장음표시 사용
61쪽
m. i. Eupatoriu herba est fruticosa,vna efferes virga tenue,lignofana,recta,nigra,hirsutam, cubitale, interdum maiorenufolia habet per interualla partibus di/ uasa quinque,& aliquando pluribus,quinquefolii vel cannabis potius foliis similia,nigricantia,& serrae modo in extremitatibus Incisa. Semen a medio Catile enai scitur,pilosum deorsum spectas,ut siccatum vestibus haereat. Porro notae huic a Plinio traditae praedictis, similes sunt, quas libro. xxv. cap. vi. elusmodi ella tra
dit:Eupatoria regiam autoritate haber,mulis lignosipnIIlcatis, hirsuti, cubitalis, aliquando & amplioris:foliis per interualla quanquefolii, aut cannabis,per ambitum incisis quinquepartator S ipsis plumosis, radice
Agrimo, superuacua. Nunc veritatis studiosus vitiam Agrimorini voca moniae effgiem his notas accommodet, & nulla erit
s qtiae huic non competat. Est enim huic Virga tenuis,& ubi adoleverit lignosa,rem,plumosa, nigra , folia Solisti per interualla pendentia. serrae modo incisa:semen xii Atti quoque pilosum & deorsum spectans,vestibus siccain Onia O tum linens. Hinc consulto fecerint pharmacopolae, . . I . iii si posthac Eupatorio usuri,pro eo Agrimoniam accetur. pernat. F udet profecto medicorum quorundam qui Montui i adhuc hodie in clarissima luce caligantibus oculis Ve isset ii '' rtatem intuentur, huicci; praefracto animo contradu.cunt: in quorum certe numero Motuus est, qui suam temeritatem & in dialecticis inscitiam, nunquam apentius q in annotatione septima prodidit. Is enim Ara/bis suis patrocinaturus, infantiliter argumenta a sim plicium medicamentorum descriptionibus,a Diosco. ride aliisq; veteribus traditis ducta,inessicacia esse coκ
tendit, quod no ex genere & differentia essentiae, sed ex genere & accidentibus, quae ademe abesseq; prae/ ter subiecti corruptionem possint, constent. Ignorat autem Mollinus, quod non omnia accidentia ades
62쪽
. LIBER PRIMUS. Iς.πeI abesse possunt,sed sunt quaedam quae saepe ita har
rcnt in substantus,ut re ipsa nunquam separetur quae Non ora
a dialecticis nativa dictitur, quod natura subiecto tu, Me ς' t
rum, florumq; fornaae herbas. Et cum huiusmodi acci tei subis
entia substantias alioqui nobis.ignotas euidenter ω ς 'Idmqdum ostendant, sper haec enim res inter se om obir: 'nes,,veluti maluam ab asphodelo . cygnum a coruo Definsedidiscernimus plurimum certe momenti habebit defi, LQx λ .niendi forma ex genere & accidentibus collecta. Mo m. Fidus nanque humanar cognitionis ferme ex multis acν bus pluriscidentibus unam quandam substantiae imaginem col. 'metigit, luen admodum Homerus fecit, ubi sti abis ocu '-- 'lis, acuminato capite , gibbosis humeris, garrulitate uuri uti Thersiten fuisse scribit. Denique cur argume Dii Ahistita ducta a definitione, ex genere & qccidetibus, inessi as reru p .cacia essent,cum fere ubique differentias rerii per acci δῆς' fyltdentia circumloquamur e neque enim multa propria nomina differentiarum extant. Errat itaque toto coe/ Blo Montutis,quod herbarum descriptiones a veteri bus traditas fallaces esse assicum nulla cel tior cogno
.Icendi herbas ratio tradi aut excogitari possit, quam 'ut ad veterum, Dioscoridis praesertim, qui reliquos omnes superasse ab omnibus creditur, descriptiones confugiamus. Nam hac ratione agnoscendi herbas ablata, niiquam ad exactam eorundem cognitionem Perueniemus. Praeterea impudeter hallucinatur Monruus, iniuriamq; Caleno facit, qubd hunc ideo simpli Galen. abrium medicamentorum formas figuras ue non depin ' Rxuvinosisse asseri quoniam fallaces admodii putauerit. No 'U' ' enim hoc nomine earundem figuras perscribere absti iruisse se Galenus ipse libro sexto de simplicium me dicamentorii facultatibus testatur, sed quod post Dioscoridem,qui,eodem etiam teste,omnium perfectisti nie hoc praestititidenuo idipsum aggredi minime irra
