i sipra patet in alia quastione . Nam id noni prouenit ex eo, qudit capitale debeat essella tuum, sed ex eo, quod de natura societa illis est, ut ubi esHucrum, aequaliter diuidatur, ubi cit damnum, similitur aequalitcrdiuidatur, ut d. g. damna alaba. o d. g. quida .roartam. Et ratio quare de natura societatis, id est, quia dominus, qui ponit
vaccas praedoctas in societate non ponit cas, Ut sint communes ratione clom in I, scd fructus earum, qui fructus correspondentopcrae politae per colonum scit pallo rc ni praedictum in ipsis vaccis palcendis&guberna dis,ut et g in coeunda. ibi, prctium. n.
operae artis est velamentum, ibi cnim sunt aequiparata duo, quando datur pecus in coe pascendum,vel ager ad coledum. Sicut tergo ager non intclligitur communi lcatus, quo ad dominium, licet sit positus in societat et, ita&pecus,quia di Cit incommune pascendum, non dicit incommune dominium. Si ergo fructus Vaccarum pic-runt, adeo quod nullum est lucrum, sicut dom. qui posuit vaccas, in societate perdit fructus & interusurium carum, ita conue. nit,quod cplonus seu pastor socius eius p- dat opcras suas, quas adhibuerat circa pascendas & gubernandas dictas vaccaS, quae correspondebant interus urio dicta. rum vaccarum durante societate, quia operae Correspondent interusurio Vacca. rum, non ipsi capitali, ut d. g.sim coeunda. Si ergo non solum fructus vaccarum, qui erant communes inter dictos socios ratione praedicta fd etiam ipsi; vaccς perierunt, seu det crioratae fuerunt, & damnum csset domini, adeo quod de eo non participarct colonus seu pastor, non seruaretur aequali tas in societate, quia colonus non posset perdere, nisi operas, dominus autem possct perdere interusuri timi vaccarum, & ctiam ipsas vaccas, & sic ca
j pitale, N per consequens plus peril, re s de plus periculi sibi rei dominus, quam
i colonus, quod non conuenit societ. . U,l c um 'instar fraternitatis habeat sum R. ami rationem,&ςquitatem conlinere dct, .at. t t. verumst prosoc. dc necesse est,qubd l citi ei tur inter socios aequalitas, alias esset con-l tra naturam societatis, quod non est alii quomodo tolerandum, ut dicit Glossint d. L si non fucrint. quam tenet ibi dominust Raph. & dicit esse communem opinio-i Dcm, quam etiam tenuit Al prose. Et sic, ne sequatur hoc absurdum,l quod Contra naturam societatis non seri uel ur aequalitas, conuenien tius est, ut dat mmim capitalis ipfirum vaccarum sit c 5 mune, ii Cet sint in dominio domini, &non pastoris, quam quod sit torum ratione dominu, quod citet contra naturam ipsius societatis. Et citam, quia damnumi debet diuidi secundum quotam lucri, Uti i ii pra d f. t tarn Iagariam.cum conco Loi u odi non e sibi, si damnum ess ct solius dolarini,s quia tunc colonus nullum damnum susti
Nam ' id quod desiccndit ex operibus
go non potcst liuelligi, nisi de damno capi talis, quia ille, qui a misi toperas. non di. l citur pati damnum, sed pcrdcre lucrum, similiter ille qui amisit inter u Mirium vaccarum,uel ale crius capitalis, capitali firmo remanente Δἴ saluo, non dicitur pati damnum, sed perdere luctu, ut sit pra, quod non potest considerari, nisi deducto damno, ut L LMurius. prosc. ibi :mqne enim lucrum inusii Iur , ns omni damno deducto, neque damnum intergitur, nisi omni lucro deducto.
Prςterca dato, quod dominium animalium postorum in societate sit translatum,Vt l. a sprosoc. o Fidquod. g.idem Cebsius.eod. Di. tamen non est communicatum
dominium iure emptionis & venditionis, quasi videatur medietas animalium vendita ratione aestimationis, quia non fuit hoc actum intcr partes, nequc expresse, neque tacito,&dicta collatio animalium ς stima
torum no su it ad hoc facta, sed solum ani.
