장음표시 사용
41쪽
Potins alia inedi camera anivenas aperire credita sit.
viribus tribuunt Serap.& Melae,quod acribus excre mentis, idipsum sua acrimonia agentibus,magis trishuendum erat. Sed obtrudet hic quispiam dogmatis Serap. affertor, Si huiusmodi vis non magis Aloeadest si reliquis medicamentis acres humores purgantibus,qui factum est , ut Aloe potius si alia eiusmoda medicamenta sedis venas aperire credita sitaRespon/deo cum Manardo nostro,nulla alia causa hominum mentes occupata hoc dogma, nisi quod frequentius Aloe si alio quovis purgatorio medicamento utatur. Pleriique enim omnes qui subducendae alui,vel ven uiculi expurgandi gratia medicamento purgatorio opus habent,ad catapotia ex aloe confecta, tanq ad sacram anchoram confugiunt. Adeoq; factum est,ut quod ab excrementis ab Aloe motis fieri viderun id genuina quadam ac natiua malitia illius,& per se factum esse crediderint. Parii autem erat hoc credere, nisi & erroneum hoc dogma mundo libris editis patefacerent,ac pro vero obtruderent. Praeterea neque obest nostrae sententiae Iacobi de Partibus cauillatio, quam hodie multi tanquam aheneum quendam morum ad tuendam falsam illorum sententiam arripuit, qui adstringendi vim quidem Aloen habere fatetur, cum extrorsum admota fuerit:aperiendi vero venas, cum intro in corpus sumpta fuerit. Nam statim a Dioscoride & Plinio exploditur quorum uterque in po/tu etiam sumptam Aloen sanguinem pronuentem copescere tradunt. Et Plinius certe ut penitus aduersas riorum ora ac elabendi passim vias obstrueret,yndeo tuque prosuentem sanguinem sistere posse dixit. Caeterum iam ad Sebastiani Montui obiectiones dilue, das accingamuri is enim errori Serapionis atque Mesues patrocinaturus, caeca ita enim vocat)proprietatem obiicit, quasi Aloe occulta quada essentiae proε
Prietate,& minime manifesta qualitate sedis venas re
42쪽
st aret, ano I; noceret, & hoc pacto sese omnem re/ Aprehesionem euitare possie arbitratur. Atqui fallitur, Mia τῆ πιχιτη όδω ocinae in πανε , bonus ille senex:si enim Aloe insita quadam totius substantiae proprietate ve Aio .ppinnarum Ora aperiret, tuc semper in catapotiis, aut alio Ny ς
quouis modo deuorata idipsum essiceretnd quod in isti 'nemo sanae metis dicere pol, cu contrariu quotidiana experietia mostret. Quod vero semper quoties alsu meretur sedis venas reseraret,ita colligi pol. uen, admodum enim medicamenta purgantia substantiae proprietate perpetuo humores sibi familiares attra hunt, ut in sequentibus clarius docebimus, verbi gra tia Scammonium bilem , Cilicus pituita:ita Aloe nunquam non ob insitam sibi proprietatem venarum ora aperiret. Nam cum ipsius substantiae aperire venas insitum sit, vi Montutis delirare videtur,fieri nequit, ut non perpetuo quoties sumpta fuerit, hoc ipsum agat. Vel dicat diuersitatis rationem Mornuus, & in B sua nos pertrahet sententia. Sed dicet fortassis Aloen Aloen etiavenarum ora aperire posse, non cum intro in corpus idis, a z' sumpta, sed cum extrinsecus sedis venis illita fuerit, di, Thirtum enim maxime idipsum caeca illa proprietate essi/ no apemqcere posscte. Q uantum autem hoc veritati, optimo rumq; autorum sententiis aduersetur,ex iis quae pau/io ante diximus,clarum esse potest. Pugnare vero notatum rationi, veruetiam experientiae omnibus paulo eruditioribus incolata est. Q ut nanque extrinsecus admota Aloe venas aperiret, quae Avicenna etiam, qui Montuo & eius farinae medicis numinis instar habetur, autore, citra erosionem valde exiccat e Cum itaque non erodat, & vehementer etiam exiccet atq; adstringat, qui per deum immortalem venarum ora x taperire possctet e Insuper cum a Galeno & Paulo in terea medicamenta,quae ulcera ea quae aegre ad cica tricem ducuntur sanant, Alae conuiueretur,quomo
43쪽
m do inter ea quae erodendo aperiunt venas collocari
potest,cum omnia ε που λωτιμα, hoc est qu ar cicatricem
inducunt,eodem Galeno lib.v. de compositione me/Duo insim di. per genera autore, cum eo quod citra erosionem i. ue adstringunt,magis etIam exiccat N ulla itaque nec racte nuenta tione,nec e Xperientia, quae tamen duo stitit apud omsunt fidem nes homines instrumenta teste Galeno lib. ither. me ε tho. cap. iii. quae sidem his quae recte inuenta sunt fa/ciunt, caecam illam suam aperiendi ora venarum in A loe proprietatem Motuus probare potest. Iterum instat Montulis,ac velut inexpugnabile argumentum producens ita colligiti Idem medicamentum persae , -- pe contrarias obtinet vires, Aloe igitur & constringere & aperire ora venarii potest. Fatemur quidem ple
iis contra risque medicamentis contrarias tum qualitates , tum
im μ' facti itates inesse , id quod luculenter Galenus lib. lii. μπιμ- - M simplicium medic. facultatibus cap. yni. ostendit. Ita A loen adstringendi sistendi' ue potestate praedita else concedimus, nihilominus tamen & per inferna bi leni excernere, ac ventrem etiam subducere posse di/cimus, quemadmodum Galenus libro iam citato, ca/.- pite. xliv. in eum modum scribens testatur: θαυμα ζετα
ne permultos huius rei admiratio detinet, remq; ra/tionis explem absurdamq; existimat, si corpus quod/piam adstringens purgare queat, veluti Aloe. Q ut bus sane verbis Galenus manifeste innuit, A loen &adstringere & purgare per inferna corpus posse, id quod & nos fatemur. Inesse vero huic vim quandam Giuh.ta reserandi S consti ingendi venarum ora, ut Sebastiaὸ
quae a Dio nus Montuus putat id est quod constanter negamus, scoride pro nec perpetuo, utcunqtie sese excruciet,probare pote/:j ii cita rit Et VS finem tandem faciamus, si Calenus , quem piorauit. Omnia a Dioscoride de simplicium medicamentoru
44쪽
LIBER PRIMUS. οfacultatibus prodita diligentissime excussisse, ac per A
experientiam num vera elsent comprobame constat, vim talem quae venaru ora reseraret in Aloe esse coingnouisset, hanc certe silentio no praeteriitat,id quod eum in Coriandro, prunis Damascenis, & plerisque aliis fecilia notum est. Diuersam autem cum in ea esse facultatem, nempe adstringendi Venaru Ora,eXperientia explorauerit,factum est ut & illius constanter in suo de simplicibus medicamentis libro meminerit. Non est itaque cur quempiam Montui annotationes in diuersum rapiant, i euioris enim momenti sunt, qui tot tantorum s autorii quos produximuS, testimo, nia,rationes quas hic opposuimus euertere queat.
Aloen me Ili commissam non minus mo plus purgare , contra Avicennae do Mesues erroneam sentenciam. Cap. I I.
AD uersatur nostrae sententiae Atticenna capi te. lxvii. Canone secundo, in hunc modii scribens: Pernaimo ipsius cum melle,minuit vu/hitem eius, adeo ut forsan non soluat attrahendo. Quem veluti ducem sequitur ivl esue libri sui de simplicibus medicamentis capite primo, sic scribens: Aloe num cum melle est minoris solutionis. Verum quantum a veritatis tramite aberrent utrique, nemo sani cerebri est qui nesciat: non enim rationi tantum S experientiar, sed & veterum autorum sentetiae plane,quod asserunt, contrarium est. Cum enim melli suapte natura vis subducendi aluit insit,qui sieri pose set, ut non idem magis alteri quod similem vim obti/net additum essiceret e Mel autem se solo subducere aluum,in primis Hippocrates libro de affectibus te.
τζίου.hoc est: Mel cum caeteris comestum nutrit, coloremi corporis honum reddit:solum vero potius at/
45쪽
C tenuat quam reficiat, lotiti enim cit, supram modum purgat. Dioscorides quoque lib.iLcap.lxxiii.in hunc
modum scribens: ετι με λι τοκοιλίας
Sκxος ε ξιτικον. quod est: Mel crudit inflat,aluum quo. que ac tussim proritat. Et Calenus lib.ui.de alimentorum facultatib.iis vellus τμελι si λDrτω usες μάρχον,
est: uandoquidem mel tenuium partium est,necessario etia acre sentitur, ideol aluum ad ex/cretionem proritat.Et paulo post: εριεκ
γει τοι κατατ lus ναουερα. hoc est:Si citra aquae adnaistio/nem mel purum per se quis delingat, nutriet quidem minus, sed alui excrementa magis deiiciet. Paulus quoque lib. i. cap. Xcvi. Mel coctiim,ait, magis alit statuum subducat:crudum contra. Id quod & lib. vii.repetit. Vtitur & cap. vi. libri primi solo melle ad puerorum deiiciendam aluum,cum ita scribit: Porro D pue D ri,infantis ue aluus adstricta fuerit, mel cibo adiectu dabis. A lexader quoque Aphrod. sectione.Ii.probi. IIvi. mel crudum abstergere & purgare, coctum vero alere tantum posse docet. Ex quibus omnibus abun/de liquet,mel se solo quidem aluum deiicere posse, Aloh addi- idq; adeo magis,si no coctu crudum ue fuerit, inuod λ ς ii vero Aloe nielli addita aluum plus subducat,satis ex. v k' Diosc. liquet, qui nulla alia causa mel addere docet, nisi ut hoc pacto plus excrementorum deiiciat. Ver ba Diosciquae habentur lib.iu. cap. xxiiii. haec sunt:
aut cum aqua vel melle cocta sumpta, aluum lotuit. Id quod & Pliniu fecisse costat, qui lib. xxvii.cap. liii. de Aloe ita tradit: Devoratur pilulae cum mellis de/cocto,aut terebinthina resina ad purganda interiora. Hac ratione & Galenus lib.viuther. metho. cap. M.
46쪽
hieram licram , in cuius confectione centum aloes Adrachmae sunt,melle eme excipiendam suadet, vita/licet aluuna magis deiiciat: id quod verba eius de hac ipsa luculenter admodum demonstrant:Aῖοι, μοτι o
ομ, α μαλλον υ πο γε .id est:Sunt qui reponunt medicamentum, id excipientes despumato melle : & sit ita quidem durabilius, sed minus ventrem roborat, &magis subducit. Psellius quoque lib.i. de ratione visetus cap. de iis quae ventrem citant, Foenograeco Damascenisi, item alus ut aluum magis deiiciant , mel adiici praecipit. Inter caetera enim i ta ait et Foenigraeci ius ex melle coctum,inde potum aluum subducit, se/cum agens in intestinis humores. Mel admiustin pa/xum esse oportet,ne vellicet. Et paulo post:Damasce
na quoque humida & arida melle confecta, madefa/eta ut plus teneat mellis,mansaq; solitaria. Si bis mel Blis copositio absorbearur,plus subducit, quam si dul/ce vinum polites. Ita ut sole iam clarius sit tam Aui/xennam quam Melaen infantiliter lapsos esset quod Aloen melli commistam minus ipurgare docuerint, i cum & ratio & veterii autoritas diuersum mostret.
Aloen stomacho & iocinori non nocere . ut salso plerisi Aui
cemia de Melae persuaserunt. Cap. II I.
AVicenna alteram tantum sententiae nostrae partem cap.lxvi. secundi Can. impugnat, dum si e inquit: Aloe obstructiones hepatis aperit, sed ipsum tamen laedit. Me sue aurem utrisque contradi incere non veritus est: nam cap. i. sui de simpl. med. libri ita scribit: Aloe coturbat, dolorem ventris faciens,&nocet stomacho & hepati. Nemo tamen usque adeo lippis est Ocntis qui utrunque falli non videat,quado ης ite unus quidem ex veteribus cla9:ciscit, scriptoribus ilequ' .e. st,qui non diuersum docuerit. Diosc. enim tam amis ri nocet.
47쪽
C cana stonaacho aloen escte tradit, ut si mista sit aliis medicamentis quae purgando sunt,ea minus noxia sto/macho reddat. Verba Diosc.lib. Ii.ca. lxxiii.haec sunt:
Aloe aliis conusta medicamentis purgatoriis, pra stat ut minus stomachum infestent. Apertius idipsum Galenus lib.vi. de simpl. med. facul. docet, in hunc de aloe scribens modum: - μὴ ευς φαρμακτt - αλλο. hoc est, Na& gratii est stomacho medicame, ut siquid aliud. Et Paulus lib. vli. Est, In V, aloe stoniacho valde grata, ut siquid aliud. Et lib. eo dem capite. mi. Cum medicamenta corpus purgantia omnia stoniacho noxia sint, sola ventriculo amica &utilis est aloe . Q uibus subscribit etiam Oribasius in medicinae Compendio, dicens: Aloe vehemens qui/ dem catharticum non est, stomacho autem aptillimit.' Psellius quoque lib.i. de victus ratione, aloen interea D'quae stomachum confirmant recensetus verbis: Maxi me conducibilia stomacho absinthiuni & aloe . Nec dissentit Plin. qui lib. xxvii. cap. iiii. scribit: Confirmat stomachum aloe adeo ut nulla vis contraria infesten Crata autem est stomacho aloe haud aliter et absim thiii Galeno lib.vi.de simpl. lihed. facul. autore, quia Aipe iecur. aliqualem adstrictionem cotinet. Q uod autem iecur h. φFdit' non offendat praeter Gai ad Paternianum, qui cum Oxymelite datam Aloen stomachicis & hepaticis magnum adiumetum afferre scribit, Paulus etia litavit. docet, cum Dosithei catapotia iecoraria Aloes via clam unam accipere ait. Et cum Plinio teste,loco iam citato,aloe in regio morbo, tui plerunque iocinoris vitio oritur,utiliter bibatur. fieri haud potest,ut iocinori nocere queat. Hinc mirum admodum est Avice
nam in eam deuenisse opinionem,cum tamen & ipse fateatur aloen iocinoris obstructionibus 5 arquato morbo esse perutilem. Atqui perplures eiuImodi co
48쪽
trad1ctiones, ut ex sequentibus perspicuum fiet, in ΑAui sibi is naueniuntur, ut certe hoc nomine tyrotii. Avianae libus medicinae nondum exacto iudici ' praeditis val/de suspectus eme debeat,praesertim t. li. talo C anone. nibus ob
. Rhabarharu nostrum S vulgare in plerisque a veteru Rheois ηψ Π bamaro dii rrc.atque adco diuinum esse. Cap. II I I .
C, Vm de rebus disceptantibus id unice cauen Iris
dum sit, nequa vox illis ambigua imponat:na distut eda. alias non raro fieri solet, ut alter alterum n intelligens,acerrime inter se de lana caprina riXentur, t.' a& in imensum temere sermo progr edlatur τ animad/uertendum erit, ne nominum quempiam ignorantia fallat, R heobarbarum nostrii seu vulgare elae id quo Rhrobos passim nunc ad subducendam., nobilium praesertina, hδ V V resuum medici utuntur.Veterum vero, quod Dioscin I tabi barides, Plinius, Calenus, & qui his etiam vetustiores ru veterv. sunt, describunt. auemadmodum autem veteres suu variis nominibus vocant, Dioicorides enim interdit hali ut rRheon,interdum Rhian, aliquando Rhaponticum, B tCalenus Rheum & Rha, Plinius Rhacoma, Celsus ''' iradicem ponticam appellat,ita Punica Rauedsent,&vulgus medicorum Rheubarbarum nominat. Rheo barbarum vero quo nuc pastina ossicinae utuntur, id, ferre ab eo quod veteres depingunt, quicquid nostrae tempestatis garriant medici, nullibi rectius nisi ex notis,quae illi ab utrisque tribuuntur, colligitur. Ueterii Locus nati nimirum K ha, Dioicoride lib. iii.cap. iii. teste,
supra Bosporon sunt regionibus, unde etia affertur radi X nigra, Centaurio magno similis, sed minor &magis rubens sine odore , laxa, & parum leuis. Nec distantit Galenus,vel quisquis eius libri autor fuit,ca Pite.ccxxviii.lib. de si tripli.medic. ad Paternianu, qui
49쪽
Rheo his verbis describit:Radix est magna & nigra, laxa,leuis,inodorata , gustu calfaciens, & lens ter ad stringens. Libro qnoque octauo de simpl. me dic. fa cultatibus. Rha tum laxitatem, tum leuitatem in se habere scribit. Iam dictis subscribit Plin.lib. Vil.ca. xi. in hunc modum loquens: Rhacoma actitur ex his quae supra Pontum sunt regionibus,t adix Costo m/gro similis, minor & rufior paulo, sine odore , cale faciens gustu & adstringens. Rheubarbarum autem a nostris vocatum,& quod hodie in frequenti medicorum usu est,alios a priori natales habet, ex meridio natibus nanque regionibus ad nos fertur, non aquilonaribus, ubi Bospoi us,& R ha fluuius,qui radici huic nomen dedit,existunt. Nullum denique cum Costonigro,Vt antiquoril,similitudinem habet. Adde, quae sola a veterum Rheobarbaro discernere nostru tussiciens nota est, vulgare & quo hodie utimur habere odorem vehementem, veterii autem plane sine odo/re esse. Praeterea glauitatem in vulgari comendat Mesue,Veteres contra leuitatem. Accedit quod veteres suo R heobarbaro nullam purgadi vim inesse scripse. Nnt, in quem tamen usum, aetatis nostrae medici suit,& recte quidem,plut imum valere dicunt.Sed obtri
det quispiam,mhil mini esse Rhabarbarum iam siccu
odorum esse, veteres autem de viridi ac recenti locu/tos esse,quod odore plane caret, haud aliter si alia quaedam,quae humiditate superflua obtundente, donec ea resoluatur, absque odore perseuerant. Obie/ctioni huic pulchre per historiam respondet reconditae eruditionis vir IO..MA NARDUS, libro suarum epistolarum medicinalium sexto, atque se a Sigismundi regis Sarmatarum medicis didicisse,in eo bello quod cotra Moschos strenue gesserat ide rex, Rheomnuentum fuisse, quod etsi vulgari satis quis dem simile esset, penitus tamen inodorum fuerat,meovi
50쪽
LIBER' PRIMUS. ' 'eo omnes veterum notae deprehensa sunt:fuit Aproculdubio id Rheobarbaru quod veteres pingui.
Caeterum veteres suum Rheobarbarum non ad alui hi bainai
purgationem, sed ad alios plerosq; usus adhibuisisse, ad alui manifestius est quam ut probari debeat: neque enim Diosc. neque P linius, neque etiam GalenuS, in Uni hibuerat. uersis suis operibus, quae hodie extat,ad aluit subducendam Rheobarbaro usi sunt: sed cum huic maxi/viani & praecipuam admingendi vim adscripserint,
in contrarium potius ritim adhibendum esse praece/verunt, atque adeo sanguinem expuentibus, coelia. cis,& dysentericis coferre dixerunt. Aetius quoque, qui sub Constantino Magno vixit, sermone. lx. pie N. xlvii inter ea quae adstringendo ventre cohibent, Theon ponticum recenset. Q uinetia constat nec Auicen. in Cap.ccccclXXXV.secudi Can. Rheobarbaro purgandi potestatem tribuisse, sed diuersam potius: id quod &Fen. XVI. Cano. iii. Tract. i. cap. iiii. ubi Rheu Bbarbarum inter medicamenta aluum cohibentia enu/ amerat,&in plerisque aliis locis facit.Et certe veteres suo esse usos ad cohibenda aluum testatur Abenroiscordubensis, qui lib. v. Colliget Calenum & alios medicos Rheobarbarum ventrem constringere sab psilia air,notans in hoc eosdem, tanq falsa dixissent. Sed ignorauit impia illa bestia Galenum atque alios Μdn veteres diuersum a suo habuime Rheobarbarum,ita Eue
ψt non immerito illi alios etiam effectus tribuerint. diluitur. v
Ex lis itaque omnibus notu fit,nostrum hodie Rheuharbarum ab antiquorum differre, quod hoc ad aluit
deiiciedam,nunq usi fuerint. Atqui hic reclamat Mo .amus:atque Pauli autoritate,Veteres quoque Rhabara haro ad vetris sanorum purgationem usos esse pro Bare nititur. Pauli locus est in lib.i.ca.xliii.vbi ita stris hinAluum soluebant*ubentes iam dormituros resi/nam terebinthinam,quae olivae magnitudinem aequa