장음표시 사용
141쪽
imperatoris piissimi Neruae principis sui Regina& domina orbis indies, quae terrarum dea consistit,cui par est nihil,& nihil iecudum, & magis sentiet salubritas eiusdem aeternae urbis, aucto castellorum, operum, munerum, & lacuum numero, nec minus ad priuatos commodum quod ex incremento beneficiorum eius diffunditur. Illi quoque qui .
tinfidi illicitam aquam ducebant,securi nunc ex beneficiis fruuntur.Ne pereules quidem aquae, Ocio-io sae sunt. nam immundiciarum facies, & impurior spiritus,&causae grauioris coeli, quibus apud veteres urbis infamis aer fuit, sunt remotae. No prae terit me deberi operi nouae erogationis ordinationem , sed haec cum incremento adiunxerimus, intelligi oportet non esse eam ponendam nisii cum
consummata fuerit. Quid, quod nec hoc diligetiae Principis,quam exactinimam ciuibus suis praestat, sufficit,parum praesidii ac voluptasis nostris contulisse sese credentis, quod tantam copiam adiiciat, nisi eam synceriorem iucunt remque faciat'Ope--φ' rae precium est ire per singula, per quae ille occurrendo vitiis quorumdam , uniuersis adiecit utilitatem. Etenim quando ciuitas .nostra vel cum exigui
Tmbres superuenerat, non turbulentas limosasque aquas habuit 3 nec quia hoc uniuersis ab origine naturae est, aut quia istud incommodum sentire debeant quod capiuntur ex fontibus , in primist Martia & Claudia, ac reliquae, quarum splendor, a capite integer,nihil aut minimum pluuia in quia 50 natur, si putei extructi obiecti sunt. Aquae Anionis minus permanent limidae: Nam sumitur ex samine, ac saepe etiam se reno turbatur, quoniam
142쪽
Anio quam iis purissimo defluens lacu, mobilibus
tamen cedentibus ripis,auinet aliquid quo turbetur priusquam deueniat in rivos. quod incommodum non solum hybernis ac vernis, sed aestiuis hymbribus sentit, quo tempore exit gratior aquarum synceritas.Ex iis igitur alter, id est Anio vetus, cu plerumque libra lit inserior,incommodum infra se tenet. Nouus autem Anio vitiabat caeteras:nam cum
editissimus veniat,& in primis abundans, aliquando desectioni aliaru succurrit Imperitia vero aquariorum, deducentium in alienos eum specus frequentius quam explemento opus erat, etiam sulficientes aquas inquinabat, maxime Claudiam, quae per multa milia passuum proprio ducta riuo, R inae demum cum Anione permixta,in hoc templi sperdebat proprietatem,adeoque obuenientibus nisi
succurrebat, ut pleraeque aquae accerserentur per
prudentiam non uti dignum erat aqui, parientium Martiam ita ut insam splendore & rigore gratissit nam,bahreis ac sistonicis, & relatu quoque foedis ministeriis deprehenderimus seruientem. nes ergo discerni placuit,tum singulas ita ordinari, i iii petrii, Ma tia potui tota seruitet, & dein
obj reliqtrae secundum suam quaeque qualitatern abiis usibus assignarentur , sic ut Anio vetusptaribus ex hausis, quo ineriore excipitur minus salubris,in hortorum tigatione, atqud in insitis vr
bis ibidi ra exiret ministeria.Negi, As fuit principi hoΗro caeteraru instituisse copia, sed etia graria. Ani uenis quoque noui vitia excludi posse vidit. Omis o enini flumine, repeti ex lacu qui est super
143쪽
villa Neroniana Sublacesem, ubi lympi dissima est,
iussit. Nam cum oriatur Anio supra Treba augusta, seu quia per saxosos montes decurrit, paucis circa ipsum oppidis obiacentibus cultis, seu quia lacus altitudine,in quo excipitur, velut depuratur, imminentium quoque nemorum opacitate inumbratus, frigidissiimus simul ac spledidissimus eo peruenit. Haec tam felix proprietas aquae Omnibus dotibus aequatura Martiam copia vero superatura, λψ veniet in locu deformis illius ac turbidae Nouum Imperatorem Caesarem Nervam Traianum Augustum praescribente titulo. ' Sequitur ut indicemus quodius ducendae sit aquae, quaeve cura ductusi sit habenda, quorum alterum ad cohibendos intr1 modum 1m trati beneficii priuatos,alterum ad ipsorum ductuum pertinet tutelam. in quibus dum altius repeto leges de singulis,quas late quide apud
