장음표시 사용
241쪽
de ver.ob.Lcontinum. g. ita. hoc etiam cito
potest liquere. Item dies Lunae erat dies solennis, quia erat festum innocentium. de consecra.d . 3. Pronunc iamdum. qua die licitum erat feriari, id est, vacare ab opere. Sicut vacant fabri & textores, Ita possunt octo vacare vecturales, quia in honorem DEI faciunt,& ideo non culpantur ,&ideb ratione morae cessantis & culpae non subsistentis, tum beneficio celeris profectionis, tum etiam propter angustias temporis. Et ita dico,& consulo,& alias consului provecturali, Non obstatica .siquis ramen. f. quis camquia hic se non arctauir,imb celeriter pro fectus est. & in illo 3. est casus contra allegantem , debuit mclius inspicere .iusquam factum. Et non obstat tirem quarιIur. g. r.quia hoc tempore in se congruo,& ΟP- portuno,& securo,& existe te itinere tem pore , quo iter arripuit non incongruo, licet ingens casus fatalis damnum attulerit, tamen hoc casui , non culpae conscribendum esse superius probaui,& probatur in I .in exercitu. o g. vis mauor.m contra cu.cumst. Verba sunt Bal. in dicto consilio.
Molendinum sub vali conditione
venditum,Vt emptor teneatur praesi-
cere molendino claustrii m& locum idoneum, quaeritur ad ovem spectet
damnum, si istud molendinum diluuio insolito de
I Homo non construarum per restitutionem deperdisi. a Promisso facti hominis, non comprehendis fac um vi diuina iliarum. 3 Promibor non tenetur de case formiso non praeviso. Promissio facIi in dubio per excludis casu ortuIIum. s Promisso facti habet tacitamisiam condisioneministis a laus impediar. σ Parietem quisustentare promitiis ebet eam sustentare in eadem decies quia te in
'Man tenere,verbum quidsignifer. δ Expensus qui tenetur facere ratione νώ. um ad breue te in percrpiendo rum non cogitur facere expensu ad perpetuam rei iniis rem. y Debitor quando reneatur de case fortuito' Distinguitur. ro Promissor unim rei non renesis ad alterara, etiamsi unafri vele abaltera nonpossit Ir Contractus bona Dei interpruasur naturali
ra Incarptum quod utilite ait pro res actoue habetur. V Ro, casus talis contigit in quo instrumento, in quo unus socius vendidit partem suam alteri quorundam molendinorum & clusae, reseruatis propter pretium non solutum ultra quasdam quantitates, quas pepigit pro eodem pretio, fructibus certi temporis, id cst, unius anni. Reperiuntur haec verba formaliter: teneatur etiam dictus emptor omnibus suis sumptibus & expcntis manu tenere, te aptari facere dictam clusam,&locum,& dicta molcndina, ut expedierit,nec pro ipsis manulcntione, aptatione dictus venditor in aliquo teneatur. Accidit quod fuit diluuium valde magnu , &jnsolitum,& dicta molendina irreparabilitcrdc struxit,&dictam clusam,&locum proprium dictae clusae & molendinorum prorsus inutilo reddidit,& multa alia maxima damna intulit dicto emptori in domibus,&c prope positis, nec non & aliis habentibus molendina in dicto Tyberi. b do quae ritur, utrum dictus emptor ex virtute dictorum verborum dicto venditori ad ali quid teneaturi Et dicendum quod non, causis & rationibus infra scriptis; Tamen ad cui dentiam sunt praemittenda qu ςdam quae ita naturaliter sunt vera,quae non possunt negari. Et primo, quod propter sortunam aquς,& continuum cius impetum, non possunt molendina, & clusa in eadem qualitate manu tencri, nisi sicut successiue expedit rcactando, quando destruuntur in totum, vel deficit aliquid, nec cnim auxilio, nisi vis diuina interueniat,conseruari possunt. Et est molendinum simile aedibus, quae conseruantur resciendo. deser.wlrad. l. eum debere columnam.
Item et est simile homini qui non conseruatur,nisi per restitutionem deperditi, ut dicunt Philo phisi deis. I proponebatur. deneg. gs.lsiue hereditaria. B ver. H. Lim
242쪽
Ρ et r. de Vbald. I C. Tractat
Septima i quia ab omni promissione
tamen quado superuenit vis diuina pensae.&fulmede coelo,vel grando,vel naufragiuimpossibile est rem vel hominem conscr- uari, & id natura manifestum est . dea I. emp. I ea res.f. de ver. oklanter stipulantem.g. sacram.ωιm si
Prima ' igitur ratio est ista, ille qui pro.
mittit factum hominis, non tenetur de facto fluminis, quia non promittitur factum fluminis, quod vi diuina acciditusis dam. pressh no. Bazuj.de venob.l in uitiosa.pactnm. nam naturaliter hoc inest.
Oetava quia omnis promissio facti habet hanc tacitam conditionem, Videlicet, nisi iusta causa impediatusde ver.ob.lmista stipulitionesiluerasemper Bar.l tem in telli tur haec conditio, quantum est mihi pom bile custodiamus hyca. l.
inferi . Guminum. s. Seriatu. ibi mus , N. - rimm infecti. quida ibi Uextrinsecus, M. Inprin. eod. ti. ubi eucasin adsturam. Τdereg. iv.Lconfractin Gieis com adliseram. Secunda j quia casus fortuitus non fuit prouisus, ergo no9 tenetur promitar de
casu sottuito. I sed es siquis. g. quaesitum. J.s mcau. LI. C. commo. pcr Cyn. & est ratio, quia ex casu nascitur cxceptio,& futurae exceptioni non intelligitur quis renunciare, ut no . Guil. de Cu.
