Ioannis Ferrarii Montani Ad titulum Pandectarum, de regulis iuris, integer commentarius. Vna cum integra castigatione oculis lynceis reuisa

621쪽

1ys IO. FER R. MONT. con M. Praedoues. PRAEDONES diculur qui populanda alienant prouincii inuadui, quibus more esse cicero in vi. Actiomnum cotra Verrem libro ait,ut cum comunes hostes sine omnium, tamen aliquos sibi instituunt amicos. quibus nomodo parcant,uer etiam praeda quos augeant,Cr maxime eos qui oppidum opportuno loco,quo saepe adeum dum sit nauibus, nonnunquam etiam necessurio. Nos si ad castita illa modo loci natura, modo arte munita eruditionibus atque praedis illis expositifima, id retulerimus, forte non ita foret ab urdu. Et quia huiusmodi praedones sola ui agret actu est ut praedo in iuris ratioe pro eo etiadicatur q re nullo iuris adminiculo sed quasi ui occupat, eiusq; legitima tituli causam Uignare non ualet,qua de re ad fructus interesse,ais id gerim accestore obligatur. Verbi causa, Qui aliena haeredinte sciens emit a sucis cessore couenitur directa actione,no sola pro ipsa haeredirue,ueruetiam ut fructus et accessenes restituat,quaesituest si id fieri posit. et quidam peti ab eo haereditate recta

posse opinantur quos Ulpianus reprehen si quasi nemonmp 6ρ hy se prα is sit g precia numerauit, quare no directo iudicio, citatis quando sed magis utit ut emptor uniuerstatis teneri debet. Letiis

amsi putauit. si quis scies f. petitio . haeredita. In hoc quo s precium numerasse prodest,quod ad fructus soli perceptos,non item percipiedos tenetur qui fundu alietanum comparauit sciens,quod no fit in eo qui praedo est,

is enim non modo fructus quos percepit, uera metiant Praedo fructus percipiendos,item cr meIιoramenta restituere cogitur.Lζα, 'q*- si findum uesbrum. c. de rei vendici refert Angelus in Lex stipulatione fis acqui posesita I. ex argento. f. de condi

622쪽

AD RE GVLAs IVRIS. ndictio. ursiva. Locupletior non est factus,qui liberum acquisiverit. LIBERUM hominem a nobis no requiri saepe est traditu. caeterum si coligerit ut quιs libera scies pol ideo re coeperit ille hoc fiat ex causa succesto i siue pcr uim,

quia uilictum homine teneo,quaesitum est, ex eo nunquid locupletior sit Actus,quo rebus uideatur nonnihil udae crevisse. er restondet Vlpianus non esse sectin locupleistiorem,qui eum quodammodo adqui perit, qui nec ipse in bonis nostris ese queat,nec rem nobis acere. Rem sic tene. Pupillus ea pecunia quam sine tutorisdutoritate in solutu accepit liberae coditionis homine coaeparauit, inde pecuniae summa ex debitore rursus petiit cr quia ex ea pecunia locupletior no est redditu3,omnitano uenit audiendus. cum alias si uel pecunia illa rediret, uel necessaria re sibi ea coparuset,atq; hoc ipso paupeαrior non esset Actus repetenti pecunia exceptio doli maliutis,ob; et t. pupillo d. in pupillo. f. de solutionib. l. eu qui a pupillo. C. de usucap. pro emptore. π .nuc auteni admonendi sumus. Inflitu. quib. alienare licet uel non. Quo fit ut si uel ex legato uel alia causa ei sit relictuquem ut seruum tenemus,non tamen scientibus nobis est liber, qui ob id nobis non acquiritur,ns magis quam res quis ipse posidet.nam quem ipse non popides,multo minus a te per ill- res eius posidebuntur. neque enim παr- natura patitur, ut per eum aliquid posideamus, quem ciuiliter in potestite non habemus .l. quaesitum est

623쪽

coo IO. FER R. MONT. COMM.f.de aqui.re domi. π I. cum haeredes. g. item quaero.f. de adqui.possioni. Quod uero Accursus liberin pro Itabcrιs,hoc est,prole accipit,quasi illi non sint in bonis nota striis,merae sunt ineptiae. Num iureconsultus no solet liberum temere prostrre,sed liberos, ut alibi ostendimus. Crest in t non est.f. de uerbo signis. quamuis apud Modeis pinum etiam liberum habeatur ii l.ius aute f. de pactis. Sunt etiam qui libertum legunt,quasi ex is rebus nostris nihil queat adi cere,quod est ipsum est absurrum,ob miam,quibus libertos nobιs deuinctos habemus,reuerentiant scilicet,operus,er si necessurum si alimenta,quibus Crobsequi nobis tenentur. I. etiam libens.l.libertas. c. de obae seq.patro.praest. I. s. c. operis liberto.in Aule.ut liberae

