장음표시 사용
11쪽
3oo o, De Borgiano Hebr. Samaritico Num o
ct Germanis & Anglis numis malographia plurimum debet; Hispanis tamen , qui in eodem stu-
meterarum gentium hominibus numismata collegisse haud pauca , monumentis consignatum reperio liti rarum . Anno autem I 37S. morte praerepto , iacentibusque rursum iisdem studiis, postea saeculo XV. Alphonsum V. Aragoniae & Νeapolis regem, non tam regni amplitudine, ut ait Spanhemias De praestant in usu numism. antiq. disSert. I. g. IV. pag. 36., quam ingenii gloria celebrem , eam consecutum laudem suisse, quod scientia numismatica magnopere de lectaretur , memoriae prodidit Anton. Panormitanus,
sive Beccatellus in eo libro , quem inscripsit ae De diaet A ct faetis Alphonsi regis Aragonum lib. IV. cumeommentariis in eosdem Aeneae Sylvii. Basileae Is 38. lib. II. pag. 39. is Numismata, inquit ille, illustrium
,, Imperatorum , sed Caesaris ante alios per unive se sam Italiam summo studio conquisita , in ebu is nea arcula a rege pene dixerim religiosissime as- ,, servabatur . Quibus, quoniam alia eorum simulacrari jam vetustate collapsa non exstarent, mirum in
is modum sese delectari, & quodam modo inflamma- ,, ri ad virtutem & gloriam inquiebat is . Conser Cl. Henric. FloreZ,Medalias de Ias colonias . . . de Espana , Praefat. pari. I. pag. a. Simile quidpiam de Carolo VI. Imperatore relatum lego apud Cl.Josephum Echhel in Historia Masei Caesar ei Vindobonensis , pag. I. b Catalogo ab se edito eiusd. Μusei numorum veterum , praemissa pari. I. Vindobonae I 779. Qua vero diligentia , quove studio excultum ab ipsis Italis primum fuerit hoc disciplinae genus, quorum exemplo aliarum gentium incitati doctissimi viri
numismaticam amplificandam atque ornandam susceperint, ostendit ille idem Cl. Spanhemius loco ante citato pag. 32 s. Vide&Anselmi Bandurii Biabliothecam Nummariam , in ejusdem Numismat. IN
12쪽
o, Phoenicum litteratura illustrando Q gor dii genere xVI. sere exeunte Saeculo multa Praeclara quoque conati sunt , id laudi dandum potissimum est, quod hanc numismaticae disciplinae partem, quae ad antiquos exoticosnuinos etiam Punico-Ρhoenicios spectat , Satmature eXcoluerint, quippe monumentis suis vetustioribus historicis accommodatiorem . Cui
clarae genti illud quoque accedit existimationis & dignitatis, quod in litteris Oriental, hus , quibus neglectis languescunt omnino , ja-
& vi. et Essais sur I'Histoire des belles lettres, des scienees o des aris, par M. iuvenet de Caruncas. A Lyon I749. TOm.IV. pag. I 26. seqq. π & quos Scriptores de re numaria , uti Philipp. Labbeum , Carol. Patinum , Ioh. Seldenum, Burch. Gottheis Struvium,
Franc. Ernest. Burchmannum alioSque,quos recensent
Dan. Georg. Mortiosius , Polyhistor. litterar. lib. v. Cap. II. pag. 93O. edit. Lubecens. I 747. & Ioh. Alb. Fabricius, Bibliographiae Antiq:ιar. cap. XVI. g. IX. edit. 3. Hamburgens. 176O. pag. 783. seqq. Adde di Ioh. Christ. Hirsch in Bibliotheca numismatica dcc.
Norimberbae I 73 o. in , sol. Incredibilis sane e rumdem Scriptorum est numerus, quorum haud paucos diligenter atque accurate passim indicatos video ab Cl. Joh. Christoph. Rasche in Lexico universali rei nummariae , tum ab erudito viro Εekhel, qui hanc ipsam disciplinam egregiis scriptis multis jam illustravit , atque illustrare magna cum laude pergit in opere
ab se inscripto Σ Doctrina numorum veterum . Vindobonae I 792. seqq. Quo eruditissimo opere plura de isdem scriptoribus complexus ipse est, Protegomen.
