I. Bodini Methodus ad facilem historiarum cognitionem

21쪽

histbria vero quasi supra scientias orianes In a tissimo dignitatis graciu locata, nullius eget O-De, ac ne literis quidem ipsis, cum auditione s la , veluti per manus tradita, posteritati relinquatur. itaque Moses uno capite legis , Narra, his, inquit, haec filiis tuis: cum suae Reipub. aClibrorum interitum auguraretur: cum autem intereant imperia,Respula. urbes:historia nihilomunus aeternum viget, ut ait ille,ac vertis me Cicero providit prius interituram Salaminam, quam quae ad Salaminam gesta memorantur :Est enim aquarum voragine penitus exhausta :non aliter atque moram , Buram, Helicen, Cretaeque ipsius, quae propter nubium frequentiam ol1m λατομυιλις, nunc Tripolis dici potest, ac nostro seculo Bataviae magnam partem aquae absorbuerunt , at historiae nisi humani generis interitus antecedat, interibunt nunquam : sed in animis agrestium quoque re imperitorum perpetuo haerebunt. Ad facilitatem accedit ea quae eX rerum pulcerrimarum narratione percisitur

Voluptas; quae profecto tanta est, ut qui semel historiarum illecebris captus ac delinitus fuerit

nunquam ab earum sitavissimo complexu divelli se patiatur , quod si tanta sciendi cupiditate

feruntur homines, ut otiamnum ex ipsis fabulis capiant voluptatem, quanto major futura est cuia i verus me gesta narrantur quid autemstavius quam in historia vehat in proposita subjectaque tabula res intueri majorum quid jucundius quam eorum opes, copias, ipsasque acies inter se concurrentes cernere t quae certe

voluptas est ejusmodi. ut omnibus interdum corporis & animi morbis sela medeatur, testes sint, ut alios omittam , Alphonsus ac Ferdinandus Hispaniae dc Siciliae reges , quorum altera T. Livio, alter a Q Curtio valetudinem amissam, quam a medicis non IV terant, recuperarunt, testis est etiam Laurentius Medices sis

qui literarum parens usurpatur ) qui sine ullis medicamentis quanquam historia salutare est

medicamentum) a myrbo convaluisse dicitur,

22쪽

ex ejus historiae narratione quae sertur de Conrado III. Imper. qui cum Guelphum Bavariae ducem obsicione diuturna se mei, nec uulis conditionibus u proposita susceptaque ur- his eversione deduceretur, ad extremum victus nobilium feminarum precibus permisit, ut inviolatae abirent; ea lege, ut nihil ex urbe, nisi quod humeris possent, exportarent. tum illae, confidentia majore dicam an pietate , ducem sum, maritos, liberos , parentes ab humeris . suspensos gestare coeperunt: ex quo Imperator

tantam voluptatem ceeit ut effusis prae gaudio

Iacrymis,non modo feritatem iracundiam ex 'animo penitus deposuerit, yerumetiam urbi pepercerit, & amicitiam cum' hoste omihiqm acer rimo contraxerit. Quis igitur dubiter, quin hi-'storia hominum suoque ferocium ac stupidorum animos suavissima compleat oblectatione ac verecundum Potius cst,ne dum nimis magna voluptate capimur,utilitatem quanquam in oblectatione quoque utilitas est deseramus Id auestem accidit iis, qui rerum levissimarum narra-'tionibus, quasi cellariss recondirnentis , negle clo solidiore cibo palatntur. Igitur omissa historiarum oblectatione ad utilitatem relabor ;quar quanta sit, non selum in verissimis narrationibus, veru metiam in illis , in quibus hist riarum imago & lux aliqua veritatis affulserit, non infinitis argumentis planum faciam, cum

ex iisdem sontibus illa , quibus epo , haurire quisque possit, sed unius tantum Scipionis Asti-'cani exemplum proponam. Is enim cum Cyripaediam Xenoptantis animo penitus haberct Comprehensam, ex eaque omnes omnium virtutum ac laudum cumulos collegisset, tantus vir evasit, ut non modo bellum ingens in Hispania i sic enim Livius scribitin non alia de cau- La exarserit, quam ex admiratione Scipionis.

