장음표시 사용
51쪽
c rei,deuorare. Q uod si magis citare Voluerintns,pacitum radicis ponticae miscebimus. Sed metiathera ve/r ul*s lim, nos de antiquis,inter quos Paulus Aegineta, ut Α'giηα--longo post Galenum & Plin.tempore vi erit.
res noc5- connumerari non potest, locutos ellis. Neque enim numerari nitrum Paulum, v t alios recentiores medicos,ad couq t rarios usus Rhabarbarum adhibuisse, ut culus tem pore, Rheubarbarum quo hodie utimur, inlimesce/re mundo coeperit: cum medicis qui ante illum meprunt,quemadmodum in Corollario suo Hermolaus quoque memini t plane incognitum fuerit. Vixit au tem Paulus post Oribasium Iuliani archiatrum. Hine deceptus Paulus, haud aliter quam Abenrois ac multi alii hunc sequentes medici, idem Rhabarbarum, quod suo tempore inuentum erat, cum veterum eliseputauit, atque adeo iam antiquorum instar restringe/di facultatem, iam vero recentiorum modo , aluum . subducendi huic inelse existimauit. Proinde factum, D vi cap.i. lib.i. ad reprimendum praegnantium vomi tum,& libro septimo ad dysenteriae curationem usus sit,cum tamen in utrisque affectibus purgatoria adhibere medicamenta, ut post dicemus, minus consulintum sit. Pari modo ad veterum Rheolabarbarum re
spexit libro eodem,cum ex professo Rhabarbari vis res describens, hoc ipsum sangumem expuentibus, coeliacis, & dysentericis prodesse sciibit. Fuisse at
Mostrum tem notum Paulo Rheubarbarum nostri teporis, ta
Rhςubδx tis ex tribus illis compositionibus,quibus libro septiio diu su mo capite undecimo ad podagram utitur, liquet. Init. illis enim rheubarbaricum instar Arabum, alias au/tem rha,& radicem ponticam nominauit. Primae co/positioni nomen Diacorallion est. Secundae, Antidorus Agapeti. Tertiae, Antidotus Atactos. Q uarum
descriptiones qui scire cupit, a nobis iam citatum Pauli locum petat.
52쪽
Casiam Arabum Ad recentiorum,a veterum atque Graecorum ACasia aliam ac diuersam esse. Cap. V.
NIsi Nicolaus Leonicentis,uir dignus cui medi Nicolaus
cinae studiosi multum tribuant, me monuis. L-ψηκ 'set, fuisse quosdam ex medicis iunioribus tan ' 'rae inscitiae,ut cortice Casiae fimilae arabicae ad citanν da menstrua uterentur,cum Graecorum uti potius ex DDioscoridis ac aliorum graecorum medicorum sen/tentia debuissent, nunquam in numero paradoxo rum hoc ipsum quod iam tractamus collocassem. Neque enim mihi persuasissent unquam, esse tam stupidi animi medicos,qui nescirent Arabum a Graeco m. rum Casia esse diuersam. Esse autem aliam Arabum . -'Pa Casia antiquorum, in primis utriusque descriptio monstrati quas nondum satis rem agnoscentes con/fferre poterunt,& quod dicimus sole meridiano cla/ Casia Ararius deprehendent. A rabum nimirum partim in In. bum.
dia, partim in Aegypto nascitur, folio Iuglandis,
siliquas habet praelongas ac teretes utrinque fastigiatas,duos fere pedes procera S,carne intus nigra, gu
mi praedulci, sed plane medicato ligneis distinguentihus membranis, & os ibus siliquarum intercutianti bus.Graecorum vero, Galeno in libro de Theria. ca ad Pisonem autore, rubescit,& rosam expirat, sciit etiam dulcem gustum praefert, fistulis plena ct vinum naribus obolens , dc aromatum modo vehementer odorata. Differre easdem etiam usus utriusque manifestat. Arabum enim, & quae hodie in ossicinis venditur, ad leniendam aluum pulchre conducit rid quod Graecorum non facit: ea enim. utina atque menses nisi aliasq; vires a priori diuersas habet. Proinde cum veteribus Graecis plane inco/gnita fuerit ea de qua Arabes scribunimeque enim iCalenus, neque etiam Dioscorides eius mentionem faciunt i consultum erit,ut siquando in libris Grais.