Liberius. D caetero. g. illud uero a dij cimus. colla. γj. Nisi proupterea locupletiorem Actum non esse uelis qui liberturuacquisierit, quod autea struum habuerit mugis utilem, qui in libertum commutatus non tantum prosit,unde robus decreuis uideri debeat,magis quam adiectum,ut sic locupletior haberi posit. Quod si admodum quadrat, ipse expende. Ego humilius esse puto quam ut Iureconα susto negocium Acespere debeat.

Cum de lucro duorum quaeritur,mesi est causa possidentis.

C Ru tW 00. O V O T I E sin causa lacrosa uersamuriboc est,ea quae ex testameto,uel donato, uel alias lucri pleno titulo proficiscitur,m plures sunt qui idem petunt ,in obscuro

pro pinidente sit interpretatio. id siquidem pos essenis commodum est,ut alteri qui melioris iuris be esse non oste

624쪽

AD REGULA s IVRII. cordit, baud cedat. I. ueposidetis: . proba. Veluti binae testamentorum tabulae aeque absiolatae prostrantur, in quarum alteri, seius n alteris Titius haeres est scriptus. Seius defuncto testitore haereditatem aditam posidere expit,quod cum Titius haberet compertum Cr se scrip Mesto, adlisoptum contendit. Quibus sic apud tribunal luctiatibus eius qui in re-ηφη potest co tire utram testamentu priuι sis uel poste- f ' ς ψ P0gbrius,ut sic appareret,que ex duobu3 sibi haeredem defuntactus ultimo uoluiset. quare cu de lucro duoru sit quaestio,

melior est causa posidentis, cr sic in posscsione Seium

tuemur,qui merito dicere potest, posidentibus gaudenodam ese. cum proponatu. c. de codicillis.

Lex C L X X. Paulus.

Cum praetor in haeredem dat actionem, quatenus ad eum peruenit: issicit, si uel momento ad eum peruenit ex dolo des functi. NOTIssIMI iuris est toties in haeredem dari

actionem de eo quod ad eum peruenit, quoties ex dolo defuncti couenitur. Sed sciscitaretur quistiani,non ne Crquod uel momento apud haeredem permansierit ex defunacti dolo,austrae ei debeat,aut quasi tam breue tepor ista pilam h=euIM-cium pro nihilo reputatum faciat Cr non peruenisse deae ''m tempu abeat credissed quia ueI riu uel breue aliquid apud haereodem uerit,non excuset a vitio quod haeres per succesilaonem contraxit,ne quod turpiter aut scelere quaesitum est, ad eiu3 compendia pertinere qui, pute quare Cr in hoc quod ex momento peruenit actio ex edicto competit.

625쪽

M,x IO. FER R. ΜONT. cOMM. Vbi momentum non pro breuifimo illo temporis stra Momentum. tio accipi debet, quod etiam intellectu uix consequi poteris,quemadmodum philosopbu tractatur. Sed illud temispus intra quod propter breuitatem, inus rei non ita lanaegus uit,quasi rem quidem conbecutus sit ex succesione,

utcunq; breui eam habuerit, tame dicatur peruenisse. Vtier momentaneam posscsione appellamus quum restituerire quis cogitur,unde Cr breuis Cr non tam duratura dicitur,cum ab eo momento tempors,quo rem inuasit,certust cum restitutaem ire.l.j C ide momentanea poscis. Rem sic accipe. X. aureos,quos defunctus per metuem ex Thrasone est cosecutus,haeres prima stitim hora,ubi perueniψent,cosumpsit:quidis propterea iudicio quod metus causa interpellatur,st uix momento eam pecunia amo νε ph ui habitisse causatur,atq; ob id non dandam actione.Verumtur &ia ex mo quia Praetor rei eius persecutionem esse uoluit,fusticit stota. . ' R' inel peruenisse etiam si uel momento,ad hoc ut haereditataria habeatur suscepta obligatio,unde perpetua actio esse coepit, non modo aduersus haeredem ipsiuem, uera etiam aduersus humeris haeredem. L quod diximus. cr I. uideam mim ergo.f.eo quod metus causa.

Lex CLXXI. Paulus.