aliorum imperatorum orto contemtu: Verum-

etiam latronibus ipsis sanctus Jc inviolatus exstiterit. cum enim piratae ad ejus ardes rusticas adiissent, eosque ab aditu quasi Scipioni

23쪽

6 IOANNIS BOD IN Ivim illaturos servi obsessi strenue propulsarent; illi stipplices a servis petierunt ut sibi divinum

illum nominem contueri ac venerari liceret:

quod ille re intellecta permisit,ut latronum barbariem Itametsi ne barbari essent iam sua virtute perfecerat j ad humanitatem revocaret. hunc igitur verae gloriae fruehum attulit historia Cyri majoris, non tam vera, quam ad justinfimi oc sortiissimi regis ideam expressa. Sed ne

Vetera conquiramus , nullum recentius exemplum aut illustrius est, quam de Serimo Turcorum Principe , cujus majores cum ab historia velut a fabulis semper abhorruissent,primus ipse gesta Caesaris in linguam vernaculam transferri

Curavit, ac ejus imitatione , brevi magnam Asiae minoris dc Africae partem cum imperio majorum conjunxit. Quid autem Caesarem ipsum ad , eam virtutem impulerat, nisi aemulatio Alexandri cujus victorias cum legeret, lacrymo uberius effudit, quod ea aetate , qua illa ter-xarum orbem domuerat, nihiΓ dum gessisset. quid item Alexandro tot victoriarum causa fuit, nisi virtus Achillis ab Homero sine quo ne semirum quidem capiebat ad imperat xis optimi exemplar emina 8 quid denique Carolum Quintum Imperatorem, ne peregrinis utamur exemplis,ad tantam gloriam extulit, nisi

Ludovici X I, Regis Gallorum ab historia Cominii aemulatio Iam verb cum historia infinitam habeat utilitatem , facilitatem maximam, majorem etiam oblectationem , nullius unquam, probris est appetita: re cum caeteras artes quasi perniciosas qui inutiles plerique lint calumni ii , nemo tamen est iuventus , qui antiquitatis memoriam ulla infamiae labe notarit: nisi sortasse is, qui cum omnibus virtutibus ac disciplinis bellum indixisset, historiam mendacii coar- iiit: sed ea reprehensio fabularum sit , non istoriarum, quae nisi verae sint, ne historiae quidem appellari debciat, ut Platoni visum est:

is enim omnem rationem ait veram esse aut

salsam : hanc appellat Poti sim illam vero Hi-

- storiam

24쪽

PROOEMIUM. 7R storiam. Quanquam quid argumenter, cum eX; I ipsis Homeri fabulis , quae nctoriae ac veritatis ς; ima*inem prae se ferunt, tanta utalitas eruatur , Π quales ab historia fructus sperare oportet ty lare cum ab historia penitus erudiamur, nonsa. selum artes ad vitam dogendam necessarias, verumetiam quae omnino sunt expetenda, quaestis fugienda , quid honestum , quae optimae leFes, α quae optima respublica, quae beata vita, porere-π- mo cum sublata historia, Dei cultus, religiones,ta' oracula temporum decursu tollantur : huius egorii scientiae utilitate incredibili ad hanc seriptio a nem adductus sum, cum magnam historico mi rum ubertatem re copiam animadverteremia non deesse , qui tamen historiae artem ac mei in thodum tradidisset, fuisse neminem : ac pleat rosque temere & sine ordine miscere hist an rias , nullosque ex iis percipere fructus. Antai rea quidem fuere nonnulli, qui de instituen-edi da historia libros scripserunt: quam sapienteret. non disputo , habent illi fortaue sui consilii iu- causam probabilem t mihi tamen si judicium se ferre liceat, consimiliter facere videntur, uti medici nonnulli, qui omni genere medicamena, torum aegrotanti proposito , rursus de mediau- cina facienda disputant: nec earum quae totui ac tam multae proponuntur , vim aut natu- ω ram docere, morbisque praesentibus accom-ή- modare conantur i sic illi quoque de scribe et, da historia libros instituunt , cum pleni sint m omnes omnium antiquitatum libri, plenae bi- est bliothecae historicorum , quos utilius ad intu, endum re ad imitandum proponere potuissent, liue quam de exordiis , narrationibus , verborum- ,r- que aC sententiarum luminibus oratorie disiali- putare. Vt ipitur aliquam doctrinae viam ha-; - Deat hoc quicquid est quod de historica me, da thodo scribere aggredimur , principio histot riam partiemur ac definiemus i deinde histori

st: rum ordinem trademus: ad haec communes hu- ut manarum actionum locos , ut memoriae coni. suli possit, ad historias accommodabimus: post a. A 4 histori-