Tertia, uuia iste casus fuit ita repen- in lege orationis. in authen. iusiurandum quod profatur ab his. in busticis intextu. Nona, quia casus de extinctione areae est casus incogitatus , quia nunquam alias contingit,& qui cogitari non debuit, ideo promistbr non teneturus dever. . Interistiputinum. 3 sicram. tam enim in selitam usum, & considerationem humanam non veniunt in promissione , etiamsi esset promissus casias p. de contrahen. emp. l. LsMin. s.frumenta. per Bari. or not.1. de neg. gest. l. cum aluci. Is ad i. Aquil. L quemadmodum. f. in hac. in verbosubirat. ikiιμι. ex.
υμι. o- ί sputaris ibi cum diuinare. Ur int si quis fumo. in verbo magna vi. etiam in L si ex giis. g.M. in verbo eas magis quam tu ρή.s Guast de Cu. Megar illam gorumenta procasi brum quaestionis. inae, . quasitum. Quarto, quia emptor non suscipit in se periculum, scd quandam curam & licitudinem secialem, quamuis suo sumptu & viciatum est solum , siue area, unde
hoc detrimentum non venit, cui vitium soli permiscetur , etiam si esset sucst aqua.vbi eis expressum. Duodecima, quia illa verba, ut expedierit quoddam temperamentum, sunt ab lutae locutionis , ut redigantur ad arbitrium vi sensum boni viri. Et primo dico,quod dictio,vt,seu,pro ur,idem est dictum, quod sicut tempus requisierit, sicut pro lupore expedierit, sicut dictauerit. Clis ede .cedua.d.de re iis qui sepulchrum. g. sumptu . est Osquu.gscolonurist Gipu.e-lis. debe. L a. g. modus autem. f. de exercitiam. l. Lucius.Quare est modus in rebus. f. delverb. ub. t. si aga quis. f. ea lege. C, de annonisi mali, ubi solum, id est, area vadit in profundum & liberatur debitor. Cisrure -- ρυια II. nam &hic arca quantum ad usum
molendini de substantiam eius mortua est& ibi refici non potest.' Sexta quia iste casus appellatur tem
243쪽
Decima tertia, quod tres sunt casus. non tenetur. f. ad L Rhodiam de iactu.lste' Primus manu tentionis qui signiscat pun-henda. f. idem tu .-ibi noIllene in Lquiare.
et aliter eundem statum , & cundem si-eficente. per alios & Bart. Sicut si promit-
tum , 5 eandcm qualitatem.Sed quia hocto Abbati manu tenere campanile, quod est praecisὲ impossibile de natura in aqua
non asterebat fructus remotis campanis, quae semper rodit, & semper mouetur,
non teneor manutenere campanas, nec
sequitur subiunctiuὶ Ze transitive de pri-
rein strumentare campanilo, licet paromo capite contractus in secundum caput chlani, non audientes campanas, non
ipsius, in pacto possibili subrogatum loco
vadant ad Ecclesiam ad faciendum obla- impossibile,videlicet,& aptari iacere. Sed tiones. τι i. quicquidastringendas. de ver.ob. pone, quod istud secundum impossibili si sunt destructae, vel vi ventorum ereptae, latur propter eorum naturam, quia non non teneor, nec potest mihi dici, tu de potest aptari eodem vel simili modo cer-bebas nouis potestatibus firmare , vel te iste casus est omissas. deverb. obis. l. quic- debebas claudere fenestras campanilis, qtus astringenda. Vnde considera ordinem quod si fuisset factum ventus non expor- scripturae. Nam prima pars incipit manu lasset eas: hae enim ambages sunt. l. I. circa tentione, dc quia non potestene multum med um. C. de sententiis qua pro eo quod induratura, per se ipsam transit ad secudum tereti. Porro mola quae mobilis est,non de capur,scilicet ad aptationem. Et si istud se. bet refici, sed meta, id est, inferior pars cundum caput esset possibile in eodem molae, quae ins xa & immobiIis est. e. de loco debet reaptari ι si autem non est fando instrum. l. cum de lanionis. g. asinam se. possibile, impossibilium nulla est oblicundum naturam casuum illius. g. Vnde ligatio, quia impossibilium nulla est
casus contingens in mola non pertinci adlutio, & nulla executio , ut in regula iu- dictum promistbre, sed ille casus solus ius ris. nemo enim tenetur Mimposibia. de me. fieit ad impediendum reditus. Inoaerit .s i. Decimaquinta, quia realiter& proprio
Item t verbum, manu tenere,significat loquendo, etiam si quis promisisset refiexpensas in reficiendo, non in faciendocere macinas, & asa instrumenta utilia aliud nouum alterius generis aedificium. molendini, quod hic promissum non laus Si si maritus habet in dotem molendi. non ramen pollat dici illud, quod alibi di num, tenetur reficere, & lapides amotascit Iurisconsultus,vetera explicare & con- reponere. ι r. in . de impens. in rebin d seruare, prout aequum & necessirium ratibus factis. non tamen renetur facere est, noua tamen inchoare mihi necesturrim lapideam , vel pilastras ad soli se non est.f. de neg.sest. l. nam Sermω. tudinem molendinorum, undὸ leges quae 6 s viis. ω ibi est casus , qudd' manu te. loquuntur, quod vir tenetur, loquunturnere significat vetera, id est, ea quae olim in reficiendo , vel loquuntur in modeposita sunt in substantia, non noua , quia ratis expensis, quae possunt fieri de fruidem est dictum conseruare & manu tectibus dotis.Τδεθα matrim. si cum dotem. nere,unde demonstrat prςccdcntcm figu-gses autem in se mo. Cum enim nescia. ram loci, prout approbat.l. Ruriba. Posia. ortur quanto tempore matrimonium sit ducis legassia contrah. emp.raturum, non tenetur ancipitem expen Decimasexta si referamus nos ad arsam facere de sita buria, licet factam posbitrium boni viri, quod iacci inclusum
sit reperere. Hi C. de νει uxor a I.in rem.m in verbo, expedierit. de deico . liber. Henιi. g. si et ob impens . Ista in casu no-LTHM.f. Luram. Et ad libram iustitiae
stro necessaria non sunt, quia obligatio est considerandum est, qudit finalis causa limitata ad certum locum, & ut ita dixe- istius promissionis fuit, qu bd dictus ven-
tim ad totum loci. ditor debebat recipere fructus illius an- Decim aquarta, quia emptor non pro ni, unde gratia fructuum illius anni bremisit vendi toti tenere molendinum ma . uis temporis fuit dictum , qu bd illas ex.