188쪽
mo communicandi &ponendi in societa- percipit,hon cx precio animalis,quasi pro te pro communi usu, & sic illa animalia e- parte videatur venditum socio, & ei murant effecta coia non iure emptionis, sed tuata pecunia pro illa rata, ex qua pecu- iure sbcietatis, de qua agebatur,& non denia faciat Iucrum, quod esset Contra con- emptione de venditione. argum a quu nec scientiam, quia ex quo non est venditio, cauamst. sicera. pet. De cuius natura est, ut nec tacita ,nec expressa, sed communica lucrum&damnum sit commune. Meritδ tio seu positio facta in communi corpo opus est, ut dominus reliabeat tu um capire societatis, non potest dici, quod tu. tale,deinde lucrum diuidatur aequaliter.ι cretur ex mutuo, & sic p est saluaticum duob. f.si in coeunda.s j. irem exsecto. ibi
conscientia. Et etiam non est contra n pecuniam victor cum certa quantitate acturam societatis, ut licet minus tona vi
ciperet, alias s dominus non recupera. delicet medietatem animalis, cum aliam
ret suum capitale, tunc dominus esset in medietatem vendiderit colono tacito ra. damno, & pastor seu colonus in lucro, tione dictae aestimationis: tamen plus quod videretur inducere quandam socie. percipiat, quia imo non minus posivi in talem leoninam & inaequalem,quam iura societate, quia medietatem animalis, sed damnant, vid. is nonfuerint. Nec potest integrum animal, Ut supra, alias di Cen-
dici lucrum, nisi primo capitale detrahado, quod esset venditio pro parte coloni
tur.LMut . . Uri soci), sequeretur unum valdc absurdum, Et si dicatur, quomodo detrahitur ca.& contra multa iura, quod ille colonuspitale, ex quo communicatum fuit domi- seu pastor, cui videtur vendita me dictas nium pro parte, &in socium translatum animalis, ratione dictae aestimationis pos ratione diliae communionis ὶ Potest re- set illam medietatem alij vendere &iponderi quod tenendo, quod dominium
tradere, cum rei suae quilibet si mo. sit transsatum pro parte in socium ratione derator & arbiter. leg. in re mandata. Coaed.communionis non prςsumitur intentio mand leg. nec emere, Coae de iur. Hi b. Et sic donandi, sed contrahendae societatis. o. daret socium socio ponenti animalia, et- cistin contrahituri g. donatronis causess. prosit. iam eo nedum inscio, sed etiam inui Elidebctim dominium sit pro parte transio, quod iura improban r. f. prosocio. lentatum secundum raras societatis, ex quo qui admisitiun cum sequenti. merito non commune inter dictos socios erat factum, est dicendum. Et haec opinio consor recuperabit aestimationem pro parte Q. mis consuetudini&conscientiae multumciorum, & sic quilibet sociorum habe. est iuuanda, cum etiam iuri conformis bit indictas animalibus ratam, secundum
ratam quam habent in societate in con- Et ' sic iura dicentia, qubdin contra
creto & in fine societatis, & refundet v-ctibus de quorum natura est, qudd trans nusquisque pro sua rataqstimationem illi, eat dominium,& ςstimatio faciat emptio- qui posuit in communi societate anima-nem,intelligunt' malia materia, quam inlia. Pac. l. sui quod. f proficio. & ita obser- societate,quq habet diuersam naturam,&uat consuetudo, a qua minime est rece- separata ab aliis contractibus, licet sit bodendum,uti demur eratione. OL--e. nae fides. l. cum duobus. g.venit Uer c. quia
aestimatio non fit in ea ad vendendum, sed Et per hanc viam salvetur consuetudo, ut sciatur valor rei, vel ratione damni, vel quae habet, ut animalia sint Communia, &ratione restitutionis aestimationis pro racommuniter dividantur. Saluetur et opita societate finita. Interim autem donec nio illorum,qui dicunt,q, damnum est c5. durat societas,dicta animalia sunt de commune ratione dominij trassati in socium, muni corpore societatis in concreto, non quia transsatum est in socium, non tangautem in singultiri. argum. ιsed hac. g. qm singularem personam, sed ransi in unum manumiuisur. σδε in ius voca. corpus cum alu sociis, nisi respeAu diuisio Et secundum istum intellectum non est nis, quo casu fit distributio in singulosae. differentia, sue dicta animalia moriant ut qualiter secund. ratam secietatis, cum da. casu fortuito, sue morte naturali, quia v. mnum regulosa lucro &econuerso, S: sic t roq; casu damnum est commune, Vt aeg. secundum rata societatis, viae s. sin coeun- damna falatia. licet Bald.' secerit disseren- Iiis. Et salvetur.conscientia, quia lucrum tiam .m cI. Cissis t. o si. expen. ubi dicit Φ
189쪽
si animalia posita in societ. moriantur casu fortuito,damnum est com mune,Vt d. g. si moti ancinorte naturali, quia eo casu damnum est domini ponentis, cuius est dominium. l. qia intustis.