53쪽
L corum Casiam fistulam legere contingat,ne pro ea al' teram,de qua Arabes atque recentiores agunt, capia. I mus. Prodesset itaque quo aliqua in iis nominandis certa haberetur differentia, quo Arabum,siliqua Ae/'' ' gyptiam, aut Casiam catharticen, Graecorum autem Casiam fistula aut odorata appellaremus. Est enim. Cassa i- ut diximus,vehementer odorata. Vnde liquet Casia gn y V δ qua hodie passim officinae utuntur, ligneam nomi/GNUM' , non esse eam quam Dioscorides & Graeci alii describunt et illa enim tetra, inodora, & penitus nihil cum vera Casia commune habet, quam Dioscorides
cruta divi otio αν του o μου. i. rubescente boni coloris, Cora/lio lapidi simile,perquam angustanuloga & crassam r' fistulis plenam, mordentem pungentem' ue m gustu. D & cum aliquanto feruore adstringentem, aromatummodo odoratam,viniqi odorem referentem. In eunodem modum eam describit Galenus in libro de the saca ad Pisonem dices: si δε κασσία --
Τοἰ larem. hoc est,Casia laudatissima rubescit, & ro. sani spirat, sicut etiam dulcem gustum inter gustadum refert, fistulis plena,& vinum obolens, & aromatummodo vehemeter odorata. Oribasius etiam lib. ii. de simp.facul. scribit,eligendam esse Casiam quae rubeam boni coloris, Coratio similis, angusta,nitida,Valde longa,& GaD in fistulis,in gustu erodens, cum feruore multo adstringens,aromatum modo odora ta. Nesque dissentit Plinius lib. xii. cap. xlx.ubi probandam tradit eam quae reces maxime,& quae sit odoris mol/lissimi,gustu qmaxime feruens,potius si lento tepore leniter in Ordeus,colore etiam purPureQ. Hic refer
54쪽
re placet:quod dum haec scriberem contigit. Simplumna medicamentorum non imperitus,Georgius Ela lingerus pharmacopola Nuriabergen. Casiana, quam ipse veram eme putabat,ostendit: at nihil minus eratrem enim rubescens,& Cinamomo nostro per omnia similis colore videbatur. quia tamen nullii plane odorem prae se ferebat, Casiam veram fuisse non aedo, led aliquam potius pseudocinamomi speciem. Lau: do tamen viri ardens in perquirendis simplicibus stu/diu,quod hodie omnes ferme reliqui Germaniae Se plasiarii contemnunt. uod si homo ille literis ingenium excolere voluisset,potuirit certe rem herbaria non parum iuuare. Caeterum rimi vera Casia tenui/tate corticis, odore, & gustu C inanao, quod hodie hoc nomine passim venditur,simile sit, factum est ut quidam mentitum hoc Cinamomum, Casiam veram esse dixerint. Quod si verum est duplum eius ponderis, Dioscolide & Caleno in succidaneis testibus,pro Vero Cinamomo uti licebit. Proinde cum nihil in Casia nostra quod cum vera conuenire possit deprehen/riatur, haud immerito stis pseudocasia esse putabit, quod mirae cum illa si militudinis, neque enim gu mi acris,neque etiam odorata est. Minime vero nairueta debet nostris temporibus mentitam vendi Casia, cum itidem & Caleni seculo, queadmodum ipsemet in libro de Thetiaca ad Pisonem testatur factum sit.
Mannam Arabum atque nostrae tempestatis medicoru.a Manona Graecorum 8c veterum .esse plane diuersam. Cap. VI.
NE vocum confusio ambiguitas i nobis teme
re concertandi occasio st, animaduertendum . ... per Arabum ac modernorum Mannam, nos intelligere eam qua hodie ad principunt aluum mol/tiendam medici utuntur. Per Graecorum autem Man ram,quae a Dioscoride non simpliciter,sed cum additione dicitur,accipiedam esse volumus.