63쪽
c cessarumi existimauit. Verba eius habentur capite de
Herbae huius nec speciem formaniate scribere post tot tantosci; viros oportet. Refer dum autem ad veteres materiae medicar scriptores, Dioscoridem praecipue, quorum omnium capite praecedenti me. Dios optio nutrit. Et certe post Dioscoridem iterum pingere hex zpis, o bas nuntiare necessarium fuit, quod ita rem illam abὸ soluerit ut nemo hactenus repertus sit, qui descriptiones suas reprehendere voluerit. Praeterea Plinium Locus Pii quoque in sententiam suam pertrahere Montutis conii e plica natur,at frustra:neque enim is lib. xxv. capite secun do herbarum descriptiones fallaces esse inquit, sed picturam ex coloribus tam numerosis, pi aesertim in aemulatione naturae fallacem esse docet. Neque enim lesbisu natura, Vtcunque quis numerosos colores inter se mi ormas rer sceat,satis imitari aut exprimi potest. Proinde longenu sermo melius est ut verbis herbarum formas, quam pictu/ iisu: ra exprunamus,certius enim sermone quam pictura quod conamur assequemur: multum emnit ut Plinii verbis utar, degenerat transcribentium sors varia'. Quare caeteri sermone eas tradidere. Q uibus sane verbis Plinius nihil aliud indicare voluit, quam mul to consultius esse verbis, quam pictura tantum, quo admodum quidam fecerunt, herbarum effigies exprimere. A tque adeo probe facimus, dum ad veterum, Dioscoridis maxime,qui unus hodie pro multis est, descriptiones, taquam ad sacram anchoram, in agno Sori muta scendis herbis confugimus. Neque obest quod pro/tio iterno- pter soli diuersitate subinde mutentutaea enim cum t d/ hς in quantitate tantum mutatio sit, non tanta esse po/modu in- - test,Vt veterum notis adhibitis internosci non queat.
comodat. Caveant ergo studiosi, ne Montui ineptiis seducan,
tur, quando tales sunt, quas quisque paululum sala
64쪽
tem iudicii nactus, non solum oppugnare sed etiam sentiuS Interimere queat.
Eupatorium non habere vim purgatoriam,contra Mesuessenuntiam,vercres omnes uno ore affirmare. Cap. VIII.
Lubens in Vesues erratis recensendis versor, ut quem sciam a quibusdam, immo ferme omni/hus nostri seculi medicis,ita admirari, Vt nemi nem de sir pliciti medicamelorum facultatibus e Xaνctius scripsisse putent, atque adeo illius nomini ita Ie manciparunt, ut hunc non lotum nocturna diu Daq; manu versandum, sed & prorsus ediscedum esse clamitent:& quod aeque detestadum est,illum, ut qui reliquos omnes, si diuis placet,in hoc scribendi genere vicerit,adhuc hodie in tanta bonorum autorii co Pia, in publicis scholis enarrandum,ac suis deuoran Gum,tanquam omni errore vacuum, proponuul: Id quod superioribus annis Inmistadii factitasse μον illam,magnum Thrasonem,& insignem γον, compertum habemus, quem huic autori ita addi.ctum esse constat,ut citius Christum veritatem ipsissi/mam,quam illum mendacii insimularer, immo quod Plane abominandum, citius Christo diuinitatem quam Mesue autoritatem suam detraheret. Sed va/leat Cyclops ille cum uniuersa sibi similium turba digni enim sunt qui perpetuo cum Gryllo, instar su um sterquilinio delectentur: nos Mesues verba ex tuo de simplicium medicamentorum libro, Eupato/rio vim purgatoriam tribuentia subiiciemus. Eupatorium,inquit, solutione educit choleram & phlegma facile. Non autem habere eam vim Eupatorium praeter experientiam, omnes tam Graeci quam Araobes alii coiisentiun Dioscorides enim lib. iiii.capite. xxxviii. contrariam potius in eo vim praedicat iis ver
65쪽
C cum vino pota, dysentericis, & a serpentibus morBopitulantur. Id quod & Galenus facit, Iib. vi. de med. simpli.facili. in huc in dii scribes:iam xω o. - ς
ut Inest itidem ei &adstrictio qua dam,per quam robur visceri addit. Et Paulus certe Aeniaeta libro septimo adstrictoriam vim illi inesse quoque affirmat,perinde atque Oribasius:quorum sententiam Plinius lib.xxv. cap.Vi.enam confirmat, ita scribens: Semen Eupatorii dysentericis in vino potum unice auxiliatur. Et inter Arabes Avicena cap.ccxllin. Can. h.illiniri ulceribus, quae aegre cicatricem contrahunt, darici; in potu cum vino ad sananda intestinorii ulcera, Eupatorium sua det. Cui Serapion cap.lxxvii.quoque subscribit,adeo ut manifestissimu sit,neminem vel ex Graecis vel Ara.. lo, I bibus praeter viiii M esueti fuisse, qui Eupatorio pur D gandi potestatem adscriberet. Neque hodie est, qui experieua se comperita talem in Eupatorio escte vim dicere ausit,ita ut merito tot probatissimorum sententiis atque experientiae etiam innixi,unius Mesues senuntiam tanquam erroneam damnemus.
Araba placita in depingendis herbis non esse sectada, vel una radicem quam hodie sub Turhit nomine officinae vendunt argis mento esse: hanc enim tam varie atque ambigue depingere,ut impossibile sit diuinare quid per ilIam intellexerint. Cap. IX.
STudiosis summa diligentia obseruandum, quo
in bon s peritosq; eius artis, quam discenda sibit naa no proposuerunt,autores Incidant. Nam Gale.lib. his .pponi primo de facul. natur.cap. xliv.teste λω αν π
re legςdi i --. id est: uali quisque praece .ptori primum incidi talis euasit, nihil praestolatus ab
di ab iis falsa cum veris pari pretio censeantur. Id cer
66쪽
te consilium si nostrae aetatis medici sequi voluissent. λ
non ellet cur hodie in tanta errorum, maxime in iis quae ad simplicium medicamentorum cognitionem attinent, caligine versarentur. Plerique enim omnes
Arabes potius il Graecos sequi voluerunt cum tamenulli magis inter se dissenset init ideoq; factum vi&nos haud aliter si illi nobis non constemus, dc clam in quoci dicitur, oculis Andabatarum niore pugne/.mus . Dilsensi Te vero inter se Arabes radix Turbitvocata indicio est aliter enim de ea Serap. aliter aute Melue tradidit. Serapionis siquidem haec de Turbit Serapisiis cap c X.sententia est: Turbit:inquit est planta quae η' γ' mascitur m littoribus maris,in locis scilicet quus ma, μ' ς' μ' ire cooperit quando crescit,quado vero est quietum . non tangit eos. Non enim nascitur intra aquam ma ris nec est multum longe ab ea, & nisi quando mare crescit,& non tagit eam:habet folia simianua follis plantat, quae dicitur A rasatis legendum au/tem Italis, ut paulo*ost ex Dioscoride patebit nisior alumcrassicia eis, & habet stipitem longum, duo. buS palmis diuisum in summitate. Et dictini quidam sucid Bos eius mutat colorem suum ter in die, quia imane est albus,& in meridie declinat ad colore pura purium, in vesperis vero fit rubens. Radix eius odo1ltera,alba,quae quando masticatur, calefacit lingua. t Quae si vera Serap. sententia est, a Tripolio Turbit Tuthiezirimu differt quicquid enim Serapion Turbit, hoc itis S r p.ri dem Tripolio Diosc. tribuit, cuius haec libro.iiii.cap. T 'iiμ'
67쪽
x ταἰ ν si υήν .ld est:Tripolium in maritimis nascitur locis,quae allidit mare,recedensq; dimittit, neque vero in arida,neq; in mari. Folia habet tibiidi sinulta, cras.siora tame:caulem dodrantalem, in sumim,divisum. Elos eius fertur ter quotidie mutare colorem I mane enim candidus,meridie purpureus, vespere puniceus cospicitur. Radix illi alba, dorata,gustu calida. Di scoridi subscribit Plinius lib. xxvi.cap.vii.in hunc mo 'dum scribens:Tripolium in maritimis nascimi saxis, ubi allidit unda, neque in mati, neque in sicco, folios t i s Isatis crassiore,palmo alto,in mucrone diuiso, radice Plinis ' odorata, crassa,calidi gustus. In hoc aute vehementer
D lis errat Plinius,quod Tripolium eandem herbam cum ediundit. . Pollo esse putat. Hinc est quod folii foliis assignaue tit miraculum,quod Tripolii statibus veterum aut titate debetur. Sic enim lib. xxi.cap.rii. de Polio scim D binpolia eius mane candida, meridie purpurea, sola Pandecta' occidete coerulea aspiciuntur. Ex iam dictis etia Pamni idestani immensus error agnoscitur, qui in suis meim dacissimis Pandectis duo facit capita,unum de Tripolio Dioscoridis,alterum vero de Turbit Serapionis, quasi Turbit apud Serapionem aliud sit a Diosc. Timgritati poliond enim falsum esse ex praedictis euidentissimude Turbis est.Caeterum Melaenaliud a Serapionis Turbitides sententia. Mipsisse, ex eiusdem verbis innotesce tuta enim Tuae T lat suum depingit:Turbit est radix herbae,cuius folia' sunt sicut folia ferulae, minora tamen:& est ex haben' tibus lac. Q uorum certe nihil in Scrapionis Turbitcernere licet:solia enim:haec Isaridis:quae Plantagini similia snni,habet:illa aut Ferulae , quae Foeniculi fo/liis accediit. Quod si vero Ferulae folia habuerit Turbit,ex iis quae lac habe ut ait Melae,esse no potesti nam si lac habet,tum vel aliqua specierum Tithyna .se, Tilhq 'iorum,Vζl radiae P ityusae erit. Cum autem septe sint maloia. Tithymalorum species,Diosconde lib.u .cap.tinau
68쪽
tore,nulla tamen ex his Ferulae similia folia, qualia A Turbii Mesues, habeat, fieri non potest, ut illarum ali qua Turbit eiusdem esse queat . Nullam vero Tithy malorum speciem Ferulae foliis constare,Dioscoride diligenter excutienti patebit. Singularum enim specierum descriptiones afferre superuacaneum eme duxi. Neque etiam Turbit a Melae descriptum Pityusae ra V hi
dix eme potest,siquidem haec non ferulae, sed pini so dici
lio constat, quemadmodum litauit. cap. civi. testatur sae radia. Dioscorides,qui Pityusam ομι λεππιις τε ληιμενον, ἐμφερελτα ης πιτυορ. quod est, foliolis
acutis, tenuibus, pini similibus vestitam eme scribit. PQ io a Quibus accedit,quod Pityusa apud Serapionem no Iurbit, sed Scebram nuncupatur id quod palam fiet, bra dica.fiquis utriusque descriptiones contulerit. Deniqi Mesues Turbit no potest esse vel Lathyris vel P lion, unaque licet inter Iamrias a Dioscoride connumeretur herbas, quod utriusque radix a Dioscotide inuti/ D s eri censeatur. Et certe Lathyris ea est herba, quae Laestri hodie Catapulta minor, barbaro vocabulo dicitur. quid. Qui iam fieri possiet,ut quid emet Turbit, ex tam dis uersis ambiguisq; Arabum placitis, nostrae aetatis medici scire possentρ Non enim eme Serapionis Turbit τquo nunc passim ossicinae utuntur, vel ex eo mamst tam si, quod radix illa quam Serapio depingit odorata est, ea autem qua nos utimur, odore penitus in
tet,tantum abest ut Serapionis Turbit dici postaNeque Mesues esse poterit Turbi quoniam, ut doctissi Tuctu nomus Ioannes Manardus ex nonnullis fide dignisse audiuisse scribit,ex plata accipitur,quae Myrti folio. S minime ferulae .costat:ira ut nihil mirum sit nostrae aetatis medicos ignorare,quid sit radix,qua sub Tur bit nomine ossicinae vendunt, praesertim cum Graeci ad quos tanquam ad sacra anchoram in iis dubiis co TMinia, iugledum erat,de ea radice sub nomine Turbit nihil rado.