cinas, nec promisit ei reficere, nec rea pensas , quae contingerent venditori proquirere molas. Vndes aedificium, quod reseruatione fructuum faceret emptor sci uicitur molendinum,& clusa suissent intus. Et hic est simplex veritas,& nihil aliud figura : tamen nulli fructus fuissent perce- substantialiter fuit dictum , nec cogitapri ,& fuissent fiuctus aeque perituri, ideo tum. Ad hunc ergb sensum veritatis tra-
244쪽
l' et r. de v bald LC. Tractat.
heudus Eth sensus scripturae, & istud se. ε'nare debet irar vivam rationem. Nam omnis i qui occasione fructuum breuis
temporis tenetur agnoscere onus expeniarum , non tenetur facere expensas ad
perpetuam rei utilitatem, sed eas demum quae sunt gratia consequendorum fructuum,& quas consueuit facere ille, qui habet considerare solum de fructibus illius temporis , sicut si esset coptima. iur, qui hoc permirieret. f.ρω. murim. l. de NU . l. hacten- - mrat Bari J. de impensis. in rebus dotakbus factu. l. impensem Et per notata ibi per Bart. deciditur iste passus. Praeterest 1 cum quaeritur utrum debi. ror, qui non obligauit se expresie ad casum fortuitum, teneatur de casu , dicunt Guillelmus de Cunio.& Cy. Rayner. & alij Doc. in 'g. sed interdum. distinguendum fore. Nam aut nulla culpa praecedit & non tenetire de easii. Et istum articulum prosequitiar Dinus.de υσ.oba conranuus. S. siquis. aut praecedit culpa, & tunc refert ι aut illa culpa non instrucbat casum, id est, non tendebat ad casum , & non tenetur. f
uuda, Mirum al in. gestes aliud estnon bare falsum per rerum naturam est, & his possibile. Et si videretur probare veritas, quae occulta fide potest ostendi, nunquamlcaruit suffragio, di imprudentia rerum lmerita non potest immurare, si diceret tu emptorpotuisti, & debuisti facere, tu scisite mentiri maximλ, quia necius rumentum hoc dicit, nec verba aliqua de hoc fuerunt, nec fuit dictum nec cogitatum iEgo credo, quod ipse alias sit verax , quod in hoc erit, sed si fallor in opinio ne mea, opus dolo mendacio & ma litiae suae resistere per vias εc modos quilsequuntur,& de iure, dc primo, quia inmnis promissio determinata secundum lloeu ita determinate includit illum, qui
omnem alium excliaditus. de eo quod cenolloco. Linquis ita. ver. quemadmodum. sed hoc opus promissum fuit determinatum lloco, scilicet loco molendinorum cluis. Nam locus praedicatur de parte interiori rei, non de parte extrinseca & rem ita, &. quae eidem corpori non cohaeret. Isis verss. l. t cm.
Vnde ex ipso instrumento colligituri
veritas. Item non tenetur quis facere expensam dubiam, dubium enim erat peri omne is flatu Me. aut erat ordinata ad ca-lpiam rerum naturam, an sperones citcntiam,&tuncrefert, aut ratis culpa non ve- profuturi, vel non. Vnde dubia remedianiebat punienda pex natura contractus,ut in culpa leuissima in contractu ultro citroque obligatorio, qui celebratur gratia vim usque, & non teneturgeommoda. l. sivi certo. g. nunc videnrim. se notatar f. deneg.gest. Lme hereditaria. Aut purgabaturoer actionem ex eo contractu, & tunc refert, aut casus nihilominus contigisset,&hoc est certum,& non tenui . v .adi. Rhodum. de iactu.csi vehenda. 3 idem iuris oris in tuum. de impensis in rebus dotatbu actu. deamonibus sobigationibus. Lis qui. aut certum est, qubd non contigistet, &χunc tenetiansfoommo.lsivi cerus sed interdum. aut est dubium,& tunc reus absoluitur. C. deploraritis a me. l. quae se tuitis. Sed hic in illo emptore nulla deprehenditur cul. a,& maxime, quia de tam subito&diuino casu non potuit diuinare, sicut nec de multis aliis, quae contigerunt in ciuita
te,&in domo sua. eui potest dici prophetiza quis te percussit Ex his apparet,quod ille, qui dicit casum venisse per culpam commissam in omittedo, debet probare, quod si illud non fuisset omissum , casus non contigisse . ni od in casu nostro pro.