Crip .an . Et hanc differentiam fecit Bal. intelligendo, Φ solum usus animalium
sit communicatus, non aut dominium eorum .ga tunc si casu fortuito perierunt,nosuissent eodem modo peritura apud dom.& sic societas fuit causa damni. merito comune esse debet, vid. I. Hmnas alia. d.*.quida garram. Puta posuit in societate animalia, quae voluntate communi socio. rum fuerunt transducta in certo loco, in quo casu fortuito a gentibus armoru sunt derobbata, vel a furibus sine eorum cespa quod non euenisset, si societati non fuissent collata, &uc societas fuit causa illius damni casus fortuiti. Si autem morte naturali, puta, vetustate, vel vacca moritur in partu; nam tunc secundum Bald. damnum est domini , cuius crat dominium. Et ratio potest esse, quia eodem modo clsent pitura penes dominum,&sic societas non fuit causa damni, sed natura, quia naturaliter perierunt, quo casu damnum est domini,vid. l. quaesor ια s. q differcntia notransit sine magna dubitatione, etiam da to,st propter aestimationem domin tu non sit transsatum. H qc dubitatio non cadit in casu nostro tenendo secundum intEllectu consuetudinis, ut supra approbatum est, quod animal a posita in cietate aestima. ta intelligatur posita in communi corpO- ire societatis,quoad dominium .possessio. nem, &vsum, ac fruinus.ι a. Τρυγk.q-- lcunque d. animalia percant, siue culpa, siue casu fortuito, siue morte naturali, pereunt communitor,&sit unicuique sociorum P rata Nam si pereunt casu fortuito, occasione societatis intelliguntur perire; meri id convcnit,ut damnum sit commune inter socios. l. mmdustus. g sin coeunda.
cius cum re terra. Utrose. Si morte naturali, licet non occatione secietatis: tamen similiter est damnum commune, ratione domini j communis, ut d. l. quaesoninis. C. de gn.HI. Bene tam en saterer, qudd si colonus vel pastor, ultra operas fecit aliquam Impeniam in gubernandis & pascendis ipsis
animalibus, datis in cietatem iure soci tatis, puta, quia pro pascuis soluebat an nuatim aliquid, vel propter magnas ni ues non potuit eas ducere ad pascendum,& oportuit qu6d emeret furfur bla dum, fabas, vel glandes, seu aliam materiam, ne perirent, adeb quδd non sunt modicae impense, id sunt necessariae, vel emit sal pro pecudibus pascendis certo tempore, & similia, illam impensam puto fiendam de communi, non autem Perillum, qui ponebat operas, per textum in dict. l. cam duobus. f. si quis exsciis.O ton ne aes ahenum, quod manente societate contractume Z, de communi soluendum eis.-M. quilincestas. prosic. aroire. g. si tecum secteta,
mihi sit. s leg. si inus exsectis. f. si quid πια- exsectis. F. pro fit. De suo necessario
impenderit, in communi negocio iudicio societatis seruabit, de etiam, ut seruetur aequalitas, quia si dictam impensam colonus faccret, de suo forte in socie rate magis,quam doeninus poneret, quod non conuenit, cx quo lucrum aequaliter diuidunt. Et istud videtur aequum in societate causa aequalitatis seruandae, ubi colonusal:as nimis damnificaretur, licet multiim faciat in Contrarium Dum Hotas. g ssimo eanda. qui g. aequiparat colonum partiarium, & socium in animalibus, & Colonus partiarius omnes expensas facit de suo: tamen aequiparatin non est semper uniformis, ut patet in L parte. M o. quaest. Quod
intelligo, quando impensa est magna, secus si modica, per ea quae dicta sunt in M. in rebus. f. possunt. f. eommo. O in l. densinmmss. de negot go. Ihactenus. H
Non obstat si diceretur, quod imbdamnum vaccarum, quando dominium remansi apud dominum, debet esse ipsius, per d. quaesorruitis. nec ex hoc insulsit inaequalitas, quia scut ille, qui ponit operas suas, si perirent, non posset aliquid repetere, nec eius heres, ita α si vacca periit duplici ratione. Primb, quia homo non posuit se in societate, sed tantum operam. Q. secius qui in id quod. f. se
citu cum resisteret. ibi, quia id non in ita rem. F. pro ficto. non sic in Vacca , quae fuit posita in societate, licet dominium non si communicatum, & etiam
ex eo,quia homo liber non recipi t ςstimationem. Ltiber homo. iatdυ. Agni. si quid ta
190쪽
