장음표시 사용
231쪽
ri 8 1 et r. de V bald. 1 C. Tractat.
AESTIO III. lΑnimalib. furtim vel violenter pasto iri ablatis, cuius sit periculum' l
V AE RO; erat contracta societas inter edominum &pastorem, qui retinebat alii malia in semitam,quae postea auferuntur P gentes armigeras , aut furto in pascuis , vel in stabulis violenter, an sit periculupastoris, cui perierunt animalia ZRespon. deo, si communiter homines de contrata retinebant dicto tempore animalia ibi,
vel pascebant nulla culpa potest imputari pastori, & ideb periculum est coe domini&pastoris: non .n intelligirculpabilis ille, si becit, quod consuetum est fieri, vel si facit, y maior pars hominum facit. C.ARP.MI.L pignus. Et ideo no est in culpa, si reponit res in horreo, in quo solebat ali) publi Ce reponere. Facst de aeael. edict. t quid se. gi Md. g. apud Labeonem. s 1 adMacedo. l. sEt per hoc dicas, quod tutor qui deponit pecuniam apud campsorem, cuius fides approbata erat publice, & apud eius tabulam omnes confluebant Communiter
ad pecuniam deponendam, periculumno pertinet ad tutorem, sed ad pupillum, ex quo tutor in nulla Culpa fuit, & idem in retinente pannos infundico. Verba sunt Angel. maea. I. plains. si verb illi de con
trat. communiter non retinebant, peri
culum est solum detinentis, vel pascentis. Dum Hub. f. damna ρυμ. secundum e. um per dict. LR M. & vide de animalibus relictis in pascuo, per Gloss. in Zsineram. Ude nego .gest. & per Cyn. m L nemo. de e- 'sc. ter stat ideo dicit Hald ni nemo.m D. C. de imp. auia. de equo dimisso in pascu is, quem lupus occidit, utrum teneatur ille, qui eum dimisit,domino equi veritas cst,qubd aut erat consuetudo unius, id est, domini, dimittere equum in pascuis, &non excusatur dimittens, aut erat generalis consuetudo contra te, dc tunc excusatur dimittens.Ita addit Cyn. ιnd. l. addi. Istud est verum,secundum Bal .ibi,nisi ratione nouae cauta debuisset adhiberi maior diligentia, siue custodia, quam solita, quia tunc est imputandum dimittenti, ut puta, si lupi nunc vadunt percontraram, per quam non sunt seliti ire, quia noua causa nouam desiderat custodiam& diligentiam ampliorem, secundum ipsem Bad .inae nemo.
Socius qui non suscepit iter consuetum, causa fraudandi vectigal, num sit in culpa
VAE R o; quid si socius, qui salmas so- Gietatis portabat causa fraudandi M. ctigal, vel passagium, non fecit iter consuetum tDic quod periculum est suum. gum. eius, quod in simili dixit
apparet eo ipse, quod non tendit per straram publicam passagh, sed diuertit ab ea.
dicit, nec loco nauigy seruato, secundum Bald. ibi. αν AESTIO R
Q institur num idem sit statuendum, si maris hostitimue impetu consuetum non seruatum sit itere
VAE R o;quδd si quis socius metu ho stium, vel impetu maris non seiuat locum nauigb,vel itineris,nunquid puniatur Z Dicquod non,quia cessat ratio de in
ciuili audacia, quae signatur indi. cum proponu. adhoc cis. La.'Muramen. ibi,
nisi angustiae. &c. faepublicanis. l. Caesas de tibera. s.c nemo. secundum Bald. rnae L cum proponas. Qui idem dicit, si fecit causa iuris sui conseruandi, ut quia vectigal erat illicitum, quod fraudare non est peccatum. Nam Ccisat ratio aeuumtropo F.
dicit praecipiti auaritia: ista enim non est auaritia, sed consilium, quia nemo tenetur iactare suum. β. de probaI. l. cum deinde biro. Et ide5.s Rex imposuit unu grossumi salma passagerh,de facto accipiuntduos, licitum est quocunque ingenio fugere manus eorum, quia praedones sunt, secundum Bald. Quod intellige verum . nisi ter, quod ille socius fecit, esset periculo sum. Nam in culpa est, qui transit perloca periculosa. f. oc. L item quaritur. g. 1derei ven. l. mmiraris.*a.
αξ AESTIO ULRes ad secietatem pertinens, si culpa sech sit sequestrata, Vtriussit periculum i l
232쪽
U AE R o; dum socius res secietatis de- dferebat, mota sibi fuit controuersia culpa sua, quia forsitan erat in mora soluendi, & sequestrum in rebus societatis fuit factum,cuius est periculum siue detrimentum ipsarum rerum Dic quδd deferentis, cui propter sui culpam fuit factum
unus socius pro redemptione suae personae expendit
QVAERO; unus ex sociis fuit captus, a- eliquid soluit pro redemptione peris nae suae, an debeat de societate deducerer Respondeo aut est contracta societas
certae negociationis, & pro exercendo quod ad illam secietatem pertinebat,catu quod a fortuito i&inopinato captus est, de tunc illud imputat societati, alias non, viae segmam. d. L cum duobm. sed si essent chomnium bonorum, tunc da. mnum est commune, nisi propter propri
um maleficium socius sit damnatus, ut ael. cum duob. g. .cum'.