25쪽

S IOANNIs BoDINI historicorum delectum singularem habebimus e tum de recto historiarum judicio disputabimus: consequenter de statu Rerumpublicarum dicemus ; in quo potissimnm historiae totius disciplina versatur: tum eos qui quatuor monarchias Sc aurea secula nobis invexerunt, refellemus: quibus explicatis , ut sciri possit unde historiariun origo peti, quove referri debeat,t porum ordinem obscurum dc involutum illustrare conabimur: denique errorem eorum Co

sutabimus, qui gentium origines pro Veris tradiderunt : Postremo ad historicorum collecti nem re ordinem labemur, ut qua quisque de rescripserit, quaque floruerit aetate, plane intelli igatur.

HI storiar, id est , verae narrationis tria sint

genera : humanum,.naturale . divinum, primum ad hominem Pertinet,alterum ad naturam , tertium ad naturae parentem. unum acti Des hominis in secietate vitam agentis explicat: alterum causas in natura positas,eaiumque pro-igressus ab ultimo principio deducit: postremum praepotentis Dei animorumque immortalium in re collectam vim ac potestatem intuetur , ex. quibus assensio triplex oritur , probabilis , necessaria, religiosa, totidemque virtutes , scilicet prudentia, scientia, religio;una quidem turpe ab honesto :Ialtera verum a salso: tertia pietatem ab impietate dividit . primam ex impe

rio rationis re usu rerum agendarum , humanaryitae moderatricem vocant: alteram ex abdi- rarum causarum inquisitione , rerum omnium inventricem : ri,stremam ex unius Dei erga nos amore , vitiorum expultricem. ex his triabus virtutibus inter se conjunctis , constatur vera sapi entia, summum hominis extremminque bonum : cujus boni qui sunt in hac vita

26쪽

METHODvs Hrs Tot:. sas participes, beati appellantur. re quoniam ejus Tu fiuendi causa in hanc lucem venimus , ingratili e- smus, nisi bonum illud divinitus nobis oblatum ista amplectamur; miseri si ab eo deserimur: ejus mP aurem adipiscendi magnum est ab historia tria ille- inici adjumentum; maxime vero a divina,quae: D nominem ner se ipsa beare potest, sine usu re-eπ- rum a naarum , sine occultarum caussarum

ille. Cognitione: quae tamen si accesserint, mUnum, om opinor, ad hominis felicitatem allatura sunt in-πB Crementum. Consequens erat igitur , ut ab huli γ storia rerum divinarum primordia peteremus :: re sed quoniam hominibus primum studium con-ul, servandi sui natura p4rens ingeneravit: deinde

Paulatim a rerum naturalium admiratione ad Caussarum investigationem impulit: tum ab iis illecebris ad ipsius rerum omnium moderatoris cognitionem sertraxit: ob eam causam ab historia rerum humanarum nobis auspicandum videtur; cum primum de mmmo Deo comissi Prehensiqnes non solum probabiles , sed etiam

ii, ad assentiendum necessariae in puerorum animis u- radices egerint, ita fiet, ut a cogitatione nostri primum, deinde familiae, tum communis seciet: tatis ad naturae inspectioiiem , ac postremo ad , immortalis Dei veram historiam , id est con-m templationem abducantur. atque hoc postre-

in mum quam dissicile sit iis, qui nondum verae, philosephiae sacris initiati fuere , satis intelli-e- gunt, qui se in rerum magnarum meditatione li- alictuantum eXercuerunt. Vt enim mentem Pau-

r. latim supra sensus quasi suprassuctus, quibus

2- immergitur magna pars hominum, erigant: e. nunquam tamen se ab iis ita liberare possunt, Ἐκ quin a sensibus emissae species , tanquam nebu- i- lar, se lumini veritatis opponant; quo fit, ut o qui omissa rerum humanarum ac naturalium cogitatione ab historia divina auspicantur , dc, pueris aut ignaris hominibus arduas rerum diar vinarnm quaestiones explicant, non modo spe, fallantur , vertimetiam earum magnitudine plet Tosque deterreant. Quod igitur iis , qui ex - A s atra