In pari causa posscstar potior haberi

debet. Loc VS non est idem cum regula quam antea e posuimus in I. in eo quod uelis. Vbi petitoris causa duaerior esse dicitur. Hic uero possessoris partibus cocedimus. eos potiores habeniss1, praesertim ubi parem cu actore causam

626쪽

AD REGULA s IVRI Ledusam fouet,nec actor quod intendit mellari iure fi luisierit uti etiam uidere est in c. in pari causa. de reg. iuris. in v i. Sic ex duobus qui rem unam puta uineam, a non

domino siue uno,siue alio atq; alio emerunt,is potior h betur atq; est tuendus,qui prior ius ei apprehendit, e '' Pest,cui pos esse est tradita. l. si ea res. g. vlers nostrum. f. de ario. empti. Cr l. siue autem, ii duobus. f. de prablicia. I tem qui rem pignore datam emi nihil agit,etiam si eam tibi pignori essesis pactus, quia rem alienam piαgnori acceperis,ut sic potior sit causa possidentisa si deinbitor.f. de pigno. actio. Idem restondemus etiam in damaeno,cim par utriusq; sit causa, inter quos uel ex Iuliani sententia potentior est qui tenet,quam qui persequitur.Lsi ferat . . sequitur.f. de lierbo obligα Reus loco posis Procedit regula etiam in delictis, nam si stipulator do isssioris. io promi forta, Cr promissior stipulatoris impeditus sit inius ire,Praetor neutri succurrit, ex qui agit semper repeti litur,atq; sic oneratur,prae altem,que ob id ceu posidete tuemur.I.si duo dolo.f. de dolo malo. l. i. g. sed etsi f. de eo per quem Iactum erit. l. in . s.f. de contrahen.

empti. CTI. ct par delictu. regulis iuris. Quae omnia

propter posF ionis utilitatem sic se habent,apud Bar. ini. si inter.f. de reb. dub. Iasonem in I. quoties. C. de rei ven- di. Cr Feli. in c. ex literis. de proba.

Hi qui in uniuersum ius succedunt': edis loco habentur.

DIXIMVS haeredem in omni ius defuncti succeis dere quod ipe mortu habuit, er sic eiusdem in defuncto

potem

627쪽

potestitis feri. Sed cum sint Cr bonorum pos Rres ectiure praetorio introducti tem uniuersitatis emptores uel

qui j bi rectituta haeredicite tenent,atq; alij iusti successo

Succesbro in reste his quaeri potest,si eode iure quo haeredes censeri

debeat. Et quia haeredri loco habentur qui sic in uniuerissum ius succedut,ipsos eiusdem coditionis esse cu haerede non est ambigendi .l etiamsi putauit. β si quis sciens. Codimo suf6- Litem ueniunt. β. licet autem. f. de petitione haeredi. M in succo Vnde quemadmodu codictio furtiva haerede quos suoris obligat,ut quae rei habet persecutione, ita Cr caeteros qui in uniuersum ius succedui,cu haeredis loco habeatur, perstringit. Quamobrem struus furtivus uti ab ipso furis haerede,ita ex ab eo cui uniuersitas bonoru diuendita est, condici aut repeti ualet.Is pro fure. Adfncm.f.de conis dictione furtiva. Quod Cr per reliquus iuris partes cui IAcet,ut etiam usum aliquem regulae consequantur.

Lex C L X X II. Paulus.

Nihil dolo creditor facit,qui suum rc cipit. c REDITOR ne stitim fraudis in pmulari positi

s quando in reliquoru creditoru praeiudiciu aliquid gesseri regula iuris est, creditore qui suum recipit,nullum uia Creditor quati deri fraude fcere,sine dolo enim est. Unde qui debitam do in st ud m pecuniam accepit antequa bona debitoris posideantur, te. quiuis sciat eum soluendo no esse,rimen quia sibi inuigia lauit,edictum de reuocadta ijs quae in fraudem creditorugesti erunt,non timebit,iure enim suo ii us est,quare dolastcgbe non est exillimandM, quando alios creditores, quod