aeritur si socii eo in casu nihil lu
cri tecerint, in quo unus operam , alter pecuniam posuit, num capita
le pecuniae inter eos sit diuidendum i
VAE R o; unus posuit in secietate ope cram,alius pecuniam, post multa tempora veniunt ad diuisionem, A non inuenitur, nisi selum capitale saluum illius, qui posuit pecuniam, vel ipsum capitale etiam est diminutum, an debeat diuidi inter sociost Vide quod dixi in A. membro principali in a. quaest. AVAESTIO IX.
in societate qui generalitcr tenean
tur ad damna ει V AE Ro; an generaliter quis teneatur damnat Respondeo quoddam est damnum intrinsecum . ut quia merces in societate positae petierunt, vel pecunia a latronibus est ablata, & de istis damnis dictum est supra. Quaeda sunt damna extrinseca, ut quia socis contraxerunt multa debita, adeo quὁd de corpore societatis non possunt solui, &tunc dico, quhddamnum talium obligationum debitorum est commune, & si unus totum soluit, re
cuperat ab alio pro rata. l. omne es alienum.
cumsequent. . prosee. & si unus est carceratus,sumptus de communi solui debent, etit d. g. quidam sagavr. saeg. damna.in I. cum dia . profici
AESTIO X. Lucrum & damnum ratione animalium obuentum, quomodo inter
uidendum, VAE R O;dedi alicui vaccas pascendas,
gubernandas,fructus vaccarum eis runt communes,sed ipsae vaccae remanent
meae, sicut, si do agrum meum ad labo. randum in fructibus, laborator & ego sumus socij, sed ager remanet meu S, VI est textus in ficum duoliv.Solio coeun . qui alibi non reperitur secundum Iacobum dea Aretin. in l. r. C. trase. & Bald. m dg sin coeunda. Quod facit ad quaestionem soccitae ovium , quod scelus lana, de lac, de huiusmodi similia sint comn: unia, sed non oves in socci tam datae sunt communes, intelligitur hoc mod o, videlicet, quod capitale meum non est commune, sed melioramentum &dererioramentum est commune. Verbi gi at ia, dedi agnos in soccita. Nam quatenus tun C valebant, tanquam capitalo mcum, a tale omnia detraham,illud autem quod crescir, puta, ga agni sunt facti castrones, Vc t porcelli fiunt porci tractu temporis, illud di uiditur,tanquam inter socios. Et si dedi equam in socci tam , & trai: u temporis casu deteriorata est aestimatio facta internos, pro medietate periculum deteriora. rionis pertinet ad me, pro alia mcdietate pertinet ad te, ut d. g. damna. Nam haec est natura societatis , quae natura tanquam quoddam extrinsecum omnibus contractibus inest, quia natura nihil est aliud, quam quaedam dispositio, quam lex vel consiuetudo statuit fit per contractu. F. de
233쪽
AE S T. O XL Pecunia ante secietatem perdita, nuis teneatur pecuniam denuo ponere, qui societatem eo modo Contraxit, ut is pecuniam, alter operam ponat
VAE R o; contraximus societatem tu
ego duraturam quinquennio,hoc pacto, quod ego ponam mille,&tu OpCras , vel quod ego ponam merces valentes mille, & tu operam, deinde casu fortuito ante quinquennium perierunt , nunquid ego cogar iterato poneret Gloss. md I. prim. Cod prosoc. dicit, quod non, quia finita est societas;item quia videtur actum solum de ponendo semel,non pluriesus sec. l. smin proflia. ver.neesiprior ecund Besae in IcI. l. I. de quo videsupra in .pamprincipes-
in diuisione societatis quomodo V
nus alterum debeat seruare in- . demnem tu AE R o; duo mercatores soch distra abunt societatem inter se. & uni assignan tur mercantiae, quae sunt Venetis, alteri assignantur mercantiae, quae sunt Pe. ruse cum emolumentis& oneribus.Nunc qu O qualiter unus conseruabit alterum indemnem: certum est enim, quod non ambo exerceant in solidum eunde actum, unus videtur institor alterius, & alter alterius, & sic quilibet est in solidum obli
deo,si unus institor est obligatus & condemnatus Conseruabitur indemnis per solutionem, si non est condemnatu S per cau-.tionem .lsi orijsivmin or Lomne as ahenum. in si pro sic. Ne addi t Cyn.m ccertum. Cfa. erc. quod ii non est obligatus, tamen est codem natus per instrumentum guarentigiae, quod ex forma statuti habet vim sententiae,quod habetur pro condemnato,& debet conseruari indemnis soluendo,noc
uendo, quod est notabile. Et idem dico si est obligatus per scripturam libri mercatoris,qscriptura habet paratam executi - . ne ex forma statuti. Nam pro codemnato habecomnisille ,contra que parata est exe
Num cio damnum fortuito secietati obuentum alleganti, incumbat onus probandi
C UAERO, quidam socius allegat da. . mnum esse datum casu fortuito, quis habet probare t Resp6deo,ille qui allegat
Causam perditionis, debet eum probare manifestissimis rationibus. l. eredisor. C. de pig. MI. C. de rest. Ipuucan. Cis testam. l. testamcnt m. in D. C. desis'. uiuimui .ec eodem modo, qui allegat casum fortuitum. Et ita intelligitur La. C. de naustag. b. ris. si quis ramis. l. a. 3squis cum possit sei bi per Guil. de Cu. sed . de excu. tu. l. scire oportet. g. se cit ubi litera dicit casum probari per naturalem iustitiam, quod intellige per duos vel tres testes, secundum Iaco. de Aretin. licet quidam dicant per illum text. qu bd imo probatur pertu ramentum. Quod intellige Verum, quando casus fortuitus est excusativus a poena, ne eam incurrat, quia tunc probatur per proprium iuramentum, si dicti casus fortui ii dissicilis est probatio.Fac.c non omnes.s a barbam.deremit, L . C. desis . seclsi ille casus fortuitus potest probari faciliter, tunc debet plene probari. L 3. g.s
diem. cse l. qui commeatus1. de re mil. secundum Angel. in dr i. is creduor. &ibi Paul. de Castr. dicit, quod quidam sunt casus
qui manifeste veniunt, ut incendium ,ruina, naufragium, & de istis non est dubi um .Quklam, qui occulte veniunt, ut est furtum, & isti probantur per conte.