69쪽
ar ra eniim vox est,& aposterioribus medicis,ob vehementem forte quam habet in moue
cipud Dioscoridem capite de pityusa liaet verba 'ram τουρ προ mserta sunt. na ea ab aliis adiecta esse
Vst,qui Π nullis straecas aut latinis vox IMI ri ibu . Proinde si verum e st quod ' ne Manardus te audiuisse dicit. nimirum quod
planta Pius radicis quam Turbit nominamus, folium Mytti habeat, interm lactarias herbas refertur, certe Tithymalorum species erit,quam foeminam vocat haecenim, Dic scoride teste ,τα φνλλα is
: f ndum igitur apud Memen esse errorem
in nomine ferulae,cumulla res sit Turbit vocata, quae fctulari similis existat. Hinc ubi veritatem certius rimas luit voluerit, huic satagendum erit, ut a mercatoν cibus radicem hanc importantibus folium viride nan2Ρ Sta enim uter ex duobus verius scripserit cooperIet. Nos in re non visa nihil certi constituemus.
medicae artis osos.st Memen Rheuhaem, Em thymo, Scamonio,Polypodio.& Euphorbia exhibitior a praescribente pomisis hMid sectati fuerint. Cap. X.
X naui aliis medicamentis, in quorum praeas i scribendis ponderibus Mesue aberrasse vide/tur, pauca haec enumeranda delegimus, quod taetera ex Manardi margineis in hunc autorem a notationibus studiosus quisque venati queat. Rhetio hastari itaque dosis a Melae praescripta est, ut potio eius Infusi seu macerati sit a drachmis duabus & se pus usque ad drachmas decem,triti aute ad quatuor: quae nimirum quadretas nimis excellit, nec est hodie sanae mentis medic us, qui tantam portionem exhMbeat, adeo ut multa confutatione nihil opus sit. Praeterea pulueris Epithymi drachmas septem exhiberipori Meuae statuit,cuni tamen veteres muto mino
70쪽
rem qualitatem praescripserint. Dipλenim quati rtantii drachmas concedit:cuius haec lib. iiii ca.clxviii. de Epithymo verba sunt: mis ινδε ρον μέλπι
tum cum melle pituitam bilenam nigram per inferna purgat,priuatim melancholicis S innatis accommς datum acetabuli mesura usq; ad drachmas quatuor, cum melle saleq; ex aceto modico. Oribasius quQl in compendio suo vix drachmas tres transcendit, ita scribes:Dabis cum vimo duplici penso drachmas tres Ili adhuc a mplius, & cum melle selis admiscebis co/chleatium medium. Paulus tamen. Aegineta lib. vii dandas esse drachmas quinque Epithymi cum lactis hemina contritas permittit. Plinius lib. vi. p. viii. ad sex usque drachmas progreditiir,dum in eum scribit modii: Aluum soluit aquatuor drachmis ad sex, cum mellis exiguo, salisl & aceti. Avicenna aute ca/pite. ccxxix. secundi Canonis, potionem Epithymi quatuor esse aureos praecmit,adeo ut nemo sit printer udum Melaen,qui ad Lepte usque drachmas pro/gredi ausus sit. Proinde consultum erit, Vt quinquerantum, vel summum sex,idq; in paucissinus, drach. mas concedamus. Caeterum in Scamonia dosina esse a quinque granis ad duodecim scribit Melae, in tamen Dioscorides dare integram drachmam, immo obolos quatuor non timeat: id quod verba eiusdem, quae scribit lib. iiii.cap.clxv.liquido monstrabunt. ιαε