men in medico impendit pro socio recuperabit. cuin duobus. f.quula garram.od.Lsecundum Iulianum. eoa ti. Et praedicta vera intelligo quando essent talia animalia, ex quoru opcra nullus fructus percipitur , Ut sui vaccae, pecudes caprae porci,& similia. Nam luc quatenus colonus impedistet de suo de comuni deducet, ut supra, ni si impensa fuisset nriodica. Linc saato. glossunt. Dommo. Si autem animalia essent talia, ex quorum opera fructus perciperet', ut sunt a sanae, equae, S similia, tunc si colonus seu pastor ex ipsis spera percipit, non tenetur Dominus aliquid impcdere pro expensis, ctam expensae confundantur cu operib comu o. in reb. I psissent. i bimam cibarioru -- pens narurali. ratione adeumpertinent,qui v- tensi accepissit. facit in silmili l. caurum. . dem -.cu 2Potest. n. vii colonus seu pastoreis ad usum destinatu. l. arborib. g.sinali .F. deus f. I duo tres.s. de ac M. cmerito. . pro M. Similitor de Dominus pos et eis uti ad usum destinatu, si hoc c6ueni praestandodi 2:s animalib. alimental eo tepore, nisi forte vlus Domini redderet socictai cinaequalem, cu in ca aequalitas seruada sit. vii inonfuerint .prosec. Puta, si dedi colono seu pastori in sbciera ecquam, dc colonuSaccepit cam non solu propter tructus, sed
etiam quia pro suis necessitatib. poterat ea uti, dc sic utroq, respectu accepic colonus,
de sic Dominus ponebat in societate cqua vel asinam aptam ad foetum,& ad somegiandum, Colonus au luponebat operam de
industriam, alimenta,sclla,& ferramenta,&sic plus qua Dominus, quia eX ea percipiebat medietate fructuu & ct opcra,quia ea utebatur pro suis necessitati b. ad vium destinatum,&sic propter illa opera multo plus ponobat in socicta te sims, nam conuenit,ut ex quo plus posuit in iocietate pl' percipiat, quam ille qui minus posuit,scit. Doni in M.feroso. ocietatem mecu. Afictaei sino eo casu si Diri similiter aliqui b. temporib. vellet uti opera dictoruanimal tu, licet ad usum destinatu, puta in
aestate, ut apportet ligna in uno mense, in vindemia in medio mcie,no puto posse ex quo societas ex hoc redderetur inqqualis,&colonus si plus ponebat, no plus pcipe
ret, P esset contra naturam societatis, q c uinitar fratei nitatis habeat, in ea aequalitas seruari debetivi d. l. nonfuerint. ubi acomiuncta l. verv. secus forte si colon us no pi iis poneret boni viri arbitrio, ψ forte potest cotingere eo respectu, quia colebat ita tu uDni,& de paleis communib in domo Di oca animalia gubernabat. Natuc si prUpiceivsu Domini societas boni viri arbitrio noredditur inaequalis, non puto Dominus ino possit eis uti ad usum destinatu, dumodo utatur tali modo,q, conditio coloni nosiat deterior, puta ga impediret fori cicutus , vel volebat uti eo tepore, quo coloni conditio vald c in comodaretur,puta,quia
volebat uti topores stivo,quo colonus habebat necessct fructib. triturandis & portandis, & pro vindemia, vel tempore quo seminat ut fimu portet, agruimpinguax Pcoi utilitato. Non. n. conuenit boni viri arbitrio is colonus si custodit toto anno ε suo sumptu pascit, vol pro maiori parte a limentat animalia di nutrit, no possit eo tuc pa uti dictis teporib. & maxime, ga veri. similiter vico suetudo vide approbare dc boni viri arbitrio couenire,q, ob fcctu pio comuni utilitate faciendu&vsum scuco moditate coloni destinata videris,no Liar. Etlista videtur partiu in ictio, quia cum colon' eo respectu valde plus ponat in societate si Diis conuenit boni viri arbitrio, ut ni ultoplus percipiat. l. ocietare metui oleris.j s. i bHadiam viri arbitriu ea νει reia Et coueniens est arbitrio boni vi ri, Ut non utiq; ex aequis partib. soch simu , veluti si plus alter Cpae, induitriq pccun aein societatem collaturus sit,& in Lenim. ibi conuemensesse boni viri ars imo, ut Aun ea
cor ferat, qςam pecunia. Ac in Vocietares contrahantur. ibi, cum pleruns pauperior operasVpkat quant εν ei per comparationem patrimoni, de quia colonus plus ponebat, ut supra,no ad usum Domini, Dominus autem volebat uti ad usum suum cum damno coloni, quod non videtur boni viri arbitrio coueni re, rationibus iam dictis. Facit. LSabmmissi. . de com. Hui.
Consuetudo i ramo plurimum est ponderand a, quia quod cosuetum est fieri, videtur conuentum inter partes, licet no stexpressum. LEvno . loca M.L si cum Hermes.C.eo.ιMum μιθι s.l stribuollienis f.de ρυ- stri'. ver. Et consuetudo in re dubia mul
tum operatur. L siinterpretaIione. f. minime.
. de legi. c. tum diseri . de consue. l quod F μις. F. qui assidua. . de adii. edi. l. cxm de la-