auras, ut si probat, quod sibi fuit fra chim ostium, & hoc apparet per testes,& per euidentiam facti, sed quhd res fuerint exportatae non apparet, stabitur eius iuramento de hoc secundum eum, &vide Spec. in m. de pigno.S. I. ver. no. quod scredron & Bartol. mkg. quis ex a gentariis. 6.sed deerin. dc per canon istas. mo. bo
tionem. Vbi referendo dicta B art. md II lyguis exam nrariis. g. n. dicit, dum quaeri. eur qualiter probetur perditio rei, quod quidam sunt casus apertissimi, ut incen. dium, vis, hostium incursus, & tempestas, & tunc tenetur aperto probare. Quida sunt casus occulti, ut latrociniude no-
234쪽
cte coinmissum , ves derobatio in campis,& tunc probatur habito respectu ad quali tatem personae temporis & similium,puta inuenit quis hostium suae stationis aptum de fractum, ubi erant res depositae, vel in. trauit locum pcriculosum i quo iter,&exiuit pedester, re dicit per latrones se tuissederobatum,& sic de similibus. argum. non omnes. a barbaris p. de re milis. Nic. nculus.& in eadem parte vide quae dicam infra in quaest. in Opit, sutor habet res alienas initatione fuerunt sibi derobatae, &c.& aduerte, qma mors naturalis praesumitur sine culpa, secus si in alia morte commo. ι si ut certo. I sivi certo. quodnor. pro animalibus mortuis.
Vestimentis furtim sartori ablatis, cuius damnum sartorisne,an dominiὶ
R O, sartor in statione vestimenta cenebat, latrones nocte effregerunt illam, inde vellimcnta trax runt, quae risur an illec mendare teneatur Et di Co, quod non, quia fui tum, quod fit per e stra. ctionem, maius est aliis furtis, & inter eos castis fortuitos connumeratur, Vnde habet specialem mulum s des aci. sex. xit per quod patet, quod speciale crimen est.& quod specialem riibri c. rcceptr, ncctuit colentus furtum S cstra tui a ponere
in tit.generali de furi .p quod patet, quod praetor illud graue reputauit. Similis ratio redditur. nos. causabu. leg. 3. g. I. Qiiod autem, si estractores mihi aliquid rapuerunt, quod ego non teneor, quia inter cassis fortuitos reputatur, Icx expressa est. f. oc. l. r . de os . praesec. vigit. ι 3. GFactura. quod ut grauius S maius, quam furtum, arguitur quia grauius punitur. Nam&effractores nocturni in perpetuum metallum damnan cfures nocturni non in perpetuum. C.demm. expilar. here ne . de es a I. sexpH l. r. unde nullo iudicio bona fidei cassis fortuiti praestantur. C. depig. I. quaser his .f.de a Lemini ea res.
Sed posito sine praeiudicio, quod iste
sartor simpliciter furtum & absque fra. etura passus fuerit, adhuc excusabitur. Nam misit res istas in statione, sicut omnes alb sartores, ergo est sne culpa.C. de pignor. act. l. 'gnm. F. de avi. Hur. ii g. quod Titiuu . g. apud Labeonem. Din. ad l quil g r. in culpa enim esset, si non custodisset horrea, quae custodit i solent, sed stationes custodiri non solent; ergo in culpa non fuit. f. commo. l. non sene. & ille, tui dedit pannos sitos, sciebat stat: Onem qualis erat, Δί quam fortis: quare ergo, si sciebat stationem malam, dabat tibi pannose est enim imputandum tibi, qui
dedit.fcommo. n. nec enim tenetur, qui rem vitiosam scienti vendidit, ergo non tenetur, qui res rc ponit in loco consecto
homini scienti, nec est imputandum isti, qui accepit, qui fecit quod alij faciut. Nec potuit mala custodia sibi DCere damnum, ut imputetur sibi inertia. F. commod. leg. ad eos. plus dico, quod furtum potςst sine culpa fieri, quo casu, qui per furtum perdidit, s ne culpa perdidit. argv. f.
desera. l. eum qui. maxime quia perdidit res suas. argumcnr. F. duo. l. quoa Nerua. f. n. O..de contrah.e .iquo A e. s.st Licet ergo pars altera dicar, quod culpabilis fuerit,probet culpam. de a m . Is riti l g. chιrographis .ad or L primo pro b c t urergo,qubdista est statio consucra. Si quod
in ca publice conlucuerunt hominus non ero vestimenta, & quod Hitcr alua, slationes ista bona est. & bona & fida re putatur, de quὁd ipse sartor perdidit ci- iam res suas & alienas, &quod illo sero, illa vestimenta posuerat in statione, sicut est a sartoribus con crum, si detur ii bellus, petatur c X qua causa, quo iure agatur. Martinus de Fano. AE ST I O XV.