13쪽
3o2 De Borgiano Hebr. Samaritico Numo V
Centque ea Studia, praestantibus viris ci) multa ab hinc aetate floruerit . Nihil namque
i in Vide praesertim Nicolaum Antonium in
Bibliotheca Hispan. nova . Romae I 672. duobuS TO-mis in. l. comprehensa , passim ; quaeque haud multis ab hinc annis iteratis typis I auctius lucem Natriti vidit . et Paul. Colomesii Italiam ct Hispaniam Orientalem , sive Italorum o Hispanorum , qui linguam Hebraeam, vel alias Orientales excoluerunt, vitas ex Auctoris nunc primum editas ct notis illustratas a Ioh. Christoph. M o . Ham- burgi I73 . in 4to pag. 2o9 236. Conser Acta
Erudit. Lips. Mens. Iun. an. I73O. Pag. 28O. Ac satis mirari Colomesii,viri caeteroquin doctissimi, negligentiam non possum , qui praeter alios ab se Prorsus praetermissos Hispanos multos, linguarum Orientalium scientia claros, Bernardum Aldretum, ne minimum quidem nominarit , cujus quoque nullam omnino mentionem fecit doctus operis Colomesii
editor Wolfius ipse . Atqui Aldretum , de quo paullo inserius dicam , eruditarum linguarum peritum fuis- Se , quae in Suo praeclarissimo S rarissimo de Anti quitatibus Hispanicis , Africanis, Oc. libro , popularium suorum deScripto sermone , SparSim commentatur, virum iisdem litteris eruditissimum haud obscure declarant. Vide supra pag. 24O. Seq. not. I. Quamobrem hunc litteratum Hispanum linguarum Graecae, Hebraicae ac caeterarum Orientalium totiusque antiquitatis studiosissimum non immerito dicit Nicol. Antonius , loc. cit. Tom. I. pag. 172. Conserendus quoque liber Italice inscriptus u Saraio Storico apologetico della Letteratura Dpagnuola , controle pregiudicate opinioni di aleunt moderni Seritiori Italiani . Disserta etioni deI SQ. Ab. D. Saverio Lam
f. II. & v. passim . Ubi plures gentis suae doctos v,
14쪽
Phoenicum litteratura Mustrando ao
quidquam, ut illud obiter dicam , nisi immo tale opus 'inlottorum Complutensiium i sae
ros ipse nominat, qui Orientalium linguarum peritIasaeculo xv I. claruere . Toto autem opere volumina
sex in 8vo. complectente, illa singula, quae de Hispanorum vetere & reeentiori re litteraria in libro Italico Della Letteratura Italiana, auctor ille ipse Cl. Hieronymus Tiraboschi minus recte disputaverat , solide ac graviter perstringit refellitque .
Nostra certe memoria in antiquis excolendis linguis Hispanos non desudasse modo, sed & in eo genere magnum adeptos nomen fuisse, praeclara eorum , quae exStant , monumenta apud posteritatem testantur . Quorum litteratorum hominum cum primis in numero pono Cl. Equitem Ludovicum Ioseph. VelaΣqueΣ & Ill. Francisc. Perezium-Bayerium , anno I 794. iam provecta quidem aetate, at Orientalium damno importuna ereptum morte . Habemus etiam
Cl.virum Ioseph Rodriguea de Castro . Quantum vero in Hebraicis litteris ipse valea ex eius Bibliotera Esa- nota abunde cognoscitur. In cujus quidem operis Tomo primo, Matriti, an . I78 I. in l. Vulgato, quem mihi vetere amicitia conjunctissimi Revmi D. Vineentii Navas, Hispani Estramadurensis , Ordinis nostri, nunc apud Indos Occidentales Episcopi Comayaguensis , dono acceptum teneo in Rabbinorum Hispaniensium scripta a primis eorum litterat rae initiis ad nostram usque aetatem docte ae diligenter recensentur. Sed alios ejusdem gentis, eruditarum linguarum nostris etiam temporibus apprime
peritos & satis notos commemorare non est necesSe .