non tenetur quis adhibere cum sumptu nec pro incertis suum patrimonium certum euertere. Unde in dubiis dicit lex, quod tutius est non nauigare, & tutius non aedificare in arena, imo pi us, quia ipsa veritas declarauit eos non ruisse profuturos. Item sperones nihil faciunt ad civ. sam, quae fuit versa in ruinam, nec ad te ctum fluminis qui fuit arenatus , adeo
quod etiam si molendina ste tissent in pede, tamen non vacinassent. Item coptumatores crant aeque migraturi, tum pro
pter diluuium & arenationem aluei &clusae, tum propter vacinas & alia utensilia, quae deficiebant in molendinis, quae non tenebatur reficere dictus emptor, di sic nullo modo interfuit, nec interest dicti venditoris sperones iactos. fuisse nullum ei commodum exinde Iaturi. Item venditor per fas & nefas pariter colit. Tertibi qui promittit domum,non te- IOnetur facere alia Oificia gipsam domum, etiamsi pro illa alia perueniatur ad domum, unde non tenetur struere viam. Et qui promisit tacere stagnum , no propte ea promisit facere viam & aquae ductum,
245쪽
quia diuersa corpora sunt.1. de excep. l. Nerua.d . ripsti. Bart. etiam nos. I etiam. g. iante. expensa cnim diuisa est,& diuersaliser.sia. ma. & est expressus text. & Glos opera. d. de meg. gest. l. eum Humi, st. locati Lmnaue Fasset .g.sita ori Marcius.& propter unum onus non teneor ad se l. si merces. g. - maior. g. qui colu duo, etiamsi separari non possunt, sicut si
ego promitto ponere tectu in domo, non Sexto, quia non tenetur quis insolita propterea teneor facere parietes, licet te- ag gredi. ff. de nee .seest. l. sine oria. Nam quietum sine parietibus poni non possit. vicconsueta facit, ab omni culpa immunis eum qui aedes. de usucapionibus licet superius est, ut patet in quaestione de equo relicto non posset esse sine inferiori,quia non po- in pascuis, & puto bonam fidem cum intest sustentati in aere. de damno infecto. l. dustria, quam dedit ei Deus, sufficerest
deneg.gest. c Procultu . de com. ροαὶ quam-Vndu qui promittit manu tenere teris.' notarer. . de iureiurit eum qui g. inpo- tum, non propterea promittit manui . pularibs . nere parietes,& qui promittit manu tene- Septimo, quia sperones a Domino an. re molas, non propterea promittit manu te casum fuerant per dictum emptoremnere Molendinum, quia qui promittit ac- praeordinati, & pro rato debet haberi, cidens, non promittit subicctum suum,huia fuit.utiliter gestum , ac etiam in- nec econtra. Vndξ si promitto serumninchoatum . de nig gest. l. Pomporim in ne- genere, non propterea promitto esse co-gociis. in verbo. o qia tamen. S: ibi plenc quum, Vel textorem, vel Molendinarium uoratur. Vnde nulla culpa est, si fortuille legatis .i l Aegato generaliter. & l. Titiarti casus iniquitas operam bene incho,
textores. Quarto quia verbum, manu te-
antis euertit. f. de neg. sest. LM an G ro. ncre, non significat manutenere per ali- g. r. s sin.-l. succi seri eius. b. m. imo quid aliud a remotis adiunctum, quia si e pro facto habetur, quod utiliter iirce. polset dici, tu debuisti super illam clusiam pium est, nedum ad excipiendum , sed facere aliam, quod est falsum. Nam ita etiam ad agendum. Casus cst ad literami on potest dici, tu debebas manu tene- ibi. re per aliud accidens separatum a re, Octavo,quia si tutor promittit rem pus ed pcr modum consuetum in Ioco illo pilli saluam fore, id est, manu tenere, &tantum. Vt l. venditor. f. constat. communia
ponamus, quod ista res sit nauis,&mer- praeorum. Et hi C nunquam fuerunt spe-gatur tempestate, certum est, ad eam nonrones. Vnde qui promisit accortinare teneri. C. de neg. gest. l. tutori de stoctu molendina , non tenetur facere spero L arboribus f. nauu. multo fortius idem innes inconsuetos , & insolitos, quia de in . socio redituum, & in quolibet bonae fidei solitis non intelligitur cogitatum. I. Uela. contractu. . I.deanm. Ο cib.leg. de aquapsu. arcen.LAprius.
Nono , quia verba de bcnt intelligi
j. rccte. ver. non enim. ubi in ea us ad lite. secundum naturam contractus.
seriissipulatus. Sed de natura istius con-
Etl confirmatur hoc moribus ciuitatractus non venit casus , nec etiam cul tis, & aequitate naturali , qllae contractuspa leuissima , si qua fuisset. f. commo. l. si
bona fidei interpretatur. l. bovi certo. g. ni ne videndum. or g. quod eterocius pro λει. Nam quandoque qui coptu senectute. nisi mendaciter & per calumat molendinum molendinariis promit-mniam dici potest, non secundum vcritii conseruare ipsum vacinans, si destrui. tatem. Praeterea ista verba, sicut expcdietur non soluitur sibi coptumum, nec tarit, scilicet pro tempore 3 nam huic vermen condemn Mur Dominus ad interesbo, expedit, semper intelligitur anno- se, sed stat in suspenso donec reficiatur, X u m tem pu s. l. r. inprine. g. de exercitoria. &quia ista est natura contractus .et II habuit est expressum de verb. obli. l. continuus. 5.