Manna Arabum. Manna Graeco a Disiligod by Coou
55쪽
e Differre autem inter se , ex utriusque descriptio
ne manifestum fit. Arabum enim, Melae teste ,ros est super arborum herbarum h solia cadens. Grae .corum vero nihil aliud est quam mica thuris concus su elisa, quam Latini veteres non solum Mannam, i sed & pollinem thuris aliquando dixisse constat. au tor Plinius,qui lib. xii.cap. xiiii. ait: Micas thuris consubstitia cussit elisas Mannam vocamus. Vniuersa enim thu et ris substantia in antiqua medicina trifariam diuisa mineius, it, in thus nimirum .corticem thuris, & eiusdem Mannam siue pollinetur adeoq; veteres Graeci &voce hac Manna in muris puluere tantum usos esse VM constat. Porro diuersas en inter se mannas iam di WyiμRμφ ctas earundem quoque viribus perspicuum siti' μῆ- Arabum nanque molliendi potestatem habet, id quod diutina iam experientia comprobatum esse neri' nio est qui n esciat. Graecorum couariam potius VI habete in primis testatur Dioscorides libro primo, re capite octauo ita scribenS: μαννα λιβανον δυναμ --. quod est, Manna thuris ulmeandem quam thus, habet. Thus autem adstringen/di potestate, & cruenta glutinandi vulnera esse prae/ditum ex capite septuagesimooctauo,eiusdem libri Dioscoridis satis liquet. Mannam quoque adstringe te docet Galenus libro quinto ther. capite quartOPita scribens: εςivυπτικωτερον-φαρο-M M ωτω Mρανωτω hoc est, Manna medicamentum quidem est,
quod magis quam thus adstringit. El. xiii. the.methc
56쪽
ta est: Mana thuris concuslso seu purgamentum, me/dicamentum quidem est adstrictione modica praedi/tum atque hoc etiam nomine thure ipso ad nonnul/Ia utilius. Thus enim puris tantum mouendi potesta/tem obtinet,ut te nullam adstringendi vim habes. Magis p id facit,quod pinguius in eo est,& magis albicans:sicuti etiam quod flauum ex eo magis est, va lidius siccat. Mannae vero corticis thuris paululum etiam admistum est, unde scilicet adstringedi vim ha/bet. Vtitur & alias non raro in glutinandis vulneri bus manna Galenus. Vnde iam satis constat errare Melaen, quod tribus in locis Galenum de Manna tanquam medicamento aluum subducete citet. Unus est in capite de Manna, ubi Calenum Mannam cum Scammonia permiscuisse scribit. Alter in capite de Scammonio, ubi denuo Galenum Scammoniam cum sextuplo Mannae miscuisse asseuerat. Tertius in An/tidotario suo , ubi de medicinis purgatoriis agens, confectionem quandam de Manna ex Galeni inuen/.tione describit. Evidentissimum nanque est, Galeni temporibus medicamentum hoc sub Mannae nomi ne in usu medicorum non fuisse. Hinc vehementer etiam aberrauit Petrus Crinitus libro vigesimoquin/to, capite septimo, de honesta disciplina, pertinaci ter admodum diuersas has Mannas unam esse con a tendens, quemadmodum Ioannes Manardus no ster in primo epistolarum medicinalium libro lucu/lanter ostendit. Caeterum haec non ita accipiant stu/diosi, quasi Caleno rem illam Mannam Arabibus
dictam, plane ignotam fuisse putem, sed quod hoc
nomine illi non appellatam esse velim. Notissimani enim illi suilla paulo post monstrabimus, at non sui voce Mannae, sed sub voce mellis aerii. Hinc olim ita scripsimus:Si ulla eius apud Galenum antiquoslmentio fuit,certe no sub M irae voce fuit,sed potius
Melae pet Pera Gale unum de Manna ct
57쪽
C sub voce mellis aerii. Cur autem ita sci ipserint, ii reauisa fuit Cordubensis ille Αbenrois, qui post tempora
Galenim usum medicorum venisse Manam tradidIt. Proinde cum ad manum tum sua lingua loquens Galenus non erat, satis ella duxi rem vitaque indicame, M6tuo x uare non opus erat Montuo sua illa annotatione, spodςxur, aerium ab Arabum Manna nec forma, nec viribus differre probare nititur:id enim nune negauimus:sed quia tum ad manum non erat Galenus , hoc ipsum efficacibus argumeris ostendere no potuimu fInculpadus sibi potius erat AverroIs ille impius,qui
I vet alias fere semper,ita & hoc loco nugatus est. N egi ab errore vindicare potest Melaen suum, quod ait,
Arabra multa adhuc esse opera Caleni, quibus hodie carea his et ahi muS , quae tamen Arabibus lecta sint. Nam ut supra quae uri quoque monuimus, quod ea nonunil citent Arabes. in illi in quae in autoribus nusquam inuenititur,nulla alia cauε
' sa est,nisi quod plura p interpretes adiecta sint, quae V in glareis exemplaribus minime habeantur. Et quia
multis moror satis constat & in aliis citandis autori bus,quorulla tamen integra extant opera,parii fidunx