1ὶ De quo Polyglotto , seu Tetraglotto egregio monumento , quo Sane edito Cardinalis Franciscus Ximenius non mediocrem apud posteros nominis est consecutus celebritatem , a doctis autem viris & omnibus Theologis magnam gratiam iniit, adeundi R,
15쪽
3o Θ De dotaiano Hebr. Samaritico Numo Q culo ineunte XVI. Hispani in lucem emisissent;
quo sane ampliSSimo Opere tantum ornamen-ehard. Simonius , Disquisiit. Critic. de variis per diversa O temporum Bibliorum editionibus &c. Londini I 684. Cap. XXVII. pag. 2I4. seq. & alibi: di Iacob. LeLong, Discours Historique fur les principales editions de Ia Bible art. I. pag. I. seqq. , & in Bibliotheca Saera
seqq. , & caeteri plures indicatis locis laudati; ubi doctorum Hispanorum & aliorum , qui tanto operi ma
num admoverunt, nomina recementur .
De hoc autem insigni Tetraglotto opere me verba quoque fecisse memini, Des Titres Primitis data Revelation Vol. I. pag. 226. VOl. II. Pag. 84. not.& pag. Is I. seq. Atque in illa me fuisse sententia , Augustin. nostrum Iustinianum , Episcopum Nebiensem , veluti ejus generis eximiarum collectionum parentem exstitisse , ibid. UOl. II. Pag. I93. Seq. d claravi . Neque me fugit quod, licet innominatis no is bis , huic nostrae opposuit sententiae Cl. Francisc. Peregius-Bayerius , De numis Hebraeo-Samaritanis cap. VII. Pag. I 66. not. 13. Verum rem in Sese , nullaque praeconcoepta adducti opinione, si bene expendamus, quidquid sit quod contra alii & multi pugnent; certo certius est Halterium suum Octapium ,s etsi Pent lotton sit dicendum scilicet Hebraeum , Graecum , Arabicum ct Chaldaicum, cum tribus latinisu interpretationibus ct Glossis Genuae I 3I6. fol.
illustrem Iustinianum in manus hominum ante emi-Sisse , quam volumina illa Complutensia & proprie dicta PoIyglotta, publicis edercntur typiS. Primum
16쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q 3os
ti , tantum splendoris ipsis accessit; quid est igitur quod fieri majus possit & divinarum & hin
manarum litterarum incremento Quam ego gloriam ab majoribus acceperunt, Spero fore , ut posteriS relinquam . Eam que Spem eo pleniorem concipio, quod diligenter litteras easdem ab illis ipsis Hispanis nostro hoc Saeculo
pertractatas video , neque minorem operam at-
namque eorum volumen Vulgatum anno ISI . qui
dem luit; sed solum Novum Testamentum & Graece tantum & Latine complectitur ; adjecto lexico Grae- Carum omnium dictionum &c., tum vocabulario Hebraico S Chaldaico &c., in secundo operis Uolumine, quod prodiit anno ISIS . , non autem III 4. ut Per errorem habetur apud Andream Gottileb Masch , lo c. ante cit. pag. 338 Atque , ut uno verbo rem conficiam . Vetus Testamentum multiplici lingua legimus impressum an no I 6I7.; & si unam in Pentateuchum Chaldaicam Paraphrasim Onhelosi demas , nihil in Complutensibus voluminibus de iisdem versionibus, neque de- Arabica apparet . Quo in genere Iustinianum nostrum eo magis primas tenuisse , non immerito adseruimus , quod Biblia eiusmodi Polyglotta integra se ante tentasse in sua ad Octaplum Psalterii Leoni X. inscripta praefatione ipse testetur . Quamobrem Episcopum Νebiensem a multis usque annis tantum opus animo tunc agitantem , quod quidem nisi immatura atque acerba suisset ex naufragio an . IS 36., praeventuS morte, numeris suis jam fer Ine absolutum publicasset , primum extitisse , qui
illud Polyglottorum genus ediderit; si rursum de senderim , nihil Cardinalis X imenii, summis celebrandi laudibus, gloriae detraxisse existimo .