Iissi. 6 II industorum.I. quando dies legati item qui Insulam. debent intelligi in hoc a
ctu societatis fructuum , scilicet utrique Quinto, quia in isto contractu non ve. parti, non uni ex sociis . prose. Icmo. f. nil leuissima culpa , nec per eam casus Latio. ubi est si desoLIi-- nedum casus simpliciter. l. ivt certo. g. nunt
Des ud-. F. commo. O Sara. in L quod Vnde ista verba sunt theriaca contra V u 3 vene
246쪽
venenum , quia arbitrium boni viri inseditum omnem machinationem excludit. de procuratori . l. non cogendum. f. M qui iu- Τίου. sc Lucim. de exercitoria.
Decimo quod nihil de speronibus sit
promissum ultra omnia praedicta, sic pater , quia quando copula cadit inter actus duorum verborum, quorum posterius potest aliud inirmare , & quali ficare , certum est , quod in rmat illud. f. de vino legato. ιs n. g. cui dulcia.' demer- terminat & restringit verbum indefinitum. de ver. Igni. l. si cui fundus. Er praeci- iam verbum recipit naturam & rationa. item modificationem. F. operis liberrorum. l. eam bianus. si in omnibus. Et si .
militer, quando copula habet in se limi
tationem localem , totum antecoden SIntelligitur de eodem loco. de penu. leg. l. πim qMi bquida. g si cui penus. scd hic dicit & aptari facere dictam clusam ,& locum totum referri ad intra locum , 5 ad effectiva loci, de de substantia eius. de contrah.emp. paci.conuenta. Et sic de dolo ac concimine intra locum, non de spe tonibus est dictum. Et nota, qubd si aliquis aliter inter-
arctaretur instrumcntum, intentaret sal - um re &consilio, praeterquam Notariusa oc interpretetur. de appel. l. ab execuIore. quem credo veritatem dicturum.
Item quaerit ut cum istud diluuium fuerit die ultima Octobris, ista mo.
endina essent coptumata pro certis corbibus frumenti annuatim praestandis, de quatuor mensibus in quatuor men. ses, tamen in hyeme parum fructabant, sed propter aestatem quasi totum coptumum praestabant , quae aestas tora erat transacta, Vtrum coptumatoribus debeat remitti Coptumum pro rata numeri dierum praestantium de hyeme , an pro rata qualitatis dierum habito respectu ad utilitatem Verbi gratia. Pone coptumati fuerunt pro quin tuaginta corbibus in aestate , coptuma- prcs lucrati fuerunt quadraginia cor
es de fructibus, unde propter seme-be hyemale non perdidere nisi decem zorbes, an sub praetensione casus debe. int lucrati & locupletarit Dico quod non, sed debet considerat qualitas dierum arbittio boni viri, ut
i hoc alio exemplo. Locaui tibi domum, quae erat in nundinis Pro uno anno , pro decem in toto anno. Ista domus non erat utilis . nisi octo diebusl nundinarum , tu habuisti illos octo di es, qHi sunt finalis causa pensionis, licet decima die saperueniat casus migrandi , non tamen fiet tibi remissiopensionis tricentorum quinquaginta sex dierum. Lquias domino. iscari. sed arbitrio
boni viri. Item si locarem tibi vineam de mense Septcmbris pro uno anno,& recollecta parte vindemiae migrares propter hostes, non propterea pro numero dierum fiet remisso mercedis, sed pro utilita
t C eorum. argum. δε υσ.ob. l. eum qui cer
rarum. in yrin. o noratur Mur. matrim. l. diuortis. Vbi ergb utilitas praeuenit tempus finiendae locationis, effectus utilitatis considerandus est, non numerus dierum.
Ex quo sequitur, quod nec emptor, de quo in prioribus fit mentio, etiam si expresse casum suscepisset,leneatur, risi qu2tcnus in hyeme posset fructificare ipsi venditori, de non pro eo, quod fructificatum est in aestate praecedente, de lita es proport o valde ad iustitiam. ltem quaeritur , pone qubd dictus emptot suscepisset in se casum fortui
tum , 5c omnem aduersam fortunam, 5c casu molendina sunt destructa , ut praemittitur , dc tempore casus corbes frumenti valebat duos flore nos, pos . ver b valebat decem , an cous deretur tempus casus fortuiti, an tempus postea seque iis r Et dico, quhd tempus casus metitur interesse , quod est in dicta promissione, quia promissio ad istud tempus refertur , quo incepit esse in obligatione, de postquam interesse incepit esse in obligatione, facta est nouatio denouatio
Et sic consideratur tempus conditionis , id est, casus sertuiti in conditione po. siti, in quo casu consistit obligatio , nec potest post rem peremptam casu crcscere obligatio , dc interes Ie. Hoc notatures deneggs.Lme hereditaria. item aliud est subsequi pcriculum verae culpae, de non fictae vel imaginariae: Dr-na enim damnu dat in spe,de ideo spes sela aestimanda est, etsi culpae causa alia esset, quod econtra no est verum, nisi culpa habeat in se dolum verum, vel praelumptum.
247쪽
Ita dicunt omnes Doctores, ic maxime Dom. Guillelm. de Cta .in vinumesicer.