Veteres obseruatas inueni, earum aequitatem prudentiamque reticendam non censui. Apud antiquos omnis aqua in publicos usus erogabatur,legeque cautum ita fuit, se quis priuatus alium dueat , cisa quae ex lacu humum accessis haec enim verba sunt eius legis ) id est quae ex lacu abundauit,eam nos caducam vocamus: Et haec ipsa non in altu usum, quam iri balnearii,aut fullonicorum dabatur: era que vectigalis statuta merces,quae in publicum pederetur r aliquid &in domos principum dabatur, concedentibus reliquis. Ad quem autem magistratum ius dandae vendendaeve aquae pertinuerit, in iis ipsis legibus variatur. Interdum enim ab Aedilibus,interdum a Censoribus permissum inuenio
ted apparet quoties in Repub. erant,ab illis potissu
144쪽
mum petitum cum ii non erant, Aediliu eam pol statem fuisse.Ex quo manifestum est, quato potior
cura maioribus communiit utilitatum,quam priuatarum voluptatii fuerit,cum ad usum publicu pertineret etiam ea aqua,quam priuati ducebant. T telam autem singularum aquarum locari solitat uenio, positamque redemptoribus necessitate ce - tum numerum circa ductus extra urbem, & certum
in urbe seruorum opificum habendi,& quidem ita, Vt nomina quoque eorum quos habituri erant in Io- ministerio, per quasque regiones in tabulas publi cas deserrent,eorumque operum probandorum curam fuisse per Censores aliquado& Aediles,inter- . dum etiam Censoribus eam prouinciam obuenisse, - Vt apparet ex eo quod factum est C. Liciano Cestinia & M. Fabio Censoribus. Quantopere autem cubiae fuerit ne quis violare ductus, aquam Ve non
- concessam derivare auteret,cum ex multis appar -τe potest,tum ex hoc,quod rcus Maximus ne die-- bus quidem Iudorum Circensium,nisi Aediliu auti censorum permissu irrigabatur: quod durasse etiaa postqua res ad curatores transiit sub Augusto apud ε Atteium Capitonem legimus. Agri vero qui aqua . publica contra legem essent irrigati, publicabatur: Mancipia etiam,sicut ea quae aduersus legem mul. Icta loco Reisse dicebantur. In iisdem legibus adie- . ctum estitarNequis aquam olerato dolo malo, bipubi se ab quis oletarat, sestertiorum x. milium mulcta esto. Oletato videtur esse olidam facito,cuius rei causa -: Aediles curules iubebantur pervicos singulos ex iis 3 oqui in uno quoque vico habitarent praediaue ha-- berent, binos praeficere,quorum arbitratu aqua in l
145쪽
publicum saliret. Primus M. Agrippa post aedilit tem qu m gessit,cosularis, operum suorum & m nerum veluti perpetuus curator fuit,qui iam copia permittente descripsit,quid aquarum publicis operibus, quid lacubus,quid priuatis daretur .Habuit&familiam propriam aquarii, quae tueretur ductus, atque castella & lacus. Hanc Augustus haereditate1o ab eo sibi relictam publicauit. Post eum QEAelio
Tuberone, P. Fabio Maximo iterum C OSS.in re, quae usque in id tempus quasi potestate acta, certo iure eguisset,Senatusconsulta facta sunt,ac lex promulgata. Augustus quoq; edicto coplexus est,quo iure uterentur qui ex comentariis Agrippae aquas haberent,tota re in sua beneficia translata. Modulos etiam, de quibus dictum est, constituit, & rei
continendae exercendaeque curatorem fecit Mes.salamCoruinum, cui adiutores dati Postumius Sulpitius praetorius Cominius Pedarius,insignia eis quasi magistratibus concessa,deque eorum os δ' cio Senatusconsultum factum,quod infra scriptum est. S. C. quod Qu. Aelius Tubero S. Fabius Maximus c o s s. V.F Te iis qui curatores aquartam publicarum ex Senatusconsulto a Caesare Augusto
nominati essent ordinandis, D. E. R. P. D. L. R.