17쪽
que studium in numismatica exotica disciplina eXcolenda eos ponere, quae ad Phoenicum litteraturae adyta i) minori negotio penetranda , haud parum conferre valeat .
si in Quare ita existimem, ex iisdem exoticis ab litteratis Hispanis hominibus in lucem prolatis m1-mis mihi colligere videor . Etenim eadem quod universim spectat vetusta ejus gentis inscripta monumenta , Si in Sese prope inspiciamus, quantumvis licet ab Hebraeo-Samariti co-Phoeniciorum characterum ductu, ac scriptionis ratione, varia atque diversa deprehendantur; nihilominus eo demum revolvi videntur illorum epigraphae, ut ad litteraturam eas pertinere Phoenicum , quae & ipsa a fontibus Hebraicis sit repetenda , dicere non gravarer . Quocirca hanc & illam veterem Hispaniensem litteraturam Communi quodam vinculo inter se contineri, mihi dari a bitror atque concedi oportere . Quo autem pacto hanc rem sese habere ipse intelligam , cxponendum duco . Veterum Hispanorum in Scripta monumenta inmprimis autem eorum mimi, de quibus nunc quaerimus ; ad tres revocari classes commode quidem p OS-
sunt . Vel enim ad illam Hispaniae partem, quae pro. vincia citerior, sive TARRACONENIIs ab Augusti temporibus etiam dicebatur, spectant, uti numi Celtiberici vel ad provinciam Baeticam pertinent, uti Turditani; vel denique in eorum sunt accenSendi numero , qui ab illis percussi civitatibus fuerint , quibus Phoenices & Carthaginienses aut insedissent, aut illarum conditores habiti sint. Atque hanc ipsam in totidem classes Hispaniensium numismatum divisionem ab Ill. Ludovico Uelagqueg usurpatam intelligo in ea sua egregia diatribe , quam inscripsit: T Ensayo sobrelos alphabetos de las lettras defconocidas , que se encuent u eu las mas antiguas AIedalias . y Mona
18쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q go 7
Atque illud quidem, quod de doctis Hispanis initio dicebam , quum ejusmodi sit , ut in
1nentos de Espaga , Matriti I 762. in to . pag. Σ. At quamvis hanc tripartitam Veterum Hispaniensium num orum divisionem plurimi faciat CL Peregius-B,
yerius, Dei Alfabeto, V tengua de los Fenices : appendic. ad Hispanicam Sallustii versionem pag. 368. ,
neque ego eam ipse rejiciendam censeo; horum tamennum orum duo potissimum genera mihi esse videntur constituenda , quae cum eadem ipsa litteratura Phoenicum societate quadam pluS minusve conjungantur . Unum genus, quantum Scire hactenus nobis licuit, eorum est, qui Bastitano-Bastulo-Turditani dicendi sunt; alterum Uero , utique longe majori, illudque magna copia, Celtibericorum . Et quoniam Turditani numi illis insigniuntur litteris , quae similitudinem magnam certe gerunt & speciem Phoeniciarum , eosdem ad litteraturam proprie pertinere Phoenicio-Poenorum , ne in quaestionem vocari quidem potest. Quare autem apud Turditanos populos, eos praesertim , qui ad Baetim fluvium incolerent, atque maritima Baetica inhabitarent, id genus numi, uti Gaditani , Abderitani & Canacenses , Phoenicio-Punicis signati fuerint characteribus , haud disti cile est ad explicandum . Quod ut commonstretur , mente me mori teneamus oportet quod de Phoenicum coloniis
Neque aliquis moleste serat, si ad illa, quae semel a me, iterum , tertium & quartum de Phoenicum coloniis dicta sint atque migrationibus pag. 3O. 49.242 247. & 278.; heic redeam, illustrandi tamen majorem in modum argumenti gratia. Nimirum ex hac re iisdem animadversa locis colligere pronum est, ab illis Phoenicibus ejusmodi numismata esse repetenda , quorum Colonias etiam per multam aetatem in illa ulteriori
Hispaniarum parte, quae a Baeti flumine BAETICA di-
19쪽
3o8 o, De Boetiano Hebr. Samaritico Numo Qvetustis suis e Xoticis numismatibus vel publicandis, vel quoquo modo explicandis, inter
eta, vel totam, vel magna ex parte Turditaniam complectebatur , pedem fixisse , Strabo in primis tradidit . Is namque ille est, qui Rerum Geographic, libr. III. edit. Am Stelod. I 7 7. pag. 223. alias I 49. , Scribit Baeticae populos in Phoenicum potestatem adeo venis
que Turditaniae urbes is vicinia ab iis nunc habitentur. Quid , si ante Homeri etiam aetatem, eodem
Strabone auctore atque teSte, ibidem pag. 224. alias ISO . , καi της 'ιβηριας καὶ της Λιβυης ἀριστην,
O Hispaniae ct Libyae s seu Asrieae optima Phoeni
ces tenuerint Quid autem illud est, nisi hoc ipsum argumento Certo est, Phoeniciam gentem in illa Hispaniarum loca, quorum olim potita fuerit,proprias disseminasse litteras hisce vero numis, qui Phoeniciis fiagnati characteribus ad nostra uSque pervenerunt tempora, apud Gaditanos, Abderitanos & Canacenses haud obscura sui monumenta reliquisse nulli aevo unquam ceSSura.