ra. Item iste casus respicit spem futurae perceptionis grani, unde est stmilis casui, quando quis dedit damnum in herba frumenti, quia aestimatur, quanti tunc spes illa poterat vendi, & nihil ultra debetur, secundum veram opinionem Iacobi de Arena, ut ipse notat in Leerire. arborum furtim caesarum. Hanc opinionem apprObat Ioannes Andreae, in ad tioniblustreati de unis damno dato. in additionibus suis ibi, licet Speculator, ibi varier. Ita dicit Bald. in consitio quod incipit. In CH RI
Sequestro per sentcntiam reuocato, num relinquatur potestas petendi damna & intereste, si liidcx decis nullam mentionem secerit
OVAE R. o; quidam mercator fecit se. da uestrari res alterius mercatoris, &proinde damnificatus est ille, cuius merces sequestratae sunt,quia vendi no potuerunt. Deinde reuocatum est sequestrum,& Iudex qui reuocatoriam dicti sequestri sententia tulit,de damnis,&intereste nullam mentionem fecit. Domum petuntur damna & interesse,opponit qubd non possunt peti, quia de calumnia agentis non potest quaeri,nisi in eodem iudicio,vt C.des ritibus cfi bris expensit. Derminato. C. de tu. sancimus. per DoLI. in contrarium dicitur, quod dominus calumniator tenetur criminaliter crimine stellio natus, quia citin dolo,& deficit titulus criminis. Ergo clui. liter tenetur ad interest '. Nam ubicunq; delictum concernit rem familiarem, ex codcin delicto nascitur ciuilis & criminalis.=.dest. L qui nomine. C. quando cistilis aerio praeludices crinisau. tr ornotatur in n.ssis
priuatis dei cI. Ego alias consului agi posse trem quandam .de dolo. o lsobum. Et
nunc consulo,quod ille,qui turbauit mercatorem in vcnditione rerum, quas possidebat teneatur ei ad interest , ut notatur.
1 uti possidetis. ι se δεο. l. sin. snsin. vi imamsse. cui glossae etiam sapientissimi stare
debent, di ibi videant. Etί terminato. nihil facit ad iactu m,nec id q uod notat. ιn Lon-cimus. C. de iussicias. quia hic agimus deinteresse rei principalis, quod semper peti
potest, unde cum contra istum, ut video, mercatorem,qui vocatur Dominus Iacobus,liqueat ex probatis sentcntia, pro eo lata iniquissime debet emendari, & Consul tor,qui pro Domino Iacobo consuluit, considerauit probabiliter vim iudicij moti a principio, sed non mouendist de infamibus. Ldebuit enim. Illud est certum, quod
Dominus lacobus, cum nihil probauerit, praesumat calumniobem Ouiise litem. leg. primi. de aduocatis diuersorum iussici capr. de electione. lib. M isse. Item non consi. dotauit, quo iure veniat intercise , quod
est rei pretium. Est enim aliud rei pretium, aliud impensa. f. de rondi. ordemonstrationibus. l quilus diebus. g. I. orfacit quod
notat Innocent. in c. M. quod metu causa. rta
dicti Bulae in confilio quodiscipis. In Christino
U AE SI IO XXX. Creditoribus patris ex causa cambiquomodo subueniatur,. si pater timendo itineris periculum ratione
cambij sibi sitisti piendi, omnia bona filio emancipato donet t
V AER o, pone concepi in animo meo' exercere artem cambid, mittendo pecuniam ultra mare; & timendo pericula maris emancipaui filium meum,&donauiei omnia bona mea. l. omnes. f. Lucius.1.dchisqi a d. cre. deinde incipi sacere mer anciam, omnia mobilia perdidi in mari, quomodo potest subueniri illis, qui ha
bct me obligatum ex cambio Et videtur. quod non subueniatur, quia aduersus creditores la turos no potest excogitari fraus,
In contrarium videtur, qu bd dolus causam dedit huic contractui,&q, malo more gestum est, debet rescindi. Nec est aequum in lucro morari filiu , & creditores damnusentire e . de his qua in uaecre. I.ai rasor. glheca PIO. lac. But.dicit quδd creditores futuri habent utile beneficium istius edicti. arg. C. dedo. ante nuptJediam necesse. Bald. mrubris. de re c. his qua in uae dicit, quod hic praesumuntur facta non lumin frau dem , sed simulata, quae simulatio nul
lis creditoribus nocet, vino. C. de rep. her.
248쪽
i. Secus si futuri creditores erat credito
res ex causa lucrativa. argument.d. c. r. f.
V. secundum ipsum Bald. qui ratam pinis. Quid si mercimoniarius rupit in fugam , qui debebat mihi too . ego in fuga illum apprehendi, & accepi centum , quae habebat in marsupio, nunquid ego sum factus dominus istius pecuniae Et videtur quδd sic, quia iuris authoritate executio.
sutis. g. fundum. In contrarium videtur, quod istam pecuniam debeam consignare iudici, vel saltem notificare. Nam sine domini voluntate dominium adipiscino potui. Nec obst. quia ibi loquitur in legitimo administratore,secundum ipsum Bald. in rubris. RVAE S T I O X TXI. Camplo rc mercatore tapetum cam-bii, quod tenebat, rumpente S aufugiente, quomodo perlonis diuerso ex capite intcressentibus subueniaturὶ
QUAE R os Campsor qui tenebat tape. rum cambij rupit S aufugit, qui etiam crat mercator Modo veniunt deponentes, S: petunt deposita, veniunt vendentes, & petunt pannos aut pretia, vCniunt chirographarij, & petunt se praeser-ri,veniunt uxores & nurus pro dotibus,veniunt quidam pro usuris extortis, alij veniunt pro furtis sibi fatris A inuasionibus, veniunt & alij simplices priuilegiati, quaeritur quo ordine, S quibus sit satisfacie n. dum ZRespondet Bald. inlpro debito. C.de bon. Ih.tudios Q prius satis fit dominis re rum. Verbi gratia deponenti, si extat depositum. depri. ere. Lsventri. g. in bonis. Secundo satis fit venditori mercium,si e X-
tant merces, redduntur ei merces, tana
quam singulariter obligatas pro pretio. Etuplus valet, illud cederet ad commodum aliorum creditorum de an. empl. l. Iulianus. g. Oeerri. sed si istae merces non extant, sed sunt venditae,& aliae loco earum sub rogatae, videtur etiam, qubdillς subrogatae sunt tacitὶ obligatqilfripignor.L cum tu beratim s. de do. inter viris uxor Is donata. g.sis Uus. In contrarium videtur, quis dsbia res vendira obligata est pro pretio, noesia res empta ex pecunia inde redacta.Fl de in rem -.ί quidum. ubi de hoc videturi text. Valde no.&est ratio, quia pretium ex illa re vendita redactum non erat obligal rum: ergo nec res quae ex eo emitur. Idcml dicit Bal. inpermuratione.quia ubi scriptumi est in obligat. non succedit alia illius loco,
vino. .de verbs.l. Labeo. sede rei ven. Ima. ter. Angcl.ini Ecetr empign. C. quipo. inpighab. tenet, quod non praefertur venditor,
quando est habita fides de pretio, &vide
eum in Lin relus. C. dem .dot. Bald .m Icum dotem. g. iiDersolui. rnarra .dicit,quδd si tempore venditionis mercator concepisset fraudem fugiendi, quia tunc dolus dedisset casum habendi fidem de pretio haberi debet, perinde ac si non fuisset gabita fides de pretio. mrgument. lsquasi=depi'.