27쪽

IO IOANNIS BOD IN Iatra quadam ac densa calisine in lucem veniu0t, suademus, ut prius solis splendorem in terra , tum in nubibus , post in luna conspis Ciant, ut bene confirmato visu selem ipsum alia quando contueri possint: idem quoque adversus imperitos faciendum est, ut primum Dei

nitatem ac praestantiam in rebus humanis animadvertant: deinde in perspicuis naturae causisis, tum in coelestium corporum descriptione reornatu: postea in mundi totius admiranili ordia. ne, motu, magnitudine, concentu, figura: ut iis gradibus ad cam , quae nobis est cum Deo , cognitionem ac generis stirpem aliquando redeamus , rursusque cum eo penitus conjungamur: qui aliter historiam instituunt,naturae leges arternas perrumpere mihi videntur . Et quoniam.

triplex illud historiarum genus viri graves re

eruditi accurate scriptis mandarunt; illud tantum mihi proposui, ut in iis legendis , ac studiose dijudicandis ordinem re modum serva-rem, praesertim in historia rerum humanarum. Nam cum divinae ac naturales historiae ab humanis primum disserunt, tum hoc maxime. quod illae non modo caussis , verumetiam finibus certis suim contentae, naturales enim necessariam habent &stabilem causarum consecutionem, nisi divina potestate prohibeantur, vel Paulo momento ab ea deserantur, dc quasi suentis materiar principi , Omniumque mal Tum parenti permittantur: eae altero quidem ostenta depravatae naturae dc immania monstra: ex altero egregia Dei miracula: ez utroque religionis aut superstitionis origo ac numinis cujusdam metus in nobis ingeneratur , ut Dei

majestas illustris re clara quanquam illustrior

aut clarior esse non potestὶ sed ut hominum g neri magis conspicua sit. At humana historia quod magna sui parte sivit ab hominum voluntate, quae semper sui dissimilis est , nullum exitum habet : sed quotidie novae leges, novi mores, nova instituta, novi ritus oboriuntur ; atque

omnino humanae a neo novi. semper erroribus

28쪽

METHODUS HISTOR. Is re ribus implicantur , nisi a natura duce , id est tria a recta ratione, vel cum depravari coeperit, ab a F, ea quae propius abest ab ortus sui princi-ii, pio , divina prudentia sine consequentibus caussilus sis dirigantur: a quasi aberravimus, praecipiasti tes in omne dedecus labemur , tametsi enimis γ mens hominis ab aeterna divinaque mente delia aes bata , se quam longissime potest ab hac terrestri ex labe sejungit; quia tamen impurae materiae pe- 1 l, nitus est immersa , ejus contagione sic assicia tiis tur, & perturbationibus secum dissidentibus co adeo des ahitur , ut sine ope divina nec sei-iei Psam erigere , nec ullam justitiae partem adi-

stat pisci, nec quicquam naturae congruenter ages re possit: ex quo emcitur , ut quamdiu sensuum iani impedimentis re falsa rerum imagine obruimur, ι nec utile ab inutili, nec verum 1 sali, nec turpetis ab honesto discernere queamus t sed verbo-stu. rum abusu prudentiae tribuimus, quo minus πι- peccatur. quam quidem ad prudentiam com-ni. parandam cum nihil sit majus aut magis ne-he. Cessarium historia , propter humanos catis quine, velut in orbem sui similes aliquando recurii, runt : in ea praesta tim claborandum iis esse ie- judicamus, qui non selitariam vitam agant. 'ua sed ad hominum coetus ac secietates accom-iel modatam. Itaque e tribus historiarum geneas ribus , divinum quidem theologis ; naturat, te philosophis tantisper permittamus, dum ia,ni humanis actionibus earumque praeceptis , dian: multumque fuerimus exercitati. Est autemue humana historia communis aut propria r haec nis unius hominis , aut summum unius populiis dicta factaque memoratu digna complectior tur. Nam ut sapienter Academici rerum anti ea lium nullas ideas posuerunt r ita futilibus M. iii ctionibus historia constare non debet . com- n. munis plurium hominum a et civitatum gestati, narrat; idqtie bifariam: aut enim plurium p , pulorum, puta Persarum , Graecorum, AEgyie ptiorum : aut Omnium quorum modo res gestar