Socius num casum fortuitum ab que sui euenisse culpa teneatur probarc
R o, an qui releuatur per casum Q fortuitum debeat probare quod abs sue sui culpa even t Dic quod si quid c mprobatur modus casi alis colurgentiae vcrisimiliter coniunctus cum culsia, ur fur in
quod uiplurimum contingit culpa male custodientis. Dum duoόus f Gn na. β'o M. vel incendium, quod Viplurimum cotingit culpa male vigilantiss .sep g sco' mo. rei vendi Isivenduat .adi. AqM. l. si fieremst uum. g. fornicariω. tunc non sun cit talem casum probare, quoniam culpa praesumit' praecessisse & infuisse casui,secvn. Bal. rnae Tt s ure
235쪽
creditor. Cis pqn. act. de ibi ponit qualiter probetur incendium sineculpa, & qualiter probetur furtum sine culpa.A E S T I O XVLDamnum ex negligentia obuetum,' 'an compensetur cum lucro,per diligentiam acquisito QV R o ; per unius ex sociis culpam
damnum datum est in quibusdam re bus 1bcietatis, an compensetur cum lucro,
in quo sui industria ii, cietas aucta est vide supra,in prima parte Principali. AESTIO XVII.
Coniunctione domus ab utroque sociorum facta, num de incendio v-
term teneatur, si unus tantum eam Occupariti in AE R o; contracta est societas inter
Ticium & Seium. Locaui meam d mum habitandam pro certo topore cuilibet eorum in solidum& principaliter,qua domum praediisti Ticius de Seius promiserunt mihi relaxare liberam,& expcditam,&assignare mihi eam, modo Ticius soliis habitauit toto isto tempore ista domum,&Seius non habitauit, modo domus combusta est,& nescitur,cuius culpa, quaeritur an possit agi contra Seium, qui non habitauit Nam cuilibet filii locata in solidum: ergo quilibet tenetur ad relaxandum do.
ambo dicti ci)le insolidain obligauer ut ad relaxandam domum, crgo quilibet intelligitur insolidum promisisse relaxare domum, prout quilibet in 1blidum coduxit, quia in praecedenti b. dicta intelliguntur in sequentibus repetita.
responit. .de verb. obtigat.cris Titius. pe. hian de quilibet conductoriim ad diligentiam de custodiam tenetur. lsi is cerro. Mer. si verius. U. commo. dc duo rei possunt constitui, ut ibidem sequitur, &praesumitur inccndium culpa habitantis factum.' 34sdeoo c. Uec. - . nisi clarc probetur contrarium, oc ite casui fortuito non debet adscribi. Sed dices, qui culpa pr sumis in eo, qui non habitaui te Respondeo praesumitur culpa in non habitante, quia non adhibuit diligentiam, quam debuit, descenim queri debet, qui parum diligentem socium admisit prosec.l ocius. LVAE ST I O XVIII.
Domus vicini, si ex incendio alteritas domus, per modicam negligentiam facto, lit combusta vel diruta, quis teneatur de damno QV R o incidenteri quod si mea domus ex modica custodia est incensa,& deinde domus vicini est combusta an emendanda sint damna Respondeo,incendium quandoq; oritur casu fortuito abs Culpa aliqua, dc tunc no est addenda amiambicio Licinus. cumgo.in prisc. t deo c. praesiae unde ex tali inccndio non obligaturae l. cum duolus. f. damnast prosic. E. t hoc ca, su vicinus, cuius domus est exusta vel de molita, causa incend9 agere non potestss squis mo. g. quo accitur.d pDd vi aut clam. Is asius. g. eLI-H a. sibi expressie nor. Dixit ramen Iac. Butri. quod quando pro salute totius viciniae una domus diruitur, ne ignis omnia ruat, quod contribuendum est ad istud damnum per omnes vicinos, sicut cum fit iactus merci. um pro caluanda naue. l. a. F. adi. Rhodiama iactu. Et loquitur in diruto non iusto. 5 uterq; istoruin verum dicit. Interdum in-l cendium orifex culpa; & tunc aute ult pa certi hominis, aut incertKii quidem exl culpa corti hominis tenetur emendare damnum conrbustionis, quia culpa etiam; ia re propria praecedens casum in re alien a o bliga re co n sueui t. adi. Afi-.qna oc
insulam. eodem Iita . quia unius factum alios non debet in periculum trahere, g. emicairuus. ad i. i. ML s ibi M. Si autem celti hominis culpa deprehendi non potest,sia colonus in re conducta non habitat per se,nec per familiam.& semper abstinuit ab igne,ibi faciendo domum: tamen retinebat ad conseruandum res Q. as, non tamen hoc casu est possibile de do mo , in qua habitat, ignem tiansvolare ad aliam domum. Patet exemplum. ad LAquilinquisfumo. g. raef.eis es' asta. non n. est in culpa incedij ille, qui igne non fecit,nec facere consueuit. Patet et exempluin incendio holpiiij leonis, quia non apya
236쪽
et an incendium habuerit culpam ab ho .spitibus vel ab exercitore & hospitij, vel a famulis eius, secundum Baddis Isicreduor.
