장음표시 사용
81쪽
Ablutio Iapklis cyanei non m mali ita aufert.
tam ea in re sincere potest autoritas, quando melatius sit, hos duorum inter se lapidum proprietates nusculi1D.Sed nec rationem illis suffragantem habet,
cum euidentissimum sit medicamenta putrefacientem S exulcerantem vim habentia, qualem cyaneus lapis obtinet,sine magno nocumento deuorari non polse. ad quod Galenus lib.iu.de simplicium medica. faculatatIbus, cap. xx.& sequenti, multis ostendit, docet medicamenta quae erodendo & putrefaciendo nos necant,genere, non qualitate deleteria esse dicta: &quanto diutius in corpore morantur, lato magiS a re nata esse . Atqui dicet quispiam , fateor cyanum non lotum erosione non vacare, quod si tamen bene abluatur,multum iuuat,& vel nihil,vel parum laediti Huic iterum obtrudemus,fieri vix possie, ut per abi tionem uniuersa malitia remoueatur. Galeno enim libro. ii. capite.xv.teste, siqua lapidosa & dura abluas, mordacitatis expertia tantum euadent. Cum vero putrefacientem simul vim cyaneus lapis obtineat, non est quod illam crebra lotione abigere queas. Perinde enim ut coruum saepius abluendo nunquam candidureddes,lta nec cyaneo,etiamsi bene abluatur, putrefaciendi vim eximes. Proinde consultius erit si atrae bisti expurgandae armenium potius lapidem adhibu tint,nam is sine omni molestia per inferna illam pur/sare potest. Testis est Alexander Trallianus libro primo capite. xxii.in hunc modum scribens: Nobis sane
elleborum album armennis lapis bonitate praecede/re videtur,si ex eo conficiatur ut debet potio. Q uod utique praesidium nostra aetate nuper admodum coopertum est quapropter a veteribus medicis minus ce
lebratum, sed a nobis & aliis compluribus feliciter
usurpatum, ellebori usum propter discrimen anti quavit. Lapidem vero armeiam qui viribus, sat scio, elleboro non cedit, quoniam omni vacat pericaeo&moleo
82쪽
di molestia care non iniuria praetulimus. Habet a, 'tem is non tam per inferna et superna vim purgandi minime vulgarem. Ad quem usum etiam illotus adhiberi debet. Exhibendi aute sunt ista dosi plus minus, pro robore quide languentis, scrupuli terni aut qua/teriai. Hactenus Alexander. Itaque caueant posthae studiosi ne Arabibus nimium fidant, ne ue laetulum lapidem vicinaque etiam lotum, deuorandum exhisbeant,cum alias satis magna medicamentorum moliorum atram bilem purgantium copia praestis sit.
in des ribendis C cuta Sc Napcllo herbis non solum ancipitem fuisse,sed & earundem vires miscu:sse Auic. ita ut verisimile adis modum sit illum utranque ignoraste. Cap. XIII. V
HA ctenus Mesues recesendis erratas occupat ia ad Avicennar, que hodie,si diis placet, viri Auietam
uersae medicinae principem statuunt, errores minima
nonnullos indicandos stylum vertamus, ut ex iis salὰ 3 in tem paucis quid in caeteris fidendum sit homini intel ligant, deprehendantq; quatis in tenebris versentur qui singula eius hominis scripta absqi omni delectu'quasi ex veritatis sacrario pronunciata excipiunt. Nishil autem mirum illum tam frequenter lapsum esse. cum aliorum tantum,ut omnes fere Arabes, transciaptor fuerit, adde quod eorum quae scripsit nulla ha/huerit experientiam,regem enim fuisscte constat, qui curandis aegrotis operam non dedit. Sed ut hominis Aulatii in rebus medicis ignorantiam demostremus, ad instis teguliu satinum redeuntes, quam ambigue,quamq; confuse de 'esciita & napello scripserit,videamus. Prinni autem somnium sciendum sutaram Arabibus eam esse her quid. ham,quam Latini cicutam, Graeci vero appel/Iant,id quod praeter Serap.utriusque descriptio pul/chre monstrat. Auic. nanque cap.cccccclxxi. secunda Carusucaram ita depingit:Crus, inquit,huius plantae
est sicut crus ferulae, di habet Lorem album, & semen D
83쪽
e sicut anisum. Dioscorides autem libro. iiii.cap.lxxiii.