Quae sane inscripta monumenta, etiamsi vel rum scriptorum & Strabonis pracsertim deficerent testimonia, cujus tamen in rebus caeteris, tum hoc in genere maximi ponderis auctoritas est, omnino efficiunt, Hispanias a Phoenicibus fuisse multum di que frequentatas , atque coloniis suis in multis earum locis constitutis , easdem amplificatas .
Quae cum ita sint; quid de Cl. Nicolai Sylvestri Bergier prorsus singulari opinione dicemus λ Est enim illud peculiare erudito viro , de Phoenicum sedibus in multis Africae & Europae maritimis oris,quas imperio eos obtinuisse fertur, deque eorum sermone, tum moribus ac religiosis ritibus, varia eadem in loca diffusis , Sic agenti , ut hδec nulla fide sint ; de caeteris
20쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q 3os primos , qui ejusdem litteraturae, de qua quaerimus , quasi Semina quaedam SparSerunt , Sint
autem eorum coloniis, praeter Carthaginem ab ipsis conditam, nihil propemodum noverimus, It y ais encore, ait ille, molns de sola dement d'assurer, is que les Phεniciens o ni fait des εtablis emens ou des, , conquetes fur les cotes de l'Europe S de l'Afrique, is qu' iis ont porte dans ces diverses contrees leur lan. ,, gage , leurs moeurs & leur Religion . Excepteri Carthage, nous connois fons peu de colonies Phe-M niciennes is . Haec doctissimus Bergier in eo libro cui hanc secit epigraphen : α Les Elemens primitidi des Iangues , decouveris par la comparaison des racines de PHebreu , aveo celles da Grec, du Latin O du Fran-ςois, dcc. Paris I 764. in Ia. Dissertat. VII. I. num. 2.pag. 222. Verum,qui antiqua jam ct satis pervulgata nihili pendens ita Statuit; is prosecto , non a bitratu Suo , neque levissimis dc inanibus conjecturis, at gravissimis rationum momentis, falsi arguat, necesse est, quidquid de Phoenicum non migrationibus modo eorumque navalibus expeditionibus ab antiqui simis usque temporibus longe lateque Susceptis , tum multiplicibus coloniis undequaque emissis, Veteres scriptores & Graeci & Latini, quibus, eorum aetate, Phoeniciae gentis vetusta monumenta litteris tradita , adhuc explorata essent, unanimi consensu scriptam reliquere; sed etiam Phoenicio-Punice inscripta metalla & lapides nobis ipse ostendat, veluti testes sal tem suspectos falsitatis . Scilicet hoc restaret, ut contra Veterum omnium scriptorum Ic monumentorum auctoritatem atque fidem , unum Bergierium , eruditione quidem & doctrina praestantem virum , sed de rebus Phoenicum minus castigate scribentem, quem tantum sequeremur , essemus habituri.
Quod autem de Samuele Bocharto ibidem su iungit Cl. Bersierius ; perinde ac si unis conjecturis ,