Gripig. act. dc tunc non tenetur Dominus primae domus exustae, quia certi hominis factum probare oportet. .cluet. g. J.na. A. Db. cum ista actio ex patie conuenti mera poenam cotineat: probatio enim debet esie necesIario concludens. L non hoc. C. de cognara. c.infraesentia.deproba. In dubio vero
hi praesemuntur ignem fecisse, qui soliti se ut ibi ignem facere, & ab his debet inquiri veritas de culpa & culpabilia loca. l.
Dominus horreorum. Nuiri quid autem in dubio praesumatur casus , vel culpa, orto incendior Nam plerunq; inccndium, id est, ut plurimum culpa fit. Lydfrios praesec.m-Iusipera. orcommo. rei ven. Lsi ven sua. potest dici, quod si non constat ullo iudicio deco. qui fecit igne,& Dominus crat consuetus elia vigil & diligens, quod non teneatur Dolmnus in dubio. arp. de remiis.
ahas si erat homo parum circumlpectus, vel conitar, quod is Iu so cum fecerit,teneturus. loc. Uiquus. i m. g si colonus.desouit enim esse diligens in te, S: ta in ilia tua. fad
llat, nec causam ventorum, si propicr vi mventorum ignis plus solito arsit. υthac 'GLI. de incendis rus. nau. l. quiae es. sp
capit. 3. Et ideb si ex qualitate vel quantitate ignis incendium ortum est,qubd praesumitur per locum abeste tu,& Dominus vel Inquilinus non adhibuit diligentiam, quam debent adhibere homines soliciti, tenet' de isto damno ratione culpae. Si aut e casu vel infortunio hoc accidit,no tenetur. In dubio autem si costat de facto proprio vel culpa , quia tenebat ibi pueros, qui inccnderunt,tenetur,alias non . Verba sunt Bal. in consilio quod incipit. Si domus propria ex modica custodia ea incens.
Animal rustico in siccitam datum, si ante tempus ,quo foetus di itidi
mnum VI o, dedi asinam meam in cci tam in quinquennium,&qst consuetudo, quod in fine quinquenmj diuidatur asina, & foetus vel pecus, & fructus earum, interim asina periit naturaliter , nunquid rusticus mihi tenebitur ad aliquid Z Dic non, quia eode modo esset peritura penes me, etiamsi fuit tradita aestimata, quia in contractibus non ordinatis ad Dominum aestimatio non facit emptione. d. ccuduob. g amna. oe.Ls Et hoc per regula tradita. f. de contra. emp. l. cum manusua. f.nemo. Sed quid si periit casu fortuito, cui resisti non potuit'Tox. dicit. lnd. g.damna.quod periculum est commune, unde si asina erat aestimata Io. rusticus tenebitur mihi roficere quinq;. Nam si nihil reficeret,iotum damnum meum foret,quod cst contra illum text. qui dieit quδd damnum commune, Et scaliter iudicamus de casu fortuito,
aliter de naturali,secundum Balta LI. Cprovoco mortem naturalem,quae exacris intemperie, vel epissimia, vel si vacca, vel asina moritur,du parit. Fatalia autem vel casus fortuiti appellantur ea, quae proueniunt dispositione innata secudum Bal in L r. C. de LI.s expen. Sed si intemerui culpa rustici, tenetur emcdare tota quantitalcm, quia ante tempus diuidendae se cietatis tota asina mea est, licet aestimata fue rit tradita; v t p raedixi .D. C. l. ipascenda pecora. Si autem, postquam asina debuit aequaliter partiri,intcruenit culpa rustici, tenetur emendare mihi solum dimi. diam partem preth, quia non damnificauit me in plus, secundum Badd. in LLI.