ae . quia dominium vidctur remansisse penes venditorem. l. quodvenssidis.de contraliem . Et hoc sequitur etiam Angel. ibi dicens, qudd ex breuitate temporis praesium itur fraus, ut si forte die sequeti arripuit fu ga m .argumen Isi veniri.*.in bonis. depri.
Vltimo veniunt omnes chirographari, pro rata, non attenta prioritate, quia licitum est debitori per cumulum creditorum facere deteriorem casum priorum creditorum,neque dominium, neque hypothecam, neq; priuilegium habentium. desipa. bon. LI. g. ex contrainu. secundum i
psium Bald.in Llpro debito. O AESTIO XXXII.
Cambiit iter sub tali clausula alicui
datae, ut ille mercator, cui traduntur,
deberet solutionem cambit in se sus
cipere,qu ritur si ille mercator aufugiat, cuius erit periculum tQVAERoi contraxi cambium cum quodam mercatore in ciuitate Pisiarum, hoc modo, quὁd ipse faceret mihi literas cambij, ad quendam alium mercatorem in ciuitate Venetiarum, in quibus continebatur,quod ille deberet mihi soluere,&luper se recipit istud cambium, quas literas detuli illi mercatori Venetiarum, gacceptauit literas, S antequam mihi sol
249쪽
quaeritur Cuius sit pericu-llum Barti in Metu min cera. m. dicit, quod est periculum creditoris, ii camplar Venetiarum imisit mihi soluere. Nabreui manu videtur mihi numerasse, & ego, demu penes eum in depositum posuisse. Sed ista ratio non videtur era, quia pecu
nia non erat praesens,nec solutioni parata. Bald. tenet eandem opi .is d. l. pro debito. C. de bonina . iv. fitanne per aliam rationem dicens,quod latis sectum mihi videtur, ex quo illum num utarium acceptavi. limani Lintercausas. g.a .Icem tacite videtur facta nouatio, quia est facta permutatio debitoris &locissis noua.lomnes. sequia nor. eo. HLL debisorem. Vis.stdelegare per Bar.
in primis campsor promisisset se facturu& curaturum, quod mihi solueretur, quo
casu non numerabitur inter creditores
fugientis. sed scribentis, dum modb reddam sibi suas litems. C. decond. fine cause. seg. δέμνω. Et ide6 cautela est, quod per pactum expressum reddat se rutum in omnem euentum. Item ii campser primus erat constitutus fugae, indistincte tenetur propter dolum suum. Fac. Τd δε- iis quoansa ecunae ipsum Balae
AEs TIO XXXIII. Locatori quibus ex casib. ante tempus conuentum detur conducto
QUAE R os quidam mercator conduxit domum , dominus vult eum expelle re, quia vult forte pro sua habitatione, vel ex alia causa , 'quaeritur ex quib. causis possit expelli Dic quod potest expelli.
Primo, quando superuenit necessitas locatoris inhabitandi domum, ut quia v-xorem duxit, scilicet expost facto, cum spes ducendi uxorem non esset tempore locationis,secundum Innoc. in cap. propter fleribratem.del ., Balvan leden. αυc. qui idem dixit in filio, qui uxore ducturus est, vel ibi vult facere artem lanae, vel aliam honestam, vel his similia. Non obst. quod potuit i sta prospicere, quia non tenetur Ο-mma considerare, sed propinqua. Ea enim quae sunt satis remota erunt, & sorte non erunt.I. loca. t quis domum. g. 1gEqμ ιι v. sedetpquis. g. quassum. Et idem in patre & matre indigentibus habitatione
- ex honesta caula Moua. Et liret domus sit
ampla, ut possit uterque staret tamen non cogis stare in communi habitatione, praesertim quae possit insidiari pudicitiae. . P.Mώ. dcc disputura. r.secundum, ipsem Bal. Secund5,quando saperuenit necessi. tas reficiedi seu reparandi domum. Secus ergo,si tempore locationis eade necessitas imminebat,quia tunc non posset propter hoc expelli. arg. a contrario sensu in L cap. propter feriatatem. Tertius casus est, quando inquilinus puerseviis re locara, quod intellige securi. Bal .m Au h. quirem. C. descresin. Eccl.duob. coturrentibus. scit quod sit deterioratio no.