628쪽

AD REGULAS IURI s. cosquod res debitoris deterior sit facta, uel mortesilasciuel subductis quae sunt mobilis,uel rebus soli ad irritu perduis tu suae negligentiae impensum 're oportet. l. qui aute apud Labeonem. Cr. sciend- est. l. ait praetor. , situm debitorem. Cr l. pupilius. g. si uero iuJli f. quae in fraudem creditorum. er patrocinatur quae sunt in I.nutilus uidetur dolo lacere. supra eod. Similiter ubi creditores hereditarii timent ne si bona illa cum haereda bona sint conlusa,non fusticiant er ipsis cr creditoribus quos hores habet propterea petunt ut bona illa hereditaria sepaE sep r itob retur a bonιs haeredis,ut sic credιtores ex suis bolita quod debetur recipiant,hoc est, juncti creditores ex bonta πlictis,haeredιs autem ex eius quos bonis, qua separatioranem praetor facere solet. quo cactu bonis demeti non fulcientibus creditores haereditarii ex bonta haeredis nihil consiequentur, nisi proprijs haereΔs creditoribus fuerit satis actum, qui si totum receperint quia suum consecuti sunt dola nihil aciunt, neq; ad collationem ueniunt coaegendi. j. g. item sciendum. Cr l. bitor. sed in quoliobet alio creditore. f. de separationib. sunt qui huic sub ciunt: cum principalis causa non consistit, nec ea quidem quae sequuntur, locum habere: quam sententiam, quia superius in l.cu principatu,quantum bic commentarius admittit enarrauimus: perfluum putaui eam iterum inculcare, Cr toties repetita eadela chorda,lectori remoram sacere

Nunquam actiones, praesertim poenales,

629쪽

sos IO. FER R. MONT. corim de eadem re concurrentes, alia aliam coris sumit. TAM fulicitus fuit legislator in coercendis delictis,

ut nonnunquam ex uno icto plures actiones ad exigenαdam poena copetere uoluerit, ut quicunq; agendi modus aptior er rei magis cosientaneus uideatur, eum arripere,

Cr rem persequi quis liborum habeat,maxime si plureue . .:4- illae actiones ex una delicti causa proficiscatur,tunc enim plures actiones cocurrunt,Cr alιa alia no cosumit, quin omnes copetant,

atq; institui primitim positit. quare in accusatores arbia trio est,quam uelit in mediu pro irre, quo ficto amplius

non concurrunt ed quia lina duntaxat contentus ese de . bet ad ultu no permittitur,iuxta I. nemo ex ijs. . quoties.

supra eod. Est eadem regula in i nunquam actiones.s de actionib. Cr obliga. . . f. instiis quadrupes pauperiesicisse dicatur. ubi. Io. Fabri. Cr Aretinus eam late exporanunt. l. idedit. ad sinem. I.licet. possumus .f. nautae cauapo. tibv. I. quod in haeredem. 6.eligere.f.de tribu. Quapropter si alienustruu iniuriose uerberaueris,eis membru ruperis,quia iniuria ei ex allectu inscrtur,danu vero ex culpa,per unii id fictum incitis er in Aquilia, Crin actione iniuriar ideoq; cocurretes utras actiones coα petere posbunt. In quo casu, alij uellent altera elem, altera cobini, Cr si iniuriaru actu esset,re ex lege Aquialia adhuc teneri,rationabilius este Paulus arbitratus est,ticere ei qua uoluerit actione prius exercere,ad altera uero Ex pluribu n5 , in id quod amplius inde est admitti. Na quoties tapetiuudue ' ex lina obligatione plures actiones nocutur, lina tantummodo

630쪽

AD REGULAS IURIS. 6or modo non omnibus utendum est. I. cum ex uno. I. qui stratium. plura. st de actionib. Cr obliga. Ita propter arisbores furtim caesus danda actione ex lege Aquilia,Cr ex lege xij. tabu. Labeo ait,sed tanquam latrones puniri posta sunt ιι Cr Isciendum. f. de arborum furtim caesaraem. Et quod altera instituta. Iterum actionem poenalem non consumit id quod priusquam exerceatur iudicium omnino verum est ri,quia uel ex uno secto criminis pluis

res steries aboriuntur,uel ex diuersis fetis est peccatum. Quemadmodum deprehensius Clodius in sacris bonae deae Clodi; cum adultera, non solum adulterii accusari potest, sed 'f'

etiam incestus et sacrorum violatorum,atq; ita de utro scrimine una sententia condemnari.I. qui de crimine. C.Daccusationibus. Item qui bominem furripuit Cr occidit: quia surripuit furti tenetum quia occidit lege Aquilia. Similiter qui furreptum mancipium 'sgellis cecidit, idems occidi tribus actionibus subiacebit urti,iniuriam rum, Cr legis Aquiliae. Plura enim delicta concurrentia nunquam aciunt ut ullius impunitas detur,nes delictum ob aliud delictum minuit poenam sed interest publice nullum impunitum relinqui uxta Ulpianum in I. nunquam plura. f de delictis priua. er refert Bartol. in I. f. unde quaeritur. f. de publi.

Qui dolo desi*t possidere, pro possidens

te damnatur,quia pro possessore dolus est. M V L T A fiunt actionum genera quibus rem e posis Fore persequimur,cui quum nonnulli fraudationis plassi um