AESTIO XX. Impensas num rusticus deducat ex medietate fructuum,quam Do-
VAE Ro, pone rusticus promisit mihi
timidiam partem fructuum Vaccar u, an deducat expensas sumptuum t Respondeo non, quia similis est partiario colono, de quo tamen latius in s. parte principali in 2 q. q. in ver. bene faterer, qudd si colonus, ubi dixi, quod aliquando Dominus reficit medietatem impensarum, quod vi detur qquius ratione ςqualitatis seruandς, quando colonus alias nimis damnificarectamen cogita, item instar soch habet in ali
237쪽
quo ut m d. f.si coeunda. in Dum d--δ.ρυθα se 1. μαιμ nurces. g. vis a tor. haec tamen clιfferentia est inter hune rusticum&vorum socium, quia contractus ccitae transit ad heredem. sed non societas. Lacti re g. morte. f. proseruenn si moriuntur animalia casu fortuito , rusticus non tenetur domino. ut C. deparasporada. sed in vera secietate tenetur socius emendare mediam partem damni,quia hqc est natura societatis. ωL I. C. prosocio. aut ergb est simplex custos&pastor, aut partiarius pastor. Primo casu non tenetur de casu naturaliter vel accidentaliter contingenti,nisi culpa prscedat casiam. vi certo. g nune videndum. ver.quod verosenectHe. s.commo. Secundo casu, quando est partiarius pastor, α tunc aut partiarius fiuctuum, siue foetuum; ant partiarius primorum Capitum,&sic socius secundum Bal. in I. I. C. desurit. estis. pen. Se est este chus, quia si est socius, ut quia pecora sunt c5 municata, vel quia conuenit ut essent soch, damnum fatale est commune v d. bstin coeundaris autem
est pastor partiarius fructuum, sue foetuu , ut qu ia vacca vel pecora et rad u ncia r i nsoccitam cum pacto de fructibus d. urde dis,& tunc aut sunt data' aesti inatet i ustico, & casu fortuito perierunt, Δ est commune periculum , unde rusticus tenetur C. mendare Domino medietatem aestimationis .etud. g. damna Si autem non fuerunt aestimatae, nec apparet de animo locietatis contrahendae. Ac tunc Lotuin periculum est domini, &c' vera, nis pastor fuisset in culpa, quia tunc totum periculum est pastoris, secundum Pe. N Bes .inael ρο-
stendi. C. depse. non enim est contracta sci. cictas , nisi ruspectu fructuum, & satis est, quud rusticus ponit operam &im pelam, nisi pactum . vel consuetudo faciat transire periculu.m hoc enim standu esset co ssuetudini, quia quod consuetudine caue tur pro expresso habetur Ne αδ eHEI. l. lquia nosti. g. qui Uua. &quare aestim acto lfacit transire periculum est , quia facit ltransire proficuum, id est, commodum. lNam si peeus vel vacca melioratur i naesti. imatione, medietas meliora menti cst Domini,alia medietas est rusticiaec ita pestiu-tur cum diuidunt soccitam, ut supra Faret in ro. q. Qui ergo sperat commodum, debet spernere incommodum. C. def-ν.Lmanifestissmi. f. eum in securada. Cum commodum sit circa idem, scilic. circa ipsum principale pecus. Conclude ergo tres in
sus ; interdum totum periculum est pasto ris ratione culpae,interdum totum Domini ratione retinendi dominu rei in stimarae , quae periit casis fortuito, interdum est commune periculum ratione aestimatio- nis,secundum Bal.is aetWpastenda.
Societas ratione Vaccae contracta, num ea mortua duret in via
V-R o, vacca fuit data in soccitam,
moritur vacca remanente vitulo, an
societas duret in vitulo 2Dic quod sic, secundum Gl. inliniaquod. tavras remanere.
Fundo inter duos socios diuiso, si v nius secij pars cuincatur, num v-
AE Ro, duo fratres soch habet duos
Miandos communes, diiIiscrunt, pars unius tuu evicta, an periculum cuictionis sit communet Dic quod periculum eui. ctionis cst commune,quia cum diuisio vi. cum permutationis obtineat, diccndum est , quod habet locum euictio , sicut in permutatione. cidererupem. LI. Be cst haec quaedam Permuratior, do ut des ideo tenetur de euictione socius, S sc pcriculum e uictionis est commune. Vcrbi gratia, fundias non euictus, videlicet io. fundus eui. ctus videlice t similiter Io. scd si ista Io. refunderentur socio,cui fundus fuit euictusal: eri cio nihil remanerer, refunduntur ergo quinque, & hoc subtili ratione quia sol una mediam habet a consocio, secundu in B. l. in I. si a M. Cfumi.er. Et hoc intelligo verum secundum Guil. de Cu. in d i quando fit diuisio per modum a dignationis rerum, puta, ego Δ tu habe. Damus duos fundos communes, diuisi-nrus, ita quod tu habebas unum fundum, S ego alium, ista diuisio est per modum assignationis, de sic si hoc casu euincaturitieus fundiis, habeo recursum contra te pro parte tua, quia videor habere ex per . muta One quadam , quia ego diuisi tibi par rem quam habebam in tuo,& ideo teneris
238쪽
neris mihi pro parte ,&sic loquiturae L siquando autem fit diuisio singulo. rum corporum, ut & habeamus fundum communem,& diuidimus perlimites,&per medium hoc casu, si quaeras an debeatur euictio, distingue quia aut euinci- cur pars mea propter tactum tuum,& tunc teneris mi hi de euictione , ut pone, ego &tu habebamus hereditat comunem, diuisimus hereditatem, & illorum fundo ru, qui ibi erat,quilibet habet mediam, certe hoc casu, si euincatur, habeo recursum de euictione,ut si tu ante euictionem obligat-ses fundum vel medietatem.&ided si propter obligationem euincitur habeo re
cursum contra te. C. com.wriau. si tres,
Vnus sociorum qui ex rapina, fumto,Vel usura damnatur,cuius sit
QV AE R o, unus ex siclis,ex usura, furto
vel alio maleficio lucratus est, modo damnatur, cuius debeat esse periculum, usuum proprium, vel comune ρ vide supra in 2. quae ih. quintae partis principalis, ubi clare dixi. Quibus adde, quδd si unus lociorum soluit codem nationem ob pro . prium maleficium, illud in societate non potest imputare quamuis sint chomnium bonorum. Et sic n. quod si unus fratrum soluit condemnationem occasione propris malefici), damnum sit proprium, non commune,quamuis hereditatem patris cum alio fratre habeat communem. Ita D. Spe. mii delud in . parrie Spe. verisAquitur. g.qui alumquod limitaverum,nisi lucrum quaesitum ex illo maleficio, ex quo fuit damnatus fuisset, socio communicatum. l. quod aurem ex furto. g. . . oloris. siue sit damnatus a iudice, siue iussus
a sacerdote, ut quaesitum ex maleficiore. stitueret,secundum Mar. Sit .mi quodemm.fρυθα cum praeceptum sacerdotis man. datis restitui damnum ex maleficio datum dicatur sententia, secundum Hos mcsi dest l. sine. quanquam.de usu.ino. Re liqua vade ind. a.q.quintaeanis principatu 'M AESTIO XXIV.