I . C . place e huic ordini eos. qui aquis publicis praeessent, cum eius rei causa extra urbem essent, lictores binos, di seruos publicos ter uos, archia
tectos singulos , & scribas , librarios , accensos praeconesque totidem haberς, quot habentii per quos frumentum plebei d tur. Cum autem in is urbe eiusdem rei causa aliquid agerent, caeteris
146쪽
apparitoribus iisdem,praeterquam lictoribus,utiq- uibus apparitoribus. Ex soc S. C. curatoribus
aquarum,uti liceret eos diebus x. proximis, quibus S. C. factum esset,ad aerarium deferrentur, quique ita delati essent,iis praetores aerarii mercedem, cibari quanta pyaefecti frumento dando,dare deser-reque solent, annua darent & attribuerent, iisque eas pecunias sine fraude suas facere licet: iique tabulas,chartas,caeteraque quae eius curationis causa opus esset,iis curatoribus praebenda, MAelius,' 'P. Fabius c o s s. ambo alte risi iis videbitur,adhibitis praetoribus qui aerario praesint& praebenda
ocent. Item/ecum viarum frumentique curato- res,qui quarta parte anni pubIico fungebantur ministerio,vi curatores aquarum iudiciis vacent pri- aiatis publicis te. Apparitores &minister quamuis perseueret adhuc aerarium nr eos erogare, tamen etiam cusatorem videntur desisse inertia, &iegnitia non agentium officilim: Egressi autem v bem. duntaxat agendae rei causa, Senatus praesto φ' me lictores iusserat nobis circiimeuntibus rivos,
fides nostra auctoritas a Principe data pro licto Abus erit. Cum erit produxerimus ad initium curatorum,non est alienum sibi gere,qui post LGlam huic Micio ad nos usque praefuerint. 11 eLLIae successit Silio & Plautio c o ss. Atteius C 'Isito:Capitom, L. Martio, C. Antistio vetere c o s s. Sattius Rufus Satrio, Sergio Cornelio Cethego,L. Vari e Coss. M. Cocceius Nerua, Diui Neruae aluus, ientia iuris illustris. Huic successis 3. D Husi L. Vitellio co s s. C. Octauius Laenas: Laenati, Iuliano & Nonio Asprenate c o s s. Aqui-
147쪽
Ia. Huic successit M. Porcius Cato: postque Sexto Nonio Celere& Iunio Quinctiliano cos s.Didius Gallus: Gallo, Qu. Veranio, Pompeio Longinoco ss.Cn. Domitius Aser: Afro, Nerone Claudio Caesare quartum,& Cosso Cossi filio cos s.LPiso Pisoni, Virginio Rufo x Memmio Regulo coss. Petronius T urpilianus:Turpiliano,Crasso Frugi de Lecanio Basso cos s.P, Marius:Mario, L. Telesino IO & Suetonio Paulino co ss Foteius Agrippa:Agrippae,Silio & Galerio Trachalo c o s s Alipius Cris. pus:Cxispo,Vespasiano tertium & Cocceio Ner
coss. Pompeius Silvinus:Siluino,Valerio,&Mes.salino cos s T. Anius Flauianus: Flauiano, Vespasiano quintu &Tito tertium c o sis. Acilius Auiola. Post quem Imperatore Nerua tertium & Virginio
Rufo tertium co4s. ad nos curatranslata est. Nucquid obseruare curator aquarum debeat, & leges Senatusque consulta ad instruendum eum pertinetia subiungam. Circa ius ducendae aquae in priua- 'tis haec obseruanda sunt,nequis sine literis Caese ris,id estne quis aquam publicam non impetrata & ne quis amplius quam impetratiun fuerit,ducat. Ita enim efficiemus, ut modus quem acquiri dixi. mus,possit ad nouos salientes,&ad noua Principis
beneficia pertinere. In utroque autem magna cura
multiplici opponenda fraudi est. Solicite subinde
ductus extra urbein sunt circumeundi ad recognosceda beneficia. Idem in castellis salientibus publicis faciendum, ut sine intermissione diebus nocti
busque aqua fluat,quod Senatus quoque consulto curator facere iubetur, cuius haec quoque verba sunt: Aelius Tubero,& P. Fabius Maximus P. V. F.