caulem geniculatum profert Oeniculi modo gran/dem:folia ferulae silmilia, angustiora tamen dc graui ter odoratania cacuminibus adnascentes ramulos sumbellas habet. Florem subcandidum, semen, antissimile,sed candidius. Ex qtubus sane descriptionibus collatis nemo non videt lacaram eandem cum cicu ta herbam esse. Atqui Avicenna tanquam sibi parum
constans,mox in eodem cap. sucaram folia cucumeHriS,aut mandragorae habere tradit,dicit a quibusdaeuphorbium inquit. Fen quoque.vi. Can. illi tractu. sum.iii cap.vi.cicutam esse hyoscyamu nigrum ait, id quod manifestum fiet,si ea signa quae ab AtlIc.uυ D buuntur ei qui hyoscyamum nigrum hausit, cum ita quae a Diosc.adaptantur his qui cicuta biberunt,contulerimus. Neq; remedia quae in cicutae potione lau/dat Dioscorides,alia sunt ab his quae contra hyoscyarnum nigrum Avicenna tradit. Avicennae verba haec sunt: Accidunt ex eo praefocatio & frigus extremitaintum & tensio vehemens praefocans, dc tenebrositas
visus,& forsitan non videt aliquid, & destruit imaginationem,& infrigidat extrema, deinde conuellit dopraefocat dc interficit. Cura: Administra in primis, clysteres,& vomitum,& vetris solutione, deinde da in potu de vino puro aliquid post aliquid, quoniam est magni iuvamenti citin eo quod bibit Jc absinthiii.& detur in potu piper cum vino,similiter castoreum&ruta,&c. Q uae singula Diosc. lib. vi. cap.ri. cicutae tribuit,in hunc modum scribens:κωνειον ποθέν
84쪽
cuta pota vertigines oculis I; caligine affert,ita ut nec parui etia videre liceat:singultu itide mentis alienatione,& extremam corporis partui refrigerationem:postremo couulsi strangulatur, suppresso in arteriis spi/ritu. Inter initia itaq; ut in reliquis, vomitionibus ea excutiemus:dehinc vacuatioe usi,qd ad intestina prolapsum est excernamus:tu veluti ad eficacissimum remediii,meracas vini potiones deueniemus dates per interualla in quibus asininu lac potui datu aut absin
miti cii pipere,vino castoreo,& ruta proderit. Q uae Acerte ola satis indicat, si ambiguus in depingenda ciscuta fuerit Avicena. Sed no minus si cicuta ignorata Avicena Napellit, hinc colligere licet, qd hunc haud aliter q illa diuersis no modo nominibus, sed & de
scriptionibus notificauerit. Fen enim. vi. Canaui. tra ctam. i. cap. ii. Napellum sub Alfarfas note venenum esse scribit, quod interficit holem,nci aute interficies turdos. Et cap.ccccciii. Canonis secundi, coturnices ex eo cibari,& minime mori ait. Q uod certe Gale no lib. iii.de simpl.med.facul.cap. xvu.teste,non Na
pello & Turdis,sed Cicutae & Sturnis adscribendum erit. Verba Galeni quibus hoc ipsum docet haec sunt:
85쪽
c quod est: Hominem quidem Cicuta
necat,tu ob meatuum amplitudinem,caloris i multitudinem,tum ob attractionis arteriarum robur valiγdum etiamnum ad cor pertingens. Sturnos vero ob causas contrarias haud interficit, utputa cum & reti/neatur & cunctetur,ac sese temporis tractu concoqui praepararim a corde tanga foco incalescens sinat,no secus ac ligna extrinsecus. Idem etiam testatur lib. iii. de temper. dicens:τἰ κωνειον --φορμοκον ρ ἀνθρωπα,.id est:Cicuta sturno nutrimentum est; homini venenii. Et Alex. Aphrodiseus in prooemio suorum problematum inquiens:Cicuta sturni vescuntur quae toxica hominibus esse certum est. Unde ma/α μ' nifestissimum fit ignorasse NapellunI Avicena, quod
Cleuia ita id scilicet huic tribuat, quod veterum autoritate Cicussistat. tar potius debetur. Sed ut rem apertius videat aduer/sarii, non ne Auic loco antea cirato ex Galeni sentenD tia refert, quae ibidem de Napello scribiti Maxime sane:sed de Cicuta esse intelligendum, iam ex Galeni verbis demonstrauimus,ita ut euidentissimum sit, Napellum Avicennae a Cicuta Galeni non differre. Id verum esse , historia etiam illa quam de Napello ibi/ .dem narrat Avicenna pulchre indicat. Fuit quaedam anus, inquit, suscipiens in principio rei de Napello
rem paruam,deinde non cessauit uti eo donec assue facta est eo natura,& audacter usa est eo, & nihil no/cuit ei. Hactenus ex Caleni sententia Avicennar ean dem enim historiam refert Galenus lib. iii.de simpia med. facul. cap.xvii.in huc modum scribens: κατα το,