Bona a filio vivente patre dilapida
ta, num co mortuo in filio partem suam sint imputanda. in AE R o, filius res patris dilapidauit
&consumpsit,& vivo patre surripuit&luiit, deinde iste pater in ortuus est, omnibus filiis aequaliter institutis. Fratres dicunt huic , qui surripuit, quod tanto minus accipiat, &in parte sua imputet, nunquid possimi eum compellere videtur, quod non,quia damnum datum vivete patre, non venit ista actione. l. o puro. gsi si doloss.f. er. Item videtur ei remittere pater Ex coniunctione personarum. ar sdeproba.l Proctiti. EDdehvidour,quod cum pater nihil dixerit in testamento, quod fratres nihilo petere. αδε in .
rium videtur. f.depa I. Irreoratres. Dic secundum Guil. aut iste filius erat emancipatus,& tunc, sue consideremus crimen, siue poenam, siue obligationcm, siue cxercitium, obligatio ista statim nata est. vs.
sita actio patri, ille pater moriens ad hcredes tranimittit actionem. de priuatu del cytr. Et ideo ad quemlibet pro parte pertinet illa actio. C. de heri ac Uiadal a. Si autem erat in potestate, non fuit nata actio, sed obligatio naturalis. Iseruire. de fari Ex ideo dicit Guliel. de Cu. quod clim non fuerit nata actio, sed solum patri naturali ter obligatus, heredibus non subuenitur opere atiionis,sed opere compensationis
forte si alij pereepissent fructus vltra qua deberent, & iste agat, poterunt opponere compensationem. f inde. t farra astrare . de compen. Od quod surae.de neg. ges.l. . g. putas. Et intelligo quod veniat Blum in compensationem simplum, non duplum, nec opuadluulpiunn Dami enἱdamno comm/siod.
Non obstati. Irras fres. quia ibi fuit L etum furtum post mortem dc functi, ib
Soch duo si habeant domu communem, & unus corii, qui habet partem linferiorem,c5mittat delictu,
239쪽
116 Petr. de Vbald 1 C. Tractat.
quod eius pars debet destrui, num
tota domus propterea destruendaὶ OVAE Ro, duo Geb habent domum
e communem , unus committit delictum, propterquod debet destrui domus,& committens delictum habet partem inferiorem,an tota domus debeat destruit Primo videtur dicendum ,'ubd debeat
sic in contrarium facitί si comm . . quemadsertamis. Ad hocnesiqui 3 proparte. f. de his quibus is indig. o l. a. C. quaredo sequibin quarta pars de se non amplius. 9 si deleg. r. r.ind. g.de operataicis,quandoque aliquid faciendum quaeritur ante sententiam, quandoque post sententiam, ante executionem, quandoque post executio nem. Primo casu,quando ante sentetiam,
pone quod quis vadit &ostendit partem superiorem, de petit quod ludex non pronunciet domum destrui,&tunc Iudex, si vult, potest commutare poenam destructionis in aliam, quia esset incommodum alterius pariis. I quidergo. g. p agr-- . de his qui M. ins. secundum Cy. α Bal. int,si meriar. c. tumfam.quandoque quaeri tui post sententiam, ante executionem, quia suit pronunciatam domum destruenda,& tunc fiscus redimat partem alterius, & postea destruatur, ιμ ρεμ erit. Τῶ ad . est mna lim. g . deleg. I.sta. quando es qui W quota 'nde. sed si fiseus non vult emere, quid habeat facere Iudex vel pars, infra videbitis. Tettio casu, quando post executionem, quia domus est destructa totaliter, N: tunc potest sicius cotra secium agere, quia suo facto est
re qui fecit destrui, ad hoc est aduertendum,aut domus prius publicatur,& pub licata destruitur, & tunc videtur quisd ludex no teneae, ar. ga ratione partis potest super toto disponere. C. deven. re iracum pris con.l r.b.ro. istud procederet,si pone.
remus fiscum velle, sed si fiscus non vult, ut statim dicam, tenebitur actione in factumus. adc Aquit. l. quemadmodum. 3 magι 'aru 1 lex q iubet dom u destrui,debet intelligi sine alterius laesione. l. a. ρ mento.
ae tes Deuerior.dicit uod ludex debet ab. stinere se a destructione, & esse contenrus sola confiseatione, quia statutum dehet intelligi absque praeiudicio tertij. ω d. g. q-a Principe. Nam si priuilegia recipiunt interpretatione arctativa, multo sortius odia & statuta poenalia. b. spost L cum odamia. F. commum iam. Is is eum quoss. deperis. scom. rei ven.Hectos. Alij dicunt quod inferior tenetur permutare cum superiore, quod falsum est, quando res est communis pro diuisb.Si autem domus vel turris esset communis pro diuiso bene possiet compelli ad diuisionem,&aLsgnaretur ei vel fisco pars superioraddi mendum, inculpabili aut assignaretur pars inferior, quae non dirueretur, secun dum Bal.mae sesis erior.
R κ- is T I o XXVI. Frater qui citra fratrum consensum
ad stipendia peragenda profectus, &ab hostibus captus, num in suam
partem,debeat imputare quod pro redemptione e
OVAERo,tres erant fratres,unus voluit
re ad stipendium, alij sibi expresic
prohibuerunt, ipse tamcn ad stipendia migrauit,& ab nostibus captus fuit, cuius telem ui one sui fratres pigno rauerunt fundum communem omnibus proioo. 8. ab usuris, modo cum ipsi nolunt diuidere, quaeritur utrum tallia & usura praedicta debeat in partem ipsius capti imputati Z Talis tallia videt'causa pietatis este soluta, 3c ideo non imputanda in parte redempti ab hostibus. Caecap.Ihber captu . est enim in causam pietatis silutio facta. de dona. L si quis pro redemptione. C. deviocle. t. si capti in ad hoc quod no. Bar. de rem.
.LStichus.priuaretur enim successione, snegligens esset in tali redemptione. Contrarium tamen est verius, videlicet, quod solutum est in redemptione eius, sibi in portionem eius debet imputari,quia cau-ssa ipsius capti fuit solutum,nec videtur lutum animo donandi.Hoc sentit Balesiui
240쪽
fratribus est captus ab istis de secietate, qui dicuntur latrunculia. quia tisron . Τῶ rest si ab hostibus inimicis, quod alter frater soluit,&4psum redemit, potest repetere a fratre , quando frater redem plus potest soluere de suo , secus autem si non posset luere de suo. Ad hoc indu
citae I liber captus. Idem tenet ipsemal. then.sicaptis. quid autem essedin patre, videtur secus,vt idem not. manthen. exies C.
de e . o niam in ae aurianscaptiui. Et per hoc non obstat, primδ quod in cotrariam partem adduxi quia illa iura loquuntur in patre. Praesertim pdicta sunt vera,si fratres
contradixerunt.Zde l. Nesennius. C. eod. n. L almenta. & tenetur captiuus redemptus habere ratum, quod gestum est pro eius redemptione, ut dicit Authen. si captiui,&quod not, Ba .in aetatishus. Et si quid cst solutum in usuras, dicitur interes se ipserum fratrum, ut in c. a. ibi not. Inno. Vnde concludo dictum redemptum debere in portionem suam imputare, quod pro ipse redemptione est solutum, clim venit ad diuisionem cum fratribus. Et ita consuluit Do .Diony.doPerusio. in consilio quod incipit. In Chrisin
AVAESTIO XXVM. Uecturalis num teneatur de blatio, ne mercium propter cunctationem
unius vel alterius diei, per pactum inter ipsiim & Mercatorem ad me
Merces si non .eminalis culpa,sid sonuiu
Moran cesserit um peruulum indebi.
Prima Hes inter Eupro homine, ubi nihil renide Hestigatum. Periculum non pertinet ad eum qui cestri perfectionemora Metain.3
OV AERO, in quaestione de facto quida
Mercator de Cortonio nomine Blasius, clixit essendo apud Cortonium cui-
dam vecturali, nomine Vannes, de Comitatu Perusi),Vis tu ire Fabrianum pro duabus salmis pannorum grossorum,quos habeo ibi,& hoc fuit ante Pascha natiuita tis, & dictus vannes vecturalis respondit, volo, sed non possum ire ante Pascha natiuitatis, & ipse respondit, vis tu ire facto Paschate, respondit, volo, de sic fuerunt in concordia de vectura. Et Blasius dedit illi literam ad hoc, ut haberet pannos , qui Vannes habita litera reuersus fuit domum suam,& ibi fuit diebus Ve. neris, Sabbati, die Dominico,& die Lunae, α dre Martis arripuit inter , S: iuit Fabrianum, &datalitera habuit pannos, quibus habitis reuertebatur cum ipsis,& cum fuit prope stactam filiorum V. becti obuiauit quibusdam de secietate Domini Ambrosis , mi aggressit didepraedati fuerunt dictum Vannem de dictis pannis & bestiis, super quibus ipses ducebat , & ipsas bestias & pannos secum ducebant, per .certum spacium. Et post dies reinuenta fuit v-na ex dictis bestiis , & certa quanti
tas dictorum pannorum apud certos, quorum aliqui erant capti a dicta societate ire aliqui non, & partem panno, rum restituerunt, habita, primo certa qua titate pecuniae , antequam ipses restituere vellcnt. Modo dicit dictus Blasius dicto Vanni, restituas mihi pannos, quia ob tui desectum sunt amissi, quia non tuisti in termino, in quo debuisti ire, quia debebas ire die Lunae, M tu tuistidie Martis. Ita quod ob tui desectum sunt amissi, ac etiam, quando illi de societate obuiauerunt tibi, potuisti incidere funes, quia illi de societate non portassent pannos, cum inuenissent alios cum aliis salmis Scorani, de non duxerunt ipsas.
non teneatur ipses restituere, cum non
amiserit ipsos ob sui defectum , sed casu fortuito. Bald. super hoc puncto breuibus verbis c6suluit,quod per tum Mercatoris fuisset, cuius erant panni,& non vecturalis , quia casu fortuito , & non culpa vecturalis sunt amissi. 1 commo. l. si ut cerro. g. nane Ud vim se de re tuae Leontractus. ω . Quiclam Do. Anton consuluit contrarium,&facit mentionem
de consilio Bald. 5: dicit ipse. Primo quod de iure dictus Vannes vecturalis