148쪽
cos s.denumero publicorum salientium qui in v beessent, intraque aedificia urbi coniuncta, quos M. Agrippa secisse F. P. de ea re ita censuerunt, neque augeri placere, nec minui numerum publiacorum salientium, quos nunc esse retulerunt ii quibus negocium a Senatu est imperatum, ut inspicerent aquas publicas,inirentque numerum salientiu publicorum. Itemque placere curatores aquarum, quos Senatuscon. Caesar Augustus ex Senatus autoritate nominauit,dare operam ut salientes publi-I'ci quamassiduissime interdiu & noctu aqua in usum populi funderet.In hoc S. C. crediderim annotan- du,quod Senatus ta augeri qua minui salietium publicorum numerum vetuerit, id factum existimo, quia modus aquarii, quae iis temporibus in urbem veniebant, antequam Claudia & Anio nouus perduceretur,maiorem erogationem capere non videbatur. Qui aquam in ulus priuattis deducere volet, impetrare eam debebit, & a Principe epistolam ad iticuratorem afferre. Curator deinde beneficio Caesaris praestare maturitatem, dc procuratorem eiusdem officii libertum Caesaris protinus scribere. Procuratorem autem primus Ti. Claudius videtur admouisse, postquam Anionem nouu &Claudias induxit. Quid contineat epistola Iulia, fieri quoque notum debet: Nequando negligentiam aut fraudem suam ignoratiae colore defendat Procurator, calicem eius moduli,qui fuerit impetratus, adhibitis libratoribus signari cogitet, & diligenter intendat mensurarum quas supra diximus modum,& ea- 3orum notitiam habeat, ne sit in arbitrio libratorum interdum maioris luminis, interdum minoris pro
149쪽
gratia personarum calicem probare: sed neque st tim adhuc liberu subiiciendi qualemcunq; plumbeam fistulam permittat arbitrium. verum eiusde luminis., quo calix signatus est,eundem per pedes quinquaginta prope det,siicutSenatuscosulto,quod subiiciendum est,cauetur. Quod Aelius Tubero, P. Fabius maximus c os s. v. F. quosdam priuatos ex rivis publicis aquam ducer . inD. E. R. F. P. Io D. E. R. V. I. C.ne cui priuato aquam ducere ex rivis
publicis liceret:vti que omnes ii quibus aquae ducendae ius esset datum, ex castellia ducerent, animaduerterentque curatores aquarum, quibus locis intra extraque urbem apte castella priuati faceret ossent,exquibus aquam ducerent,quam ex casteuo communem accepissent a curatoribus aquarum.
ne cui eorum,quibus aqua daretur publica,tus esset intra quinquaginta pedes eius castelli, ex quo aqua ducerent,laxiorem similam subiicere qua quinaria. 1o In hoc Senatusconsul. dignu admiratione est, quod aquam non nisi ex castello duci permittit,ne aut rivi, aut fistulae publicae frequenter lacerarentur. Ius impetratae aquae neque haeredem, neque emptorem, neque ullum nouum dominum praediorum sequitur et Balneis , quae publicae iurarent, priuilegium antiquitus concedebatur , ut semel data aqua perpetuo maneret, sicut ex veteribus Senatusconsultis cognoscimus , ex quibus unum subieci: nunc omnis aquae cum possessore instauratur beneficium. Quod Q. Aelius Tub ro, P. Fabius Maximus C O s s. U. F. consti-30 tui oportere , quo iure extra intraque urbem ducerent aquas ii quibus attributae essent.
150쪽
Q. D. E. R. F. P. D. E. R. I. C. uti iis quoque maneret
attributio aquarit,exceptis quae in usum balneoruessent datae, aut Augusti nomine, quoad iidem domini possiderent id solum in quo accepissent aqua.
Cum vacare aliquae coeperiat, adnunciatur in cOmentariosque redigitur,qui respiciuntur ut petitoribus ex vacuis dari possint. Has aquas statim interdicere solebant, ut medio tempore venderent aut possessoribus praediorum,aut aliis. Humanius 1 oetiam visum est Principi nostro, ne praedia subito destituerentur, triginta dierum spacium indulgeri, intra quod ii ad quos res pertinet, irrigarent. De aqua in praedia sociorum data nihil constitutum
inuenio: perinde tame obseruatur, ac iure cautum,
ut dum quis ex iis qui communiter impetrauerunt, superesset,lotus modus praediis assignatus flueret,& tunc demum renouaretur beneficium, cum desiitat quisque ex iis,quibus erat datum possidere. Impetrata aqua alio quam in ea praedia,in quae data erat, aut ex alio castello quam quo ex epistola δ' Principis contrahebat, duci palam S. Consul. non oportet, sed& mandatis prohibetur. Impetrantur autem & hae aquae quae caducae vocantur, id est quae aut ex castellis effluunt,aut ex manationibus fistularum,quod beneficium a Principibus parcissime tribui solitum, sed fraudibus aquariorum o noxium est: quibus prohibedis quanta cura debeatur,ex capite mandatorum manifestum erit, quod subieci: Caducam neminem volo ducere, nisi qui meo beneficio,aut priorum Principum babent: nanecesse est ex castellis aliquam partem aquae eia siuere, cum hoc pertineat non solum ad urbis nostrae