tabilis q' antitatis. Nam pro modica non fit rescisso contractus. μω. de re in inreou. Secundδ, quδd sit ad perpetuam deteri rationem, de qua vide per Bal. m dict. Authent quirem. o in I Men. C. loca. Quarib, quando canonem non soluit per biennium, nec moram insta breue tempus pur il νιuit. elotain.de locat. O d. p. propter sterili tarem. ubi concludit D. Abbas Siculus, quod aut locatio fuit facta ad longum te-pus, aut ad modicum. Primo casu, aut costi tuta fuit una pensio pro toto tempore, & potest expelli, si non QIuit in tempore
conuento, quasi non seruet legem contractus,ideb nec ei seruanda est. capieruenis in hoc/iuretanc cum proponari C. Apa. L Iuli n-. g. serrig. de actio. t. aulpenso fuit
constitura singulis annis, &tunc possit expelli, si non soluit per biennium, ut supra. Quod procedit etiam stante pacto quod non possit expelli durante tempore locationis, quia habet tacitam conditionem. l. quaero. g. inter locaterem. F. ---Quando verti locatio esset facta ad mo. dicum tempus, non est necesse expectare
biennium , sed si non soluit pensionem tempore debito potest expelli etiam propria domini auctoritate. Num. LLeden. de quo latius in aer. pro reperiurarem.per d. e. orisaeclorint.
MAESTIO XXXIV. Penso totius anni, num soluenda amolendinariis, qui in flumine periculose conduxerunt molendinum, si postea fluminis impetu, ante conductionis tempus molendinum ae maturi
250쪽
VAE R o; quidam molendinarij con- l traxerunt societatem,&coduxerunt molendinum in periculoso Tyberi, quod ostea fluminis impetu destruitur,petitur ensio, opponitur de casinate, replicatur lubd scire debui naturam Tyberis,&Vitium loci , quia in arena erat situs mobilis, aptus ruinς:Respondeo pensionem deberi, quia casma est in subiuintia rei conductae, & in re, quae non est, non debetur 'ensio seu merces. Idem si propter insolitum metum aquarum molendinarius mi. grauitus de nigram. L r.e. loca. Lia Mores. indum Balaeis tacet. GlocasL AE ST I O X TXV.
Molendinarius cum conditione de reficiendo molendinum destruetum conducens, quaeritur si denuo destruatur, num fiat remissio, mercedis3 VAERO; quidam induxit molendi- enum destructum eum pacto,quod deberet ipsam reaptare Reaptauit, sed iterum destructum est, unde fructus percipi nequeunt,an fiat remistio mercedis Quae. stio stat in hoc, an debuerit iterum rea-ptari,& ideis sit temisso Ississes. ἱμη comsed quid si promisit rea-ptare & manutenere reaptatum Respondeo, tunc debet reaptari, quotiens Spus est. argumen/j.dearbitr. l. inter eastu ἀ-
sed quid, si nihil est dictum de reaptationeZRespondeo,si magna est impensa, pertinet ad dominum, qui tenetur tradere molendinum instructum. 1 lora. l. sedes
ad Ag.a.nec prius tenetur molendinarius
adpensionem, secundum ipsium Bald. RUAE ST I O XXXUL
Tempus casii fortuito deperditum, num sit restaurandum
VAE R omunquid impedito uno tem- cpore easii fortuito debeat restaurari aliud tempus Bart. in liras uti essem. g. de verbor. obluar. dicit,tunc reintegratur tempus, quando opus fiendum esset idem factum tempore secundo, quod factum in primo, ut in domo, alias secus, ut si aliquisl promisit seruire pro uno anno ab ista die,& ipse fuit impeditus ,pro isto anno vellet ipse seruire pro anno sequeti,eadem mercede non teneor recipere, quia aliud est seruitium primi temporis, aliud secundi, cum cons stat in operibus, quae variantur ex tempore. nonsertem. g. Merim. st de cod Lindebi. egat ad hoc text.sing. m L 7 U- ῶιιι mihi in bienniumssis fuctae. seramdam Ban. Bald. in L hiarii Merari'riC. deo .Ebera.dicit,quod quandoque ex illis operibus debet resultare certum corpus, cuius,figura & qualitas eadem esse potest uno tempore, sicut& alio, puta, promisi aedificare domum, seribere librum, S potest alio tempore opera praestari. -udoque ex illis operibus non debet retulta. re certum corpus. Et tunc aut est certum tempus limitatum operi, quoad principium & finem sui, ita quod sit deforma contractus,&tunc non potest suppleri tempus pro tempore. Et ponit exemplum in potestate, qui non venit in termino,ut possit respui,nis steterit per adueriarios, detquibus latius per Bal.indlbberrisibertas.&per
AE ST IO XXXVILRuinaoperis per plures fabros conducti,cuius periculo cedat
VAERO;de periculo ruinet operis con- Gucti per plures magistros seu fabros, cuius periculo cedat3Dicit Bart.indis ita inpubim essem. de verbis. ob M. quδd ille, qui conduxit opus faciendum, pro parrefaciendo non liberatur, quia dicitur obligatio indiuidua. L s*uasiones non diuidan-
r.e, L in executione.g. μειν asteries.ssia verbor. obluat Debet ergo lacere totum Opus.
Sed dubitat de duobus. Primb, an postquam opus corruit,debeat reliabere integrum tempus. Et respondetur quδdsic,τιαι iusti Lum essem. Secundo dubitatur, cuius expensis debeat refici 3 Istud declaratur mi. artius.F. loca. Quia pro ea parte, quae corruit, periculum riait domini in to tum, unde illa pars reficienda erit peeunia domini, cum periculum sit eius, ex quo abn culpa conductorum euenit, residuum faciet vigore primae conductionis, se cundum Bart. in ael. Martius. sinae l.sii ast inimessem. Tertio videndum est, cuius damno cedat ruina, cotingens in qdificiu