86쪽
ομφαον ἰνενεταid est: Ad eundem arbitror modum ACicuta hominem quide m celeritate disti ibutionis in/terficit, sturnos autem tarditate ipsa nutrit. Q uod si vero exiguum quiddam sumatur, morte homini nest quae inferet:id quod anus A then. experimento doν cuit, cuius apud omnes percelebris memoria est. EDenim ea ab exigua Cicutae portione auspicata, nullo . detrimeto ad permagnam progressa est copiam:principio enim paucum exiguitate ipsa deuictum est, atrosuetudo naturale reddidit. Vbi rursus perspicuum fit Napellum iuxta Avicennae sententiam a cicuta dis uersum non esse. Sed mox alibi mutata sententia Na/pellum eundem cum toxico facit. Signa nanque qua is Fen.vi.iam citati libri,Sum. ij.cap. i.huic qui Napel Aulaenmium hausit tribuit,eadem sunt iis quae a Diosc. tradu
tur de illis qui toxicum biberunt, queadmodum col. 222 e. latis utriusque verbis dilucide patebit. Avicennae de cit. Vapello verba haec:Napellus est ex deterioribus, dc accidit potanti ipsum,ut apostementur labia ipsius & Blingua eius, & frequentes fiunt super ipsum vertigo S si lacopis, & ex eo raro evadunt, ex eiusm succo
tinguntur sagittae. Diosc. autem lib. vi. cap. XX. de mo
των πεπωκοτων. quod est Toxicum ex eo nominari viscetur, quod Barbarorum sigittae eo illiniebantur. Sequitur potant es labiorum & linguae inflammatio furorq; mcoei citus, vatias induces imagines, ita ut hoc nomine vix sanari possnt, raroq; qui hauserunt etia/riant. C aeterum idem veneni genus paulopost, cap. Iumlrti . XXIX.corrupto vocabulo Tusom pro toxico
8ppella cuim se quoque naturam ct curatione igno
87쪽
C rare dicit oblitus quod antea sub Napelli nomine de eo scripserit.Et mirum profecto est cum illi eosdenitribuat effectus, quos paulo supra Napello assigna/nulam na rat,eum veneni huius natura latuisse. Atqui solet ho
φ2 'μ mo ille passim obliuisci eorum quae antea scripsit,aut a 2 moe postea scripturus erat,adeo ut omni cerebro destituκαst, tum fuisse nunc ipsum merito quis suspicari quealma qui alias fieri potuisset,vitam pugnatia nussi no scri/berete Hic adesse cupio medicos mordicus tenentes Auic. quo idolum illud suum,in quod ita iurarunt,ut ne latum quidem digitum ab illo discededum putet, tueantur, videantcs Q concinno ordine vastu illusuu Canone consuerit. Certe si pleram diligetius excusserint,no ordine & luce sed potius corusum chaos, ac tenebras plane Cimmerias inueniet. Argumeto erut ' Napellii & cicuta,quas nimirist platas, earuq; faculta εtes ita cofudit, ut nescias quid p utrasq; intellexerit. .
Napellum letale homini in cibo aut potu venenum. ad leucen. D quam albaram nominat,ahigendam ,perperam Ac non sine capita , Ii errore ab Avicenna propinatum esse. Cap. A. L L L I.
AVicenna cap. ccccciii. secudi Can. uno eodem loco, ut fere solet, sibi pugnantia tradit. Prima enim Napellum esse venensi perniciosum ait, destruens bibentem se . At paulo post veluti oblitus eius quod antea dixerat,subiungit:Delet albaras linitum & bibitum. Non vero sine magno errore docet Napellum,quod praesentissimum ella venenum,sutipsitis testimonio constat, in potu deuorandum. Nam etsi quid per Napellum intellexerit Avicenna, certo sciri non possit, ut praecedenti paradoxo diximus:t men euidentissimum est interdum per illum cicutam, NapeIlum interdum etiam toxicum intellexisse, id quod supra imςii ς' abunde satis mostrauimus. Sive aute cicutam quis di/xerit,sive toxicum,tamen non est ut in potu exhiberi
tuto possit. Nam Dioscoride Edilui. cap.lxxii teste,
88쪽
cuta inter letalia cunumeratur venena,frigiditate enecans. Hinc est quod & illam in numero venenorii lib. vi.collocet. Plinius etiam lib. XXV. cap. xiii. hanc inter venena letifera recelat, dum inquit: Cicuta venenum est,publica Atheniensium poena inuisa. miis vero est,qui nesciat toxicum eme tam letale venenum, ut squis sub ea arbore unde colligitur dormiat, aut ci/hum accipiat,moriatur ρ Et sane qui id genus veneni hauserunt, ut supra ex Dioscoridis autoritate dixi/mus,raro evadunt: unde satis liquet, quod bibi non debeat. Sunt aute qui per Napellum Avicenna Aco/nitum Graecis & Latinis dictum intellexisse velint: quod si verum est. certe fatendum erit Avicenna de una eademq; re tahqua diuersa duobus capitibus scri