, proditae sunt, vel marcimo illumum : quod

29쪽

ir IOANNIs BoDINI item multis modis fieri selet: cum unius te poris scilicet, diei cujusque,vel mensis , vel anni: unde ephemerides sive diurna, dc annales dictae: aut ab ortu cujusque civitatis , vel ab

eXtrema memoria, vel ab orbe condito R rumpubliciarum initia, incrementa, statuS, con-4 Ver i es, exitus memorantur : quod bifariam quoque fit, breviter aut copiose: ex quo nomen habent chronica & chronologiae. Alii paulo aliter , eodem tamen relabuntur. nam Verrius Flaccus historiam diffusam narrationem Vocat, in qua rerum , personarum, ac locorum momenta ponderantur ab eo qui rebus interfuit. Annales vero 1 Cicerone dicuntur, cum sine ullis ornamentis,sine anxia causarum disquia sitione, gesta cujusque anni narrantur. erat, i

quit Cicero, Historia nihil aliud, sive annalium confectio. Diaria sive ephemerides diei cujus que gesta, ut Asellio apud Gellium interpret

tur. Fasti vero annales sunt,in quibus res 'uaeque memorabiles , magistratus maximi, clarissimae victoriae, offensiones,triumphi, Iudi feci lares brevissimE continentur, quales sunt Verrii Flacci , Cratoris, Ausonii, Cassiodori, Cuia Piniani, in universum tamen historice appellantur : & silperior illa partitio naturali ac divinae historiae peraeque congruit, cum vel unius religionis quanquam plus una esse non potest quae silperstitionem inter re impietatem medium ferit; scilicet Christianae , vel plurium,

vel omnium , aut maximE illustrium origines ac progressus memorantur. Consimiliter unius rei naturalis historia colligi potest : puta unius stirpis aut animantis; vel omnium stirpium aut animantium , quales sunt historiae Theophrasti & Aristotelis : aut etiam omnium

elementorum , quaeque ex his constantur corporum : vel denique totius naturae descriptio , qualem Plinius complexus est. At si quis nolit cum naturalibus discipli is mathematicas confundere , quatuor penera constituet historiarium : humanam quidem incertam α

30쪽

METROD Vs HIs To R. I 3 Confusam : naturalem certam ; interdum tamen materiae vel mali genii contagione incertam ac sui dissimilem: mathematicam , qudad a concretione materiae libera sit, certiorem ι sic enim veteres hanc ab illa diviserunt: postremo divinam certissimam dc sui natura planis immutabilem. Atque haec de historiarum partitione.

Dὸ Ordine Historiarum.

C A P. II. OVOH in artium tradendarum ratione ac mo do fieri solet, idem nobis est, opinor, in hi Itoriarum disciplina faciendum. neque enim satis est magnum historicorum cumulum domi habere , nisi cujusque usus, re quo quisque ordine ac modo legi debeat intelligatur, de quemadmodum in epulis , tametsi magna condimentorum suavitas est , nihil tamen 1nsuavius si misceantur': ita quoque providendum erit, ne historiarum ordo confundatur : id est, ne postrema priore loco, vel media postremo, ad legendum proponantur , quod qui faciunt non sim res gestas capere nullo modo possunt, sed etiam memoriae vim penitus labefactant. Vt igitur plena sit & facilis historiarum scientia, principio adhibeatur praestans illa docendarum artium magistra. quae dicitur Analysis : quae universum in partes secare, partis cujusque earticulas rursis dividere; totiusque ac partium cohaerentiam quasi concentum inter ipsa mira facilitate docet. nihil enim in synthesi nobis est

elaborandum , sum historiarum fere omnium membra inter se apta sint, magnoqge studio abcruditis in unum vel uti corpus coagmentata et sed imperite a nonnullis separantur : est autem partium ac totius tanta cohaerenti', ut si divellantur a se,ipsa nullo modo constare possint. It

que Polybius Fabium Maximum , aliosque Punici bel si scriptores ob id etiam coarguit , 'Πddejus belli partem unam vel alteram comsectan A 7 viIT: