장음표시 사용
71쪽
C to aluum bini oboli satis sunt. Animaduertendum auo tua tem binos obolos eme scrupulum viati,id quod prae/ter alios in suo de ponderibus & mensuris carmine, Rhenanius his versibus indicat: Semioboli duplum est obolus,quem pondere duplo. Cramma vocant,scrupulum nostri dixere priores.
ino:. ut lapsus sit Angelus Politianus, vir alioqui do inis,epistolarum suarum lib. x. dum scrupulum Larunis dimina ,ογιλον Graecis nominari contendit:οβολος
enim dimidius tantum scrupulus est. Sed nihil opus in re manifesta pluribus verbis. V t i rur ad instituta redeamus, Paulus etiam Aegineta lib. vii. febre carenScimonia tibus,& stomacho non imbecillis,Scammonii podus hQdis obolorum quatuor cum Zin bere exhibendum do cet.Et in compendio suo Oribasius drachmam into nam exhiberi possie afferit. Id quod non ideo dixeorim quod tantam hodie de Scammonio quantitatem exhiberi posse putem, atq; adeo Scythicis illis medis D eis patrocinarer, sed ut ostenderem Scammonia qua hodie utimur, non esse genuinam mi enim adulterinamret, tuto ea quantitas quae a veteribus praescripta est dari posset. Adulterinam autem escte quiuis exporitur,qui illam cum notis vel a Dioscoride,vel a Mesue traditis contulerit. Omnium autem videtur es
- deterrima,quam S yriacam & Iudaicam appellat Dioscorides,quae quoniam lacte tithymali vitiata est, fit ut genuina sit multo in purgando violentioranam Plinio teste,strangulat sumpta. Scio tamen quendam qui ες φη=μ scrupulum integrum,& ni fallor plus etiam,sine nox Ataba xa hauserit. Non est autem ut ideo diuersum Graecos
Sc monio rum Scamomum ab Arabum escte credamus, quem
n e die admodum Symphorianus Campegius in horto suom ci Gallico libello ex pluribus antea ab ipso editis coge photiana sto, leuibus & nullius momenti argumentis persuadesiis giβ re nititur. Queadmodum. enim Diostorides caetern
72쪽
η : HGBTR PRIMUS. A Aqdex Mysia Asiae deportatur, & Plinius Colopho. M
iuum atqi Prienense praeposuit,ita Mesue Antioche
Mum. Deniq; ut illi Iudaicum & Syriacum danant ita: ξφ''phsi,hIc Coi ascenum. Nemo autem est qui nesciat Colo. zzzia
Plionem, Prienen, A ntiochianam, conterminas esse re nones: Colopho enim Ioniae, Priene vero & Antiochia Cariae Uuitates, Ptolemaeo libro.V.cap.il.rab.LAsiae teste ,existunt Corasceni autem quantu ex Seratione colligere licer,nihil aliud est si Syria, ita vidu/nim non sit tam Graecos et Arabes Vtrunq; cogno ulme Scamonium. Conueniunt quoque in hoc utria; autores,quod plantae unde Scamoniu extrahitur,ea dem folia assignant. Dioscorides nanq; hederacea δει, triangulatia , Melae vero admodum sagittae alatae. uis est vero si nesciat hederae folia angulosa esse. ct sagittae eius cuius Melae meminit, forma habere Sunt & alia multa quae utrisque descriptionibus collatis,quadrare videntur. Proinde non erat cur Manar/ Bdii atque me ignoratiae insimularet Capegiust neque Manar enim verum est quod scribit, Scamoneam A rabu esse dv in
de genere lactariorum,& de ea Graecos nihil scripsis. ζ Ici.'
Ie,sed tantu de ea quod in Colophone nasciturmam vi iam di mus, Scamoniam Syriacam,quae lacte Ti. thymaloru adulteratur,tam Graeci Q Arabes cogno/uerunt:& ad hanc certe pondus Meles referendum erit,nam Antiochena seu Asiatica maiori quantitate Campua deuorari potest. Errat ergo potius Campegius, quod ' 'optimum Scammonium in Colophone tantum nasci putat,cum in Mysia Asiae, Priene & Antiochia etiam orii nascatur. Hactenus de Scamomo. Porro Polypodii dolim scribit Melae esse usque ad aureos quatuor:at satis constat unciam integra parum purgare, id quod multa confutatione non eget . De Euphorbio vero Euphor ex Dioscoridis autoritate, scribit eiusdem aureum
virum 2mptii interficere. Quo siquidem in loco,ve
73쪽
C alias lapissime in Melae requiritur fides: nem enum usquam hoc ipsum Dioscoridem scripsime legit utii
Immo Paulus Aegineta lib. vii.capite.iiii.Eupliorbiudrachmam unam cum melle decocto pota, pituitans quidem, impensius vero aquas educere docet. Seram pion vero h Avicenna cap. ccxxxvi.secundi Call. no unum aureum,sed drachmas tres interficere dicuntia Idem quoq; A vicenna Femi.cap.III.tract.V.ca. Vii.de. curatione incubi, drachmae uni Euphorbil,Scammo/nti drachmar tertiam partem, & quartam colocynthidos addere praecipit. Q uod non ideo dixisse putent studiosi, quasi tantam quantitatem exhibendam eme suadeam,sed ut haberet veritatis cultores, siquando necessitate ita urgente Mesues praescriptum excelse ruat,quod impudentibus valuitiatoribus obtruderet.
Centaurium maius Mauen.Avicennam in hoc ut purii in ali secutum .praeter antiquorum exemplum cum minore contundere.. D ac vires utriusque i idcriminatim commiscerem inus quoque n. V sine magno errore maiori praeferre. Cap. 41.
xvi ' A A itis Centaurili confundere Mesuen cumlυ rninore,no aliunde certius nisi ex eiusdem λ verbis sciri potest, quae in libro suo simpli Mesue de cium medicamentorum in hunc modum scribit: CenCςntauri tauria alia maior,alia minor, inter quas distinguntur: i 'η μ' proprietates notae. Minor melior est in omni re,cunu . ius flores & crura habent colorem citrmum paleare,i& melior pars plantae sunt flores & semina ipsius.Et melius tempus collectionis eius est principium aesta/tis. Calidae complexionis & siccae in secundo est S est composita ex partibus terreis adustis, in parte. dantibus ei amaritudinem, & ex no adustis cum per/. mistione aquositatis, a quibus inest ei stypticitas. Et est in ea de dulcedine aliquid a partibus aeris. Et m. ipsa est ex acredine aliquid a partibus igneis.Et ama
titudo in ea plus est stiplicitate ipsius, 2 styptiora
74쪽
ptus dulcedine & acredine. & acredo in ipso est re Amilla sine mordicatione. Q uare est ex maXlme cura tibus vulnera.Immo ipsa est abstersitia exiccatlua,c δsunt ptitia superfluitatum,& solutiva ventris. Et quando superfluit purgatio,ex ea solutione educit sanguinenNaperit enim orificia venarum apertione sangui/ bnta Onem manare faciente. Hactenus Mesues verba recei suimus,quae ex cap. cii. secundi Can. Auic. esse desumpta intelliget quisquis caput hoc conferre voluerit, Vtrunque autem & Avicennam & Melaen Centauarium maius cum minori confudi me, ex iam adductis verbis moriabimus.Neq; obstat quod primo uteri idem in maius atque minus diuidit mox enim obliti diuisionis,urriusque proprietates atque vires indiscrinainatim miscent, horum historiam cofusissime traκ . , hactant, id quod ex sequentibus euidentissimum erit. Nam Vt omnia ordine excutiamus, falsum est quod - uterque minus Centaurium maiori praetulit: id enim Rpraeter antiquorum autorum exemplum fecilla conγ- stat,qui cuique suas vites seorsim tribuerunt,nec unualteri praetulerunt alia enim in re utraque melior. IReo tamen nuntis a maiori vincitur,quod minoris ra dix Diosc.& Galeno autoribus plane inutilis sit, id quod apertis verbis uterque monstrauit. Dioscit i*ώ
radix plane ineficax est. Et Plin.lib. xxv. ca. vi. Cenataurium , inquit,minus radice tenui & superuacanea. Nec dimentit Paulus,qui lib. vii.ita scribit: Centaurii in minoris radix ignatia plane & inessicax est. Adeo ut insigniter errent, qui minoris radicem usui medica tori non hodie accommodent. Falsum quoque est quod ait Pse n v. Melae,nores Centaurii minoris habere colorem ci hiau ininum & palearem: ut enim res ipsa & Diosc.testat radiarur lores cius colorem in puniceo purpureum rese tW
75쪽
c nint,talis plane nos est,qualis Lychnidis. Denique
veritate carere videtur,qd uterque in principio aest iis legendas essJe herbas scribit, cum Diosc.autore,minus Centaurium non nisi semine praegnans legedum sit, quod certe in aestatis principio fieri non potest. Quando Hinc est quod Plinius in autumno colligi velit. Carte ςWii 8ρβη tum confundunt deinceps utriusque qualitates: nam ς -- μ' ',d ineta Centaurio amaritudinem & stiplicitatem scribunt, hoc de minori intelligendum venit. Testis Gai enus,qui de eo lib. vu.de simpl.med.Dcul.ita tra
χουσα. quod est: Vincit in eo qualitas amara, paululuhabens&adstrictionis. Dioscorides quoque radice . ynoμε νιο εμηίειν ait. Hinc est ut propter amari/Fei finis tudinem aliqui Fel terrae dixerint: quod indicat Pli. Centauria nius loco iam citato inquiens: Hoc Centautium no/ςvx di βψ- - fel terrae vocar,propter amaritudinem summam.
aod vero paulo post Melae & Avicenna scribur, se Centaurio ineme dulcedinem cum acredine, hoc ad
maius tantum referendum erit. Testis iterum Gale. nus ubi supra,ita scrIbensinu tigἱου του λαλου u ei ae
νος γλυκυτ ισος.id est Cetaurii magni radix gustu quidem acris simul abstringens apparet cum le/uicilla dulcedine.Et Diosc.lib.iii.cap. vii.in hunc modum de Cetaurio maiori loquenS: mx'a,Fερ ζα,
- γλυκυ τητος. hoc est: Radix illi dese,solida,grauis,longitudine ad bina cubita, succo plena,acris cum adsti ictione aliqua & dulcedine . Plinius quoque lo/co antea citato, Radix,inquit,vasta,rubescens, teneν ra .fragilisq;,ad bina cubita,madida succo,amara cum quadam dulcedine. Porro quod sequitur in contextu Mesues, In ea est acredo remissa sine mordicatione, de minori intelligendum est:hoc enim,Caleno aut
76쪽
νε-ακον Est Πέεω id est,medicamentum expers Amordicationis est. Sed cum ait, est ex maxime curan tibus vulnera, id minori adaptandum erit Centau rio. Haec enim berba,Dioscoride referente, οπτομεδ
virens adhuc tusa & illita vulnera conglutinat, Ve rara quoque ulcera & purput, & cicatrice obducit. Et ad minus esse referendum clarius indicat G ale.
το, ἀτον τρόπον χρωμώων. id est: Vlcera magna hera . ii hae ipsius recentis illim glutinantur,& vetusta,quaeq;:egre ad cicatricem perduci queunt, cicatrice eodem modo utentibus obducuntur. Quod vero tandem subiicit Mesue, Immo ipsa est abstersitia, exiccati ua, consumptiua supersultatum, & solutiva ven. Biris,iterum minori Centaurio veteres tribuunt, nam de eo ita Dioscorides scribit. -- καταν
cocta deuoretur,per aluum biliosa & crassa ducit. Id quod& Galenus facit, inquiens rτο καχ ρει in τῆς
dam istniadicis infundunt, ceu biliosa & crassa du/Cens,nam & talia purgat. Paulus quoque libro sepri/mo. Decoctum, ait, herbae ischiadicis iniectum, bi/hosa quaedam educit. Et in capitulo quarto eiusdem libri: Centaurium minus inquit, quoniam bilem crablaque purgat, coxendice laborantibus peculiartiter succurrit. Sequitur in Mesuet Et quando su/Perfuit purgatio , ex ea solutione educit sangui. nem. Aperit enim orificia venarum. asertione sanν
Suinem manare ficiente Quod sane itidem de
77쪽
C minori Centaurio inaudic dum erit,nam de. Q ic
de eodem ita sci ibitaNonunil vero tam violain ope
ratui, ut & sanguinem evacuet, atq; tum quidcm ma Centauriu gis proderat. Animadu*Ietendum autem Centaui lumqv- -x βη sanguinolenta educere, .nQu quia ex propria natur' ' seu natiua quadamvroprietate venas aperpat, led n quodlibet aliud facit, dum violentius opcratur;acinnaoniae enim atque mordacitatis, ut antea diximus, expers est, Mam adesse oportet iis quae vena ape/riuta Vtinam vero Mesue rum Oculatus in aloe D in Centaurio fuisset: nam etsi ille uadnc annadiu dς maiore ac minore Centaurio scribens, maioris acri moniam in luinus quoque transferre videatur, no' usqueadeo tamen in illo sicut in aloe caecutiuit,vim licet educere sanguinem aut aperire ve nas limplicuter sed cum superflue purgat,/cat. Q ubd si itaquς
haec de aloe eius quoque fuisset sententia , non erat cur a nobis reprehenderetur. Insuper in recensendis Centaurii viribus mirum in modum utriusque faciti tales confundit Melae , id quod ex iam dictis,&eη veterum collatione quitus deprehendet. Et sit cui in/genium ista conferendi deeritas Manardi nostri margineas in hunc autorem annotationes adeat,& quoa asserimus, verissimum esse comperiet. Proinde nihil apertius,quam Melaen utriusque Centaurii & histotiam & facultates confudisse,ita tamen ut nemo,lice oculatissimu4 sitssas citra veterum collationem ducer
78쪽
confusio effecit, ut hodie Centaurium maius omni. bus incognitum sit,atque adeo in ossicinis. solius mi/tnoris usus existat, ut hoc saltem nomine suspecta no. bis Arabum medicorum lectio ella debeat,quod hoibrum Inscitia multarum herbarum, maxime earu quae in quotidiano medicorum usu sunt,cognitio interci/ derit. Scdfaxint superi,ut vel tandem sero cum Phry
vulgo vocat colundere. Cap. XH.
Vena lapidem Plin. aliiq; Latini Armeniit, Galenus autem Armeniacum, hunC Arabes, barbariq; Arnituum vocant. Et quem hi la/ umGraeci cyanum Theophrastus cyaneum, La ripi coeruleum appelsant. Hos autem cOfundere Ara ) s,eorundem de iis verba satis monstrabunt. Inter J Os enim princeps. Auic. cap.lvu. secundi Can.ita de lapide laetuli scribit: Virtus eius est sicut virtus eius quo adhaeret aurum,debilior parum est. Et Serapio: Vii tui eius est similis virtuti glutinis auri,nisi quia ipse test debIlior eo. quae tamen veteres non de laZulo: seu cyaneo lapide, sed de armenio potius scribunt.
socolla praestat,uiribus tamen ea infirmior. Id quod Ila Plinaib. xxxv.cap. vi. facit inquiens: Armenia mit tit, quod eius nomine appellatur t lapis hic quoque chrysocollae modo operatur. Sequitur de lapide la/etuli in Auic. Inest ei virtus eradicativa, putrefactiva, abstersio eius cum acuitate &stypticitate pauca. Q ue imitatus Abenrois ait: Minuit humores calidos, eo quod abstergit,& cum eadem habet stypticitatem.Et Nesue:In ipso:inquit,est acuitas non vacuata stypti citate aliqua. Quae itidem debentur armenio lapidi,
Centauria maius ho die othus cognitu. Armenius lapis. Coeruleus lapis.
Facultates Laruli Iapidis ex Arabum sententia. Cooste
79쪽
C Caleno lib.ix. de simpl. med.facul. teste, ubi ita λυ
habet extergentem cum levicula acrimonia, & leuissima adstrictione. Confirmat ide Paulus lib. vii. ita scribens: Armeniacum abstergendi virtute cum leui acris monia, & exigua adstrictione praeditum est. Pergit Avicenna in la auli viribus enarrandis,dicens:Bon
essicit pilos palpebrarum,& prolongat eos, & est vutinatini siclit dicitur in illo, propter proprietate quae est in ipso,& dicitur propterea, quia ipsum euacuat humores malos,prohibetes oriri pilos. Melae: Conseruat & prologat pilos,& generat eos in palpebris. Serapion: Facit nasci pilos in palpebris. Abenroist. Pulverizatus super palpebras, facit nasci pilos. Et iterum: Ideo facit oriri pilos, quia remouet humores D calidos,& reducit inebrum ad pristinam complexioonem. uae nimirum vis no lapidi laZuli seu cyaneo, sed armenio a probatis scriptoribus tribuitur. Diosc. nanque ita de illo scribiti lii Oi - των ευ- ναμ ve αυμπικον. hoc est,facit ad pilos in palpebris ale dos. Et Galenus subscribit Diosc.in hunc modunu
quod est: Ipso per sese ad pollinis laetiorem redacto
utuntur sicco ad pilorum in palpebris incrementum, nempe ubi prae humor u acrimonia partim excidiit, partim vero nec crescunt nec aluntur. Siquidem depastis his acrimoniis,in bonum naturae habitum pars Ieducitur. Et Paulus inquiens: Prodest itidem ad pilo. rum in palpebris incremetum. Caeterum quod Aui
tandem lapidi laetuli inella vim eradi talia in & PO
80쪽
. veractivam scribit,id caeteri etia Arabes eum sequen A. di faciunt. Mesue enim adustiuum,ulceratium, putre lactivum,& incisitium lapidem hunc essὰ ait. Serapio vero, habere virtutem adustitiam & putrefactiva in/quit.Et in hoc probe scribunt, nam & ea facultas pe/auliaris est huic lapidi qui Arabibus laruli, Graecis vero cyaneus dicitur, ideoq; veteribus etiam cognita. De eo enim Dioscorides lib. v. cap.lx.in hunc uribu
habet reprimentem,mediocriter putrefacientem,crustas gignentem, & exulcerantem. Vnde.luce meridiaγ -,idona clarius fit Avicennam & Arabes alios indisti ini natim de utroque scripsisse lapide, eorumq; facula rates mirum in modum confudisse. Et nisi idipsum fateantur aduersarii, Avicennam Arabesch caeteros . .m grandius erratum incidisse conuincemus, nimi rum quod in uno eodemq; capite sibi pugnantia stris B pserant. Si nanque de uno tantum lapide tractant quomodo conueniunt, hunc simul habere faculi rem detrahendi & alendi pilos e facultate enim de/tractrice nullo pacto alit & producit pilos, sed eos, dem magis detrahit & radicitus extirpat. Praeteream & hoc obiter moneam,si lapis laetulus seu cyanus vim putrefacientem & exulcerantem habet, quiniὰ ' 'admodum uno ore omnes tam Graeci quam Arabes fatentur,quo pacto ab exitiali sese rursus errore tue/bunnir A rabes,qui ad purgandam atram bilem hunc tapo I: Iapidem deuorandum esse docente Et sunt hodie purgatida non pauci, qui hos imitantes illum in catapotiis siὰ - bii m
ue pitulis , ut a fomaa appellare solemus , quasi Π'' si
quotidie deglutiendum praebeant. Nullius certe ve rerum autoritate sese tueri possiunt, quando nemo . ex Graecis autoribus lapidem cyaneum bilis atrae