inueniri Melaen id quod ex Annotationibus doctis sinu viri Io. Manardi quisque discere poterit. No paselim etiam crededum esse in suis aphorismis Agyptio illo Mosi, inconfessio est,quod sua non ex graecis,sed arabitis libris,in quibus notha ac spuria multa inserta sunt,desumpserit. Sed iam quod polliciti sumus,nemrpe M annam Arabum Caleno sub mellis aerii nomis. M.1,. id ne cognitam fuisse,Ostendere pergemus. Mel itaquo
Aara aerium seu roscidum,nec forma, nec viribus ab Ara hu mann bum differre Manna collatis utriusque descripuom/ri di euidentissmum erit. Proinde Arabum Mannapniquido Melae autore,est ros supra plantas & lapides cades: cuius materia est vapor qui eleuatur,cui accidit digestio & maturatio in aere,quando est aequalis di securi
58쪽
dus Iartis aspectibus. Diuersificatur autem secundum Adiuersitates rerum super quas cadit. Et cadens super plantas suscipit de virtute plantarum, S est cum pei missione particularum, foliorum, & florum. Eclucst quoque choleram cum facilitate. Hactenus Mesues Verba deprompsimus, quae etsi barbara sint, immutataria autem esse minime duximus, nequis alium me seu sum illis tribuime per calumniam dicere posset. Mel
Vero aeriti, Galaib.iii. de alimetorii facultatibus testo, Melare
κριπιν-την λαειρα.quod est:Fit quidem in plan/tarii foliis neque tamen succus carum,neque fluctus, neque pars est, sed eiusdem cum rore generri,non ita
59쪽
C tamen assiduo, nec copiose prouenit. Menues verbaliquando in aestate super alborum, fruticum, her/barumq; folia mellis quamplurimum repertum misese, ut ludentes rustici dicerent, Iupiter melle pluita
Praecesserat autem nox,ut per aestatena,satis frigidarnam tum anni aestiuum tempus erat, pridie h, calida di sicca fuerat aeris constitutio. Q uamobrem peritis naturae interpretibus halitus e terra atque aquis pro deuntes, solis calore exacte attenuati ac cocti, a frigore secutae noctis in unum coacti & densati videban/tur. Sed apud nos raro id accidit,in monte autem Liae bano quotannis persaepe,adeo ut expansis super ter/ram velleribus, mel a concussis arboribus decidens excipientes,ollas ac fictilia plena referant, vocant' id roscidum mel,aut aerium. Proinde liquet materi/am ex qua mei generatur,rori congenerem esse. Via
detur autem & ex plantis,in quarum foliis mel colli. gitur,boni malcue quidpiam posse acquirere. Ideoch, D laudatissimu in locis Thymo aliisq; herbis ac frutici
bus sicci temperamenti praedense consitis Invenitur, quia tenuioribus partibus constet mel in huiusmoda plantis collectu . . uoniam autem tenuium partium est, necessario etiam acre sentitur, ideoq; aluum ad excretionem proritat. Hactenus Galeni verba recenosuimus, quae si cum Mesues paulo ante adductis vero bis contuleris,ita certe quadrare vocatae hodie Mannae videbis,ut committcre,nisi omni iudicio destituotus sis, non queas,quin eadem rem esse fatearis. Hinc
consulto fecerint rei medices studiosi, ut siquando apud Galenum mellis aerii mentio fiat,pro ea Maninna Arabit capiat,pinde atq; si Manae vox apud elide reperiatur,pro ea thuris c6cussit elisas micas sumant.
Verum Eupatorrum nec Avicennam,nec Mesueta cognouisse, cum tamen a vulgaristi tua & oibus hodie trotinima herba Agrimonia appetiata.uihil differat. Cap. V I i. ο
60쪽
IGuorasse Eupatorium Arabes, Avicennam prae/ ID
tertim atque Mesueta,ex eorundem libris manifestillimum fit. Nam hanc si cognitam habuitsent . nunquam in ea describenda tam varii fuissent. Auic , Auicemnae enuat Eupatoriimi.tiGan. capite. ccxliiij. herbam esset β HRPM
aromaticam scribit, habere cl; folia Cannabis. & nobi ζ'' re Nenupharis. Mesue aute libro suo de simplicibus iEupatorium foliis Cetaureae minoris,floribus subci/rrinis longitudinis paucae costare tradit. Erralse vero virosq;,caeterisq; errandi occasione praebuisse ta manifestum est,ut probatione egere non videatur. Et vireliqua silentio transigam,quae oro θ Centaurii minocis foliis cu Cannabinis similitudo Paut quae colori alno cum subluteo couenientia Z Constat enim, Dioscoride teste Nymphaea, quam nostri Nenuptiar vocant Nym candidos habere flores.Et ut colore negligamus mi Ph δ' inime verum est quod ait Avicena, Eupatorii florem imile esse Nenupharis floribus, quod ta exiguus sit rivi vel Nentiphari vel huius floribus collatus, nullam Vplane similitudine habeat. Praeterea qui re ad ungue i ' usq; explorare cupi antedictas A rabit descriptiones veterii descriptionibus, Dioscoridis maxime, quam paulo post subiiciemus,conferat,& hallucinatos esse is sole clarius deprehendet. C arterii Eupatoriu verum vetu'& quod veteres depingunt, eme ea herbam quam hodie vulgus medicorii Ammonia barbaro vocabulo nominat, ex notis quas illi Dioscorides ac alii Graeci. ac Latini tributiqeuideter constat. Q uar aute a Dio/scoride litauit.cap.xxxviii.illi notae adscribsitur, haeci