Napello, quod iuxra illorum sententiam Aconitum est, agit:&post capite. xxiv. de strangulatore adip, Bid est, lupi,& strangulatore leopardi,nihil ab Aconito differentibus,iterum tractat. Nihil autem differre, primum ex nomine liquet. Ut enim ille duplice stran Stratui
nilatorem facit, unum lupi,alterii leopardi:ita Graeclci duplex A comtum, unum quod lupos interficiat λu Aeonito Mimi ,alterum Vero ab enecandis pardis - μαχανδ nihil dis χες Vocatum. Dein utriusque tam notae quam curatio *x nes pulchre monstrant,non eme diuersum Aconitum a stringulatore Avicennae. Nos brenitati consulenμteS,curationes tantum conferemus. A vicenna ubi su/pra ita de.curatione strangulatoris scribit: Oportet ut tu properes ad faciendum ipsum vomere cum eis quae scis. Deinde clysterieta ipsum,& postea da in potu sicut origanum montanum, & prassium,& rutam, & absinthium,aut detur in potu olei balsami drach. i. in vino: & melius vinum est illud, in quo extin
clum est fenum. & argentum, & aurum Sc. nam
89쪽
reliqua quisque conferre poterit. Dioscorides lib. 4 cap.vii. de Aconiti curatione haec sunt verba: δἰ εμεν
δ διαπυρος ἐνίkω σβεdέιτα. hoc est: Venenum vomitionibus educere,aut clystere per aluum deiicere oportet. Utimur inter arcentes potus
origano,ruta,marrubio,aut absinthii decocto, cum vino absinthite. Prodest etiam opobalsami drachma cum melle.Item vinum in quo ferrum,aurum, argentum ire candens extinctum fuerit. Quapropter illo/rum sententiam, qui Napellum eundem cum Α conloto esse volunt,ut olim probauimus, ita hodie pen tus refutamus, um manifestium sit per Napellum cicutam aut toxicum intellexilla Avicennam. Manardus etiam noster in epistola tertia lib.viii.medicinalni epistolarum Napellum eta id quod toxicii vocant Graeci,testatur. Sed fac Napellum esse aconitum,adhuc tamen in potu non esse exhibendum constanter asseri/mus.Dioscoride nanque lib.hil. cap.lxxi.teste,primu
Enecat pardos, sues, lupos,feraSQ, Omnes carnibus inspersum,& illis obiectum. Alterius autem ad venationes luporn usum eme docet iis verbis:x -τατας ταν λυκων θηρας πιθέντες κροασυ ψιλ, βρωθώσαι μου ra T- λυκων αναξησιν αιτους.id est: Ad luporrum venationes utuntur radicibus crudis eas inserentes carnishus, quae a lupis deuoratae illos enecant. Si itaque Iu/pos & pardos fortissimas feras interimunt, cur non multo magis homine e Sed neutrum in potu esse su mendum clarius Galenus lib.vi. de simpl.med.fac
indicat,ita de primo genere Acontusassicu.ἰ-ητον
90쪽
ἐς hoc est:Αconitum seu Pardalianches putrefacientis & venenosta facultatis est. Itaque in cibo potui fugiendum et attamen ad putrefactedum quaeda elitra
sedem aptum est. De altero sic: οκτο ι λυκοκτο
siue Lycoctonum sinulis alteri facultatis est, sed peculiariter lupos interficit, sicut illud pardos . Galeno
id est et Aconitum quod Pardalianches cognomina tur, putrefacientem & letalem vim habet, quam ob Beausam Intro non assumendum, foris tamen in carni bus quas putrefacere oportet viedum eo. Q uod Ve IO Aconitum Lyco tonon vocatur, eandem cii priore vim habet:peculiariter autem lupos enecat, quem admodum illud pardos. Plinius quoq; lib. XXVIJ. cap. secvdo. Omnium venenorum Mysi muni Acontium essJe scribitnaec est praeter Avicennam, qui ad delen das albaras in potu propinandum Α comtu Vnquana M , dixerit. Atqui hic aduersatur M ontutis, Pliniit Obtru obiectio. Hens,qui loco iam citato scorpionum ictibus aduero reiciis urifari Α conitum in vino calido datum inquit. C ut ita responsum velim, me non ignorare Plinium ista tra Here,idq; ex Theophrasti autoritate, qui lib. ix.de hi ii istoria plantarum cap. xix. de Aconito sub Thelyphona nomine ita scribit 8 χρη μον δε-σκορ Κου πληγιωπνόμον. qd est: Potum cotra scorpionum ictus pro